Tổ chức hoạt động xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học (tt)

Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu về tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học nhằm phát triển năng lực ng

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Thực hiện mục tiêu đổi mới căn bản toàn diện giáo dục theo Nghị

quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI (NQ số 29 - NQ/TW), giáo dục phổ

thông sau năm 2015 sẽ được đổi mới theo hướng tiếp cận năng lực Tiếp cận năng lực đổi một cách căn bản cả trong nhận thức quản lí, trong thiết kế, trong quá trình tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả của người học theo chương trình giáo dục phổ thông mới

1.2 Từ mục tiêu và những định hướng đổi mới của giáo dục phổ thông sau 2015, vị trí và vai trò của giáo viên cũng có những thay đổi tương ứng Giáo

viên phải chuyển từ cách truyền thụ tri thức sang vai trò là người hướng dẫn, tổ

chức cho sinh viên hoạt động chiếm lĩnh tri thức, gợi mở những con đường phát

hiện tri thức Người giáo viên phải trở thành nhà giáo dục hơn là những chuyên

gia truyền đạt kiến thức, phải là nhà quản lí, nhà tổ chức, nhà tư vấn giáo dục cho sinh viên…

1.3 Cốt lõi của việc định hướng đổi mới là: Hướng tới việc học tập chủ động, chống thói quen học tập thụ động Xêmina là một trong những hình thức

tổ chức dạy học nhằm phát huy vai trò tích cực, độc lập của sinh viên; đồng thời giúp cho sinh viên bước đầu tiếp cận với những phương pháp nghiên cứu khoa học để trở thành một cán bộ có trình độ nghiên cứu Việc tổ chức xêmina trong dạy học ở đại học là cần thiết và phù hợp với những yêu cầu về đổi mới phương pháp dạy học hiện nay ở các trường sư phạm nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp cho người giáo viên tiểu học

1.4 Thực trạng giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học ở một số trường sư phạm hiện nay còn nhiều tồn tại, hạn chế: mang nặng tính lý thuyết, nhẹ tính ứng dụng, phương pháp dạy chủ yếu là giáo viên thuyết trình, sinh viên nghe và ghi chép…, làm cho các giờ giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán trở nên nặng nề, mang tính lý thuyết một cách hàn lâm Giáo viên chưa quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động trên lớp nhằm giúp sinh viên phát hiện và chiếm lĩnh tri thức, chưa quan tâm đến hướng dẫn tự học và rèn luyện kỹ năng nghề cho sinh viên

Nghiên cứu về hình thức tổ chức dạy học xêmina ở đại học được đề cập

từ khá lâu và đã có những kết quả nhất định về lý luận cũng như thực tiễn Tuy nhiên, cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu về tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học ở các trường sư phạm

Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài: “Tổ

chức hoạt động xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học”

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số biện pháp tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu: Quá trình giảng dạy học phần phương pháp dạy

học Toán trong chương trình đào tạo giáo viên tiểu học ở trường Đại học

3.2 Đối tượng nghiên cứu: Tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học

Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực

nghề nghiệp

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được các biện pháp tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp thì không những trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản

về môn phương pháp dạy học Toán mà còn góp phần phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lí luận của tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

5.2 Khảo sát thực trạng tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp ở một số trường sư phạm

5.3 Đề xuất một số biện pháp tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

5.4 Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm nghiệm kết quả tác động của các biện pháp tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

6 Phạm vi của đề tài

6.1 Đề tài tập trung nghiên cứu các biện pháp tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học ở các trường đại học sư phạm

6.2 Đối tượng khảo sát: Giảng viên giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán; sinh viên ngành giáo dục tiểu học ở một số trường đại học

6.3 Tổ chức thực nghiệm các biện pháp tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học tại Trường đại học

Đồng Tháp

7 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

7.1 Phương pháp luận nghiên cứu đề tài

7.2 Phương pháp nghiên cứu

7.2.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

7.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.3 Phương pháp thống kê toán học

