Pháp luật về chống bán phá giá những điều cần biết

Việc điều tra áp đặt thuế" chống bán phá giá theo qui định tại ADA có liên quan đến việc xác định các sản phẩm nội địa của nước xuất khẩu tương tự với sản phẩm bị điều tra chủ yếu để tín

Trang 1

Những điều cần biết về

PHÁP LUẬT VỂ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ

1

Trang 2

LỜI NÓI ĐẦU

Hội nhập kinh tế quốc tế mở ra cho các doanh nghiệp Việt Nam cơ hội lớn để xâm nhập những thịtrường mới, rộng lớn và hấp dẫn nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn không ít những thách thức, trong đó cóthuế chống bán phá giá

Đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, thuế chống bán phá giá không chỉ còn là nguy cơ Tỏi, giầy

da, bật lửa ga, gạo của Việt Nam đã phải đối mặt với những vụ điều tra chống bán phá giá ở một số nước.Hoa Kỳ cũng đã áp đặt thuế chống bán phá giá đối với cá basa, cá tra phi lê đông lạnh và đang tiến hànhđiều tra tôm nhập khẩu từ Việt Nam Thực tế này đòi hỏi các doanh nghiệp phải được trang bị những kiếnthức cơ bản về lĩnh vực này, chủ động đối phó khi cần thiết và có kế hoạch sản xuất, xuất khẩu phù hợp

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam xin trân trọng giới thiệu cuốn sách "Pháp luật về

chống bán phá giá - Những điều cần biết", cuốn sách đầu tiên tại Việt Nam giới thiệu một cách tương đối

đầy đủ những qui định hiện hành của WTO, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu về việc điều tra và áp đặt thuế

chống bán phá giá dưới dạng các câu Hỏi và Đáp ngắn gọn, cụ thể và thiết thực.

Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn ông Nguyễn Minh Chí - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tếViệt Nam (VIAC), ông Nguyễn Hữu Chí - Trưởng Ban Quản lý Cạnh tranh - Bộ Thương mại, ông NguyễnHữu Dũng - Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP) và ông NguyễnKhánh Ngọc - Chuyên viên Vụ Pháp luật Quốc tế - Bộ Tư pháp đã có những ý kiến đóng góp quý báu giúpchúng tôi hoàn thành cuốn sách này

Với những thông tin pháp lý thiết thực, được trình bày rõ ràng, dễ hiểu, thuận tiện khi tra cứu vàtham khảo, hy vọng đây sẽ là một cẩm nang hữu ích cho các doanh nghiệp, các nhà quản lý, các nhà nghiêncứu và đông đảo bạn đọc

Phòng Thương mại và Cõng nghiệp Việt Nam

MỤC LỤC Giới thiệu chung bán phá giá và thuế chống bán phá giá

Câu hỏi 1: Bán phá giá (dumping) là gì?

Câu hỏi 2: Tại sao có hiên tượng bán phá giá?

Câu hỏi 3: Có phải mọi trường hợp bán phá giá đều có thể bị đánh thuế chống bán phá giá không? Câu hỏi 4: Thuế" chống bán phá giá (anti-dumping duty) là gì?

Trang 3

Câu hỏi 7: Điều kiên để áp đặt thuế" chống bán phá giá?

Câu hỏi 8: Sản phẩm tương tự (like product) là gì?

Câu hỏi 9: Ngành sản xuất sản phẩm tương tự nội địa nước xuất khẩu (domestic industry)?

Câu hỏi 10: Giai đoạn điều tra (period of investigation) là gì? Giai đoạn này kéo dài bao lâu?

Xác định việc bán phá giá

Câu hỏi 11: Viêc bán phá giá (dumping) được xác định như thế" nào?

Câu hỏi 12: Giá xuất khẩu (export price) là gì và được tính như thế" nào?

Câu hỏi 13: Cách tính giá xuất khẩu chuẩn (standard rule)?

Câu hỏi 14: Các cách tính giá xuất khẩu ngoài cách tính chuẩn ?

Câu hỏi 15: Giá thông thường (normal value) là gì và được tính như thế" nào?

Câu hỏi 16: Cách tính giá thông thường chuẩn (standard rule)?

Câu hỏi 17: Các cách tính giá thông thường ngoài cách tính chuẩn?

Câu hỏi 18: Thế" nào là hàng hóa được bán trong điều kiên thương mại thông thường (sales in the ordinary course of trade)?

Câu hỏi 19: Khi nào thì lượng sản phẩm tương tự bán tại thị trường nội địa nước xuất khẩu được coi

Trang 4

Câu hỏi 26: Khi so sánh giá thông thường và giá xuất khẩu cần tuân thủ nguyên tắc gì?

Câu hỏi 27: Biên độ phá giá được tính chung cho tất cả các nhà sản xuất, xuất khẩu hay được tính riêng cho từng chủ thể?

Xác định thiệt hại

Câu hỏi 28: Việc xác định thiệt hại (determination of injury) bao gồm những nội dung gì?

Câu hỏi 29: Thiệt hại (injury) đối với ngành sản xuất nội địa nước nhập khẩu là những thiệt hại loại gì?Câu hỏi 30: Thế" nào là thiệt hại đáng kể (material injury) ?

Câu hỏi 31: Các yếu tố" cần xem xét khi xác định thiệt hại thùc tế" (actual injury)?

Câu hỏi 32: Các yếu tố cần xem xét khi xác định nguy cơ thiệt hại (threat of injury)?

Câu hỏi 33: Trường hợp hàng hóa bị bán phá giá nhập khẩu với số lượng nhỏ thì có bị điều tra chống bán phá giá không?

Câu hỏi 34: Mối quan hệ nhân quả giữa việc bán phá giá và thiệt hại được xem xét như thế" nào? Câu hỏi 35: Nếu thiệt hại còn do những nguyên nhân khác ngoài việc hàng hóa nhập khẩu bán phá giá thì giải quyếtnhư thế" nào?

