Kinh tế chính trị dùng cho bậc TCCN ngành kinh tế

- Lý thuy t giá tr - lao đ ng + T tăc ăcácălo iălaoăđ ngăs năxu tăđ uăt oăraăgiáătr ,ălaoăđ ngălàăth căđoăcu iăcùngă c aăgiáătr .ăÔngăphânăbi tărõăs ăkhácănhauăgi aăgiáătr ăs ăd ngăvàăg

TR NGă HăPH MăV Nă NG KHOAăLụăLU NăCHệNHăTR

BĨIăGI NG

H CăPH N:ăKINHăT ăCHệNHăTR

(Dùng cho b c TCCN ngành kinh t )

Gi ngăviên:ăLểăTH ăL ăTHU

T ăB ăMỌN:ăLụăLU NăC ăS

Bài 1

IăT NG,ăCH CăN NGăVĨăPH NGăPHÁP

C AăKINHăT ăCHệNHăTR 1.1 iăt ngănghiênăc uăc aăKinhăt ăchínhătr

1.1 1.ă i t ngăc aăKinhăt ăchínhătr

- Kinhăt ăchínhătr ăv iăt ăcáchălàăm tăkhoaăh căđ căl p,ăxu tăhi năvàoăkho ngăđ uăth ă

k ăXVI

- Thu tăng ă“Kinh t chính tr ” doănhàăkinhăt ăh căng iăPhápăMôngcrêchiênăđ tătênă

choămônăkhoaăh cănàyăvàoăn mă1615

- Kinhăt ăchínhătr ălàămônăkhoaăh căxưăh i,ănghiênăc uănh ngăc ăs ăkinhăt ăchungăc aă

đ iăs ngăxưăh i,ănghiênăc uăm iăquanăh ăkinhăt ăgi aăng iăv iăng iătrongăs năxu t,ăphână

ph i,ătraoăđ iăvàătiêuădùngăquaăcácăgiaiăđo năphátătri nănh tăđ nhăc aăxưăh iăloàiăng iă(t că

làănghiênăc uăquanăh ăs năxu t)

1.1 2.ăNh ngăđi măc năl uăỦăkhiănghiênăc uăđ iăt ng c aăKinhăt ăchínhătr

- Kinhăt ăchínhătr ănghiên c u m tăcách toànădi năcácăn iădungăc aăquanăh ăs năxu t và

quáătrìnhătáiăs năxu tăxưăh iă(S năxu t- Phânăph i - Traoăđ i - Tiêu dùng)

- Kinhăt ăchínhătr ănghiênăc uăquanăh ăs năxu t trongăs ătácăđ ngăquaăl iăv iăl căl ngă

s năxu tăvàăki nătrúcăth ngăt ng

- Kinhăt ăchínhătr ăđiăsâuănghiênăc uăb năch tăc aăquanăh ăs năxu t,ăt călàănghiênăc uăcácăph mătrùăkinhăt ăvàăcácăquyălu tăkinhăt ăchiăph iăquáătrìnhăs năxu t,ăphânăph i,ătraoăđ iă

và tiêu dùng

+ Các ph m trù kinh t là nh ng khái ni m ph n ánh b n ch t c a nh ng hi n t ng

kinh t nh : hàng hóa, ti n t , giá tr , giá c …

+ Quy lu t kinh t ph n ánh nh ng m i liên h t t y u, b n ch t, th ng xuyên, l p đi

l p l i c a các hi n t ng và quá trình kinh t

Quy lu t kinh t mang tính khách quan.và ch phát sinh tác d ng thông qua ho t đ ng kinh

t c a con ng i

Quy lu t kinh t có 2 lo i: Quy lu t kinh t chung và quy lu t đ c thù

1.2 ăCh căn ngăc aăKinhăt ăchínhătr

1.2.1 Ch căn ngăc aăKinhăt ăchínhătr

1.2.1.1.Ch c n ng nh n th c: Kinhă t ă chínhă tr ă nghiênă c uă vàă gi iă thíchă cácă hi nă

t ngăvàăquáătrìnhăkinhăt ăc aăđ iăs ngăxưăh i,ănh măphátăhi năb năch tăc aăcácăhi năt ng,ăquáătrìnhăkinhăt ăkháchăquanăvà cácăquyălu tăkháchăquanăchiăph iăs ăv năđ ngăc aăcácăhi nă

t ng,ăquáătrìnhăkinhăt ,ăgiúpăconăng iăv năd ngăcácăquyălu tăkháchăquanăm tăcáchăcóăỦă

th căvàoăcácăho tăđ ngăkinhăt ăc aămìnhănh măđ tăhi uăqu ăkinhăt ăxưăh iăcao

1.2.1.2 Ch c n ng th c ti n

Nh ng k tălu năcóătínhăkháiăquátăc aăKinhăt ăchínhătr ălà c ăs ăkhoaăh căđ ănhàăn că

ho ch đ nhăđ ngăl i,ăchínhăsách,ăbi năphápăthúcăđ yăho tăđ ngăth căti n,ăđemăl iăhi uăqu ă

cao

1.2.1.3 Ch c n ng ph ng pháp lu n

Nh ngăk tălu năc aăkinhăt ăchínhătr ăcóăỦăngh aălàăc ăs ăph ngăphápălu năchoătoànăb ăcácăkhoaăh căkinhăt ăngànhă(kinhăt ăcôngănghi p,ănôngănghi p,ăxâyăd ng,ăgiaoăthông)ăvàăcácămônăkinhăt ăch căn ngă(kinhăt ălaoăđ ng,ăk ăho ch,ătàiăchính,ătínăd ng,ăth ngăkê…)ăvàăm tă

s ăkhoaăh căkhácă(đ aălỦ,ăkinhăt ădânăs ăh c,ăl chăs ăkinhăt ăqu cădân…)

1.2.1.4 Ch c n ng t t ng

- Xu tăphátăt ăl iăíchăvàăb oăv ăl iăíchăc aăm tăgiaiăc păho căt ngăl păxưăh iănh tăđ nh.ăKinhăt ăchínhătr ăxâyăd ngăh ăth ngăquanăđi mălỦălu năchungăv ăs ăphátătri năc aăn năkinh

t ăvàăqu nălỦăkinhăt ăPhê phán ch ăđ ăbócăl tăho căbi năh ăcho nh ngăc nătr ăđ iăv iăs ă

ti năb ăkinhăt ăxưăh i

- Trongăxưăh iăcóăgiaiăc p,ămônăKinhăt ăchínhătr ăc ngămangătínhăgiaiăc p

1.2.2 S ăc năthi tănghiênăc uăKinhăt ăchínhătr ăMác- Lênin

- Nh măkh căph căs ăl căh uăv ălỦălu năkinhăt ,ăs ăgiáoăđi uătáchăr iălỦălu năv iăth că

ti n,ăgópăph năđ iăm iăvàănângăcaoăn ngăl căt ăduyăkinhăt

- Nh ngăki năth căc aăkinhăt ăth ătr ngădoăKinhăt ăchínhătr ăđ aăraăh tăs căc năthi tă

choăqu nălỦăv ămôăvàăqu nălỦăviămô

- i v iăh căsinh,ăh căt păt tămônăKinhăt ăchínhătr ăt oăraăc ăs ălỦălu năvàăph ngă

phápălu năđ ăh căt tăcácămônăkhoaăh căkinhăt ăkhác

1.3 Ph ngăphápăc aăKinhăt ăchínhătr

1.3 1.ăPh ngăphápăbi năch ngăduyăv t

- Khiăxemăxétăcácăhi năt ngăvàăquáătrìnhăkinhăt ăph iăđ tătrongăm iăliênăh ătácăđ ngăqua l iăl nănhau,ăth ngăxuyênăv năđ ng,ăphátătri năkhôngăng ng

- Khiăxemăxétăcácăhi năt ngăvàăquáătrìnhăkinhăt ăph iăg năli năv iănh ngăđi uăki năvàă

hoànăc nhăl chăs ăc ăth …

1.3 2.ăPh ngăphápătr uăt ngăhóaăkhoaăh c

B ngăt ăduyătr uăt ngălo iăb ăkh iăquáătrìnhăvàăhi năt ngăđ cănghiênăc uănh ngăcáiăđ nănh t,ăng uănhiênăvàăt măth i,ăho căt măgácăl iănh ngănhânăt ănàoăđó,ăđ ătáchăraă

nh ngăquáătrìnhăvàăhi năt ngăv ngăch c,ă năđ nh,ăđi năhìnhătrongăcácăquáătrìnhăvàăhi nă

t ngăđóă ăN măđ căb năch tăc aăhi năt ng,ăt ăb năch tăc păI,ăchuy năsangăb năch tă ătrìnhăđ ăsâuăh n,ănêuălênăthànhăph mătrùăvàăquyălu tăkhoaăh c,ăph năánhănh ngăb năch tă yăăDi năđ tăthànhălỦălu năvàăv năd ngăvàoăch ăđ oăth căti n

S ăL CăL CHăS ăHỊNHăTHĨNHăVĨăPHÁTăTRI N

C AăKINHăT ăCHệNHăTR ăH C

2.1 ăNh ngăt ăt ngăkinhăt ăch ăy uătrongăth iăc ăđ iăvƠătrungăc - c ăs ăchoăs ăraăđ iă

c aăKinhăt ăchínhătr ăh c

2.1 1.ăT ăt ngăkinhăt ăth iăc ăđ i

2.1.1.1 c tr ng kinh t - xã h i th i c đ i (Th iăk ăth ngătr ăc aăph ngăth căs năxu tă

chi măh uănôăl )

- Chi măh uăv ănôăl ăgi ăvaiătròăth ngătr ,ănôăl ălàăđ iăt ngăch ăy uăc aăs ăh u.ă

Trongăxưăh i, nôăl ănhi uăh năs ădânăt ădo

- Th ngănghi păvàăti năt ăđưăb tăđ uăxu tăhi n

- Chi nătranh gi aăcácăqu căgia;ăđ uătranhăgi aăgiaiăc pănôăl ăvàăch ănôădi năraăkh că

li tăvàădaiăd ng

- iă bi uă tiêuă bi uă choă t ă t ngă kinhă t ă th iă c ă đóă làă Platônă (427ă - 347 TCN) và

Arixtôt (284 - 322 TCN)

2.1.1.2 c đi m t t ng kinh t th i c đ i

- Coiăxưăh iănôăl ălàăt tăy uăvàăduyănh t

- Coiăkhinhălaoăđ ngăchânătay,ăxemălaoăđ ngăchânătayăs ălàmăh ăh ngăconăng i

-Lênăánăho tăđ ngăth ngănghi păvàăchoăvayăn ngălưiă ăLênăánăs ăt năt iăvàăphátătri nă

c aăt ngăl păquỦăt cătàiăchính.ăT ăđóăcácăôngăm ăt ngăm tăxưăh iăkhôngăcóăt ăh u,ăphêă

phánăgayăg tăs ăphânăhóaăgiàuănghèoăvàăb năcùngătrongăxưăh i,ănh ngăkhôngăch ătr ng

ch ngăl iăch ăđ ăt ăh u

- ưăđ ăc păđ nănhi uăv năđ ănh :ăphânăcôngălaoăđ ng,ătraoăđ iăs năph m,ăphânăbi tă

giáătr ăs ăd ngăv iăgiáătr ătraoăđ i,ă nhăh ngăc aăcungă- c uăt iăgiáăc ăhàngăhóa…

2.1 2.ăT ăt ngăkinhăt ăth iătrungăc

2.1.2.1 c tr ng kinh t - xã h i th i trung c

- N năkinhăt ăv ăc năb năcònălàăkinhăt ăt ănhiên,ăkinhăt ăhàngăhóaăkémăphátătri n,ăgi ăvaiătròăph ăthu c.Nôngănghi pălàăl nhăv căch ăy uăc aăn năkinhăt

- Lãnh chúaălàăng iăquy tăđ nhăt tăc ăcácăquanăh ăkinhăt ă(s ăh u,ăt ăch căs năxu tăvàă

phânăph iăs năph m)

- Cu iăth iătrungăc ăxu tăhi năt ngăl păti uăth ng,ăti uăch ăvàăth ăth ăcôngă ăcácăth ă

tr n

- iăbi uătiêuăbi u:ăAnbeăL Gr ng,ăXanhăTômaă acanh,ăRâymôngăd ăP ngn ph ,ă

Henriăđ ăGr ngă(th ăk ăXIII),ăBuriđan,ăÔr xm ă(ăth ăk ăXIV )

2.1.2.2 c đi m t t ng kinh t th i trung c

- V ăquy năt ăh u,đ căcoiălàăth ăquy nădoăt oăhóaăgiaoăphóătrongăvi căqu nălỦătàiă

v t.ăNg iăcóăquy năs ăh uălàăng iăgiàu,ăh ăph iăcóătráchănhi măphânăchiaăl iătàiăs năc aă

mìnhăchoăng iănghèoăkh ăthi uăth n

- V ăcácăho tăđ ngăkinhăt ,ă đ căphânăchiaăthànhă2ălo i:ănh ngăho tăđ ngătr căti păt oăraăc aăc iăv tăch tă(đ căhoanănghênh)ăvàănh ngăho tăđ ngătrungăgianănh ăbuônăbán,ăcho vayăn ngălưiă(đángăchêătrách);ăLaoăđ ngăđ căcoiălàăph ng ti năđ ăs ngăchânăchính;ăTi năcông laoăđ ngăph iăđ cătr ăsòngăph ng

- V ăti năt ,ăvuaălàăng iăn măđ căquy năphátăhànhăti năđúcăvàă năđ nhăl ngăvàng,

b cătrongăm iăđ năv ăti năđúc; Coiăs ăxu tăhi năc aăti nălàădoăỦămu năc aăconăng iăvàăgiáă

tr ăc aăti năg năv iăđ cătínhăt ănhiênăc aănóă(t călàăg năv iăgiáătr ăc aăv tăli uădùngăđ ăch ă

t oăraăti n)

- V ăđ aătô,làăm tăkho năthuănh păc aăru ngăđ tădoăt ănhiên,ăth ngăđ mangăl iă ă

thuăđ aătôălàăh pălỦ

- V ăt ăb năvàăl iănhu n,ăti năkhôngăđ ăraăti nă ăăNghiêmăc măvi căchoăvayăn ngălưiă

nh ngăm tăs ăngo iăl ăđ căch pănh nănh ăchoăthuêănhàăc a,ătàiăs n,ăđ căphépăhùnăv nă

kinh doanh

- V ădânăs , tánăthànhăvi căt ngădânăs ăvìă cóăl iăchoăs năxu tăvàăă“anăninhăb ăcõiă“,ălàă

h păỦăChúa

K t lu n: T ăt ngăkinhăt ăth iătrungăc ăphátătri nătheoă nhăh ngăc aătônăgiáoăvàăđ oăđ c,ă

tônătr ngănhânăph măconăng i,ăkhuyênăconăng iăx ăs ăcôngăb ngătrongăcácăho tăđ ngă

kinhăt ,ăbi uăhi năs ăônăhòaăvàăl ngăthi n

2.2 S ăphátăsinh,ăphátătri năKinhăt ăchínhătr ăh căt ăs năc ăđi n

2.2 1.ăCh ăngh aătr ngăth ng

2.2.1.1 Hoàn c nh ra đ i c a ch ngh a tr ng th ng

- Xu tăhi năđ uăth ăk ăXVI,ătrongăgiaiăđo nătanărưăc aăch ăđ ăphongăki năvàăth iăk ă

phátăsinhăch ăngh aăt ăb nă(kho ngănh ngăn mă1450ă- 1650)