8 Những luận điểm bảo vệ

8.1 Dạy học theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp đòi hỏi các hình thức tổ chức dạy học cũng phải hướng tới phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên Hiện nay, xêmina là một hình thức tổ chức dạy học có ưu thế và cơ hội để phát triển những năng lực nghề nghiệp cần thiết và đặc thù cho sinh viên trong các trường sư phạm

8.2 Tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp phù hợp với chương trình đào tạo theo học chế tín chỉ ở các trường đại học, tạo điều kiện rèn luyện và phát triển năng lực nghề nghiệp đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học

8.3 Những biện pháp đã đề xuất có tính khả thi và mang lại hiệu quả

9 Những đóng góp của luận án

9.1 Giá trị lí luận

- Hệ thống hóa, bổ sung và làm sâu sắc thêm những lý luận cơ bản về tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp; chỉ ra được các đặc trưng cơ bản của tổ chức xêmina theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp; cơ hội phát triển năng lực nghề nghiệp thông qua tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán; xây dựng quy trình tổ chức xêmina

- Xây dựng được 6 chủ đề xêmina môn phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

9.2 Giá trị thực tiễn

- Kết quả điều tra, khảo sát đã phát hiện và đánh giá thực trạng tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

- Đề xuất được các biện pháp sư phạm tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên

- Kết quả thực nghiệm sư phạm đã khẳng định tính hiệu quả và khả thi của các biện pháp đề xuất

10 Cấu trúc của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung chính của luận án được trình bày trong ba chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của tổ chức xêmina trong đào tạo

giáo viên tiểu học

Chương 2: Tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy

học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA TỔ CHỨC XÊMINA TRONG

ĐÀO TẠO GIÁO VIÊN TIỂU HỌC 1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Hướng nghiên cứu xây dựng và phát triển hệ thống lý thuyết về xêmina 1.1.2 Hướng nghiên cứu ứng dụng xêmina trong quá trình dạy học môn học 1.1.3 Những nghiên cứu về tổ chức xêmina theo hướng phát triển năng lực trong đào tạo giáo viên

1.1.4 Nhận định chung tổng quan lịch sử vấn đề nghiên cứu

Qua nghiên cứu tổng quan cho thấy hiện nay chưa có công trình nào nghiên cứu về việc tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán trong chương trình đào tạo giáo viên tiểu học trình độ đại học nhằm

phát triển năng lực nghề nghiệp Vì vậy, nghiên cứu tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán trong chương trình đào tạo giáo viên tiểu học trình độ đại học nhằm phát triển năng lực nghề nghiệp cho giáo viên tiểu học là một vấn đề mới, thiết thực, cần được phát triển theo hướng nghiên cứu vận dụng hình thức tổ chức dạy học xêmina vào quá trình giảng dạy các môn học trong chương trình đào tạo giáo viên

1.2 Lý thuyết về học tập và hình ảnh người học trong những mô hình giảng dạy

1.2.1 Một số lý thuyết về học tập của sinh viên

1.2.1.1 Thuyết hoạt động trong dạy học

Vận dụng lý thuyết trên vào hoạt động dạy học tức là phải coi học sinh là chủ thể của mọi hoạt động học tập (học lý thuyết, học thực hành, thực tập sản xuất, học các hoạt động văn hóa, xã hội…), giáo viên cần phải xây dựng nội dung hoạt động đáp ứng yêu cầu của mục tiêu dạy học, thể hiện thành hệ thống những nhiệm vụ cụ thể và tổ chức hoạt động của học sinh thực sự có kết quả