Thủ tục điều tra

Câu hỏi 36: Ai được quyền yêu cầu tiến hành điều tra chống bán phá giá?

Câu hỏi 37: Ngành sản xuất nội địa nước nhập khẩu bao gồm những chủ thể nào?

Câu hỏi 38: Thuế" chống bán phá giá được xác định như thế" nào trong trường hợp “ngành sản xuất nội địa” là ngành sản xuất nội địa của vùng?

Câu hỏi 39: Khi nào thì một nhà sản xuất nội địa bị coi là có quan hệ với nhà xuất khẩu hoặc nhà nhập khẩu sản phẩm đang bị điều tra?

Câu hỏi 40: Để kiện chống bán phá giá, chủ thể đi kiện phải đáp ứng điều kiện gì?

Câu hỏi 41: Các điều kiện đối với Đơn yêu cầu điều tra chống bán phá giá?

Câu hỏi 42: Cơ quan có thẩm quyền của nước nhập khẩu nếu quyết định tự điều tra thì phải tuân thủ nhữngđiều kiên gì?

Câu hỏi 43: Trước khi quyết định bắt đầu điều tra, cơ quan có thẩm quyền phải tiến hành những thủ tục gì?Câu hỏi 44: Các bên liên quan trong vụ điều tra chống bán phá giá?

Câu hỏi 45: Có phải tất cả các nhà sản xuất, xuất khẩu, nhập khẩu sản phẩm bị điều tra đều có quyền thamgia vào quá trình điều tra không? Nếu không tham gia điều tra thì biên độ phá giá được tính cho họ như thếnào?

Câu hỏi 46: Các quyền cơ bản của các bên liên quan trong điều tra chống bán phá giá?

Câu hỏi 47: Vấn đề thông tin mật (confidential information) được qui định như thế nào?

Biện pháp tạm thời

Trang 5

Câu hỏi 48: Biên pháp tạm thời (provisional measures) là gì?

Câu hỏi 49: Các điều kiên áp dụng biên pháp tạm thời?

Cam kết về giá

Câu hỏi 50: Cam kết về giá (price undertakings) là gì?

Câu hỏi 51: Hê quả của cam kết về giá?

Thuế' chống bán phá giá

Câu hỏi 52: Quyết định áp đặt thuế chống bán phá giá phải tuân thủ những nguyên tắc gì?

Câu hỏi 53: Quyết định áp đặt thuế có hiêu lực hổi tố (retroactivity) không?

Câu hỏi 54: Các hình thức hổi tố thuế chống bán phá giá?

Câu hỏi 55: Trong những trường hợp nào thì thuế thu tạm thời hoặc khoản tiền đặt cọc thu theo biên pháptạm thời được hoàn lại?

Câu hỏi 56: Mức thuế chống bán phá giá chính thức được xác định vào thời điểm nào?

Câu hỏi 57: Thuế chống bán phá giá có hiêu lực trong bao lâu?

Câu hỏi 58: Mức thuế chống bán phá giá được tính như thế nào đối với các nhà xuất khẩu mới (newshipper)?

Rà soát

Câu hỏi 59: Quyết định áp đặt thuế chống bán phá giá có thể được rà soát lại (review) không?

Câu hỏi 60: Những yếu tố nào được điều tra trong quá trình rà soát lại?

Câu hỏi 61: Rà soát trong thời hạn 5 năm kể từ khi có quyết định áp đặt thuế chống bán phá giá được thựchiên như thế nào?

Câu hỏi 62: Rà soát ngay trước khi hết thời hạn 5 năm kể từ khi có quyết định áp đặt thuế chống bán phágiá được thực hiên như thế nào (rà soát hoàng hôn - sunset review)?

Câu hỏi 65: WTO có cơ quan riêng phụ trách về vấn đề chống bán phá giá không?

Câu hỏi 66: ADA có qui định ưu tiên đối với các nước đang phát triển không?

Câu hỏi 67: Giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia thành viên WTO trong lĩnh vực chống bán phá giá?

Phần thứ hai

Trang 6

Pháp luật về chống bán phá giá của Hoa Kỳ

Những vấn đề chung

Câu hỏi 68: Thuế chống bán phá giá được qui định tại những văn bản nào trong pháp luật Hoa Kỳ? Câu hỏi69: Các cơ quan nào của Hoa Kỳ có thẩm quyền liên quan đến chống bán phá giá?

Câu hỏi 70: Các bước điều tra chống bán phá giá tại Hoa Kỳ?

Câu hỏi 71: Các thời hạn điều tra chống bán phá giá tại Hoa Kỳ?

Câu hỏi 72: Sản phẩm tương tự với sản phẩm bị điều tra được xác định như thế nào trong điều tra chốngbán phá giá ở Hoa Kỳ?

Câu hỏi 73: Giai đoạn điều tra theo qui định của Hoa Kỳ?

Câu hỏi 74: Ai có quyền yêu cầu tiến hành vụ điều tra chống bán phá giá tại Hoa Kỳ?

Câu hỏi 75: Thông báo bắt đầu điều tra chống bán phá giá do cơ quan nào ban hành và phải tuân thủ cácđiều kiên gì?

Điều tra về bán phá giá (do DOC tiến hành)

Câu hỏi 76: Các nguyên tắc tính giá thông thường mà DOC áp dụng?

Câu hỏi 77: Khái niêm “bán hàng ngoài điều kiên thương mại thông thường” được hiểu như thế nào trongpháp luật Hoa Kỳ?

Câu hỏi 78: Khi nào thì một nước bị Hoa Kỳ coi là có nền kinh tế phi thị trường?