- Kinhăt ăhàngăhóaăđưăphátătri năm nh,ăth ătr ngătrongăn căđ căm ăr ng.ăTh ngă

nghi păcóă uăth ăh năcôngănghi p

- S ă phátătri n c aăcácăkhoaăh c:

+ C ăh c,ăthiênăv n,ăđ aălỦ

+ căbi tălàăs ăthànhăcôngăc aăcácăcu căphátăki năđ a lý (tìm ra châu M ,ăđ ngăđiă

vòngăquaăchâuăPhiăt iăchâuăÁ),ăđưăt oăraăkh ăn ngăm ăr ngăth ătr ng,ăxâmăchi măthu căđ a,ă

m ăraăkh ăn ngălàmăgiàuănhanhăchóngăchoăcácăn căTâyăÂu

+Xu tăhi năphongătràoăph căh ngăvàăch ăngh aăduyăv t

- Th ngănhânătr ăthànhăbáăch ătrongăxưăh i

2.2.1.2 Nh ng t t ng kinh t ch y u

- Ch ăngh aătr ngăth ngăxu tăhi năh uăh tă ăcácăn căTâyăÂu,ănh ngăphátătri năm nhăăAnh,ăPháp,ăTâyăBanăNha.ă iăbi uătiêuăbi u:ăMôngcrêchiên,ăCônbeăvàăBôđanh (Pháp);

TômátăMun,ăUyliamăXtaph t (Anh);Uxtarix , Unloa…(Tây Ban Nha)

- T ăt ngăkinhăt ăch ăy u:

+ Coiăti nălàăn iădungăc năb năc aăc aăc i,ălàătàiăs năth căs ăc aăm tăqu căgia,ăbi uă

hi năs ăgiàuăcóăc aăqu căgia

+ ătíchăl yăti n,ăph iăthôngăquaăho tăđ ngăth ngăm i,ămàătr căh tălàăngo iăth ng.ăTrongăngo iăth ngăph iăth căhi năxu tăsiêu.ăL iănhu năth ngănghi păchínhălàăk tăqu ăc aă

s ătraoăđ iăkhôngăngangăgiá

+ Ph iăs ăd ngăquy năl cănhàăn căđ ăphátătri năkinhăt ă

2.2.1.3.Nh ng nh n xét v ch ngh a trong th ng

- Ti năb :ăăă

+ăL năđ uătiênătrongăl chăs ăđưăc ăg ngănh năth căvàăgi iăthíchăcácăhi năt ngăkinhăt ă

+ăCácăthànhăt uălỦălu năthuăđ căcònăítă i,ăvi căgi iăăthíchăcácăv năđ ăkinhăt ăcònăđ nă

gi nămangăn ngăn ngătínhăkinhănghi m

+ăCh ăngh aătr ngăth ngăm iăch ănêuăraăquyăt c,ăc ngăl nhăd aătrênăs ămôăt ăb ă

ngoài,ăch aătìmăraăđ căcácăquyălu tăph năánhăb năch tăcácăhi năt ngăkinhăt

+ăCh ăd ngăl iă ăl nhăv căl uăthông,ăch aănghiênăc uăl nhăv c s năxu t

2.2.2.ăCh ăngh aătr ngănông

2.2.2.1 S xu t hi n ch ngh a trong nông Pháp

- i bi u xu t s c: F Kênê (1694- 1774) và Tuy cgô (1727 - 1781)

- Xu tăhi nă ăPhápăvàoăgi aăth ăk ăXVIII,ăn năkinhăt ăth tălùiăvàăsuyăthoáiănghiêmă

tr ngădoăchính sáchăc aăb ătr ngătàiăchínhăCôn- Be

- căđi măchungăc aăh căthuy tăkinhăt ătr ngănông:

+ăChuy năđ iăt ngănghiênăc uăsangăl nhăv căs năxu tănôngănghi p

+ă ánhăgiáăcaoăvaiătròăc aăngànhănôngănghi p,ăcoiăđóălàăl nhăv căduyănh tătrongăxưăh iă

t oăraăc a c i,ăch ăcóălaoăđ ngănôngănghi păm iălàălaoăđ ngăcóăích,ălaoăđ ngăsinhăl i,ăvìănóă

t oăraăs năph măthu nătúyătrongăxưăh i.ă ăăMu năgiàuăcóăph iăphátătri nănôngănghi p

2.2.2.2 Các lý thuy t kinh t ch y u c a ch ngh a tr ng nông

 Lý thuy t v s n ph m thu n túy

- S năph măthu nătúyălàăs chênhăl chăgi aăt ngăs năph m và chi phí s năxu t

- S năph măthu nătúyăch đ căt oăraătrongăl nhăv căs năxu tănôngănghi p,ăcònăcôngă

nghi păkhôngăt oăraăs năph măthu nătúy

 Lý thuy t v lao đ ng s n xu t và lao đ ng không sinh l i

- Laoăđ ngăs năxu tălàălaoăđ ngăt oăraăs năph măthu nătúy.ăLaoăđ ngănàoăkhôngăt oăraă

s năph măthu nătúyălàălaoăđ ngăkhôngăsinhăl i

- Ch ăcóălaoăđ ngănôngănghi păt oăraăs năph măthu nătúyă laoăđ ngăs năxu t.ăCònălaoă

đ ngăcôngănghi pălàălaoăđ ngăkhôngăsinhăl i

 Lý thuy t v giai c p

- Kênêăquanăni măxưăh iăcóă3ăgiaiăc p:ăgiaiăc păs năxu tăraăs năph măthu nătúy;ăgiaiă

c păkhôngăs năxu tăvàăgiaiăc păs ăh uă(nh ngăng iăch ăru ngăđ t)

- Tuy cgôăquanăni măxưăh iăcóă5ăgiaiăc p:ăgiaiăc păcácănhàăt ăb năs năxu t;ăgiaiăc păcôngănhânăs năxu t;ăgiaiăc păcácănhàăt ăb năkhôngăs năxu t;ăgiaiăc păcôngănhânăkhôngăs nă

xu tăvàăgiaiăc păs ăh u

 LỦăthuy tăv ăti năl ngăvàăl iănhu n

- ngăh ăquanăđi mă“ăQuyălu tăs tăv ăti năl ngă“

- L iănhu nălàăthuănh păkhôngălaoăđ ngădoăcôngănhânăt oăra

2.2.2.3 Nh n x t v ch ngh a tr ng nông

- Thànhăt u:

+ Chuy năd iăt ngănghiênăc uăsangăl nhăv căs năxu tănôngănghi p

+ ánhăgiáăcaoăvaiătròăc aăs năxu tănôngănghi p

+ Kh ngăđ nhăl uăthôngăkhôngăt oăraăgiáătr ,ăhàngăhóaăcóăgiáătr ătr căkhiăđemăraătraoă

đ i,ătraoăđ iăch ălàmăthayăđ iăhìnhătháiăc aăgiáătr

- H năch :

+ Khôngăth yăvaiătròăquanătr ngăc aăcôngănghi p

+ Ch aăth yăvaiătròăc aăl uăthôngătrongăm tăth ăth ngănh tăv iăs năxu t,ăph ănh năl iănhu năth ngănghi p,ăkhôngăth yăđ căvaiătròăc aăngo iăth ngăđ iăv iăs ăraăđ iăc aăch ăngh aăt ăb n

+ Ch aă phână tíchă đ că cácă kháiă ni mă lỦă lu nă c ă s ă (hàngă hóa,ă ti nă t ,ă giáă tr ,ă l iă

nhu n…)ă ăMác:“M u toan xây d ng lâu đài khoa h c c a mình t trên nóc“

2.2 3.ăKinhăt ăchínhătr ăt ăs năc ăđi năAnh

2.2.3.1 Hoàn c nh ra đ i và đ c đi m c a Kinh t chính tr t s n c đi n Anh

 Hoànăc nhăraăđ i:

- Xu tăhi năvàoăcu iăth ăk ăXVII

- Nhi uăv năđ ăkinhăt ăc aăs năxu tăđ tăra đư v tăquáăkh ăn ngăgi iăthíchăc a ch ă

ngh aătr ngăth ng

ăH căthuy tăkinhăt ăchínhătr ăt ăs năc ăđi năAnhăxu tăhi n

 căđi măchung:

- iăt ngănghiênăc uălàăl nhăv căs năxu tăt ăb năch ăngh a

- ưăxâyăd ng m tăh ăth ngăcácăph mătrùăvàăquyălu tăc aăn năkinhăt ăth ătr ngă(Giá

tr ;ăgiáăc ;ăl iănhu n; l iăt c;ăti năl ng;ăđ aătô; cácăquyălu tăgiáătr ,ăcungăc u,ăl uăthôngăti nă

t …)

- L năđ uătiênăápăd ngăph ngăphápătr uăt ngăhóaăkhiănghiênăc uăquanăh ăs năxu tă

t ăb năch ăngh a

- ngăh ăt ăt ngăt ădoăkinhăt

Tuy nhiên, nh ng k t lu n c a h còn mang tính phi l ch s , l n l n gi a y u t khoa h c và

y u t t m th ng

H c thuy t kinh t c đi n b t đ u t W Petty và k t thúc Ricacđô

2.2.3.2.ăCácăh căthuy tăkinhăt ăt ăs năc ăđi năAnh

 H c thuy t kinh t c a W Petty (1623- 1687)

Là ng i sáng l p ra h c thuy t kinh t c đi n Anh Ômg sinh ra trong m t gia đình th

th công, có trình đ ti n s v t lý, là nh c tr ng, là ng i phát minh ra máy ch , là bác s trong quân đ i, ông v a là m t đ i đ a ch l i v a là m t nhà công nghi p, là cha đ c a khoa h c th ng kê Ông vi t nhi u tác ph m nh “ i u c v thu và thu thu “ - (1662);

"S h c chính tr “ - (1676); “Bàn v ti n t “ - (1682)

- Lý thuy t giá tr - lao đ ng:

+ă aăraă3ăph mătrùăv ăgiáăc ăhàngăhóa:ăGiáăc ăt ănhiên;ăgiáăc ănhânăt o;ăgiáăc ăchínhă

tr

+ă tăv năđ ănghiênăc uălaoăđ ngăgi năđ năvàălaoăđ ngăph căt pănh ngăkhôngăthành

- Lý thuy t ti n t :

+ăGiáătr ăc aăti năt ăd aătrênăc ăs ălaoăđ ngăkhaiăthácăvàng,ăb căquy tăđ nh.ă ngăh ă

ch ăđ ăđ năb năv ăPhêăphánăvi căphátăhànhăti năkhôngăđ ăgiáătr

+ăNg iăđ uătiênăđ aăraăquyălu tăl uăthôngăti năt :ăL ng ti n c n thi t cho l u thông

đ c xác đ nh trên c s s l ng hàng hóa và t c đ chu chuy n c a ti n t (th i gian thanh toán c ng nh h ng đ n l ng ti n c n thi t trong l u thông)

- Lý thuy t ti n l ng: Làăgiáăc ăt ănhiênăc aălaoăđ ng.ăM căti năl ngăcaoănh tălàă

m căt ăli uăsinhăho tăt iăthi uăđ ănuôiăs ngăng iăcôngănhân.ăLàăng iăđ uătiênăđ tăn nămóngăchoălỦăthuy tă“Quyălu tăs tăv ăti năl ngă“

- LỦăthuy tăv ăđ aătô,ăl iăt căvàăgiáăc ăru ngăđ t:

+ă aătôălàăgiáătr ădôiăraăngoàiătiènăl ng,ăt călàăs năph măc aălaoăđ ngăth ngăd ăÔngăđưănghiênăc uăđ aătôăchênhăl chănh ngăch aănghiênăc uăđ aătôătuy tăđ i

+ăL iăt călàăthuănh păphátăsinhăc aăđ aătô.ăMu năxácăđ nhăl iăt căph iăd aăvàoăđ aătô

và do đi uăki năs năxu tănôngănghi păquy tăđ nh

+ăGiáăc ru ngăđ tădoăđ aătôăquy tăđ nh)

 H c thuy t kinh t c a Ađam Smít (1723- 1790)

Là con m t viên ch c ngành thu Sau khi t t nghi p đ i h c, ông gi ng d y v n h c, lôgíc; tri t h c và đ o đ c N m 1763 ông ng ng gi ng d y đi du l ch các n c châu Âu và Pháp ông đã g p nhi u nhà tr ng nông Sau khi v n c ông đã vi t tác ph m n i ti ng

“Nghiên c u v b n ch t và ngu n g c c a c i c a các dân t c“ - (1776 )

- Lý t huy t “ bàn tay vô hình “: Cácăquyălu tăkinhăt ăkháchăquanăt ăphátăho tăđ ng,ăchiă

ph iăho tăđ ngăc aăconăng iă ăNhàăn căkhôngănênăcanăthi păvàoăn năkinhăt

- Lý thuy t giá tr - lao đ ng

+ T tăc ăcácălo iălaoăđ ngăs năxu tăđ uăt oăraăgiáătr ,ălaoăđ ngălàăth căđoăcu iăcùngă

c aăgiáătr ăÔngăphânăbi tărõăs ăkhácănhauăgi aăgiáătr ăs ăd ngăvàăgiáătr ătraoăđ iăvàăkh ngă

đ nh,ăgiáătr ăs ăd ngăkhôngăquy tăđ nhăgiáătr ătraoăđ i.ă

Khi phân tích giá tr ăhàngăhóa- giáătr ăđ căbi uăhi nă ăgiáătr ătraoăđ iăc aăhàngăhóa,ătrongăquanăh ăs ăl ngăv iăhàngăhóaăkhác,ăcònătrongăn năs năxu tăhàngăhóaăphátătri n,ănóăđ că

bi uăhi n ăti n.ă

+ L ngăgiáătr ăhàngăhóaălàădoăhaoăphíălaoăđ ngătrungăbìnhăc năthi tăquy tăđ nh.ăTrongăcùngăm tăth iăgian,ălaoăđ ngăph căt păs ăt oăraăm tăl ngăgiáătr ănhi uăh nălaoăđ ngăgi nă