1.2.1.2 Thuyết kiến tạo

(1) Quan điểm kiến tạo trong dạy học

Dạy theo quan điểm kiến tạo không phải là giáo viên đọc sách, giải thích cho học sinh, cố gắng truyền tải sách giáo khoa một cách thụ động đối với học sinh mà giáo phải là người tạo tình huống sư phạm để học sinh hoạt động tương tác trên vốn kinh nghiệm đã có, tri thức đã có để tìm, nắm thông tin mới và giáo

là người xác định, thể chế hóa kiến thức đó

(2) Những hoạt động trong kiến tạo kiến thức

- Đồng hóa là quá trình chủ thể sử dụng kiến thức và kinh nghiệm cũng

như kỹ năng đã có giải quyết tình huống nhằm tìm ra kiến thức mới

- Điều ứng là quá trình, trong đó để thích nghi với những đòi hỏi đa dạng của

môi trường thì người học có thể buộc phải thay đổi cấu trúc đã có, tạo ra cấu trúc mới cho phù hợp với hoàn cảnh mới

(3) Bản chất của dạy học kiến tạo

Bản chất của dạy học kiến tạo về thực chất là quá trình người học xây dựng nên những kiến thức cho bản thân thông qua các hoạt động đồng hóa và điều ứng các kiến thức và kỹ năng đã có để thích ứng với môi trường học tập mới

(4) Một số luận điểm về dạy học theo quan điểm kiến tạo

1 Tri thức được học sinh chủ động sáng tạo và phát hiện, chứ không phải thụ động tiếp nhận từ môi trường bên ngoài

2 Nhận thức là một quá trình thích nghi và tổ chức lại thế giới quan của chính mỗi người Nhận thức không phải là khám phá một thế giới độc lập đang tồn tại bên ngoài ý thức của chủ thể

3 Học là một quá trình mang tính xã hội trong đó học sinh dần tự hoà mình vào các hoạt động trí tuệ của những người xung quanh

4 Những tri thức mới của mỗi cá nhân nhận được từ việc điều chỉnh lại thế giới quan của họ cần phải đáp ứng được những yêu cầu mà tự nhiên và thực trạng xã hội đặt ra

5 Học sinh đạt được tri thức mới do chu trình: Tri thức đã cóDự đoánKiểm nghiệm(Thất bại)Thích nghiTri thức mới

1.2.2 Hình ảnh người học trong những mô hình giảng dạy

1.2.2.1 Học như là một quá trình chủ động và kiến tạo

Việc học tập có tạo sinh, có hiệu quả, hiểu biết là một quá trình chủ động

và kiến tạo, phụ thuộc vào cơ sở tri thức vốn có của cá nhân Như vậy, theo cách nhìn này, học tập là sự đối lập với thông tin được truyền đạt từ bên ngoài được tiếp thu thụ động và xử lý một cách máy móc, điều sẽ dẫn đến một sự hiểu biết trì trệ, ít khả năng chuyền tải và không thể sử dụng một cách linh hoạt

1.2.2.2 Việc học tập được hoàn cảnh hóa và tình huống hóa

Học tập sẽ và có tác động hiệu quả hơn, nếu cá nhân có cơ hội, coi tri thức cần tiếp thu và các vấn đề phải giải quyết như là những bộ phận của một hoàn cảnh có ý nghĩa chủ quan

1.2.2.3 Việc học tập có động cơ nội tại

Việc học tập có động cơ thúc đẩy từ bên trong, sự quan tâm tới các nội dung học tập và sự kích thích bởi các tiến bộ học tập tự cảm nhận được sẽ làm tăng thêm nhiệt tình chủ quan cũng như thành quả khách quan trong việc tiếp thu và xử lý thông tin mới

1.2.2.4 Việc học tập được tự tổ chức và tự kiểm tra

Theo cách hiểu giảng dạy truyền thống thì người thầy chủ yếu là chủ động và học sinh tiếp thu kiến thức một cách bị động Trái lại, hiện nay, việc học tập tự khởi xướng, tự điều khiển, tự kiểm tra và tự chịu trách nhiệm được quy cho một chức năng đặc biệt quan trọng đối với các thành quả học tập và có khả năng sử dụng lâu dài và linh hoạt