Câu hỏi 79: Giá thông thường được xác định như thế nào trong trường hợp nước xuất khẩu có nền kinh tếphi thị trường?

Câu hỏi 80: Mức thuế chống bán phá giá được xác định như thế nào trong trường hợp nước xuất khẩu bị coi là có nền kinh tế" phi thị trường?

Câu hỏi 81: Thoả thuận đình chỉ (suspension agreement) được thực hiên như thế" nào trong trường hợp nước xuất khẩu bị coi là có nền kinh tế phi thị trường?

Câu hỏi 82: Nếu DOC đã kết luận một nước xuất khẩu là nước có nền kinh tế" phi thị trường thì sau đó có thể xoá bỏ kết luận đó trong những trường hợp nào?

Câu hỏi 83: Giá thông thường được xác định như thế" nào đối với các giao dịch giữa nhà sản xuất với các chủ thể có quan hê phụ thuộc?

Câu hỏi 84: Những điều chỉnh đối với giá thông thường theo qui định của Hoa Kỳ?

Câu hỏi 85: Trường hợp giá thông thường được xác định theo trị giá tính toán thì các chi phí chung và lợi nhuận được tính như thế" nào?

Câu hỏi 86: Giá xuất khẩu được tính như thế" nào? Những điều chỉnh đối với giá xuất khẩu?

Câu hỏi 87: Biên độ phá giá được DOC xác định như thế" nào?

Câu hỏi 88: DOC thu thập thông tin qua các bảng câu hỏi như thế" nào?

Trang 7

Câu hỏi 89: Thông tin sẵn có (facts available) là gì? Khi nào DOC sử dụng các thông tin sẵn có? Câu hỏi 90: Việc xác minh thông tin được DOC thực hiên như thế" nào?

Câu hỏi 91: Phiên điều trần (hearing) của DOC được tiến hành như thế" nào?

Điều tra thiệt hại do (ITC tiên hành)

Câu hỏi 92: Điều tra thiệt hại của ITC bao gồm những hoạt động gì?

Câu hỏi 93: Điều tra về ngành sản xuất nội địa của ITC được tiến hành như thế" nào?

Câu hỏi 94: Việc tính gộp các thiệt hại gây ra do hàng hóa nhập khẩu từ nhiều nước được ITC thực hiện như thế" nào?

Câu hỏi 95: ITC đánh giá ảnh hưởng của hàng hoá nhập khẩu bị điều tra đối với số" lượng và giá như thế" nào?

Câu hỏi 96: ITC đánh giá ảnh hưởng của hàng hóa nhập khẩu bị điều tra đối với giá như thế" nào? Câu hỏi 97: ITC xác định ảnh hưởng của hàng hóa nhập khẩu bị điều tra đối với ngành sản xuất nội địa như thế" nào?

Câu hỏi 98: ITC kết luận về thiệt hại (thực tế" hoặc nguy cơ) hoặc việc cản trở sự hình thành của ngành sảnxuất nội địa như thế nào?

Câu hỏi 99: Các hoạt động điều tra mà ITC thực hiện?

Đình chỉ điều tra

Câu hỏi 100: Vụ điều tra chống bán phá giá tại Hoa Kỳ có thể được chấm dứt hoặc đình chỉ trong những trường hợp nào?

Thoả thuận đình chỉ

Câu hỏi 101: Thoả thuận đình chỉ (suspension agreement)?

Câu hỏi 102: Hê quả của thoả thuận đình chỉ?

Câu hỏi 103: Hê quả của viêc vi phạm thoả thuận đình chỉ?

Câu hỏi 107: Thuế" chống bán phá giá được áp dụng như thế" nào đối với các nhà xuất khẩu mới? Câu hỏi 108: Thủ tục điều tra để tính mức thuế" chống bán phá giá đối với các nhà xuất khẩu mới? Câu hỏi 109:

Trang 8

Thuế" chống bán phá giá được áp dụng như thế" nào trong trường hợp chỉ nhập khẩu vào Hoa Kỳ các bộ phận của sản phẩm là đối tượng chịu thuế" rồi sau đó mới tiến hành lắp ráp thành sản phẩm?

Câu hỏi 110: Những sản phẩm có thay đổi hoặc phát triển hơn so với sản phẩm là đối tượng chịu thuế" chống bán phá giá có phải chịu thuế" này không?

Rà soát

Câu hỏi 111: Rà soát hành chính (administrative review) là gì ?

Câu hỏi 112: Các yêu cầu về thủ tục trong rà soát hành chính?

Câu hỏi 113: Kết quả của quá trình rà soát hành chính?

Câu hỏi 114: Thủ tục "rà soát hoàng hôn” (sunset review) là gì?

Câu hỏi 115: Thủ tục "rà soát hoàng hôn" được tiến hành như thế" nào?

Câu hỏi 116: Kết quả của "rà soát hoàng hôn"?

Câu hỏi 117: Rà soát do có thay đổi hoàn cảnh (changed circumstance review) là gì và được thực hiên như thế nào?

Câu hỏi 124: Các điều kiên áp đặt thuế chống bán phá giá tại Liên minh châu Âu?

Câu hỏi 125: Ai có quyền yêu cầu tiến hành vụ điều tra chống bán phá giá tại Liên minh châu Âu? Câu hỏi126: Khi nào một cuộc điều tra chống bán phá giá được chính thức bắt đầu?

Câu hỏi 127: Giá thông thường được tính như thế nào (cách tính chuẩn) ?

Câu hỏi 128: Các cách tính giá thông thường trong trường hợp không đáp ứng các điều kiên để áp dụngcách tính chuẩn?

Trang 9

Câu hỏi 129: Pháp luật Liên minh châu Âu qui định như thế nào về "điều kiên thương mại bình thường”?Câu hỏi 130: Liên minh châu Âu qui định như thế nào về cách tính các chi phí ?

