Tài chính tiền tệ bài giảng, giáo trình dành cho sinh viên đại học, cao đẳng

Tài chính tiền tệ bài giảng, giáo trình dành cho sinh viên đại học, cao đẳng là bộ tài liệu hay và rất hữu ích cho các bạn sinh viên và quý bạn đọc quan tâm. Đây là tài liệu hay trong Bộ tài liệu sưu tập gồm nhiều Bài tập THCS, THPT, luyện thi THPT Quốc gia, Giáo án, Luận văn, Khoá luận, Tiểu luận…và nhiều Giáo trình Đại học, cao đẳng của nhiều lĩnh vực: Toán, Lý, Hoá, Sinh…. Đây là nguồn tài liệu quý giá đầy đủ và rất cần thiết đối với các bạn sinh viên, học sinh, quý phụ huynh, quý đồng nghiệp và các giáo sinh tham khảo học tập. Xuất phát từ quá trình tìm tòi, trao đổi tài liệu, chúng tôi nhận thấy rằng để có được tài liệu mình cần và đủ là một điều không dễ, tốn nhiều thời gian, vì vậy, với mong muốn giúp bạn, giúp mình tôi tổng hợp và chuyển tải lên để quý vị tham khảo. Qua đây cũng gởi lời cảm ơn đến tác giả các bài viết liên quan đã tạo điều kiện cho chúng tôi có bộ sưu tập này. Trên tinh thần tôn trọng tác giả, chúng tôi vẫn giữ nguyên bản gốc. Trân trọng. ĐỊA CHỈ DANH MỤC TẠI LIỆU CẦN THAM KHẢO http:123doc.vntrangcanhan348169nguyenductrung.htm hoặc Đường dẫn: google > 123doc > Nguyễn Đức Trung > Tất cả (chọn mục Thành viên)

TR NG I H C PH MăV Nă NG

KHOA KINH T

BÀI GI NG MÔN: TÀI CHÍNH TI N T

(Dùng cho đào t o tín ch )

L u hành n i b - N m 2013

công gi a nông nghi p và th công nghi p

Trong đi u ki n l ch s đó, s n xu t vƠ trao đ i hàng hóa xu t hi n, theo đó

trong quá trình trao đ i

chính, đó lƠ: c a c i xã h i đ c bi u h n d i hình th c giá tr

s xu t hi n c a nó làm n y sinh ph m trù tài chính

Trong đi u ki n kinh t hàng hóa – ti n t , hình th c ti n t đư đ c các ch

th trong xã h i s d ng vào vi c phân ph i s n ph m xã h i và thu nh p qu c dân

đ t o l p nên các qu ti n t riêng ph c v cho nh ng m c đích riêng c a m i ch

th

1.1.2 Ti năđ NhƠăn c

chia thành các giai c p và có s đ u tranh gi a các giai c p trong xã h i

Khi NhƠ n c xu t hi n v i t cách lƠ ng i có quy n l c chính tr , Nhà

n c đư n m l y vi c đúc ti n, in ti n vƠ l u thông đ ng ti n; tác đ ng đ n s v n

đ ng đ c l p c a đ ng ti n trên ph ng di n quy đ nh hi u l c pháp lý c a đ ng

2

NhƠ n c tham gia tr c ti p và vi c huy đ ng, phân ph i và s d ng m t b

nguy n

trong n n kinh t nh : chính sách thu , chính sách ti n t …

Vi c phân ph i các ngu n tài chính trong xã h i các ch th khác nhau bao

NhƠ n c có lúc thúc đ y ho c kìm hãm s phát tri n các quan h phân ph i tài chính

1.2.1 Bi u hi n bên ngoài c a tài chính

c , doanh nghi p n p thu b ng ti n cho nhƠ n c; dơn c mua c phi u, trái phi u

ngơn sách nhƠ n c tài tr cho vi c xây d ng đ ng giao thông, tr ng h c, b nh

3

tr ( ng i thu vào) Ti n t đ i di n cho m t l ng giá tr vƠ đ c g i là ngu n tài chính (hay ngu n tài l c, ngu n l c tài chính)

nh : ti n v n, v n ti n t , v n b ng ti n, v n kinh doanh, v n ngân sách, v n trong dơn… m i ch th kinh t xã h i Khi ngu n tƠi chính đ c t p trung l i (thu vào)

ra (chia ra) là lúc các qu ti n t đ c s d ng Quá trình v n đ ng c a các ngu n tƠi chính c ng chính là quá trình t o l p và s d ng các qu ti n t ó là quá trình các ch th kinh t - xã h i tham gia phân ph i các ngu n tài chính thông qua các