1.3 Đặc điểm hoạt động học tập của sinh viên ngành giáo dục tiểu học

- Hoạt động diễn ra trong điều kiện có kế hoạch vì nó phụ thuộc vào nội dung, chương trình, mục tiêu, phương thức và thời hạn đào tạo

- Phương tiện hoạt động là thư viện với sách vở, phòng thực nghiệm với các thiết bị bộ môn

- Hoạt động học tập của sinh viên mang tính độc lập trí tuệ cao

- Hoạt động học tập của sinh viên diễn ra trong nhà trường đại học cũng khác với hoạt động đó ở học sinh trường phổ thông

Từ những đặc điểm trên cho thấy nét đặc trưng trong hoạt động học tập của sinh viên ngành giáo dục tiểu học là học tập gắn liền với tự học, học tập gắn liền với nghiên cứu khoa học và học tập gắn liền với học nghề (nghề dạy học)

1.4 Xêmina trong dạy học ở đại học

1.4.1 Khái niệm xêmina

Xêmina là hình thức tổ chức dạy học, trong đó dưới sự tổ chức, điều khiển của giáo viên, sinh viên làm việc trực tiếp với đối tượng học tập (vấn đề

lý luận hoặc thực tiễn nào đó), chuẩn bị báo cáo, báo cáo và thảo luận những vấn đề đã nghiên cứu, giáo viên tổng kết và đưa ra kết luận cuối cùng, qua đó giải quyết các nhiệm vụ dạy học

1.4.2 Nguồn gốc tâm lý, triết học sâu xa của xêmina

1.4.3 Ưu điểm và hạn chế của xêmina

1.4.4 Chủ đề xêmina và nguyên tắc lựa chọn chủ đề xêmina

Trong luận án này, tác giả quan niệm: Chủ đề xêmina là nội dung cụ thể được lựa chọn để dạy học bằng xêmina Khi xây dựng chủ đề xêmina cần đảm bảo các nguyên tắc sau: 1) Chủ đề xêmina phải phù hợp với sinh viên, tạo được hứng thú học tập và nghiên cứu cho sinh viên; 2) Chủ đề xêmina mang tính có vấn đề, khơi gợi sự tò mò, tạo điều kiện phát huy óc sáng tạo của sinh viên trong quá trình nghiên cứu; 3) Chủ đề xêmina đáp ứng mục tiêu và phù hợp với nội dung môn học; 3) Chủ đề xêmina tạo điều kiện để sinh viên được rèn luyện những năng lực nghề nghiệp theo Chuẩn nghề nghiệp

1.5 Phát triển năng lực nghề nghiệp của sinh viên thông qua dạy học bằng xêmina

1.5.1 Năng lực

Năng lực là tổ hợp các thuộc tính tâm lý cá nha n phù hợp với những yêu cầu đặc trưng của một hoạt động nghề nghiệp nhất định để cá nhân hoàn thành co ng việc hiệu quả

1.5.2 Năng lực nghề nghiệp

Năng lực nghề nghiệp là tổ hợp của các thành tố kiến thức, kĩ năng, thái

độ nghề nghiệp đảm bảo cho chủ thể thực hành tốt công việc theo Chuẩn nghề nghiệp quy định trong những tình huống hoặc nhiệm vụ nghề nghiệp nhất định Trong đó, thành tố kĩ năng là yếu tố quan trọng của năng lực nghề nghiệp

1.5.3 Năng lực nghề nghiệp của giáo viên tiểu học

Năng lực nghề nghiệp của người giáo viên tiểu học được cụ thể hóa và

thể hiện trong Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học học gồm ba lĩnh vực: 1) Phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống; 2) Kiến thức; và 3) Kỹ năng sư phạm Mỗi lĩnh vực có năm yêu cầu, mỗi yêu cầu gồm bốn tiêu chí và mỗi tiêu chí thể hiện những khía cạnh cụ thể về năng lực nghề nghiệp của giáo viên tiểu học