Câu hỏi 131: Những điều chỉnh đối với chi phí sản xuất?

Câu hỏi 132: Những điều chỉnh đối với chi phí bán hàng, chi phí hành chính, chi phí chung và lợi nhuận?Câu hỏi 133: Những nước nào bị coi là có nền kinh tế phi thị trường trong các cuộc điều tra chống bán phágiá của Liên minh châu Âu?

Câu hỏi 134: Giá thông thường được tính như thế nào trong trường hợp nước xuất khẩu bị coi là có nềnkinh tế phi thị trường?

Câu hỏi 135: Nếu Viêt Nam là nước xuất khẩu trong một vụ kiên bán phá giá của Liên minh châu Âu thì sẽ

áp dụng những qui định gì?

Câu hỏi 136: Giá xuất khẩu được tính như thế nào?

Câu hỏi 137: Giá xuất khẩu được điều chỉnh như thế" nào?

Câu hỏi 138: Nguyên tắc so sánh giá thông thường và giá xuất khẩu?

Câu hỏi 139: Những yếu tố nào cần được tính đến khi điều chỉnh giá thông thường và giá xuất khẩu?Câu hỏi 140: Biên độ phá giá được xác định như thế" nào?

Câu hỏi 141: Biên độ phá giá được tính như thế" nào trong trường hợp có quá nhiều giao dịch liên quan?

Câu hỏi 146: Qui định của Liên minh châu Âu về phiên điều trần?

Câu hỏi 147: Việc xác minh các thông tin được qui định như thế" nào?

Câu hỏi 148: Qui định của Liên minh châu Âu về việc các cơ quan có thẩm quyền tự tiến hành thu thậpthông tin?

Câu hỏi 149: Pháp luật Liên minh châu Âu qui định như thế" nào về việc lựa chọn điều tra trong trườnghợp có quá nhiều đối tượng điều tra?

Trang 10

Câu hỏi 150: Đối với trường hợp các bên liên quan không hợp tác với cơ quan có thẩm quyền trong việccung cấp thông tin thì được xử lý như thế" nào?

Câu hỏi 151: Quyền tiếp cận thông tin của các bên liên quan trong vụ điều tra được qui định như thế" nào?Câu hỏi 152: Liên minh châu Âu qui định như thế" nào về việc công khai các tình tiết thực tế" và lập luậnđược sử dụng để ra quyết định?

Câu hỏi 153: Qui định của Liên minh châu Âu về việc công bố" các quyết định trong vụ điều tra chống bánphá giá?

Câu hỏi 154: Điều kiên và thủ tục áp dụng biên pháp tạm thời?

Câu hỏi 155: Cơ quan nào của Liên minh châu Âu có thẩm quyền quyết định áp dụng biên pháp tạm thời?Câu hỏi 156: Nội dung và thời hạn áp dụng biên pháp tạm thời?

Câu hỏi 157: Cam kết về giá?

Câu hỏi 158: Thủ tục và hê quả cam kết về giá?

Câu hỏi 159: Nghĩa vụ của nhà sản xuất, xuất khẩu sau khi có cam kết về giá?

Câu hỏi 160: Hê quả viêc vi phạm hoặc rút lại cam kết về giá?

Câu hỏi 161: Khi nào thì vụ viêc hoặc viêc điều tra chống bán phá giá được đình chỉ mà không có biênpháp nào được áp dụng?

Thuế chống bán phá giá

Câu hỏi 162: Điều kiên và thủ tục áp dụng thuế chống bán phá giá chính thức?

Câu hỏi 163: Thủ tục và cơ quan ra quyết định áp đặt thuế chống bán phá giá chính thức?

Câu hỏi 164: Nguyên tắc xác định mức thuế chống bán phá giá chính thức?

Câu hỏi 165: Viêc xác định xem thuế chống bán phá giá có phù hợp với lợi ích Cộng đổng không đượcthực hiên như thế nào?

Câu hỏi 166: Cơ quan nào có thẩm quyền quyết định về vấn đề lợi ích của Cộng đổng trong viêc áp đặtthuế chống bán phá giá?

Câu hỏi 167: Thuế chống bán phá giá chính thức có hiêu lực hổi tố trong những trường hợp nào? Câu hỏi 168: Thuế chống bán phá giá có hiêu lực trong bao lâu?

Câu hỏi 169: Có thể hoãn thực hiên biên pháp chống bán phá giá (chính thức hoặc tạm thời) không?

Câu hỏi 170: Thuế chống bán phá giá được áp dụng như thế nào trong các trường hợp nhà xuất khẩu nướcngoài thực hiên một số chuyển đổi đối với hàng hóa để tránh thuế chống bán phá giá (circumvention)?

Trang 11

Câu hỏi 171: Thủ tục để áp đặt thuế chống bán phá giá cho các trường hợp cố ý chuyển đổi để tránh thuếchống bán phá giá?

Câu hỏi 172: Thuế chống bán phá giá được áp dụng như thế nào đối với các nhà xuất khẩu mới?

Rà soát

Câu hỏi 173: Thủ tục khởi xướng và điều kiên để tiến hành rà soát lại thuế chống bán phá giá chính thứcsau 5 năm áp dụng (”rà soát hoàng hôn”)?

Câu hỏi 174: Hoạt động điều tra và kết quả quá trình ”rà soát hoàng hôn”?

Câu hỏi 175: Ai được quyền yêu cầu tiến hành rà soát lại biên pháp chống bán phá giá khi chưa hết thờihạn 5 năm (rà soát lại)? Điều kiên chấp nhận yêu cầu?

Câu hỏi 176: Thủ tục tiến hành và kết quả quá trình rà soát lại?