đ n

+ H năch , lu năqu năttrongăđ nhăngh aăv ăgiáătr ăvàătrongăc ăc uăgiáătr ăch ăcóă“ăvă“ăvàă

“ămă“ămàăkhôngăcóă‘ăcă“ănênăđưăb ăt căkhiăphânătíchătái s năxu t

- Lý thuy t v ti n t

+ Doăs ăphátătri nălâuădàiăc aăs năxu tăvàăl uăthôngăhàngăhóa,ănênăti năt ăđưătáchăraă

kh iăth ăgi iăhàngăhóa,ănóătr ăthànhăcôngăc ăthu năti năchoăl uăthôngăvàătraoăđ iăhàngăhóa

+ă ngăh ăquanăđi măc aăW.Pettyăv ăquyălu t l uăthôngăti năt

+ă ăxu tădùngăti năgi yăthayăth ăti năvàngăvàăti năb c.ăVi căphátăhànhăti năgi yăc nă

ph iădoăngânăhàngăđ mănhi m

+ă ánhăgiáăcaoăvaiătròăc aătínăd ngăvàăchoăr ngăđóălàăph ngăti nălàmăchoăt ăb năn ngă

đ ngăh n

- Lý thuy t v thu nh p

+ă aătô:ălàăkho năkh uătr ăth ănh tăvàoăs năph mălaoăđ ng.ăV ăm tăl ngănóălàăs ădôiăraăngoàiăti năl ngăcôngănhânăvàăl iănhu năc aăt ăb n.ăV ăm tăch t,ănóăph năánhăquanăh ăbócăl t.ăTuyănhiên,ăôngăchoăr ng,ăs ăd ănôngănghi păcóăđ aătô,ăvìălaoăđ ngănôngănghi păcóă

n ngăsu tăcaoăh nălaoăđ ngăcôngănghi păvàăôngăph ănh năđ aătôătuy tăđ i

+ăL iănhu n:ălàăkho năkh uătr ăth ăhaiăvàoăs năph măc aăng iălaoăđ ng,ăchúngăđ uăcóăchungăngu năg călàălaoăđ ngăkhôngăđ cătr ăcôngăc aăcôngănhân L iăt călàăm tăb ăph nă

c aăl iănhu nămàănhàăt ăb năho tăđ ngăđiăvayăph iătr ăchoăch ănóăđ ăđ căs ăh uăt ăb n.ăÔngăđưănhìnăth yăxuăh ngăbìnhăquânăhóaăt ăxu tăl iănhu năvàăxuăh ngăt ăxu tăl iănhu nă

gi măsútădoăkh iăl ngăt ăb năđ uăt ăt ngălên

+ăTi năl ng:ălàăm tăb ăph năgiáătr ăs năph mălaoăđ ng.ăC ăs ăti năl ngălàăgiáătr ăt ă

li uăsinhăho tăc năthi tăđ ănuôiăs ngăng iăcôngănhânăvàăconăcáiăanhăta.ăÔngă ngăh ătr ă

l ngăcao.ăTuyănhiênăôngăchoăr ngăti năl ngălàăgiáăc ăc aălaoăđ ng

- LỦăthuy tăv ăt ăb nă

+ăT ăb nălàăđi uăki năv tăch tăc năthi tăchoăs năxu tăc aăm iăxưăh i.ăT ăb năcóăt ăb nă

c ăđ nhăvàăt ăb năl uăđ ngănh ngăch aăphânăbi tăt ăb năs năxu tăvàăt ăb năl uăthông

+ă ăcaoăt ăt ngăti tăki m

- Lý thhuy t tái s n xu t: Doăquanăni mătrongăc c uăgiáătr ăc aăhàngăhóaăkhôngăcó

“ăc”ă ăăB ăt cătrongăvi căphânătíchătáiăs năxu t

 H c thuy t kinh t c a avid Ricacđo ( 1772- 1823 )

Sinh ra trong m t gia đình th ng gia đông con N m 12 tu i ông vào h c tr ng trung

h c th ng nghi p 2 n m Sau đó làm vi c buôn bán ch ng khoán và tr nên giàu có nhanh chóng.

Ông nghiên c u nhi u l nh v c nh toán h c, lý h c, hóa h c, là m t trong nh ng ng i sáng l p ngành đ a ch t nh ng s tr ng c a ông là Kinh t chính tr Ông đã xu t b n tác

ph m, n i ti ng: “Nh ng nguyên lý c a kinh t chính tr h c”

- Lý thuy t giá tr - lao đ ng

+ Phânăbi tărõă2ăthu cătínhăc aăhàngăhóaălàăgiáătr ăs ăd ngăvàăgiáătr ătraoăđ i,ăgiáătr ăs ă

d ngălàăđi uăki năc năthi tăchoăgiáătr ătraoăđ i,ănh ngăkhôngăph iălàăth căđoăc aănó.ăTr ă

m tăs ăítăhàngăhóaăkhanăhi m,ăthìăgiáătr ăs ăd ngăquy tăđ nhăgiáătr ătraoăđ i,ăcònăđ iăđaăs ă

hàngăhóaăkhác,ăgiáătr ădoălaoăđ ngăquy tăđ nh

+ Theoăông,ăkhôngăph iăch ătrongăn năs năxu tăhàngăhóaăgi năđ n,ămàăngayăc ătrongă

n năs năxu tăl năt ăb năch ăngh a,ăgiáătr ăv nădoălaoăđ ngăquy tăđ nh.ăC ăc uăgiáătr ăhàngă

hóaăg m: (c+v+m)

+ Tuy nhiên, ch aăphânătíchăđ căs ăchuy năd chă“ăcă“ăvàoăs n ph m m iădi năraănh ă

th ănào.ăÔngăchoăr ng,ălaoăđ ngăxưăh iăc năthi tăquy tăđ nhăl ngăgiáătr ăhàngăhóa,ănh ngă

laoăđ ngăxưăh iăc năthi tălàădoăđi uăki năăs năxu tăx uănh tăquy tăđ nh

Ph ngăphápănghiênăc uăcònăcóătínhăsiêuăhình,ăcoiăgiáătr ălàăph mătrùăv nhăvi n,ălàăthu cătínhăc aăm iăv t,ăkhôngăth yămâuăthu năgi aăgiáătr ăs ăd ngăvàăgiáătr ,ăvìăch aăphânăbi tă

đ cătínhăch tă2ăm tăc aălaoăđ ngăs năxu tăhàngăhóa

- Lý thuy t v ti n l ng, l i nhu n và đ a tô

+ Ti năl ng làăgiáăc ăc aălaoăđ ng,ăđ căxácăđ nh trênăc ăs ăgiáăc ăt ănhiênăvàăxoayă

quanhănó.ăÔngă ngăh ă“ăLỦăthuy tăquyălu tăs tăv ăti năl ngă“

+ L iănhu n làăs ăcònăl iăngoàiăti năl ngămàănhàăt ăb nătr ăchoăcôngănhânăvà th yăs ă

gi măsútăc aăt ăsu tăl i nhu nălàădoăquyălu tămàuăm ăđ tăđaiăngàyăcàngăgi m

+ă aătô đ căquanăni mălàădoă“đ tăđaiăcanhătácăh năch ă“,ăđ ămàuăm ăđ tăđaiăgi măsút,ă“ăn ngăsu tăđ uăt ăb tăt ngăx ngă“,ătrongăkhiăđó,ădânăs ăt ngănhanhălàmăcho n năkhană

hi măt ăli uăsinhăho t làăph bi nătrongăm iăxưăh iă ăPh iăcanhătácăc ătrênănh ngăru ngă

x u.ăGiáătr ănôngăs năph mădoăhaoăphíălaoăđ ngătrênăru ngăđ tăx uănh tăquy tăđ nh,ănênă ă

nh ngăru ngăđ tăt t,ătrungăbìnhăs ăthuăđ căl ngăs năph măl năh năsoăv iăru ngăđ tăx u.ăKho năchênhăl chăđó tr ăchoăđ aăch ăg iălàăđ aătô,ănh ngăch aănghiênăc uăđ aătôăchênhăl chă

II và không th aănh năđ aătôătuy tăđ i.ăăăă

- Lý thuy t v t b n

+ăT ăb nălàănh ngăt ăli uăs năxu tăvàăv tăph mătiêuădùng

+ăChiaăt ăb năthànhă2ăb ăph n:ăt ăb năc ăđ nhă(muaăcôngăc laoăđ ng)ăvàăt ăb năl uă

đ ngă(b ăph năthuêăcôngănhân)

Tuyănhiên,ăôngăđưăb ăquaăb ăph năt ăb năd iăhìnhătháiănguyên,ănhiên,ăv tăli u

- Lý thuy t v ti n t

+ Giáătr ăc aăti nălàădoăgiáătr ăv tăli uălàmăraăti năquy tăđ nh.ăNóăb ngăs ăl ngălaoă

đ ngăhaoăphíăđ ăkhaiăthácăvàng,ăb c.ăM tăkhác,ăgiáătr ăc aăti năph ăthu căvàoăs ăl ngăc aă

nó,ăb năthânăti năt ăkhôngăcóăgiáătr ăn iăt i

+ Kháiăni măgiáăc ălàăbi uăhi năb ngăti năc aăgiáătr

+ ng h ăquyălu tăl uăthôngăti năt ădo W Petty và Smith đ ăx ng

Tuy nhiên, khôngănh tăquánăgi ăv ngăquanăđi măc aămình,ăchoăr ngăb tăc ăs ăl ngăti nă

gi y,ăti năvàngănàoăc ngăcóăth ăthamăgiaăvàoăquáătrìnhăl uăthông

- Lý thuy t th c hi n và kh ng ho ng kinh t : Ch ăngh aăt ăb nkhôngăcóăkh ăn ngăs nă

xu tăth aăvìănóăphátătri năv iăm căđíchăl iănhu nă ăKhôngăcó kh ngăho ngăkinhăt ătrongă

ch ăngh aăt ăb n

2.3 Nh ngăkhuynhăh ngăvƠăh căthuy tăphêăphánăcóăk ăth aăkinhăt ăchínhătr ăh căt ă

i bi u tiêu bi u Xixmôndi ( 1773- 1842 ) và Pruđông ( 1809- 1865 )

 Nh ng t t ng kinh t ch y u c a Xixmônđi

- Lý lu n giá tr : Tánăthànhăphânăcôngălaoăđ ngătrongăs năxu t,ăcoiălaoăđ ngălàăngu nă

g căc aăgiáătr ,ăd aăvàoăs năxu tăxưăh iăđ ăxácăđ nhăgiáătr

- Lý lu n v l i nhu n: làăkho năkh uătr ăt ăgiáătr ăs năph mălaoăđ ng,ălàăthuănh pă

khôngălaoăd ng,ălàăk tăqu ăc păbócălaoăđ ngăc aăcôngănhân

- V đ a tô: Làăk tăqu ăbócăl tălaoăđ ngăc aăcôngănhân,ăcóăt ăt ngăv ăđ aătôătuy tăđ i

- V kh ng ho ng kinh t : aăraăthuy tă“Tiêuădùngăkhôngăđ ă“ă ăK tălu n:ăkhuy tă

đi măc ăb năc aăch ăngh aăt ăb n làăs năxu tătáchăr iănhuăc u,ăs năxu tăl ăthu căvàoăkhátă

v ngăl iănhu năt iăđa

 T t ng kinh t c a Pruđông( 1809- 1865 )

- kíchăch ăđ ăt ăh u,ăôngăchoăr ng:ă“ăquy năt ăh uălàăquy nă năc pă“ăvàăđ ăngh ă dùngă“ăquy năch păh uă“ăthayă“ăt ăh uă“.ăTheoăông,ăquy năch păh uălàăquy năt ăh uătr ăđiăquy năchi măđo t,ăquy năch păh uăs ăb oăđ măt ădo,ăbìnhăđ ngătrongăxưăh i.ăăăă

- Coiăs ăt năt iăc aăl iăt călàăc ăs ăc aăbócăl t,ăđ ăngh ăl pă“ăngânăhàngătraoăđ i“,ănóăkhôngăh năch ăs ăti năchoăvayăvàăch ălàmăch căn ngăinăti n.ă

2.3.1.2 Ch ngh a xã h i không t ng Tây Âu:

u th k XIX, ch ngh a t b n ngày càng b c l nh ng mâu thu n, b t công và tiêu

c c, xu t hi n lu ng t t ng phê phán xã h i t b n và tìm ki m m t xã h i m i Tuy

nhiên, ch tr ng c a h quá lý t ng, phi th c t , không th c hi n đ c nên tr thành

“không t ng”

 Xanh Ximông ( 1760-1825 )

- Coiăcácăch ăđ ăxưăh iăthayăth ănhauălàăcóătínhăquyălu t,ămàăđ ngăl căphátătri năxưăh iă

là s ăti năb ăc aălỦătrí,ăc aăkhoaăh căvàăs ăv năminh.ă

- Ch ăđ ăs ăh uălàăc ăs ăc aăm iăxưăh i

- Coiăxưăh iăt ăb nălàăs ăth ngătr ăc aăíchăk ,ăc aăb oăl căvàăs ăl aăđ o.ăN năs năxu tă

t ăb năch ăngh a làăvôăchínhăph ,ăng năc năvi căs ăd ngăh pălỦăcácăngu năc aăc iăxưăh i

- aăraăd ăki n xưăh iăt ngălai v i nh ngăđ cătr ng:ă

+ B oăđ măphúcăl iăv tăch tăchoătoànăxưăh i

+ S năxu tăcóăk ăho ch,ăth ătiêuătínhăch tăvôăchínhăph ,ălaoăđ ngătr ăthànhăcôngăvi că

c aăm iăng i,ăđ aăv ăvàăthuănh păc aăm iăng iădoălaoăđ ngăquy tăđ nh

+ Cácăgiaiăc p trong xưăh iăđoàn k tăcùngănhauăch ngăthiênătai

ă óălàăxưăh iămàăt tăy uă nhânălo iăs ăđiăt i

 Phuriê ( 1772- 1837)

- Chiaă xưă h iă thànhă 4ă giaiă đo nă (môngă mu i,ă dưă man,ă giaă tr ng,ă v nă minh công nghi p).ăM iăgiaiăđo năđ uăphátătri năquaă4ăth iăk ă(th ă u,ăthi uăniên,ătr ngăthànhăvàăgiàă

c i)