1.5.4 Quan niệm về phát triển năng lực nghề nghiệp trong đào tạo giáo viên

Năng lực nghề nghiệp phải được hình thành, phát triển và thể hiện trong quá trình giáo dục/học tập với các hoạt động cơ bản như dạy học diễn ra trong các môi trường giáo dục với các phạm vi rộng hẹp khác nhau (môi trường hoạt động cá nhân, môi trường giáo dục trong nhà trường và môi trường giáo dục trong xã hội)

1.6 Tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

1.6.1 Học phần phương pháp dạy học Toán trong chương trình đào tạo giáo viên tiểu học

Học phần phương pháp dạy học Toán không chỉ dừng lại ở cung cấp, truyền thụ kiến thức, trang bị kỹ năng cho sinh viên mà quan trọng hơn là làm cho sinh viên hiểu thấu đáo nội dung, phương pháp toán học, có ý thức và kỹ năng vận dụng kiến thức một cách tương đối linh hoạt trong quá trình kiến tạo kiến thức mới và làm cho sinh viên bước đầu biết vận dụng kiến thức, kỹ năng

đã có vào thực tiễn cuộc sống

1.6.2 Vị trí của xêmina trong hoạt động đào tạo giáo viên

Thuyết giảng, xêmina và dự án là 3 hình thức tổ chức dạy học đóng có vị trí quan trọng trong đào tạo giáo viên Các vấn đề nghiên cứu lí luận trong bài thuyết giảng sẽ được sinh viên nghiên cứu, trình bày trao đổi và tranh luận trong xêmina theo hướng vận dụng lí luận để giải quyết các vấn đề thực tiễn cuộc sống, thực tiễn nghề nghiệp Như vậy, thuyết giảng ngoài việc trình bày các tri thức lí luận của khoa học còn giúp định hướng phát triển các vấn đề nghiên cứu, thực hiện trong xêmina và dự án Ngược lại, khi thực hiện các xêmina và dự án sẽ giúp sinh viên hiểu sâu sắc hơn, tập vận dụng các tri thức lí luận vào việc giải quyết các vấn đề của thực tiễn, qua đó góp phần bổ sung, củng cố nâng cao hiệu quả của thuyết giảng Kết quả nghiên cứu các vấn đề cụ thể của xêmina sẽ tạo tiền đề để hình thành các nhóm dự án và ngược lại

1.6.3 Cơ sở khoa học của tổ chức xêmina theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

thành tựu quan trọng nhất của tâm lí học phát triển và đã dùng nó làm cơ sở cho việc xây dựng các phương pháp dạy học mới

1.6.3.3 Cơ sở lí luận dạy học

Theo lí luận dạy học đại cương, các nguyên tắc dạy học gồm: a) Phù hợp với người học; b) Phát huy tính tích cực của người học; c) Khuyến khích động

cơ học tập; d) Phát huy tính cộng tác trong học tập; e) Gắn với thực tiễn, kết hợp lí thuyết với thực tiễn Trong tổ chức xêmina, các nguyên tắc dạy học trên đều được đảm bảo: chủ đề xêmina gắn liền với thực tiễn, nội dung mang tính tích hợp; sinh viên lựa chọn chủ đề và tự lực thực hiện các nhiệm vụ học tập

1.6.4 Quan niệm về tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

Tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp là quá trình giáo viên tổ chức, điều khiển, hướng dẫn sinh viên chuẩn bị, nghiên cứu và tham gia trình bày, thảo luận, tranh luận giữa các nhóm về những chủ đề xêmina môn phương pháp dạy học Toán nhằm phát triển ở sinh viên hệ thống khả năng phù hợp với mục tiêu đào tạo giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học