Câu hỏi 177: Thủ tục yêu cầu và xét hoàn thuế đối với các trường hợp thuế chống bán phá giá bị huỷ bỏhoặc sửa đổi theo hướng giảm đi so với mức thuế đang có hiêu lực (theo kết quả rà soát

lại)?

Câu hỏi 178: Liên minh châu Âu qui định như thế nào về viêc mở lại cuộc điều tra?

Câu hỏi 179: Thủ tục và kết quả của viêc điều tra lại?

Trang 12

Kỳ (US Department of Commerce)

Uỷ ban Thương mại Quốc tế" Hoa Kỳ (US International Trade Commission)

Uỷ ban châu Âu (thuộc Liên minh châu Âu) (European Commission)

Trang 13

GIỚI THIỆU CHUNG vE BÁN PHÁ GIÁ VÀ THUẾ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ Câu

hỏi 1: Bán phá giá (dumping) là gì?

Bán phá giá trong thương mại quốc tế1 là hiên tượng xảy ra khi một loại hàng hóa được xuất khẩu(bán sang thị trường nước khác) với giá thấp hơn giá bán của mặt hàng đó tại thị trường nước xuất khẩu

Như vậy có thể hiểu một cách đơn giản là nếu giá xuất khẩu (giá XK) của một mặt hàng thấp hơngiá nội địa (giá thông thường) của nó thì sản phẩm đó được coi là bán phá giá tại thị trường nước nhậpkhẩu sản phẩm đó

Ví dụ: lạc nhân của nước A bán tại thị trường nước A với giá (X) nhưng lại được xuất khẩu sangthị trường nước B với giá (Y) (Y<X) thì xảy ra hiên tượng bán phá giá đối với sản phẩm lạc nhân xuấtkhẩu từ A sang B

Câu hỏi 2: Tại sao có hiện tượng bán phá giá?

Có nhiều nguyên nhân dẫn tới hiên tượng bán phá giá trong thương mại quốc tế Nhiều trường hợpviêc bán phá giá có mục đích không lành mạnh nhằm đạt được những lợi ích nhất định như:

- bán phá giá để loại bỏ các đối thủ cạnh tranh trên thị trường từ đó chiếm thế độc quyền;

- bán giá thấp tại thị trường nước nhập khẩu để chiếm lĩnh thị phần;

- bán giá thấp để thu ngoại tê mạnh

Đôi khi viêc bán phá giá là viêc không mong muốn do nhà sản xuất, xuất khẩu không thể bán đượchàng, cung vượt cầu, sản xuất bị đình trê, sản phẩm lưu kho lâu ngày có thể bị hư hại nên đành bán tháohàng hóa để thu hổi một phần vốn

Theo qui định của Tổ chức Thương mại Quốc tế (World Trade Organisation - WTO) và pháp luậtnhiều nước, thuế chống bán phá giá có thể bị áp đặt mà không quan tâm đến lý do vì sao nhà sản xuất bánphá giá

Câu hỏi 3: Có phải mọi trường hợp bán phá giá đều có thể bị đánh thuế chống bán phá giá không?

Bán phá giá (vào thị trường nước ngoài) thường bị coi là một hiên tượng tiêu cực do nó làm giảmkhả năng cạnh tranh về giá và thị phần của sản phẩm nội địa của nước nhập khẩu

Tuy nhiên, ở một góc độ khác, bán phá giá có thể có tác động tích cực đối với nền kinh tế: ngườitiêu dùng được lợi vì có thể mua hàng với giá rẻ hơn; nếu hàng bị bán phá giá là nguyên liêu

1 Nhìn từ góc đô pháp lý, cần phân biệt hai khái niệm: bán phá giá trong thương mại nôi địa (ví dụ: các qui định về bán phá giá trong pháp

luật về cạnh tranh) và bán phá giá trong thương mại quốc tế (là chủ đề của cuốn sách này).

Trang 14

đầu vào của một ngành sản xuất khác, giá nguyên liêu rẻ có thể là yếu tố góp phần tạo nên sự tăng trưởngnhất định của ngành đó; giá giảm có thể là động lực thức đẩy ngành sản xuất trong nước tự đổi mới đểnâng cao sức cạnh tranh,

Vì thế" không phải mọi hành vi bán phá giá đều bị lên án và phải chịu thuế" chống bán phá giá.Theo qui định của WTO, các biên pháp chống bán phá giá chỉ được thực hiên trong những hoàn cảnh nhấtđịnh và phải đáp ứng các điều kiên cụ thể

Câu hỏi 4: Thuế chống bán phá giá (anti-dumping duty) là gì?

Thuế" chống bán phá giá là khoản thuế" bổ sung bên cạnh thuế" nhập khẩu thông thường, do cơquan có thẩm quyền của nước nhập khẩu ban hành, đánh vào sản phẩm nước ngoài bị bán phá giá vàonước nhập khẩu Đây là loại thuế" nhằm chống lại viêc bán phá giá và loại bỏ những thiệt hại do viêc hàngnhập khẩu bán phá giá gây ra

Thông thường mỗi nước đều có một hê thống các qui định riêng về các điều kiên và thủ tục áp đặtthuế" chống bán phá giá Trên thực tế, thuế" chống bán phá giá được nhiều nước sử dụng như một hìnhthức "bảo hộ hợp pháp” đối với sản xuất nội địa của mình Để ngăn chặn hiên tượng lạm dụng biên phápnày, các nước thành viên WTO đã cùng thoả thuận về các qui định bắt buộc phải tuân thủ liên quan đếnviêc điều tra và áp đặt thuế" chống bán phá giá, tập trung trong một Hiêp định về chống bán phá giá củaWTO - Hiêp định ADA (Anti-dumping Agreement)

Trang 15

Chống bán phá giá được qui định tại Điều VI GATT 1994 và Hiệp định về việc Thi hành Điều VI