- Coiăxưăh iăt ăs nălàăxưăh iăs năxu tăvôăchínhăph ,ăc nhătranhăquy tăli t,ăn năs năxu tă

b ăchiaăc tăvàăchiăph iăb iăl iăíchăcáănhân,ăkh ngăho ngăs năxu tăth a,ăs năxu tăl năchènăépă

s năxu tănh ,ălàmăpháăs năs năxu tănh

- Quanăni măxưăh iăt ngălaiălàăm tăxưăh iăhoànăh o,ăs năxu tăt păth ăc aăcácăhi păh iă

s năxu t.ă óălàăxưăh iăhi p h i,ăv năcóăt ăh u,ăcóăgiaiăc p,ăcóăgiàuănghèo,ănh ngăng iă

nghèoăđưăthoátăkh iătúngăthi u.ăTrongăch ăđ ăhi păh i,ăcóăs ăk tăh păhàiăhòaăphânăph iăthuă

nh păd aăvàoălaoăđ ng,ăt ăb năvàătàiăn ng

 Ooen ( 1771- 1858)

- Phêăphánăquy tăli tăch ăngh aăt ăb n,ănóăđemăl iătaiăh aăchoăxưăh i,ăgâyăraăs ăc nhătranhăvôăchínhăph ătrongăs năxu t,ăphânăph i,ăbópăméoăquanăh ăgi aăng iăv iăng i,ălàănguyênănhânăc aăvôăvànăt iăl i,ăbi năconăng iăthànhămaăqu ăm tăh tătínhăng i

- Phêăphánăch ăđ ăcôngăx ngăt ăb năch ăngh a đưăgâyăraăs ăbócăl tăth măt ,ăkhôngăcóă

gi iăh n,ăh yăho iăconăng i,ălàănguyênănhân c aăth tănghi p,ăb năcùngăhóa

- Coiăti nălàăph ngăti năbócăl tăvàăngu năg căcácătaiăh a,ăđòiăth ătiêuăti năvàăthayă

b ngă“phi uălaoăđ ng”

K t lu n: i măchungăc aăcácănhàăt ăt ngăkhôngăt ngălàăkhôngăth yăvaiătròăc aăgiaiăc pă

côngănhânăvàănhânădânălaoăđ ngătrongăvi căxóaăb ăxưăh iăc ăxâyăd ngăxưăh iăm i,ămàăl iătrôngăch ,ă ăl i,ăkêuăg iălòngăt tăc aăcácănhàăt ăb năl ngăthi n,ăch ătr ngăc iăt oăhòaăbìnhăxưăh iăt ăs n.ă âyălàăđi uăkhôngăhi năth c

2.3 2.ăKinhăt ăchínhătr ăMác- Lênin- H căthuy tăkinhăt ăk ăth a,ăphátătri năcóăphêăphánă kinhăt ăchínhătr ăt ăs năc ăđi n

- uăth ăk ăXIX,ănhânălo iăđưăđ tăđ cănh ngăthànhăt uăkhoaăh căxưăh iătoăl n,ăđ că

bi tălàătri tăh căc đi nă c,ăkinhăt ăchínhătr ăt ăs năc ăđi năAnhăvàăch ăngh aăxưăh iăkhôngă

t ngăPháp

ăCh ăngh aăMácă- LêninădoăC.MácăvàăPh.ă ngghenăsángăl păvàăV.I.Lêninăphátătri nătrongă

đi uăki năl chăs ăm i

2.3.2.2 Nh ng c ng hi n khoa h c c a kinh t chính tr Mác – Lênin

- Phátăhi năraătínhă2ăm tăc aălaoăđ ngăs năxu tăhàngăhóa,ăđóălàălaoăđ ngătr uăt ngăvàă

laoăđ ngăc ăth

- V chărõăngu năg c,ăb năch t c aăgiáătr ăth ngăd

- Ch ăraăb năch tăc aăti năl ngălàăgiáăc ăs călaoăđ ngăch ăkhôngăph iălàăgiáăc ălaoă

đ ng

- Ng iăđ uătiênăphânăchiaăt ăb năthànhăt ăb năb tăbi năvàăt ăb năkh ăbi n,ăv chărõăvaiă

tròăt ng b ăph n t ăb nătrongăquáătrìnhăs năxu tăgiáătr ăth ngăd

- Ch ăraăc ăc uăchuy năhóaăgiáătr ăth ngăd ăthànhăl iănhu năbìnhăquânăvàăgiáătr ăhàngă

hóaăthànhăgiáăc ăs năxu tătrongăđi uăki năt ădoăc nhătranh

- Ch ăraăgiá tr ăth ngăd ălàăcáiăchung,ăcáiătr uăt ng,ăb năch t.ăSongătrongăth căt ăxưă

h iăthìăgiáătr ăth ngăd ăđ căbi uăhi năd iăcácăhìnhătháiăc ăth ă(L iănhu năt ăb năcôngă

nghi p,ăl iănhu năt ăb năth ngănghi p,ăl iăt căchoăvay,ăđ aătôăt ăb năch ăngh a)

- Phânătíchăđi uăki năth căhi năt ngăs năph măxưăh i,ăch ăraăcácăcânăđ iătrongăn năkinhă

t ăvàănguyênănhânăc aătínhăchuăk ăkinhăt ăc aătáiăs năxu tăt ăb năch ăngh a

- V chăraătínhăch tăquáăđ ăc aăph ngăth căs năxu tăt ăb năch ăngh a,ătínhăt tăy uăph iă

thayăb ngăph ngăth căs năxu tăc ngăs năch ăngh a

2.4 .M tăs ătr ngăpháiăkinhăt ăchínhătr ăh căt ăs năhi năđ i

2.4 1.Tr ngăpháiă“ăTơnăc ăđi nă“

2.4.1.1 Hoàn c nh ra đ i và đ c đi m ph ng pháp lu n

- Cu iăth ăk ăXIXăđ uăth ăk ăXX,ăch ăngh aăt ăb n đ căquy năxu tăhi n,ălàmăn yăsinhănhi uăhi năt ngăkinhăt ăm iăc năphânătích,ăcácăh căthuy tăkinhăt ăt ăs năc ăđi năt ăraăb tă

l c

- S ăxu tăhi năch ăngh aăMác

- CácălỦăthuy tătiêuăbi u:ă

+ LỦăthuy tă“L iăíchăgi iăh n”ăvàă“Giáătr ăgi iăh n”ă– Áo

+ LỦăthuy tăkinhăt ăc aăpháiăCamborigio – Anh;

- T ăt ng c ăb n:

+ă ngăh t ădoăc nhătranh,ăch ngăl iăs ăcanăthi păc aănhàăn căvàoăkinhăt

+ Quanăni m íchăl iăquy tăđ nhăgiáătr ăhàngăhóaăvàămu năbi năkinhăt ăchínhătr ăthànhăkhoaăh căkinhăt ăđ năthu n

2.4.1.2 Lý thuy t “ích l i gi i h n“ và “giá tr gi i h n“- Áo

- V iăđàăt ngălênăc aăv tăph mătiêuădùng,ăthìăm căbưoăhòaăv ăv tăph măt ngălên,ăcònă

m căđ ăc păthi tăc aănhuăc uăgi măxu ng.ăN uăv iăs ăl ngăv tăph măcóăh năthìăv tăph măcàngăv ăsauăíchăl iăcàngănh ăh năv tăph mătr căđó,ăv tăph măcu iăcùngălàă“v tăph măgi iă

h n“,íchăl iăc aănóălàă“íchăl iăgi iăh n“ăvàăs ăquy tăđ nhăíchăl iăc aăv tăph măkhác

- T ăđóăh ăchoăr ng:ăíchăl iăquy tăđ nhăgiáătr ăhàngăhóa,ă“ích l iăgi iăh n“ăs ăquy tă

đ nhă“giáătr ăgi iăh n“ăvàăquy tăđ nhăgiáătr ătoànăb ăchu iăs năph măhàngăhóa

2.4.1.3 Lý thuy t kinh t c a phái Camb ritgi –Anh: c th hi n thông qua lý thuy t

g iá c c a A Macxan (1842- 1924)

- Giáăc ălàăhìnhăth căv ăquanăh ăs ăl ngămàătrongăđóăhàngăhóa,ăti năt ăđ cătraoăđ iă

v iănhau.ăGiáăc ăđ căhìnhăthànhătrênăth ătr ng

- Th ătr ngălàăt ngăth ănh ngăng iăcóăquanăh ăkinhădoanh,ălàăn iăg păg ăgi aăcungă

vàăc u.ăCungăvàăc uătácăd ngăv iănhauăhìnhăthànhăgiáăc ătrungăbình.ăT iădi măgiáăc ătrungăbìnhăthìăcungăc uăv ăhàngăhóaăcânăb ngănhau.ă ăCung- c uăvàăgiáăc ăhàngăhóaăluônătácă

đ ngăv iănhauălàmăchoănènăkinhăt ăho tăđ ngăbìnhăth ng

2.4 2.ăH căthuy tăkinhăt c aăJ.ăKênx

Kênx (1883- 1946), nhà kinh t ng i Anh, tác ph m n i ti ng “Lý lu n chung v vi c làm,

lãi su t và ti n t “ xu t b n 1936

T ăt ngăc ăb năc aăh căthuy tăKênx :

- Kh ngăho ngăth tănghi pălàădoăchínhăsáchăl iăth i,ăb oăth ,ăthi uăs ăcanăthi păc aănhàăn căvàoăkinhăt ă ăNhàăn căph iăcanăthi păvàoăkinhăt ,ăđi uăti tăkinhăt ăv ămôăb ngăcácăchínhăsáchăthíchăh pănh măduyătrìăt căđ ăgiaăt ngă năđ nhăc aăt ngăc uănh ălưiăsu t,ăl mă

- S ăd ngăr ng rưi,ăcóăh ăth ngăph ngăphápă“phânătíchăđ iăl ng“đ iăv iăcânăb ngăkinhăt ăv ămô

2.4 3.ăLỦăthuy tăkinhăt c aătr ngăpháiăchínhăhi năđ i

2.4.3.1 S xu t hi n và đ c đi m ph ng pháp lu n

- Xu tăhi nănh ng n mă70- 80ăc aăth ăk ăXX,ăth ngătr ă ăM ,ăTâyăÂuăvàăNh tăB n

- ưăs ăd ngăt ngăh păcácăquanăđi măkinhăt ăc aăcácătr ngăpháiăkinhăt ăh căkhácăd ă

đ aăraăcácălỦăthuy tăkinhăt ăc aămình

2.4.3.2 Lý thuy t v n n “ kinh t h n h p”

- ăphátătri năkinhăt ăhi năđ iăc năd aăvàoăc ăch ăth ătr ngăvàănhàăn că“đi uăhànhă

m tăn năkinhăt ăhi năđ iăn uăkhôngăcóăc ăchínhăph ăl năth ătr ngăthìăc ngănh ăđ nhă“v ătayă

- Vaiătròăc aănhàăn c:ă4ăch căn ng

+ăThi tăl păkhuônăkh ăphápălu t

+ăS aăch aănh ngăkhuy tăt tăc aăc ăch ăth ătr ng

+ă măb oăs ă năđ nhăn năkinhăt ăv ămô

+ă măb oăs ăcôngăb ngăxưăh i

2.4.4.ăCácălỦăthuy tăv ăphátătri năkinhăt ăđ iăv iăcácăn căch măphátătri n

2.4.4.1 Lý thuy t “C t cánh” – W Rôxtâu

- Quáătrìnhăt ngătr ngăkinhăt ăđ iăv iă m tăn căph iătr iăquaă5ăgiaiăđo n: Xưăh iătruy năth ng;ăTi năc tăcánh;ăC tăcánh;ăTr ngăthànhăvàătiêuădùngăcao

- N năkinhăt ăc aăm tăn căch ăb căvàoăgiaiăđo năphátătri năkhiăcácăgiaiăđo nătr că

đóăđưăcungăc păchoănóăm tăxungăl cănh tăđ nh

2.4.4.2 Lý thuy t “Cái vòng lu n qu n“ và "Cú huých t bên ngoài“– Samuens n

- ăt ngătr ngăkinhăt ănóiăchung,ăph iăđ măb oă4ănhânăt :ăNhânăl c,ătàiănguyênăthiên

nhiên,ăc ăc uăt ăb năvàăk ăthu t

- Nhìnăchungă ăcácăn căđangăphátătri n,ă4ănhânăt ătrênăđ uăkhanăhi m.ăVi căk tăh păchúngăg pătr ăng iăl n.ă ănhi uăn c khóăkh năl iăcàngăthêmătrongă“Cáiăvòngălu năqu n”ă

c aăs ănghèoăkh ă ă ăphátătri năph iăcóă“Cú huýchăt ăbênăngoài”ănh măpháă“Cái vòng

lu năqu n”ă ănhi uăđi m.ă Ph iăcóăđ uăt ăc aăn căngoàiăvàoăcácăn căđangăphátătri n.ă

Mu năv y,ăcácăn cănàyăph iăt oăraăcácăđi uăki năthu năl iănh măkíchăthíchătínhătíchăc că

đ uăt ăc aăt ăb năn căngoài

2.4.4.3 Lý thuy t “Phát tri n cân đ i “ và “Phát tri n không cân đ i“.ăCóă2ăquanăni m:

- yănhanhăm tăs ăkhuăv căđ ăkéoăcácăkhuăv căkhácăphátătri n

- Ch ătr ngă“ăPhátătri năcânăđ i”,ăb oăđ măchoăcácăn cănàyăphátătri nă năđ nhăvàăv iă

t căđ ănhanhănh t

Tíchăl yă

v năth p

N ngăsu tă lao đ ngăth p

Thuănh pă bìnhăquânăth p

Ti tăki m,ă

đ uăt th p

Bài 3

NỆNăS NăXU TăXĩăH I

3.1 ăVaiătròăc aăn năs năxu tăxưăh iăvƠăcácăy uăt ăc ăb n c aăs năxu t

3.1.1 ăVaiătròăc aăs năxu tăxưăh iă(s năxu tăc aăc iăv tăchát)

3.1.1.1 Khái ni m: S năxu tăc aăc iăv tăch tălàăquáătrìnhăconăng iăs ăd ngăcôngăc ălaoă

đ ngătácăđ ngăvàoăt ănhiên,ăkhaiăthácăho căc iăbi năcácăd ngăv tăch tăc aăt ănhiênăđ ăt oăraă

c aăc iăv tăch tăchoăxưăh i

3.1.1.2 Vai trò

- S năxu tăc aăc iăv tăch tălàăho tăđ ngăc ăb năc aăloàiăng i,ălàăc ăs ăc aăs ăt năt iă

vàăphátătri năc aăxưăh i

- Làăc ăs ăhìnhăthànhăvàăphátătri năcácăch ăđ ănhàăn c,ăcácăquânăđi măphápălu t,ăđ oă