nhi u ch th khác nhau trong đ i s ng kinh t - xã h i

trình t o l p và s d ng các qu ti n t t ng ng v i nh ng s c mua nh t đ nh c a

b n ch t c a ph m trù tài chính là ph m trù ph n nh quá trình phân ph i t ng giá

nhau đ s d ng cho nh ng m c đích khác nhau vƠ nh ng l i ích khác nhau c a đ i

s ng xã hôi

1.3.1.2 i t ng phân ph i

i t ng phân ph i là c a c i xã h i d i hình th c giá tr , là t ng th các ngu n tài chính có trong xã h i Bao g m:

đình, cá nhơn Ch th phân ph i có th xu t hi n m t trong các t cách:

5

Phân ph i tài chính luôn làm d ch chuy n giá tr t qu ti n t này sang qu

ti n t khác

thay đ i hình thái giá tr

- Là s phân ph i luôn luôn g n li n v i s hình thành và s d ng các qu

1.3.1.6 Quá trình phân ph i

s n xu t cho nh ng ch th tham gia vào quá trình t o ra c a c i v t ch t hay th c

hi n các d ch v

đư hình thƠnh qua phơn ph i l n đ u ra ph m vi toàn xã h i đ đáp ng nhi u nhu

c u khác nhau, th a mãn nhi u l i ích khác nhau trong xã h i

1.3.2 Ch căn ngăgiámăđ c

1.3.2.1 Khái ni m

đ t o l p các qu ti n t hay s d ng chúng theo các m c đích đư đ nh

d ng các qu ti n t t ch ng t vào s sách và l p báo cáo k toán

1.4 H th ng tài chính c a Vi t Nam

1.4.1 C năc đ xácăđ nh các khâu tài chính c a h th ng tài chính

các l nh v c đó

C n c đ xác đ nh các khâu tài chính c a h th ng tài chính:

đ c t o l p và s d ng

đ ng c a các ngu n tài chính, vi c t o l p và s d ng các qu ti n t luôn g n li n

7

- Tài chính doanh nghi p

- Các khâu tài chính trung gian: tín d ng, b o hi m

Gi a các khâu tài chính có m i quan h ràng bu c trong vi c t o l p và s

C n c vào tính ch t, đ c đi m c a các ho t đ ng TCNN, có th chia TCNN thành các b ph n sau:

Ngân sách nhƠ n c

tài chính

8

C n c theo n i dung qu n lý hay theo m c đích vƠ c ch ho t đ ng c a các

qu thu c TCNN có th chia TCNN thành các b ph n:

- Ngân sách nhà n c

- Các qu ngoài NSNN

Trong đó, qu ti n t ngoài NSNN bao g m: qu b o hi m xã h i, qu h u

1.4.2.2 Tài chính doanh nghi p

Tài chính doanh nghi p là khơu c s trong h th ng tài chính qu c gia ơy

hàng hóa hay d ch v

Tài chính doanh nghi p có các nhi m v :

doanh

- T ch c cho v n chu chuy n m t cách liên t c và có hi u qu

đó

1.4.2.3 Các khâu tài chính trung gian

a Tín d ng

và có l i t c

9

n c ta, các t ch c tín d ng bao g m các ngơn hƠng th ng m i, các t

chính ), các t ch c tín d ng h p tác (qu tín d ng nhân dân) , tuy nhiên ph bi n

nghi p v n , nghi p v có, nghi p v môi gi i trung gian

ng i có kh n ng cung ng vƠ ng i có nhu c u s d ng t m th i các ngu n tài chính Do đó, tín d ng không nh ng có quan h v i các khâu khác thông qua th

tr ng tài chính mà còn tr thành khâu tài chính trung gian quan tr ng c a h th ng

tài chính

b B o hi m

thù lƠ “ l y s đông bù s ít ” Ph n l n các qu b o hi m kinh doanh đ c t o l p

Trong quá trình t o l p và s d ng các qu B o hi m, B o hi m có quan h

10

c ng có th có quan h v i các khâu khác thông qua th tr ng tài chính Do v y

1.4.2.4 Tài chính h gia đình và các t ch c xã h i

chính, có đ c tr ng c b n là g n li n v i các qu ti n t đ c s d ng ch y u cho

trong gia đình do lao đ ng hay s n xu t kinh doanh, t ngu n th a k tài s n, t

đình, ngu n tài chính t m th i nhàn r i c a các h gia đình c ng có th đ c s

- Nhi m v c a tài chính các t ch c xã h i:

11

quan h tƠi chính theo ph ng th c th tr ng

12

C h ngă2 NGÂNăSÁCHăNHÀăN C 2.1 Nh ng v năđ chung v ngơnăsáchăNhƠăn c

2.1.1 Khái ni m v ngân sách nhà n c

chính t p trung gi v trí ch đ o Ngân sách nhà n c c ng lƠ khơu tƠi chính đ c

“ngơn sách nhƠ n c” đư có t lơu vƠ ngƠy nay đ c s d ng ph bi n trong đ i

th ng nh t v ngơn sách nhƠ n c Trên th c t , ng i ta đ a ra nhi u đ nh ngh a v ngơn sách nhƠ n c không gi ng nhau tùy theo quan đi m c a ng i đ nh ngh a

Hi n nay có nh ng quan ni m v ngơn sách nhƠ n c nh sau:

(1) Ngơn sách nhƠ n c là b n d toán thu chi tài chính c a nhƠ n c trong

n c là toàn b các kho n thu, chi c a NhƠ n c đư đ c c quan nhƠ n c có

NSNN là các quan h kinh t phát sinh g n li n v i quá trình t o l p, phân

ph i và s d ng qu ti n t t p trung c a Nhà n c khi Nhà n c tham gia phân

ph i các ngu n tài chính qu c gia nh m th c hi n các ch c n ng c a Nhà n c trên c s lu t đ nh

13

2.1.2.ă căđi m c aăngơnăsáchănhƠăn c

n c ti n hƠnh trên c s nh ng lu t l nh t đ nh

nh ng l i ích chung, l i ích công c ng

tr tr c ti p là ch y u

2.1.3 Vai trò c a ngân sác hănhƠăn c

2.1.3.1 Ngơn sách nhƠ n c huy đ ng các ngu n tƠi chính đ đ m b o nhu

B t k m t mô hình kinh t nƠo, NhƠ n c mu n t n t i và th c hi n đ c

chi tiêu đư xác đ nh Tr i qua các giai đo n l ch s , NSNN th t s tr thành công c

đó vai trò nƠy còn đ c g i là vai trò truy n th ng c a NSNN

2.1.3.2 Ngơn sách nhƠ n c là công c đi u ch nh v mô các ho t đ ng kinh

t - xã h i

a V m t kinh t

sau:

14

đ đ m b o cho s n đ nh v c c u ho c chu n b chuy n đ i sang c c u m i,

h ng đ u t kích thích ho c h n ch s n xu t – kinh doanh

b V m t xã h i

nh p th p

- B ng công c thu , chi tiêu và qu d phòng, NhƠ n c có th ch đ ng tác

đ ng vào khía c nh cung ho c c u hƠng hóa đ bình n giá c

và ki m ch l m phát

+ i v i th tr ng hàng hóa: ho t đ ng đi u ti t c a Chính ph thông qua

hóa… đ c hình thành t ngu n thu c a NSNN

đ ng đi u ti t c a Chính ph thông qua vi c th c hi n m t cách đ ng b gi a các

Chính ph cho toàn xã h i

Khi l m phát x y ra: giá c t ng lên do cung c u m t cơn đ i Chính ph có

th dùng bi n pháp:

15

+ T ng thu tiêu dùng, gi m thu đ i v i đ u t phát tri n

+ T ng c ng các kho n vay trong dân, góp ph n gi m ti n m t trong n n kinh t

2.1.3.3 Ngơn sách nhƠ n c đ i v i vi c c ng c t ng c ng s c m nh c a

b máy nhƠ n c, b o v đ t n c và gi gìn an ninh

cung ng ngu n tài chính

2.1.3.4 Vai trò ki m tra c a NSNN

NSNN có m i quan h m t thi t v i các khâu tài chính khác trong h th ng

thu và các kho n n p; vi c th c hi n pháp lu t, chính sách v ngân sách trong vi c

s d ng các ngu n tài chính

NhƠ n c, có tác đ ng sâu s c t i các ho t đ ng tài chính khác và có vai trò quan

2.2 N i dung c aăNgơnăsáchăsáchănhƠăn c

2.2.1.ăThuăngơnăsáchănhƠăn c

2.2.1.1 Khái ni m

trung m t ph n ngu n tài chính qu c gia hình thành qu Ngơn sách nhƠ n c nh m

2.2.1.2 c đi m

16

ch đ , pháp lu t c a nhƠ n c

s n xu t kinh doanh Vì v y thu NSNN ph i d a vào th c tr ng n n kinh t trong

a N i dung

- Thu

v i các t ch c và cá nhân nh m trang tr i m i chi phí vì l i ích chung

- Phí và l phí

giá, ngh a lƠ phí vƠ l phí th c ch t là kho n ti n mà dân chúng tr cho nhƠ n c khi

hàng hóa d ch v công c ng h u hình

v hành chính, pháp lý cho các th nhân và pháp nhân

Các kho n thu này bao g m:

17

vƠ ngoƠi n c

- Thu khác: thu t ph t, t ch thu, t ch biên tài s n

b Phân lo i thu NSNN

+ Nhóm thu th ng xuyên có tính ch t b t bu c g m thu , phí, l phí v i

+ Nhóm thu không th ng xuyên: các kho n thu t ho t đ ng kinh t c a nhƠ n c, thu ti n bán ho c cho thuê tài s n thu c s h u nhƠ n c và các kho n thu khác

không th ng xuyên

+ Thu bù đ p thi u h t NSNN: Khi s thu NSNN không đáp ng đ c nhu

c , các t ch c kinh t - xã h i, vay t n c ngoài

bình quơn đ u ng i là nhân t quy t đ nh đ n m c đ ng viên c a NSNN

b T su t doanh l i trong n n kinh t

Ch tiêu này ph n ánh hi u qu đ u t phát tri n kinh t T su t doanh l i

Nhân t này ph thu c vào:

18

- Quy mô t ch c c a b máy nhƠ n c và hi u qu ho t đ ng c a nó

Trong đi u ki n các ngu n tài tr khác cho chi phí NhƠ n c không có kh

n ng t ng lên, vi c t ng m c đ chi phí c a nhƠ n c s d n đ n t su t thu NSNN

t ng

e T ch c b máy thu n p

đ c t ch c g n nh , ho t đ ng hi u qu cao, ch ng th t thu do tr n, l u thu thì

2.2.1.5 Nguyên t c thi t l p h thông thu NSNN

Trong quá trình c i cách và hoàn thi n h th ng thuu ngân sách Vi t Nam,

đ c bi t là h th ng thu c n tôn tr ng và ch p hàn các nguyên t c:

+ Nguyên t c thu thu theo l i ích:

ng i n p thu có th nh n đ c t hàng hoá xã h i mƠ NhƠ n c cung c p Tuy nhiên, trên th c t khó mƠ xác đ nh đ c m c đ l i ích mà t ng ng i n p thu có

Do v y, n u s d ng nguyên t c này trong vi c thi t l p h th ng thu s thu h p các

+ Nguyên t c thu thu theo kh n ng:

xác, đ y đ kh n ng thu nh p c a ng i n p thu và ph i t o ra nhi u m c thu

- Các nguyên t c th c hi n trong th c t :

19

n n kinh t

Vi c thi t l p h th ng thu ch y u d a trên kh n ng thu nh p c a ng i ch u thu

+ Nguyên t c rõ ràng, ch c ch n

đ y đ các tiêu th c (đ i t ng n p, đ i t ng tính, m c thu, th t c n p, )

quá nhi u m c tiêu trong m t s c thu

+ Nguyên t c phù h p v i thông l qu c t

t ng tính thu , ph ng th c thu n p, thu su t

tr ng b n v ng b i d ng ngu n thu NSNN c n ph i th c hi n các gi i pháp sau:

đáng đ nuôi d ng, tái t o và phát tri n các tài s n, tài nguyên y, không làm c n

đ nh m c huy đ ng b ng thu c a Nhà n c và ph i s a đ i, b sung chính sách

20

- Th ba, chính sách vay dơn đ bù đ p thi u h t NSNN c n đ c đ t trên c

kh n trong vi c t o ra ngu n tài chính m i

ch m sóc s c kho đ có m t đ i ng lao đ ng có tay ngh cao, n ng su t lao đ ng cao

n c, c i cách b máy hƠnh chính đ tích lu v n chi đ u t , đ ng th i khuy n

2.2.2.ăChiăngơnăsáchănhƠăn c

2.2.2.1 Khái ni m

Chi Ngơn sách nhƠ n c là vi c phân ph i và s d ng qu NSNN nh m đ m

2.2.2.2 c đi m

c u chi NSNN và phân b ngu n v n ngân sách cho các m c tiêu quan tr ng nh t

NSNN Do đó, chi NSNN mang tính pháp lỦ cao lƠm cho NSNN tr thành công c

thông qua vi c hoàn thành các m c tiêu kinh t , xã h i, an ninh qu c phòng mà

21

nhiên, NSNN c ng có nh ng kho n chi cho vi c th c hi n ch ng trình m c tiêu

d i hình th c cho vay u đưi có hoƠn tr g c v i lãi su t r t th p ( ho c không có lưi) nh chi gi i quy t vi c lƠm, xoá đói gi m nghèo