1.6.5 Quy trình tổ chức xêmina theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

1.6.5.1 Giai đoạn 1: Định hướng – Chuẩn bị

- Bước 1: Xác định mục tiêu chủ đề

- Bước 2: Giao đề tài cho nhóm sinh viên

- Bước 3: Giới thiệu và hướng dẫn sinh viên nghiên cứu tài liệu tham khảo

- Bước 4: Hướng dẫn thực hiện đề tài xêmina

1.6.5.2 Giai đoạn 2: Tổ chức thực hiện

- Bước 5: Giám sát và hỗ trợ sinh viên thực hiện đề tài

- Bước 6: Tổ chức cho sinh viên làm việc trong nhóm

- Bước 7: Tổ chức cho sinh viên trao đổi, trình bày với các nhóm

1.6.5.3 Giai đoạn 3: Giai đoạn đánh giá và điều chỉnh

- Bước 8: Tổng kết, đánh giá quá trình xêmina của sinh viên

- Bước 9: Hướng dẫn khắc phục khuyết điểm, giao nhiệm vụ nghiên cứu tiếp

1.6.6 Đặc trưng của tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

1.6.6.1 Tính hệ thống và tính liên tục của quá trình tổ chức xêmina

Tính hệ thống trong xêmina thể hiện trước hết xêmina diễn ra trong thời gian tương đối dài với sự kết hợp chặt chẽ, có tuần tự của các giai đoạn, các bước trong quy trình tổ chức xêmina

Tính liên tục thể hiện ở các giai đoạn, các quá trình, các hoạt động trong xêmina được diễn ra mỗi tuần một buổi và kéo dài trong suốt học kì, thời gian lí tưởng cho một buổi xêmina là 1 - 2 giờ

1.6.6.2 Xêmina tạo ra không gian học tập mở

Xêmina là hình thức tổ chức dạy học kết hợp giữa dạy học trong lớp và ngoài lớp; trong giờ lên lớp và ngoài giờ lên lớp Việc nghiên cứu chủ đề xêmina thường được diễn ra ngoài giờ lên lớp dưới hình thức tự học, tự nghiên cứu của sinh viên và trong giờ lên lớp để sinh viên báo cáo, thảo luận, tranh luận và tổng kết về các chủ đề đã nghiên cứu

1.6.6.3 Tích cực hóa các hoạt động học tập tìm tòi, nghiên cứu của sinh viên:

Quá trình tham gia xêmina, sinh viên được khuyến khích và tạo nhiều cơ hội để tích cực tìm tòi, khám phá trong nghiên cứu khoa học

1.6.6.4 Tính cá biệt hóa trong các hoạt động học tập, nghiên cứu của sinh viên: Để tham gia xêmina, sinh viên được yêu cầu tích cực, chủ động và độc lập

hoàn thành những hoạt động và nhiệm vụ mà giáo viên giao cho trong mỗi giai đoạn chính của xêmina

1.6.7 Cơ hội phát triển năng lực nghề nghiệp qua tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

1.6.7.1 Các năng lực nghề nghiệp cần hình thành và phát triển cho sinh viên thông qua xêmina học phần phương pháp dạy học Toán

Dựa trên cơ sở Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học và các năng lực cần hình thành và phát triển cho học sinh trong dạy học môn Toán ở trường tiểu học, đặc trưng của bộ môn, đặc trưng và tác dụng của xêmina, đề tài đã xác định các năng lực cần được hình thành và phát triển trong quá trình tổ chức

xêmina qua học phần phương pháp dạy học Toán bao gồm: Năng lực nghiên cứu khoa học; Năng lực tự học, tự nghiên cứu, Năng lực học tập hợp tác; Năng lực thuyết trình và Năng lực đặt câu hỏi

1.6.7.2 Cơ hội phát triển năng lực nghề nghiệp qua tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học

Thứ nhất, xêmina tạo điều kiện, môi trường cho việc hình thành và phát triển năng lực nghề nghiệp của sinh viên Quá trình học tập trong xêmina gồm

nhiều giai đoạn diễn ra liên tục, kế tiếp nhau, trong nhiều môi trường học tập trên lớp, ở nhà, ở thư viện, sinh viên được trải nghiệm trong môi trường như vậy, các năng lực của sinh viên có điều kiện phát triển trước hết là năng lực tự