- Mác: "Toànăb ănh ngăn ngăl căth ăch tăvàătinhăth năt năt iătrongăm tăc ăth ,ătrongă

m tăconăng iăđangăs ngăvàăđ căng iăđóăđemăraăv năd ngăăm iăkhiăs năxu tăraăm tăgiáătr ă

s ăd ngănàoăđó"ă Làăkh ăn ngălaoăđ ngăc aăconăng i,ălàăđi uăki năc ăb năc aăs năxu tă ă

b tăc ăxưăh iănào

- Trongăquáătrìnhăphátătri năc aăn năs năxuátăxaăh i,ăvaiătròăc aăs călaoăđ ng,ăc aănhână

t ăconăng iăngàyăcàngăt ngălên.ăConăng iăv aălàăđ ngăl c,ăv aălàăm căđíchăcu iăcùngăc aă

s ăphátătri năkinhăt ăxưăh i

3.1.2.2 i t ng lao đ ng

- Làănh ngăv tămàălaoăd ngăc aăconăng iătácăđ ngăvàoănh măbi năđ iănóăchoăphùăh pă

nhuăc uăc aămình;

- Cóă2ălo iăđ iăt ngălaoăđ ng:

+ Lo iăcóăs nătrongăt ănhiên

+ Lo iăđưăquaăch ăbi nă(Nguyênăli u)

ăCùngăv iăs ăphátătri năc aăkhoaăh c- k ăthu tăhi năđ i,ăvaiătròăc aănhi uăđ iăt ngălaoă

đ ngăd n d năthayăđ iăvàănhi uăđóiăt ngălaoăđ ngăm iăcóăch tăl ngăcaoăđ căt oăra.ăV tă

li uăm iăđưăvàăđangăm ăraănh ngăkh ăn ngătoăl năchoăn năs năxu tăhi năđ i,ăchoăphépăt ngănhanhăkh iăl ngăs năph măv iăch tăl ngăngàyăcàngăcaoăvàăchiăphíăngàyăcàngăr

3.1.2.3 T li u lao đ ng

- Làăm tăv tăhayăh ăth ngănh ngăv tălàmănhi măv ătruy năd năs ătácăđ ngăc aăconă

ng iăđ năđ iăt ngălaoăđ ng.ă

- T ăli uălaoăđ ngăbaoăg m:

+ Côngăc ălaoăđ ng

+ Nh ngăđ ădùngăđ ăch aăđ ng,ăb oăqu năđ iăt ngălaoăđ ngăvàăs năph m laoăđ ng + H ăth ngăcácăy uăt ăv tăch tăph căv ătr căti păho căgiánăti păquáătrìnhăs năxu tămàă

n uăthi uăchúngăs ăkhôngăth căh năđ căquáătrìnhăs năxu tănh :ănhàăx ng,ăkhoătàng,ăcácă

ph ngăti năgiaoăthông,ăthôngătinăliênăl c… K tăc uăh ăt ngăc aăs n xuát

K t lu n: Cácăy uăt ăc aăquáătrìnhăs năxu tătácăđ ng l nănhau vàăphátătri năđ ngăb ănh ngă

trongăm iăn năs năxu t,ăs călaoăđ ngăluônăluônălàăy uăt ăc ăb n,ăsángăt oăc aăs năxu t

- T ngăs năph măxưăh iălàătoànăb c aăc iăv tăch tăđ căt oăraătrongăm tăth iăgianănh tă

đ nhă(th ngălàăm tăn m)

- Thuănh păqu cădânălàăph năcònăl iăc aăt ngăs năph măxưăh iăsauăkhiăkh uătr ăph năt ă

li uăs năxu tăđưăhaoăphí.ăBaoăg m:ă

+ S n ph m c n thi tălàăm tăph năc aăthuănh păqu cădânădùngăđ ătáiăs năxu tăs călaoă

đ ng,ăđ ăduyătrìăkh ăn ngălaoăđ ngăvàăđàoăt oăth ăh ălaoăđ ngăm iătheyăth ănh ngăng iă

m tăkh ăn ngălaoăd ng

+ S n ph m th ng d làăph năcònăl iăc aăthuănh păqu cădân,ălàăk tăqu ăvàăngu năg că

c aăti năb ăxưăh i,ălàăđi uăki năquy tăđ nhăđ ănângăcaoăđ iăs ngănhânădânăvàăt oăraăkh ăn ngăphátătri năkinhăt ă- xưăh iătrongăt ngălai

3.1 4.ăGi iăh năkh ăn ngăs năxu tăxưăh iăvƠăs ăl a ch năph ngăánăs năxu tăt iă u

- Mu năs năxu tăraăs năph măph iăcóăcácăy uăt ănh ăs călaoăđ ng,ăt ăli uălaoăd ng,ăđ iă

t ngălaoăđ ng…songă“ăthiênănhiênăkhôngăquáăhàoăphóngă“ă ăm iăqu căgiaăđ uăđ ngătr că

nh ngăgi iăh n,ătr căh tălàăs ăkhanăhi măv ătàiănguyên

- Xưăh iăph iăch pănh năth căt ăkhanăhi măc aăcácăngu năl căvàăph iăch năph ngăánă

phânăb ăcácăngu năl căgi aăcácăyêuăc uăs ăd ng

3.2 ăPh ngăth căs năxu tăxưăh i

3.2 1.ăL căl ngăs năxu t

3.2.1.1 Khái ni m

L căl ngăs năxu tăth ăhi năn ngăl căth căti năc aăconăng iătrongăquá trìnhătácăđ ngă

vàoăt ănhiênăt oăraăc aăc iăv tăch tăchoăs ăt năt iăvàăphátătri năxưăh i.ă

3.2.1.2 C u trúc c a l c l ng s n xu t

- T ăli uăs năxu t ( iăt ngălaoăđ ngăvàăt ăli uălaoăđ ng)

- Ng iălaoăđ ngăs ăd ngăt ăli uăs năxu t

ăL căl ngăs năxu t xưăh iăphátătri năliênăt c,ăkhôngăng ngăt ăth păđ năcao,ălàăc ăs ăchoă

s ăphátătri năvàăhoànăthi năd năn năv năminhănhânălo i

3.2 2.ăQuanăh ăs năxu t

3.2.2.1 Khái ni m

Quanăh ăs năxu tălàăm iăquanăh ăgi aăng iăv iăng iătrongăquáătrìnhăs năxu t, phân

ph i,ăl uăthôngăvàătiêuădùng

3.2.2.2 C u trúc c a quan h s n xu t

- Quanăh ăs ăh uăv ăt ăli uăs năxu t

- Quanăh ătrongăt ăch căqu nălỦăs năxu t

- Quanăh ătrongăphânăăph iăs năph m

3.2.3 M iăquanăh ăgi aăl c l ng s n xu t và quan h s n xu t

-L c l ng s n xu t quy tđ nh s hình thành và bi nđ i c a quan h s n xu t

- Tácđ ng tr l i c a quan h s n xu tđ i v i l c l ng s n xu t theo 2 h ng (phù

h p ho c không phù h p)

3.3 ăTínhăkháchăquan,ăđ căđi măvƠăc ăch ăv năd ngăquyălu tăkinhăt

3.3 1.ăCácălo iăquyălu tăkinhăt

- Quyălu tăkinhăt ăbi uăhi năb năch tăc aăquanăh ăs năxu t,ăbi uăhi năm iăquanăh ă

nhânăqu ,ăb năch t,ăcóătínhă năđ nhăc aăcácăhi năt ngăvàăquáătrìnhăkinhăt

- Cácălo iăquyălu t:

+ Lo iăquyălu tăkinhăt ăchung

+ Q uyălu tăkinhăt ăd căthù

3.3 2.ăTínhăkháchăquanăvƠăđ cădi m ho tăđ ngăc aăquyălu tăkinhăt

- Cácăquyălu tăkinhăt ăt năt iăkháchăquan,ăđ căl păv iăỦăchíăconăng i

- Quyălu tăkinhăt ăraăđ i,ăho tăđ ngăthôngăquaăho tăđ ngăkinhăt ăc aăconăng i.ă

- Cácăquyălu tăkinhăt ăho tăđ ngătrongăm iăliênăh ,ătácăđ ngăl nănhau

- Quyălu tăkinhăt ăcóătínhăl chăs

3.3.3 C ăch ăv năd ngăquyălu tăkinhăt

- Nh năth căquyălu tăkinhăt

- Xácăđ nhăm cătiêu,ăph ngăh ngăphátătri năn năkinhăt

- L aăch n,ăbanăhànhăcácăchínhăsáchăkinhăt ăvàăphápălu tăkinhăt

- T ăch căho tăđ ngăth căti năc aăconăng i,ănh măbi năm cătiêu,ăph ngăh ng,ă

chínhăsáchăkinhăt ăvàăphápălu tăkinhăt ăt ăkh ăn ngăthànhăhi năth c

ăCácăkhâuănàyăliênăh ăm tăthi tăv iănhau,ăvìăv yătrongăth căti năv năd ngăcácăquyălu tă

kinhăt ăkhôngăđ căxemănh ăkhâuănàoă

- Làăki uăt ăch căkinhăt - xưăh iămàăs năph măs năxu tăraăđ ătraoăđ i,ămuaăbán

- Mô hìnhăkinhăt ăhàng hóa:Kinhăt ăhàngăhóaăgi năđ nă ăKinhăt ăth ătr ngă(kinhăt ă

th ătr ngăc ăđi n vàăkinhăt ăth ătr ngăhi năđ i)

4.1 2.ăHaiăđi uăki năraăđ iăc aăkinhăt ăhƠngăhóa

- Phânăcôngălaoăđ ngăxưăh i - s ăchuyênămônăhóaăs năxu tăthànhănh ngăngànhăngh ăkhácănhauă ăm iăng iăch ăs năxu tăm tăth ăho căvàiăth ăs năph mănh ngănhuăc uăc aăh ă

l iăc nănhi uăs năph m.ăDoăđó,ăh ăc nătraoăđ iăho tăđ ngăchoănhauăd iăhìnhăth cătraoăđ iăhàng hóa

ăPhânăcôngălaoăđ ngălàmăchoăng iăs năxu tăhàngăhóaăph ăthu căvàoănhauăc ătrongăs nă

trongăh ăth ngăphânăcôngălaoăđ ngăxưăh i,ănênăh ăph ăthu căvàoăng iăkhácăv ăs năxu tăvàătiêuădùngă ăng iănàyămu nătiêuădùngăs năph măc aăng iăkhácăph iăthông quaăs ătraoă

đ i,ămuaăbánăhàngăhóa.ă

ăCh ăđ ăt ăh uăraăđ iălàmăchoăng iăs năxu tăđ căl păv ăt li u s n xu t vàăs năph mălàmă

ra

K t lu n: S n xu t hàng hóa ch ra đ i khi có đ 2 đi u ki n, n u thi u m t trong hai đi u

ki n thì không có s n xu t hàng hóa và s n ph m lao đ ng không mang tính hàng hóa

4.1 3.ă uăth ăc aăs năxu tăhƠngăhóa

- Khaiăthácăđ cănh ngăl iăth ăc aăt ănhiên,ăxưăh i,ăk ăthu tăc aăt ngăng iăs năxu tă vàăc aăcácăqu căgia.ă ngăth iăs năxu tăhàngăhóaăphátătri năthúcăđ yăphânăcôngălaoăđ ngăxưă

h i

- Cóăđi uăki năthu năl iăđ ă ngăd ngănh ngăthànhăt uăkhoaăh c- côngăngh ăhi năđ iăvàoăs năxu t,ănângăcaoăn ngăsu tălaoăđ ng

- Phátăhuyătínhăn ngăđ ng, nh yăbénăc aăng iăs năxu t

- S năxu tăhàngăhóaăv iăn ngăsu tălaoăđ ngăcao,ăch tăl ngăhàngăhóaăt tăvàăkh iăl ngăngàyăcàngănhi u,ăđaăd ngăvàăphongăphúălàmăchoăth ătr ngăm ăr ng,ăgiaoăl uăkinhăt - xưăh iă

gi aăcácăvùng,ăcácămi n,ăcácăđ aăph ng,ăgi aătrongăn căvàăqu căt ăphátătri n,ăt oăđi uă

ki năth aămưnăcácănhuăc uăv tăch tăvàătinhăth n ngàyăcàngăt ng

4.2 Hàng hóa

4.2 1.ăKháiăni măhƠngăhóa: Làăs năph măc aălaoăđ ngăcóăth ăth aămưnănhuăc uănàoăđóăc aă

conăng iăthôngăquaătraoăd i, muaăbánătrênăth ătr ng

4.2 2.ăHaiăthu cătínhăc aăhƠngăhóa

4.2.2.1 Giá tr s d ng c a hàng hóa:

- Là côngăd ngăc aăhàngăhóa,ănóăcóăth ăth aămưnănhuăc uănàoăđóăc aăconăng i

- cătr ngăgiáătr ăs ăd ngăc aăhàngăhóa:

+ Giáătr ăs ăd ngăxácăđ nhăm tăch tăc aăhàngăhóaă(phânăbi tăcáiănàyăv iăcáiăkhác)

+ Giáătr ăs ăd ngăc aăv tăph mădoăthu cătínhăt ănhiênăc aănóăquy tăđ nh ăGiáătr ăs ă

d ngălàăm tăph mătrùăv nhăvi n,ăt năt iătrongăm iăhìnhătháiăkinhăt

+ Giáătr ăs ăd ngăc aăhàngăhóaălàăgiáătr ăs ăd ngăxưăh i

+ Giáătr ăs ăd ngălàăv tămangăgiáătr ătraoăđ iă(xétătrongăph mătrùănàyănóălàăph mătrùă

l chăs ) ăGiáătr ătraoăđ iălàăquanăh ăv s l ng, là m t t l theo đó nh ngăgiáătr ăs ăd ngă

lo i nàyđ c trao đ i v i nh ng giá tr s d ng lo i khác

Víăd :ă1ămét v i = 10 kg thóc

4.2.2.2 Giá tr c a hàng hóa:

- Giáătr ăhàngăhóaălàălaoăđ ngăxưăh iăc aăng iăs năxu tăhàngăhóaăk tătinhătrongăhàngă

hóa

- cătr ngăc aăgiáătr ăhàngăhóa:

+ Giáătr ălàăm tăph mătrùăl chăs

+ Giáătr ăhàngăhóaăbi uăhi năquanăh ăs năxu tăxưăh iă(t călàănh ngăquanăh ăkinhăt ă

gi aănh ngăng iăs năxu tăhàngăhóa)

+ Giáătr ătraoăđ iălàăhìnhăth căbi uăhi năc aăgiáătr ,ăgiáătr ălàăn iădung,ălàăc ăs ăc aăgiáă

tr ătraoăđ i

4.2 3.ăTínhăch tăhaiăm tăc a laoăđ ngăs năxu tăhƠngăhóa

4.2.3.1 Lao đ ng c th :

- Làălaoăđ ngăcóăíchăd iăm tăhìnhăth căc ăth ăc aănh ngăngh ănghi păchuyênămônă

nh tăđ nh.ăM iălaoăđ ngăc ăth ăcóăđ iăt ngălaoăđ ng,ăm căđích,ăph ngăphápălaoăđ ngăvàă

k tăqu ăs năxu tăriêng.ăChínhăcái riêngăđóăphânăbi tăcácălo iălaoăđ ngăc ăth ăkhácănhau