GATT 1994 (The Agreement on Implementation of Article VI of GATT 1994), thường được gọi với tên

“Hiệp định về chống bán phá giá” (Anti-dumping Agreement - ADA)

Hiệp định về chống bán phá giá (ADA) qui định về các nhóm vấn đề sau:

- Các qui định về nội dung: bao gồm các điều khoản chi tiết về cách thức, tiêu chí xác định việc

bán phá giá, thiệt hại, mối quan hệ nhân quả giữa việc bán phá giá và thiệt hại;

- Các qui định về thủ tục: bao gồm các điều khoản liên quan đến thủ tục điều tra, áp đặt thuế chống

bán phá giá như thời hạn điều tra, nội dung đơn kiện, thông báo, quyền tố tụng của các bên liênquan, trình tự áp dụng các biện pháp tạm thời, quyền khiếu kiện,

- Các qui định về thủ tục giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia thành viên liên quan đến biện pháp chống phá giá: bao gồm các qui tắc áp dụng cho việc giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia

thành viên WTO liên quan đến biện pháp chống bán phá giá của một quốc gia thành viên

- Các qui định về thẩm quyền của Uỷ ban về Thực tiễn Chống bán phá giá (Committee on

Anti-dumping Practices): bao gồm các qui định về thành viên, chức năng và hoạt động của Uỷ ban trongquá trình điều hành các biện pháp chống bán phá giá thực hiện tại các quốc gia thành viên

Câu hỏi 6: Các qui định của WTO về chống bán phá giá có mối liên hệ như thế' nào với pháp luật về chống bán phá giá của từng quốc gia thành viên?

Mỗi quốc gia thành viên WTO có quyền ban hành và áp dụng pháp luật về chống bán phá giá tạinước mình nhưng phải tuân thủ đầy đủ các qui định mang tính bắt buộc về nội dung cũng như thủ tục trongHiệp định về chống bán phá giá (ADA) của WTO2 Pháp luật về chống bán phá giá của mỗi quốc gia cóthể cụ thể hóa nhưng không được trái với các qui định liên quan tại Hiệp định ADA của WTO

Ví dụ : Về thời hạn điều tra chống bán phá giá

2 Ngoài ra WTO còn xây dựng Luật Mẫu về chống bán phá giá Đây là một văn bản mang tính gợi ý, khuyến nghị để các quốc gia tham

khảo khi xây dựng pháp luật về chống bán phá giá của mình, không có giá trị bắt buộc áp dụng.

Trang 16

Điều 5.10 ADA qui định thời hạn điều tra trong mọi trường hợp không được vượt quá 18 tháng kể từkhi bắt đầu thủ tục điều tra:

- Pháp luật chống bán phá giá Hoa Kỳ qui định thời hạn này là 397 ngày;

- Liên minh châu Âu qui định cuộc điều tra không được kéo dài quá 15 tháng

Câu hỏi 7: Điều kiện để áp đặt thuế chống bán phá giá?

Theo qui định tại ADA, thuế chống bán phá giá chỉ được áp dụng khi xác định được đủ ba điềukiên sau đây:

(i) Hàng nhập khẩu bị bán phá giá;

(ii) Ngành sản xuất sản phẩm tương tự của nước nhập khẩu bị thiêt hại đáng kể;

(iii) Có mối quan hê nhân quả giữa việc hàng nhập khẩu bán phá giá và thiệt hại nói trên Câu hỏi 8: Sản phẩm tương tự (like product) là gì?

Việc điều tra áp đặt thuế" chống bán phá giá theo qui định tại ADA có liên quan đến việc xác định

các sản phẩm nội địa của nước xuất khẩu tương tự với sản phẩm bị điều tra (chủ yếu để tính giá thông thường) và sản phẩm nội địa của nước nhập khẩu tương tự với sản phẩm bị điều tra (phục vụ cho việc xác

định thiệt hại đối với ngành sản xuất liên quan và mối quan hệ nhân quả)

Theo định nghĩa tại Điều 2.6 ADA, sản phẩm tương tự (SPTT) được hiểu là “sản phẩm giống hêt, tức là sản phẩm có tất cả các đặc tính giống với sản phẩm đang được xem xét, hoặc trong trường hợp không có sản phẩm nào như vậy thì là sản phẩm khác mặc dù không giống ở mọi đặc tính nhưng có nhiều đặc điểm gần giống với sản phẩm đang được xem xét”.

Thực tế" thì những sản phẩm được xem là sản phẩm tương tự của nhau thường được xếp vào cùngmột loại mã HS trong phân loại hàng hóa của hải quan (thường giống nhau về đặc tính vật lý, hóa học, mụcđích sử dụng, khả năng thay thế" từ góc độ người tiêu dùng )

Tuy nhiên trong mỗi nhóm sản phẩm lại có nhiều loại, nhiều hình thức mẫu mã kiểu dáng khácnhau (ví dụ: TV màu thì có nhiều loại màn hình, nhiều kích thước màn hình khác nhau: TV màn hìnhthường, TV màn hình tinh thể lỏng, TV 14'', 20'', 24'', 29'' ) Nếu các loại, với mẫu mã, kiểu dáng sảnphẩm có những khác biệt ảnh hưởng đáng kể đến giá thành hay chi phí sản xuất của sản phẩm đó thì có thểkhông được xem là sản phẩm tương tự theo cách hiểu của Hiệp định ADA này

Ngành sản xuất nội địa là ngành sản xuất của nước nhập khẩu sản xuất ra các sản phẩm tương tự

(SPTT) với sản phẩm bị điều tra Ngành sản xuất SPTT này được phân biệt với các ngành

sản xuất khác trên cơ sở các tiêu chí về qui trình sản xuất, số lượng bán và lợi nhuận của nhà sản xuất

Trang 17

Trường hợp không thể phân định chính xác ngành sản xuất trong nước sản xuất ra SPTT với sảnphẩm đang bị điều tra thì ngành sản xuất nội địa sẽ là ngành sản xuất những nhóm, loại sản phẩm (trong

phạm vi hẹp) gần nhất với sản phẩm đang bị điều tra.