viên như phân tích, so sánh, đánh giá, Đồng thời, qua việc tham gia xêmina, sinh viên được rèn luyện các phương pháp phân tích khoa học và các kĩ thuật

nghiên cứu, góp phần phát triển năng lực tự học và năng lực nghiên cứu khoa học

Thứ tư, xêmina tạo điều kiện tối ưu cho việc phát triển năng lực cá nhân

Xêmina là hình thức tổ chức dạy học có khả năng phân hóa và cá thể hóa rất mạnh các hoạt động học tập của sinh viên Trong quá trình thực hiện các đề tài xêmina, sinh viên liên tục tự đánh giá, tự điều chỉnh để hoàn thiện đề tài trước khi báo cáo Trong quá trình trình bày, báo cáo, trao đổi và tranh luận khoa học qua đó góp phần phát triển năng lực tự đánh giá, đánh giá lẫn nhau, nhờ đó mỗi

cá nhân tự hoàn thiện và phát triển năng lực của bản thân

1.6.8 Đánh giá kết quả tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

1.6.8.1 Đối với người báo cáo

1.6.8.2 Đối với người tham dự

1.6.8.3 Đối với sự chuẩn bị và sự đóng góp của các thành viên của nhóm

1.7 Thực trạng tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên ngành giáo dục tiểu học ở các trường sư phạm

1.7.1 Khái quát chung về khảo sát thực trạng

1.7.1.1 Mục đích khảo sát: Khảo sát nhằm tìm hiểu thực trạng tổ chức xêmina

học phần phương pháp dạy học Toán trong đào tạo giáo viên tiểu học ở các trường đại học hiện nay, làm cơ sở thực tiễn để đề xuất các biện pháp tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển

năng lực nghề nghiệp cho sinh viên

1.7.1.2 Nội dung khảo sát

- Đối với giáo viên: 1- Thực trạng sử dụng xêmina trong quá trình dạy học

hiện nay; 2 - Thực trạng tổ chức chức xêmina trong dạy học học phần phương pháp dạy học Toán

- Đối với sinh viên: Thực trạng việc học tập theo hình thức xêmina

1.7.1.3 Đối tượng khảo sát: 32 giảng viên ở các trường đại học; 615 sinh viên

sư phạm ở các trường Đại học Đồng Tháp; Cần Thơ; Thành phố Hồ Chí Minh 1.7.1.4 Phương pháp khảo sát: Phương pháp chủ đạo để tiến hành khảo sát là sử

dụng bảng hỏi, quan sát, đàm thoại, phỏng vấn thông qua hoạt động dự giờ, gặp

trực tiếp giảng viên, chuyên gia để trao đổi

1.7.2 Kết quả khảo sát

1- Đa số giáo viên và sinh viên nhận thức đúng về hình thức xêmina trong dạy học nói chung và hiểu rõ tầm quan trọng, tác dụng tích cực của hình thức này trong dạy học môn Toán

2 – Giáo viên ít khi hoặc thỉnh thoảng tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán

3- Trong quá trình tổ chức xêmina giáo viên thực hiện tương đối đầy đủ

các bước cơ bản trong quy trình, tuy nhiên, còn một số hoạt động quan trọng quyết định sự thành công của quá trình tổ chức xêmina trong dạy học ở các bước mà giáo viên ít quan tâm

4- Sinh viên đánh giá tác dụng tích cực của hình thức xêmina trong dạy học Tuy nhiên, sinh viên chưa thật sự tích cực tham gia vào xêmina, chưa tích cực tham gia vào các mối quan hệ tương tác Nguyên nhân chủ yếu là do các

em ít có cơ hội tham gia xêmina trong quá trình học tập

5- Để tăng hiệu quả của xêmina giáo viên và sinh viên đề xuất nhiều ý kiến sau: Các chủ đề xêmina phải có sự lựa chọn, phù hợp với nhu cầu và năng lực của sinh viên; Chủ đề mang tính có vấn đề, kích thức hứng thú sinh viên nhằm phát huy tối đa sự tích cực và khả năng sáng tạo của sinh viên