- cătr ngăc aălaoăđ ngăc ăth :

+ Laoăđ ngăc ăth ălàăm tăph măytùăv nhăvi n

+ Laoăđ ngăc ăth ăt oăraăgiáătr ăs ăd ngăc aăhàngăhóa

+ Laoăđ ngăc ăth ăngàyăcàngăphongăphú,ăđaăd ng,ătínhăchuyênămôn hóaăcaoăvàăđ nă

gi n

+ Laoăđ ngăc ăth ăt oăthànhăh ăth ngăphânăcôngălaoăđ ngăxưăh iăchiăti t

+ Laoăđ ngăc ăth ălàăngu năg căt oăraăc aăc iăv tăch t

4.2.3.2 Lao đ ng tr u t ng

- Làălaoăđ ngăc aăng iăs năxu tăhàngăhóaăch ăxétăv ăm tăhaoăphíăs călaoăđ ngănóiă

chungă(haoăphíătríăl c,ăth ăl căvàăth năkinh)ămàăkhôngăk ăhìnhăth căc ăth ănhátăđ nhănào

- cătr ngăc aălaoăđ ngătr uăt ng:

+ Laoăđ ngătr uăt ngăt oăraăgiáătr ăhàngăhóa

+ Làăm tăph mătrùăl chăs

K t lu n:Tính ch t 2 m t c a lao đ ng s n xu t hàng hóa ph n ánh tính ch t t nhân và tính ch t xã h i c a ng i s n xu t hàng hóa Lao đ ng c th là bi u hi n c a lao đ ng t

nhân Lao đ ng tr u t ng là bi u hi n c a lao đ ng xã h i

4.2 4.ăL ngăgiáătr ăhƠngăhóa

4.2.4.1 Th cđo l ng giá tr hàng hóa?

- L ng giáătr ăhàngăhóaădoăl ngăhaoăđ ngăhaoăphíăđ ăs năxu tăraăhàngăhóaăquy tă

đ nh.ăL ngălaoăđ ngăhaoăphíăđ cătínhătheoăth iăgianălaoăđ ng

- L ngăgiáătr ăhàngăhóaăkhôngătínhăb ngăth iăgainălaoăđ ngăcáăbi tămàăđ cătínhăb ngă

th iăgianălaoăđ ngăxưăh iăc năthi t

- Th iăgianălaoăđ ngăxưăh iăc năthi tălàăth iăgianăc năđ ăs năxu tăm tăhàngăhóaătrongă

đi uăki năs năxu tătrungăbình,ăv iătrìnhăđ ăthànhăth oătrungăbìnhăvàăm tăc ngăđ ălaoăđ ngătrung bình

Th căt ,ăth iăgianălaoăđ ngăxưăh iăc năthi tălàăth iăgianălaoăđ ngăcáăbi tăc aăng iăs năxu tă

cungăc păđ iăb ăph nălo iăhàngăhóaăđóătrênăth ătr ngăquy tăđ nh

- C ăc uăl ngăgiáătr ăg măgiáătr (c+ v + m)

Trongăđó:ăă+ăc:ăgiáătr ăt ăli uăs năxu tăđưăhaoăphí

+ăv:ăgiáătr ăs călao đ ngăhayăti năl ng

+ăm:ăgiáătr ăc aăs năph măth ngăd

4.2.4.2 Nh ng nhân t nh h ng đ n l ng giá tr hàng hóa

- N ng su t lao đ ng: cătínhăb ngăs ăl ngăs năph măs năxu tăraătrongăm tăđ năv ă

th iăgianăhayăth iăgianăhaoăphíăđ ăs năxu tăraăm tăđ năv ăs năph m

N ngăsu tălaoăd ngăph ăthu căvàoăcácănhânăt :

+ăTrìnhăđ ăng iălaoăđ ng

+ăPh măviătácăd ngăc aăt ăli uăs năxu t

+ăS ăphátătri năc aăkhoaăh c- k ăthu tăvàăvi că ngăd ngănóăvàoăs năxu t

+ăS ăk tăh păxưăh iăc aăs năxu t

+ă i uăki n t ănhiên

ăL ngăgiáătr ăhàngăhóaăt ăl ăthu năv iăth iăgianălaoăđ ngăs năxu tăraăhàngăhóa,ăt ăl ă

ngh chăv iăn ngăsu tălaoăđ ng

- C ng đ lao đ ng: làăm căđ ăhaoăphíăc aălaoăđ ngăhayăm căkh nătr ngăc aălaoă

đ ng.ăT ngăc ngăđ ălaoăđ ngăv ăth căchátăgi ngănh ăkéoădàiăngàyălaoăđ ngăt ngă ngăv iă

m tăc ngăđ ălaoăđ ngătrungăbình.ă ăT ngăc ngăđ ălaoăđ ngăthìăt ngăgiáătr ăc at ngăs ă

hàngăhóaăt ngălên,ănh ngăgiáătr ăc aăm tăhàngăhóaăkhôngăthayăđ i

- Lao đ ng gi n đ n và lao đ ng ph c t p:

+ăLaoăđ ngăgi năđ nălàălaoăd ngăc aăng iăs năxu tăch ăcóăs căkh e,ăkhôngăđ căđàoă

t o,ătrongăm tăđ năv ăth iăgianăt oăraăm tăl ngăgiáătr ăhàngăhóaăr tănh

+ăLaoăđ ngăph căt pălàălaoăđ ngăc aăng iăs năxu tăđ căđàoăt o,ăcóătrìnhăđ ăchuyênă mônănghi păv ănh tăđ nh,ătrongăm tăđ năv ăth iăgianănóăt oăraăm tăl ngăgiáătr ăhàngăhóaă

l năh nălaoăđ ngăgi năđ n

(1 mét v i)ăt ănóăkhôngănóiălênăđ căgiáătr ăc aănó,ăgiáătr ăc aănóăch ăđ căbi uăhi năvàăph iă

nh ăhàngăhóaăkhácăđ ngăđ iădi năv iănóă(10 kgăthóc)ănóiăh ăgiáătr ăc aănó,ăvìăth ăg iălàăhình tháiăgiáătr ăt ngăđ i.ăCònă10ăkgăthócălàăhìnhătháiăv tăngangăgiáăvìăgiáătr ăs ăd ngăc aănóă

bi uăhi năgiáătr ăc aăhàngăhóaăkhácă(1ămét v i)

Nh căđi măc aăhìnhătháiăgi năđ n:ătraoăđ iăv tăl yăv t,ăt ăl ătraoăđ iăng uănhiên,ăv tăngangăgiáăch aă năđ nh

- Hì nh thái đ y đ hay m r ng c a giá tr :

Hình thái này xu tăhi năkhiădi n ra cu cphân côngălaoăđ ngăxưăh iăl năth ănh t(tách

ch nănuôiăkh iătr ngătr t) hìnhătháiănày,ăgiáătr ăc aăm tăhàngăhóaăcóăth ăđ căbi uăhi nă ăgiáătr ăs ăd ngăc aănhi uăhàngăhóaăkhácălàmăv tăngangăgiá

- Hình thái chung c a giá tr ::ă(xu tăhi năcùngăv iăs ăxu tăhi năđ iăphânăcôngălaoă

đ ngăxưăh iăl năth ăhai,ătáchăti uăth ăcôngănghi păkh iănôngănghi p)

1 mét v i =

Ho că10ăkgăthócăăă=ăăăăăăăăăă1ăconăc u

Ho că2ăcái rìu…ăăăă=

ăhình thái này,ăcácăhàngăhóaăđ uăbi uăhi năgiáătr ăc aămìnhă ăgiáătr ăs ăd ngăc aăm tă

th ăhàngăhóaăđ căbi tăđóngăvaiătròăv tăngangăgiáăchung

Nh căđi m:ătraoăđ iăv tăl yăv t,ăm iăđ aăph ngăcóănh ng v tăngangăgiáăchungăkhácănhau

nh ngăv ăsauăđ căc ăđ nhă ăvàng,ăb căvàăcu iăcùngălàăvàng

4.3.1.2 Ngu n g c:Ti năt ăxu tăhi nălàăk tăqu ăc aăquáătrìnhăphátătri nălâuădàiăc aătraoăđ iă

vàăs năxu tăhàngăhóa,ăc aăcácăhìnhătháiăgiáătr ăTi năt ăxu tăhi năthìăth ăgi iăhàngăhóaăphânălàmăhaiăc c:ăm tăc călàănh ngăhàngăhóaăthôngăth ng,ăđ iăbi uăchoănh ngăgiáătr ăs ăd ng,ă

c căkhácălàăhàngăhóaăđóngăvaiătròăti năt ,ăđ iăbi uăchoăgiáătr

4.3.1.3 B n ch t:Ti năt ălàăm tăhàngăhóaăđ căbi t,ănóăđ cătáchăraăkh iăth ăgi iăhàngăhóa,ă

đóngăvaiătròălàmăv tăngangăgiáăchungătrongătraoăđ i.ăTi năt ăđ iăbi uăchoăc aăc iăv tăch tă

c aăxưăh i.ăNóăth ăhi năth iăgianălaoăđ ngăxưăh iăc năthi tăvàăbi uăhi năquanăh ăs năxu tă

gi a nh ngăng iăs năxu tăhàngăhóa

4.3.2 Ch căn ngăc aăti năt

+ăT ăl ăthu năv iăgiáătr ăhàngăhóa

+ăT ăl ăngh chăv iăgiáătr ăc aăti n

+ăNh ngăt ngăs ăgiáăc ăluônăb ngăt ngăs ăgiáătr ăhàngăhóa

làm ch c n ng th c đo giá tr thì b n thân ti n t c ng ph i đ c đo l ng ó là tiêu chu n giá c Tiêu chu n giá c là m t l ng vàng nh t đ nh có tên đ n v là ti n t Tiêu chu n giá c do nhà n c quy đ nh m t cách ch quan Còn giá c là m t ph m trù

khách quan

4.3.2.2 Ph ng ti n l u thông:

- Ti nădùngălàmămôiăgi iătrongătraoăđ iăhàngăhóa.ăL uăthôngăhàngăhóaălàăs ătraoăđ iă

hàngăhóaăthôngăquaăti năt ălàmămôiăgi i

- Côngăth căc aăl uăthôngăhàngăhóa:ăH - T- H'

- Làmăph ngăti năl uăthôngăthìănh tăthi tăph iăcóăti năm tănh ăvàngăth i,ăb cănén,ă

ti năđúc,ăti năgi y,ăti nătínăd ng…

ăTh căhi năch căn ngănàyăti nălàmăchoăquáătrìnhămuaăbánădi năraăthu năl iănh ngăc ngă

gâyăraăkh ăn ngăkh ngăho ng

4.3.2.3 Ph ng ti n c t tr

- Ti năđ cărútăkh iăl uăthông.ăC tătr ăti nălàăm tăhìnhăth căc tătr ăc aăc iăvàănh tă

thi tăti năph iăđ ăgiáătr ă(vàng,ăb c,ăđ ăm ăngh ăb ngăvàng,ăb c)

- Ti nălàmăch căn ngăc tătr ăcònăcóătácăd ngăđ căbi tălàăd ătr ăti năchoăl uăthông

4.3.2.4 Ph ng ti n thanh toán

- Doăcóăhi năt ngămua,ăbánăch uă ăti năcóăch căn ngăph ngăti năthanhătoán

- Ti nălàmăph ngăti năthanhătoán,ăt călàănóăđ cădùngăd ăchiătr ăsauăkhiăcôngăvi căđưă

- Khiătraoăđ iăhàngăhóaăv tăkh iăph măviăqu căgiaăvàăhìnhăthànhăquanăh ăbuônăbánă

gi aăcácăn că ăch căn ngăti năt ăth ăgi iăraăđ i

- Ch căn ngăti năt ăth ăgi iălàădùngăti nălàmăcôngăc ăthanhătoánăqu căt ăv ăcácăho tă

đ ngăngo iăth ng,ătínăd ng,ătàiăchính,ădiăchuy năc aăc iăt ăn cănàyăsangăn căkhác

- Làmăch căn ngăti năt ăth ăgi iăph iălàăti năvàngăho căti nătínăd ngăđ căcôngănh nălàă

ph ngăti năthanhătoánăqu căt

4.3 3.ăQuyălu tăl uăthôngăti năt ăvƠăl măphát

4.3.3.1 Quy lu t l u thông ti n t

- Quyălu tăl uăthôngăti năt ălàăquyălu tăquyăđ nhăs ăl ngăti năc năthi tăchoăl uăthôngă

hàngăhóaă ăm iăth iăk ănh tăđ nh

- Khiăti nălàmăch căn ngăph ngăti năl uăthông,ăkh i l ng ti nđ c xácđ nh theo công th c sau:

M = P Q / V

Trongăđó:ă

+ M - L ngăti năc năthi tăchoăl uăthông

+ P - M căgiá

+ Q - L ngăhàngăđ aăvàoăl uăthông

+ V - Vòng luân chuy năc aă1ăđ năv ăti năt ănh tăđ nh.ăăăăăăă

- Khiăti nălàmăc ăch căn ngăph ngăti năthanhătoán thì l ng ti n c n thi t cho l u thông đ c xácđ nh theo công th c sau:

T ngăăăăăăăăăăăT ngăgiáăc ăăăăăăăă T ngăgiáăc ăăăăăăăăăăT ngă

giáăc ăăăă - hàng + hànghóa+ăăăgiáăc ăăăăăăăăăăăăăăă

hàng hóa kh u tr hàng hóa

hóa bánăch uăăăă cho nhau bán ch uđ n

S ăl ngăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă k thành toán

ti năc năăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă

thi tăchoăăăă=ăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă

l uăthôngăăăăăăăăăăăă s ăvòngăluânăchuy nătrungăbình c aă1ăđ ngăti nănh tăđ nhăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăăă

ăă âyălàăquyălu tăl uăthôngăti năvàng

4.3.3.2 L m phát

- Khiăs ăl ngăti năgi yăđ aăvàoăl uăthôngăv tăquáăs ăl ngăti năvàngăhayăb căc nă

thi tăchoăl uăthôngămàăti năgi yălàăđ iăbi uă ăhi năt ngăl măphát

- L măphátălàătìnhătr ngăm căgiáăchungăc aătoànăb ăn năkinhăt ăt ngălênătrongăm tă

th iăgianănhátăđ nh

- M căđ ăl măphát:

+ăL măphátăv aăph iă(d iă10%ă/ăn m)

+ăL măphátăphiămưă(d iă100%ă/ăn m)

+ăSiêuăl măphátă(trênă100%ă/ăn m)

- Nguyênănhânăc aăl măphát:

+ă Doă “c uă kéo”,ă làă doă “c u”ă c aă xưă h iă t ngă nhanh,ă nh ngă “cung”ă khôngă đápă ngă