Ví du: Nếu sản phẩm bị điều tra là hoa hổng đỏ cắt dạng tươi nhưng tại nước nhập khẩu không lưu giữ các số liêu riêng về ngành sản xuất ra mặt hàng này thì ngành sản xuất nội địa được xem xét là ngành

sản xuất hoa hổng cắt dạng tươi nói chung (không phân biệt màu sắc của hoa) Câu hỏi 10: Giai đoạn điều tra (period of investigation) là gì? Giai đoạn này kéo dài bao lâu?

Giai đoạn điều tra là khoảng thời gian diễn ra các hoạt động nhập khẩu hàng hóa bị nghi ngờ là bánphá giá làm cơ sở để cơ quan có thẩm quyền tính toán biên độ bán phá giá, thiệt hại cũng như mối quan hệnhân quả giữa hai yếu tố này Nói cách khác, cơ quan có thẩm quyền chỉ sử dung những thông tin, số liệuliên quan (về hàng hóa bị điều tra, về sản phẩm tương tự, về thiệt hại ) trong giai đoạn này

Cần phân biệt khái niệm 'giai đoạn điều tra" (period of investigation) với các "thời hạn điều tra " (time limits for investigation) Thời han điều tra là thời gian qui định cho

việc tiến hành các hoạt động điều tra của cơ quan có thẩm quyền, bắt đầu tính từ khi có quyết định bắt đầu vụ điều tra trở đi và cơ quan có thẩm quyền buộc phải kết thúc một hoạt động điều tra nhất định trước khi hết thời hạn đó (ví dụ thời hạn để ra kết luân sơ bộ, thời

hạn ra kết luân cuối cùng, thời hạn ban hành biện pháp chống bán phá giá ) Còn giai đoan điều tra là khoảng thời gian mà những lô hàng liên quan nhâp khẩu trong khoảng đó

sẽ là đối tượng bị điều tra và những thiệt hại xảy ra trong giai đoạn đó sẽ được xem xét để

đi đến kết luân về thiệt hại và mối quan hệ nhân quả với việc bán phá giá Giai đoạn điều tra được tính ngược từ thời điểm bắt đầu vụ việc trở về trước.

Theo qui định tại ADA, các quốc gia thành viên được tự lựa chọn ấn định một giai đoạn điều tra,

thông thường là 1 năm (trong mọi trường hợp không ít hơn 6 tháng) bắt đầu tính từ tháng hoặc quý có đơn

đề nghị điều tra chống bán phá giá trở về trước

Tuy nhiên, theo một khuyến nghị của Uỷ ban WTO về Thực tiễn Chống bán phá giá, giai đoạn

điều tra thiệt hại nên được qui định là 3 năm bởi việc phân tích các yếu tố mang tính xu

hướng liên quan đến thiệt hại và mối quan hê nhân quả cần được xem xét trong một khoảng thời giantương đối dài hơi

XÁC ĐỊNH VIỆC BÁN PHÁ GIÁ

Câu hỏi 11: Việc bán phá giá (dumping) được xác định như thế nào?

Việc bán phá giá được xác định thông qua việc so sánh về giá giữa giá thông thường và giá xuấtkhẩu theo công thức:

Trang 18

Giá thông thường (giá TT) - Giá xuất khẩu (giá XK) = X

(trong đó các giá này phải được đưa về cùng một cấp độ thương mại mà thường là "giá xuấtxưởng")

Nêu X > 0 thì có hiện tượng bán phá giá

Như vậy, việc xác định có bán phá giá hay không sẽ phụ thuộc chủ yếu vào các yếu tố sau:

(i) Cách tính giá XK của sản phẩm;

(ii) Cách tính giá TT của sản phẩm;

(iii) Cách tính hiệu số giữa hai loại giá trên (các điều chỉnh đối với hiệu số này)

Câu hỏi 12: Giá xuất khẩu (export price) là gì và được tính như thế' nào?

Giá xuất khẩu (giá XK) là giá bán sản phẩm từ nước sản xuất (nước xuất khẩu) sang nước nhậpkhẩu

ADA qui định các cách thức tính giá XK khác nhau (tuỳ thuộc vào các điều kiện, hoàn cảnh cụthể):

Cách 1: Giá XK là giá trong giao dịch mua bán giữa nhà sản xuất hoặc nhà xuất khẩu của nướcxuất khẩu với nhà nhập khẩu của nước nhập khẩu;

Cách 2: Giá XK là giá tự tính toán (constructed export price) trên cơ sở giá bán sản phẩm nhậpkhẩu đó cho người mua độc lập đầu tiên tại nước nhập khẩu; hoặc một trị giá tính toán theo những tiêu chíhợp lý do cơ quan có thẩm quyền quyết định

Cách 1 là cách tính giá XK chuẩn và được áp dụng trước tiên (ưu tiên áp dụng) khi tính giá XK(trong các điều kiện thương mại thông thường) Chỉ khi hoàn cảnh cụ thể không đáp ứng các điều kiện ápdụng cách 1 thì giá XK mới được tính theo cách 2

Câu hỏi 13: Cách tính giá xuất khẩu chuẩn (Standard rule)?