- Định hướng 1: Hệ thống các biện pháp sư phạm được xây dựng trên cơ

sở đảm bảo nội dung chương trình và giúp sinh viên nắm được kiến thức cơ bản

để dạy tốt môn Toán ở Tiểu học

- Định hướng 2: Đảm bảo tính kết nối giữa môn phương pháp dạy học

Toán ở trường đại học và môn Toán được dạy ở trường tiểu học

- Định hướng 3: Các biện pháp sư phạm cần bám sát những yêu cầu của

tổ chức xêmina trong giảng dạy học phần phương pháp dạy học Toán cho sinh viên theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

2.2.1.1 Mục đích của biện pháp: Xây dựng chủ đề xêmina nhằm mục đích

thông qua việc nghiên cứu chủ đề và thực hiện thảo luận, tranh luận chủ đề giúp sinh viên nắm được tri thức dạy học phương pháp toán ở trường tiểu học và rèn luyện được ở sinh viên những năng lực nghề nghiệp cần thiết theo Chuẩn nghề

nghiệp giáo viên tiểu học

2.2.1.2 Cách thức thực hiện biện pháp

a Lựa chọn chủ đề xêmina môn phương pháp dạy học Toán

b Các bước xây dựng chủ đề xêmina môn phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp:

Bước 1: Phân tích mục tiêu môn phương pháp dạy học Toán trong chương trình đào tạo giáo viên tiểu học

Bước 2: Phân tích nội dung học phần phương pháp dạy học Toán để xây dựng các chủ đề

Bước 3: Xây dựng các chủ đề xêmina môn phương pháp dạy học Toán

c Hệ thống các chủ đề và kế hoạch tổ chức xêmina học phần phương pháp dạy học Toán theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

Dựa trên mục đích, cơ sở khoa học và các bước xây dựng chủ đề xêmina

đã nêu ở phần trên trong học phần phương pháp dạy học Toán chúng tôi lựa chọn và xây dựng một số chủ đề và kế hoạch xêmina như sau:

Chủ đề 1: Phương pháp và hình thức dạy học môn Toán ở tiểu học

Chủ đề 2: Tổ chức dạy học số và các phép tính ở tiểu học

Chủ đề 3: Tổ chức dạy học đại lượng và đo đại lượng ở tiểu học

Chủ đề 4: Tổ chức dạy học các yếu tố thống kê ở tiểu học

Chủ đề 5: Tổ chức dạy học các yếu tố hình học ở tiểu học

Chủ đề 6: Tổ chức dạy học giải toán có lời văn ở tiểu học

2.2.2 Biện pháp 2: Tổ chức xêmina các chủ đề trong học phần PPDH Toán cho SV ngành giáo dục tiểu học theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

2.2.2.1 Mục đích biện pháp: Biện pháp 2 là sự tiếp nối của biện pháp 1 nhằm

mục đích thông qua tổ chức xêmina các chủ đề môn phương pháp dạy học Toán góp phần phát triển năng lực nghề nghiệp cho sinh viên

2.2.2.2 Định hướng tổ chức xêmina các chủ đề môn phương pháp dạy học Toán cho sinh viên theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp

b Xác định mục tiêu và sản phẩm của xêmina

- Ý nghĩa: Việc xác định mục tiêu và sản phẩm sẽ định hướng cho quá

trình tổ chức, làm cho quá trình tổ chức xêmina có mục đích cụ thể, rõ ràng là

cơ sở để đánh giá sự phát triển năng lực nghề nghiệp của sinh viên sau khi học xong học phần phương pháp dạy học Toán

- Cách xác định: Để xác định được các năng lực cần hình thành và phát triển

cho sinh viên, trước hết cần phân tích đặc điểm nội dung của học phần, các hoạt động dự kiến sẽ có trong xêmina, đối chiếu với các tiêu chí trong Chuẩn nghề nghiệp giáo viên tiểu học để xác định