“c u”ă ălàmăt ngăgiáăc ,ăl măphátăxu tăhi n

+ăDoă“chiăphíăđ y”,ăx yăraăkhiăcungăt ng,ăho căkh ngăho ngăkinhăt ălàmăt ngăcácăy uă

t ăđ uăvàoăc aăs năxu tă ăgiáăc ăt ng lên

- H uăqu ăc aăl măphát:ătácăđ ngătíchăc căvàătiêuăc căđ năs năxu tăvàăđ iăs ngăxưăh i

4.4 ăTh tr ngăvƠăcácăquyălu tăkinhăt

4.4 1.ăTh ătr ngăvƠăcácăch căn ngăc aăth ătr ng

4.4.1.1 Khái ni m, phân lo i và vai trò c a th tr ng

- Th ătr ngălà l nhăv cătraoăđ i,ămuaăbánăhàngăhóa,ămàă ăđóăcácăch ăth ăkinhăt ăc nhă

tranhăv iănhauăđ ăxácăđ nhăs ăl ngăvàăgiáăc ăhàngăhóa

- Cácălo iăth ătr ng:

+ăTh ătr ngăđ uăvào,ăth ătr ngăđ uăra

+ Th ătr ng t ădoăcóăđi uăti tăc aănhàăn c,ăth ătr ngăc nhătranh hoànăh o,ăth ă

tr ngăđ căquy n

+ Th ătr ng đ aăph ng,ăkhuăv c,ăth ătr ngăn iăđ a,ăth ătr ngăqu căt

+ T h tr ngăhàngăhóaăthôngăth ng,ăth ătr ngăhàngăhóaăđ căbi t

- Vai trò c a th tr ng:

+ i uăti tăho tăđ ngăc aăcácădoanhănghi p,ăkíchăthíchăng iătiêuădùng

+ Thôngăquaăth ătr ngănhàăn căđi uăti tăv ămôăn năkinhăt

4.4.1.2 Ch c n ng c a th tr ng

- Th aănh năcôngăd ngăxưăh iăc aăhàngăhóaăvàălaoăđ ngăchiăphíăđ ăs năxu tăraănó,ăxácă

đ nhăm căđ ăgiáătr ăc aăhàngăhóaă ăthúcăđ yăng iăs năxu tătìmăm iăcáchăgi mătiêuăhaoăv ălaoăđ ngăkhiăs năxu tăhàngăhóa,ăh ăgiáăthànhăhàngăhóaăvàănângăcaoăch tăl ngăs năph m

- Cungăc păthôngătinăchoăng iăs năxu tăvàăng iătiêuădùng

- Kíchăthíchăho căh năch ăs năxu tăvàătiêuădùng

4.4.2 Cácăquyălu tăkinhăt

4.4.2.1 Quy lu t giá tr

 N i dung và yêu c u c a quy lu t giá tr

-Quyălu tăgiáătr ălàăquyălu tăkinhăt ăc ăb năc aăs năxu tăvàăl uăthôngăhàngăhóa.ă ăđâuă

cóăs năxu tăvàătraoăđ iăhàngăhóaăthìă ăđóăcóăquyălu tăgiáătr ăho tăđ ng

- Quy lu t giá tr yêuăc u:

+ăS năxu tăhàngăhóaăph iăc năc ăvàoăhaoăphíălaoăđ ngăxưăh iăc năthi t.ă( i v i m t

hàng hóa, giá tr c a nó ph i nh h n ho c b ng th i gian lao đ ng xã h i c n thi t đ s n

xu t ra hàng hóa đó i v i nhi u hàng hóa, thì t ng s hao phí lao đ ng s n xu t ra t ng

s hàng hóa ph i phù h p v i quy mô nhu c u có kh n ng thanh toán)

+ăTrongătraoăđ iăph iătheoănguyênăt căngangăgiá,ă(trongăbi năđ ăc aăquanăh ăcungă–

c u:ăăKhiăcungăă>ăc uă ăgiáăc ăă<ăgiáătr

Khi cungăă<ăc uă ăgiáăc ă>ăgiá T ng giá c = T ng giá tr

Khiăcungă=ăc uă ăgiáăc ă=ăgiáătr

ăQuyălu tăgiáătr ăbu căng iăs năxu tăvàătiêuădùngăph iătuânătheoă“m nhăl nh”ăc aăgiáăc ă

trênăth ătr ng

- Thôngăquaăs ăho tăđ ngăc aăgiáăc ăth ătr ngăs ăth yăđ căs ăho tăđ ngăc aăquyălu tăgiáătr ăGiáăc ălàăs ăbi uăhi năb ngăti năc aăgiáătr ăhàngăhóa.ăC ăch ătácăđ ngăc aăquyălu tăgiáătr ăphátăsinhătácăd ngătrênăth ătr ngăthôngăquaăc nhătranh,ăcungăc u,ămuaăbán,ăgiáăc ,ă

s cămuaăc aăđ ngăti n…làmăchoăcácăch ăth ăkinhăt ăvàăn năkinhăt ăv năđ ng,ăphátătri n

 Tác d ng c a quy lu t giá tr

T phát đi u ti t s n xu t và l u thông hàng hóa

- i u ti t s n xu t:

+ Hi năt ngănàyălàădoăquyălu tăgiáătr ăgâyăra,ăt călàănóăquyăđ nhăvi căphânăb ăt li u

s n xu tvà s c lao đ ng vàoăcácăngànhăkinhăt ăqu cădânăđ ăl pănênănh ngăcânăđ iăkinhăt ă

Cungă>ăc uă ăgiáăc ă<ăgiáătr ă Bu căng iăđangăs năxu tă ăngànhănàyăthuăh păquyămôăs năxu tăhayărútăchuy năsangăngànhăkhác,ălàmăchoăt li u s n xu t và s c lao đ ng gi măđiă ăngànhănày

- i u ti t l u thông:Thôngăquaăs ăbi năđ ngăc aăgiáăc ătrênăth ătr ngămàăquyălu tăgiáă

tr ăquyăđ nhăvi căphânăb ălu ngăhàngăđ năcácăn iătiêuăth ,ăhàngăt ăn iăgiáăth pă“ch y”ăv ă

n iăgiáăcao,ăt ăn iăcóănhi uăhàngăđ năn iăítăhàng

T ăphátăkíchăthíchăl căl ngăs năxu tăphátătri n

Trênăth ătr ngăhàngăhóaăph iăđ cătraoăđ iătheoăgiáătr ăxưăh i

- Ng iăs năxu tăcóăgiáătr ăcáăbi tăă<ăgiáătr ăxưăh iă cóăl i

- Ng iăs năxu tăcóăgiáătr ăcáăbi tă>ăgiáătr ăxưăh iă b tăl i

ăMu năkh iăb ăpháăs n,ăng iăs năxu tăph iătìmăcáchălàmăchoăgiáătr ăcáăbi tă giáătr ăxưă

h i,ăb ngăcáchăc iăti năk ăthu t,ăluônăluônănângăcaoătayăngh ,ătrìnhăđ ăchuyênămônănghi pă

v ănh măt ngăn ngăsu tălaoăđ ng.ăLúcăđ u,ăch ăcóăk ăthu tăc aăm tăs ăng iăđ căc iăti nă

nh ngădoăc nhătranhănênăcuóiăcùngăk ăthu tăc aătoànăxưăh iăđ căc iăti n

T ăphátăbìnhătuy n,ăphơnăhóaăgiƠuănghèoăvƠăphátăsinhăquanăh ăs năxu tăăt b n ch ngh a

Trongăquáătrìnhăs năxu tăvàăl uăthôngăhàngăhóa,ănh ngăng iăs năxu tăkhôngăcóăkh ă

n ngăc nhătranhă ăb ăpháăs n,ătr ăthànhănh ngăng iălaoăđ ngălàmăthuê,ăcònănh ngăng iăchi năth ngătrongăc nhătranhăs ătr ăthànhăcácăôngăch ,ăgiàuăcó

4.4.2.2 C nh tranh và quan h cung- c u

 C nh tranh và vai trò c a c nh tranh

- C nhătranhălàăs ăđ uătranh,ăs ăganhăđuaăquy tăli tăgi aăcácăch ăth ăkinhăt ănh măgiànhănh ngăđi uăki năthu năl iătrongăs năxu t,ăkinhădoanhăho cătiêuădùngăhàngăhóaăđ ăthuă

đ cănhi uăl iăíchănh tăchoămìnhăb ngănhi uăăbi năphápăkhácănhau

- C nhătranhălàăm tăquyălu tăkinhăt ăc aăs năxu tăhàngăhóa,ăt năt iăkháchăquan

- C nhătranhăcóănhi uălo i:ăc nhătranhăgi aăng iămuaăvà ng iăbán;ăc nhătranhăgi aăcácăngành,ăc nhătranhătrongăn căvàăc nhătranhăqu căt …

- Vaiătròăc aăc nhătranh:

+ă Tíchă c c:ă ng iă s nă xu tă ph iă th ngă xuyênă c iă ti nă k ă thu t,ă ngă ă d ngă nh ngăthànhăt uăkhoaăh căvàăcôngăngh ăm iă ăt ngăn ngăsu tălaoăđ ng,ănângăcaoăch tăl ngăs nă

ph m,ăh ăgiáăthànhăhàngăhóa.ă ngăth iăkhôngăng ngăt ăch căc iăti năqu nălỦăkinhăt ăcóă

hi uăqu

+ăTiêuăc c:ăHàngăgi ,ăhàngăl u,ăl aăđ o,ălưngăphí,ăthamănh ng,ăphânăhóaăng iăs nă

xu tăthànhăng iăgiàu,ăk ănghèo…

 Quan h cung- c u và giá c hàng hóa

- C uălàănhuăc uăcóăkh ăn ngăthanhătoánă(nhuăc uăđ căđ măb oăb ngăs ăl ngăti nă

t ngă ng).ăă

Nh ngănhânăt ă nhăh ngăđ năc u:

+ăT ngăs ăti năc aăxư h iădùngăđ ămuaăt li uăs năxuát vàăv tăph mătiêu dùng trong

t ngăth iăk ănh tăđ nh

+ăThuănh p

+ăGiáăc ăhàngăhóa

+ăTâmălỦ,ăs ăthích,ăt păquán,ătruy năth ng,ăthóiăquen

- Cungălàăt ngăs ăhàngăhóaăcóă ăth ătr ngăho căcóăkh ăn ngăth căt ăcungăc păchoăth ă

tr ng

Nh ngănhânăt ă nhăh ngăđ năcung:

+ Giá c ăhàngăhóaăvàăd chăv

+ăGiáăc ăhàngăhóaăcóăliênăquan

+ăNh ngăquy tăđ nhăc aăchínhăph

- Cungăvàăc uăcóăm iăquanăh ăch tăch ăv iănhau.ăC uăxácăđ nhăcung,ăcungăxácăđ nhă

c u:

+ăC uăxácăđ nhăkh iăl ng,ăc ăc uăc aăcungăv ăhàngăhóa

+ăCungătácăđ ngăđ năc u,ăkíchăthíchăc u

- Quanăh ăcung- c uăcóă nhăh ngăt iăgiáăc ăhàngăhóa:

+ăCungă=ăc uăă ăgiáăc ă=ăgiáătr

+ăCungă>ăc uă ăgiáăc ă<ăgiáătr

+ Cungă<ăc uă ăgiáăc ă>ăgiáătr

ngăth iăgiáăc ăc ngătácăđ ngăđ năcung- c u,ăđi uăti tăđ aăcungăvàăc uătr ăv ătr ngătháiăcânăb ng

Bài 5

TÁ IăS NăXU TăXÃ H I 5.1 Cá căph mătrù c aătáiăs năxu tăxã h i

5.1.1 Khá iăni mătáiăs năxu t

- Táiăs năxu tălà quá trìnhăs năxu tăđ căl păđiăl păl iăth ngăxuyên và ph căh iăkhông

ng ng

- Phân laoij táiăs năxu t:

+ăTheoăph măvi:ăTáiăs năxu tăcá bi tăvà táiăs năxu tăxã h i

+ Theo quy mô: Táiăs năxu tăgi nđ n và táiăs năxu tăm ăr ngă(Táiăs năxu tăm ăr ngătheoăchi uăr ngăvà táiăs năxu tăm ăr ngătheoăchi uăsâu)

5.1.2 Các khâ uăc a quá trình táiăs năxu t

Quá trình táiăs năxu tăbaoăg mă4ăkhâu:ăs năxu t- phânăph i- trao đ i- tiêu dùng

M iăkh uăcó v ătrí nh tăđ nhănh ng đèu có quanăh ăh uăc v iănhauăvà t năt iăv iăt cách là m tăb ăph năkhôngăth ăthi uăđ căc aăh ăth ngătáiăs năxu tăxã h i

- S năxu tălà khâuăm ăđ uăc aătáiăs năxu t,ăt oăraăs năph măxã h iăph căv ăchoănhuă

c uătiêu dùngăc aăxã h i,ăcó vai trò quy tăđ nhăcác khâu tiêp theo:

+ăS năxu tăquy tăđ nhăđ iăv iătiêu dùng,ăth ăhi n:ăquyămô và c c uăs năph mădoăs nă

xu tăt oăraăquy tăđ nhăquyămô và c c uătiêu dùng.ăCh tăl ngăvà tínhăch tăc aăs năph mă quy tăđ nhăch tăl ngăvà ph ngăth cătiêu dùng

+ăS năxu tăquy tăđ nhăphânăph iăth ăhi nă ăcácăm t:ăs ăl ngăvà ch tăl ngăs năph m,ă

đ iăt ngăphânăph i.ăQuyămô và c c uăc aăs năxu tăquy tăđ nhăquyămô và c c uăc aăphân

ph i.ăQuanăh ăs năxu t quy tăđ nhăquanăh ăphânăph i.ăT cáchăc aăcác cá nhân tham gia vào

s năxu tăquy tăđ nhăt cáchăc aăh ăthamăgiaăvàoăquanăh ăphânăph iăvà quy tăđ nhăhìnhăth că phânăph iăđ iăv iăh

+ăS năxu tăquy tăđ nhătraoăđ i:ăc ngăđ ăvà hìnhăth cătraoăđ iădoătrình đ ăphátătri năvà

k tăc uăc aăs năxu tăquy tăđ nh

- Tiêu dùng là khâuăcu iăcùngăc aătáiăs năxu t.ăTiêu dùngăv aălà m căđíchăv aălàđ ngă

c m nhăm ăthúc đ yăs năxu tăphátătri n.ăTiêu dùng là“đ n đ tăhàng” c aăxã h iăđ iăv iăs nă

xu t,ăđ nhăraăkh iăl ng,ăc c u,ăch tăl ngăs năph măxã h i.ă

Tiêu dùng có 2ălo i:ă(Tiêu dùngchoăs năxu tăvà tiêu dùngcho cá nhân)