Giá xuất khẩu của hàng hóa bị điều tra được xác định theo giá của sản phẩm mà nhà sản xuất hoặcnhà xuất khẩu bán cho nhà nhập khẩu Có thể xác định giá XK thông qua các chứng từ mua bán giữa nhàsản xuất, xuất khẩu nước ngoài với nhà nhập khẩu như hóa đơn thương mại, vận đơn, thư tín dụng

Để áp dụng cách tính giá XK này cần đáp ứng cùng lúc hai điều kiên sau:

- Có giá XK (Sản phẩm được xuất khẩu theo hợp đổng mua bán giữa nhà sản xuất, xuất khẩu vớinhà nhập khẩu); và

- Giá XK là giá có thể tin cậy được (giá trong hợp đổng mua bán thông thường)

Câu hỏi 14: Các cách tính giá xuất khẩu ngoài cách tính chuẩn?

Thực tế không phải lúc nào viêc xuất khẩu hàng hóa từ một nước này sang một nước khác cũngđược thực hiên trên cơ sở một hợp đổng mua bán ngoại thương (ví dụ: viêc xuất khẩu chỉ là viêc chuyển

Trang 19

hàng từ nước này sang nước khác trong nội bộ một công ty; sản phẩm được xuất khẩu theo hình thức traođổi trong hợp đổng hàng đổi hàng, ) Do đó, trong những trường hợp như thế" này, không có giá giao dịch

để xác định giá XK theo cách thông thường

Ngoài ra, trong một số trường hợp khác, mặc dù trên thực tế" có hợp đổng mua bán ngoại thươngnhưng giá nêu trong giao dịch không đáng tin cậy (ví dụ, giá giao dịch này là kết quả của các dàn xếp, bùtrừ giữa nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu hoặc của một bên thứ ba; khi đó giá giao dịch có thể đã sai lêch)

Đối với những trường hợp này, thay vì xác định theo giá giao dịch, giá XK được xác định là:

- Giá bán của sản phẩm nhập khẩu đó cho người mua đầu tiên tại nước nhập khẩu (với điều kiênngười mua này độc lập với nhà nhập khẩu và nhà sản xuất); hoặc

- Giá do cơ quan có thẩm quyền tự tính toán dựa trên các căn cứ hợp lý (áp dụng trong trường hợpsản phẩm liên quan không được bán lại hoặc được bán cho một người mua không độc lập)

Câu hỏi 15: Giá thông thường (normal value) là gì và được tính như thế nào?

Giá thông thường (giá TT) là giá bán sản phẩm sản phẩm tương tự với sản phẩm bị điều tra(SPTT)tại thị trường nước xuất khẩu Có ba cách xác định giá TT (áp dụng với các điều kiên cụ thể):

- Cách 1: Giá TT được xác định theo giá bán của SPTT tại thị trường nước xuất khẩu (tại thị trườngnội địa của nước nơi sản phẩm đó được sản xuất ra)

- Cách 2: Giá TT được xác định theo giá bán của SPTT từ nước xuất khẩu liên quan sang thị trườngmột nước thứ ba

- Cách 3: Giá TT được xác định theo trị giá tính toán (constructed normal value)

Những điều cần biết về

PHÁP LUẬT VỂ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ

Trang 20

LỜI NÓI ĐAU Hội nhập kinh tế quốc tế mở ra cho các doanh nghiệp Việt Nam cơ hội lớn để xâm nhập những thị trường mới, rộng lớn và hấp dẫn nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn không ít những thách thức, trong đó có thuế chống bán phá giá.

Đối với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, thuế chống bán phá giá không chỉ còn là nguy cơ Tỏi, giầy da, bật lửa ga, gạo của Việt Nam đã phải đối mặt với những vụ điều tra chống bán phá giá ở một số nước Hoa Kỳ cũng đã áp đặt thuế chống bán phá giá đối với cá basa, cá tra phi lê đông lạnh

và đang tiến hành điều tra tôm nhập khẩu từ Việt Nam Thực tế này đòi hỏi các doanh nghiệp phải được trang bị những kiến thức cơ bản về lĩnh vực này, chủ động đối phó khi cần thiết và có kế hoạch sản xuất, xuất khẩu phù hợp.

Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam xin trân trọng giới thiệu cuốn sách "Pháp luật

về chống bán phá giá - Những điều cần biết", cuốn sách đầu tiên tại Việt Nam giới thiệu một cách

tương đối đầy đủ những qui định hiện hành của WTO, Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu về việc điều

tra và áp đặt thuế chống bán phá giá dưới dạng các câu Hỏi và Đáp ngắn gọn, cụ thể và thiết thực.

Chúng tôi xin trân trọng cảm ơn ông Nguyễn Minh Chí - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc

tế Việt Nam (VIAC), ông Nguyễn Hữu Chí - Trưởng Ban Quản lý Cạnh tranh - Bộ Thương mại, ông Nguyễn Hữu Dũng - Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP) và ông Nguyễn Khánh Ngọc - Chuyên viên Vụ Pháp luật Quốc tế - Bộ Tư pháp đã có những ý kiến đóng góp quý báu giúp chúng tôi hoàn thành cuốn sách này.

Với những thông tin pháp lý thiết thực, được trình bày rõ ràng, dễ hiểu, thuận tiện khi tra cứu và tham khảo, hy vọng đây sẽ là một cẩm nang hữu ích cho các doanh nghiệp, các nhà quản lý, các nhà nghiên cứu và đông đảo bạn đọc.

Phòng Thương mại và Cõng nghiệp Việt Nam

MUC LUC Giới thiệu chung bán phá giá và thuế chống bán phá giá

Câu hỏi 1: Bán phá giá (dumping) là gì?

Câu hỏi 2: Tại sao có hiên tượng bán phá giá?

Câu hỏi 3: Có phải mọi trường hợp bán phá giá đều có thể bị đánh thuế chống bán phá giá không? Câu hỏi 4: Thuế" chống bán phá giá (anti-dumping duty) là gì?

Phần thứ nhất

Trang 21

Pháp luật về chống bán phá giá trong WTO