- Phânăph i,ătraoăđ iălà khâuătrungăgianăn iăli năgi aăs năxu tăvà tiêu dùng nh ng nó

v năgi ăv ătríđ căl păt ng đ iăv iănhau,ăcó vai trò khácănhauătrongăs ăv năđ ngăc aăs nă

ph măxã h i:

+ Phânăph iăcó tácăd ngăng cătr ăl iăđóiăv iăs năxu t,ătheoăh ngătíchăc căvà tiêuăc că(kìm hãmăho căthúc đ yăs năxu t).ăPhânăph iăcó 2 hình th c:ăphânăph iăb ngăhi năv tăvà phânăph iăb ngăgiá tr ăti năt

+Trao đ i:ălà khâuăti păt căc aăphânăph i,ălà s ăphânăph iăl iăcái đưđ căphânăph iăđ ă

th aămãnănhuăc uătiêu dùng Trao đ iădoăs năxu tăquy tăđ nhăănh ng trao đ iăc ngătác đ ngă

tr ăl iăho c thúc đ y,ăho căkìm hãm đ iăv iăs năxu t

5.1 3.ăNh ngăn iădungăch ăy uăc aătáiăs năxu t

- Quy mô và t căđ ăt ng tr ngăc aăc iăv tăch tătrongătáiăs năxu tăxã h iăph ăthu căcác nhânăt :ă

đ ngăth ăhi nă ăs ăl ngăvà ch tăl ng

- Táiăs năxu tăs călaoăđ ngăv ăm tăs ăl ngăch uăs ăchiăph iăc aănhi uăđi uăki năkhác nhau:

+ăT căđ ăt ngăc aănhânăkh u

+ Xu h ngăthayăđ i trình đ ăk ăthu t- côngăngh

+ N ngăl cătíchăl yăv năđ ăm ăr ngăs năxu tăc aăm iăqu căgiaătrongăt ngăth iăk ănh tă

đ nh

- Táiăs năxu tăs călaoăđ ngăv ăm tăch tăl ngăth ăhi nă ăvi cătáiăs năxu tăraăth ăl căvà trí l căc aăng iălaoăđ ngăquaăcácăchuăk ătáiăs năxu t,ăph ăthu căvào các nhânăt ăsau:

+ăM căđích c aăn năs năxu t

+ăCh ăđ ăphânăph iăs năph m

+ăV ătrí c aăng iălaoăđ ngăđ iăv iăl iăíchăkinhăt

+ăS ăti năb ăc aăkhoaăh c- k ăthu tăvà chính sách giáoăd c-đàoăt oăc aăm iăqu căgia ăQuá trình táiăs năxu tăs călaoăđ ngăth ăhi nărõ s ăti năb ăxã h i

5.1.3.3 Tá i s n xu t quan h s n xu t

Quá trình táiăs năxu tăraăc aăc iăv tăch tăvà s călaoăđ ngăđ ngăth iălà quá trình phát tri n,ăc ngăc ,ăhoànăthi năquanăh ăs năxu t:

- c ă3ăn iădung(Quanăh ăs ăh uđ iăv iăt li uăs năxu t,ăquanăh ăt ăch căvà qu nălý

s năxu t và quanăh ăphânăph i, s năph m)

- Quanăh ăgi aăng iăv iăng iătrongăs năxu tătr căti p và nh ngăquanăh phát sinh trong phânăph i,ătraoăđ iăvà tiêu dùng

5.1.3.4 Tái s n xu t môi tr ng sinh thái

- S năxu tăvà táiăs năxuátăbaoăgi ăc ngădi năraătrongăm tămôi tr ngăsinhătháiănh tă

đ nh.ă ămôi tr ngăsinhătháiătr ăthành nhânăt ăcóý ngh aăr tăquanătr ngăvà ngày càng cóý ngh aăquy tăđ nhăđ iăv iătáiăs năxu tăxã h iăvàđ iăs ngădân c

- Táiăs năxu tămôi tr ngăsinhătháiăbaoăg m:ăkhôiăph căđ ămàuăm ăc aăđ tăđai,ăc mă

ch yăduaăv ătrang,ălàmăs chăngu năn căvà không khí tr ăthànhăn iădungăt tăy uăc aătáiăs nă

xu tă(ph iăđ căđ tătrongăchính sách đ uăt và trong phápălu tăc aăcác n c)

5.2 Cá căquyălu tăkinhăt ăc aătáiăs năxu tăxã h i

5.2.1 Quyălu tăth căhi năt ngăs năph măxã h iătrongătáiăs năxu t

5.2.1.1 Gi đ nh

- Th căhi năt ngăs năph măxã h iăngh aălà phân tích xem cácăb ăph năs năph măxã h iă

bùđ păl iănh th ănàoăv ăm tăgiá tr ăc ngănh m tăhi năv t.ă

- Chiaăt ngăs năph măxã h iăthành cácăb ăph năc uăthành v ăm tăgiá tr ă(c+ v + m) và phânăchiaăn năs năxu tăxã h iăthànhă2ăkhuăv c:ăăă

+ Khuăv căI:ăs năxu tăt li uăs năxu t

+ăKhuăv căII:ăs năxu tăv tăph m tiêu dùng

- Gi ăđ nh:

+ Xã h iăt b năch ăngh a thu nătúy,ăch ăcó 2ăgiaiăc p:ăt s năvà vô s n

+ Không có ngo iăth ng

+ Hàng hóa đ căbán theo đúng giá tr

+ Toànăb ăgiá tr ăt li uăs năxu t (c) đ uăđ cătiêu dùngăh tăvàđ căchuy năvào giá tr ă

c aăt ngăs năph m

+ T ăl ăgi aăgiá tr ăc aăs năph măth ngăd (m)ăv iăgiá tr ăc aăs năph măc năthi tă(v)ălà 100%

+ T măgác không xét đ năs ăthayăđ iăc aăk ăthu t

- Ph nătraoăđ iăgi aă2ăkhuăv c:

+ăKhuăv căI (v + m) = 1000v + 1000m, d iăhìnhăth căt li u s n xu t c năđ iăl yăv t

ph m tiêu dùng có cùng giá tr ăđ cho công nhân và nhà t b năkhuăv căIătiêu dùng

+ăKhuăv căIIăcòn: IIc = 2000 đ i hìnhăth căv t ph m tiêu dùng c năđ iăl yăt li u s n

xu t có cùng giá tr ăđ ăbùđ păt b năb tăbi năchoăkhuăv căII

Toànăb ăgiá tr ăs năph măc aăkhuăv căIăph iăb ngăgiá tr ăt li uăs năxu tăc aă2ăkhuă

v c.ă i uăki nănày nói lênăm iăquanăh ăt ăl ăgi aăvi căs năxu tăvà tiêu dùng t li uăs năxu tătrong n măgi aă2ăkhuăv c

II (c + v + m) = I (v + m) + II (v + m) ( 3)

Toànăb ăgiá tr ăs năph măc aăkhuăv căIIăph iăb ngăgiá tr ăm iăc aăc ă2ăkhuăv c.ă i uă

ki nă(3)ănói lênăm iăquanăh ăt ăl ăgi aăvi căs năxu tăvà tiêu dùng t li uătiêu dùng trong

n mă ăc ă2ăkhuăv c

Gi ăđ nhăđ ăm ăr ngăs năxu t,ăcác nhà t b năkhuăv căIăc nădành 50% m đ ătíchăl yă

m ăr ngăs năxu tă(m1) và 50% cho tiêu dùng cá nhân (m2) và c uăt oăh uăc c aăkhuăv căIă

ă i uăki năth căhi nătrongătáiăs năxuátăm ăr ngălà:

- i uăki năth ănh t:ăIă(vă+ăm)ă>ăIic

I (1000v + 1000m) > II (1500c)

- i uăki năth ăhai:ăăIă(că+ăvă+ăm) > Ic + Iic

- i uăki năth ăba:ăăIIă(că+ăvă+ăm)ă<ăIă(vă+ăm)ă+ăIIă(vă+ăm)

5.2 2.ăQuyălu tăv ăti năb ăkhoaăh c- k ăthu t

- S ăti năb ăkhoaăh c- k ăthu tătr căh tăth ăhi nă ăquyălu tă u tiên phátătri năs năxu t,ătrong đó ngànhăs năxu tăt li u s n xu tđ s năxu tăt li u s n xu t phátătri nănhanhănh t,ă

ti păđ nălà ngànhăs năxu tăt li u s n xu tđ ăs năxu tăv t ph m tiêu dùng và cu iăcùng là ngànhăs năxu tăv t ph mtiêu dùng

- T căđ ăt ngăv ăs ăl ngălaoăđ ngăvà thuănh păqu cădân trong ngànhăs năxu tăphi v tă

ch tănhanhăh n trong ngànhăs năxu tăv tăch t

- T ătr ngăc aălaoăđ ngătrí tu ăt ng nhanh h n và chi mă uăth ăsoăv iălaoăđ ngăc b pătrongăt ngălaoăđ ngăxã h i

5.2 3.ăQuyălu tăphânăph iătrongătáiăs năxu tăxã h i

5.2.3.1 Phân ph i t ng s n ph m xã h i

- M tăph nădùng đ ăbùđ păs ăt li u s n xu tđư tiêu hao

- M tăph năchoătíchăl yăđ ăm ăr ngăs năxu t

- M tăph năchoăd ătr ăđ ăphòng cácăbi năc ăb tăng ă(chi nătranh,ăthiên tai )

- Ph năcònăl iăphânăph iăchoătiêu dùng (chi phí v ăqu nălý hành chinh,ăqu căphòng;ăm ă

r ngăcácăs ănghi păphúcăl iăcôngăc ng;ănuôi d ngănh ngăng iăkhông có kh ăn ng lao

đ ng;ăph năcònăl iăphânăph iăchoătiêu dùng cá nhân)

5.2.3.2 Phân ph i thu nh p qu c dân

- Thuănh păqu cădân là m tăb ăph năc aăt ngăs năph măxã h iăsauăkhiăđư kh uătr ăgiá

tr ăt li u s n xu tđã hao phí

+ăM tăgiá tr :ălà ph năgiá tr ăm iă(că+ăv)ăđ căt oăraătrongăn m

+ăHi năv t:ătoànăb ăt li uătiêu dùng và m tăph năt li u s n xu tph ăthêm dùng đ ăm ă

+ Quá trình phân ph iăl iădi năraăc ătrongăl nhăv căs năxu tăv tăch tăvà l nhăv căd chă

v ,ăthông qua con đ ngăngân sách,ăchiătr ăd chăv ,ăgiá c

K t lu n: Phânăph iăt ngăs năph măxã h iăvà thuănh păqu cădânăt oăthành cácăqu :ătíchăl y,ă

tiêu dùng,ăqu căphòng, an ninh

5.2 4.ăQuyălu tătíchăl y

- Tíchăl yăv nătr ăthànhăquyălu tăkinhăt ăchungăc aăcác hình tháiăkinhăt - xã h iăcó tái

s năxu tăm ăr ng

- Tíchăl yăv năth căch tălà s ăchuy năhóaăm tăph năgiá tr ăc aăs năph măth ngăd , do lao đ ngăth ngăd t oăra,ăthànhăv năph ăthêm (v năt li u s n xu t ph ăthêm và qu ăl ng

ph ăthêm)

- Quyălu tătíchăl yăc aătáiăs năxu tăxã h iăph năánhăm iăquanăh ăgi aătíchăl yăvà tiêu dùng th ngăxuyên tác đ ngăquaăl iăv iănhau.ă ăm iăn căvà m iăth iăk ăkhácănhau,ăho tă

đ ngăc aăquyălu t tíchăl yăcó khác nhau

- M cătíchăl yătrongăt ngăxí nghi păvà trong xã h iăs ăquy tă đ nhăs ăthayă đ iăch tă

l ngăcôngăngh ătrongăt ngăxí nghi p,ăt ng tr ngăkinhăt ,ăphátătri năkinhăt ,ăhi uăqu ăkinhă

t - xã h iătrongăt ngăth iăk ă ăm iăqu căgia

5.3 T ng tr ngăkinhăt ,ăphátătri năkinhăt ăvà ti năb ăxã h i

5.3.1 T ng tr ngăkinhăt ăăăă

5.3.1.1 Khá i ni m

- T ng tr ngăkinhăt ălà s ăgiaăt ngăt ngăs năph măqu cădână(GNP)ăăho căt ngăs nă

ph măqu căn iă(GDP)ătrongăm tăth iăk ănh tăđ nhă(th ngătínhăchoăm tăn m)

- Ch ătiêu đánh giá t ng tr ngăkinhăt ălà t ăl ăt ngăGNPăho căGDPăc aăth iăk ăsauăsoă

v iăth iăk ătr c,ătheoăcôngăth c:ăăăăăăăăăăăăăăăăăă

- Vai trò c aăt ng tr ngăkinhăt :

+ i uăki năc năthi tăđ uătiên đ ăkh căph cătìnhătr ngăđói nghèo,ăl căh u,ăđ ăc iăthi nă

và nângăcaoăch tăl ngăcu căs ngăchoădân c nh : t ngătu iăth ,ăgi măsuyădinhăd ng,ăgi mă

b nhăt t,ăphátătri năgiáoăd c,ăv n hóa,ăth ăthao

+ i uăki năv tăch tăđ ăt oăvi căthêm làm,ăgi măth tănghi p

+ Là ti năđ ăv tăch tăđ ăc ngăc ăanăninhăqu căphòng

Tuy nhiên, t ng tr ngăquá múcă ăL măphátăx yăra,ălàmăchoăkinhăt ă- xã h iăthi uăb nă

v ng.ăVì v y, c n có m c t ng tr ngăkinhăté b năv ng,ăth hi n:ăs ăt ng tr ngăkinhăt ăđ tă

m căt ng đ iăcao,ă năđ nhătrongăth iăgianăt ă20ă- 30 n m,ăg năli năv iăb oăv ămôi tr ngăsinh thái và ti năb ăxã h i

5.3.1.2 Các nhân t t ng tr ng kinh t

- V n:

+ Là toànăb ăc aăc iăv tăch tădoăconăng iăt oăraăđ cătíchăl yăl iăvà nh ngăc aăc iăt ănhiên nh đ tăđai, khoángăs n

+ V năđ cătínhăb ngăhi năv tăvà b ngăti n

+ Ngu năv n:ăv nătrongăn căvà ngu năv năngoài n c

+ Hi uăsu tăs ăd ngăv năs năph măgiaăt ng (ICOR)

ICORă=ăt ăl ăt ng đ uăt / chia cho t ăl ăt ngăc aăGDP

(ICORă<ă3%ăn năkinhăt ăcó hi uăqu ,ăngh aălà ph iăt ng đ uăt 3% đ ăt ng 1% GDP)