đoái M i quan h gi a chi NSNN v i các chính sách ti n t , chính sách tài chính

có Ủ ngh a c c k to l n trong vi c th c hi n các m c tiêu c a kinh t v mô nh

t ng tr ng, công n vi c làm, giá c

* C n c vào m c đích chi tiêu, n i dung chi NSNN đ c chia thành hai nhóm:

khác

- Chi tiêu dùng c a NSNN: là các kho n chi không t o ra s n ph m v t ch t

đ tiêu dùng trong t ng lai, bao g m chi s nghi p kinh t , chi s nghi p v n hoá

khác

* C n c vƠo l nh v c chi tiêu, n i dung chi NSNN bao g m:

- Chi s nghi p kinh t ;

- Chi cho y t ;

- Chi cho v n hóa, th thao;

- Chi v xã h i;

22

- Chi cho an ninh, qu c phòng;

* C n c theo y u t và ph ng th c qu n lý Nhà n c, n i dung chi NSNN

đ c chia thành b n nhóm:

mua s m hàng hoá và d ch v

- Chi đ u t phát tri n: là các kho n chi lƠm t ng c s v t ch t c a đ t n c

lu nh chi đ u t xơy d ng c b n, chi v n l u đ ng cho các doanh nghi p Nhà

n c, chi cho các d án, ch ng trình qu c gia

thay đ i n i dung, c c u chi trong t ng th i k nh t đ nh

đ u t phát tri n t ng cƠng l n Tuy nhiên, vi c chi NSNN cho đ u t phát tri n còn

n c trong t ng giai đo n

- Mô hình t ch c b máy c a Nhà n c và nh ng nhi m v kinh t - xã h i

mƠ NhƠ n c đ m nh n trong t ng th i k

đ ng kinh t , chính tr , xã h i, giá c , lãi su t, t giá h i đoái

2.2.2.5 Nh ng nguyên t c t ch c chi Ngơn ngơn sách nhƠ n c

23

chi, c c u các kho n chi ph i d a vào kh n ng t ng tr ng GDP c a đ t n c

N u vi ph m nguyên t c này s d n t i tình tr ng b i chi NSNN

kho n chi tiêu c a NSNN

Trong th c t , tình tr ng lãng phí và kém hi u qu trong vi c s d ng các kho n chi NSNN (đ c bi t là các kho n chi xây d ng c b n) di n ra r t ph bi n

Do v y c n ph i quán tri t nguyên t c ti t ki m và hi u qu trong các kho n chi NSNN

NhƠ n c Th c hi n đúng nguyên t c này s đ m b o tính m c đích vƠ kh n ng

phát tri n

- Nguyên t c 4: NhƠ n c và nhân dân cùng làm trong vi c b trí các kho n

chi NSNN, nh t là các kho n chi mang tính ch t phúc l i xã h i

nh các kho n chi tiêu c a NSNN

- Nguyên t c 5: phân bi t rõ nhi m v phát tri n kinh t - xã h i c a các c p

đ c vi c b trí các kho n chi ch ng chéo, khó ki m tra giám sát, nâng cao trách

- Nguyên t c 6: T ch c chi NSNN trong s ph i h p ch t ch v i kh i

l ng ti n t , lãi su t, t giá h i đoái đ t o nên công c t ng h p cùng tác đ ng đ n

đ tài chính B i chi NSNN có th x y ra do s thay đ i chính sách thu chi c a Nhà

b Vay n trong vƠ ngoƠi n c đ bù đ p b i chi:

NhƠ n c th c hi n phát hành trái phi u chính ph , vay các Chính Ph , các NHTM n c ngoài, các t ch c tài chính qu c t , V nguyên t c, ch đ c s dung cho chi đ u t phát tri n

v i nhau trong quá trình th c hi n nhi m v thu chi c a m i c p ngân sách

nguyên t c c a Hi n pháp, lu t NSNN c th hoá h th ng NSNN

- Nguyên t c t ch c h th ng NSNN:

+ Nguyên t c th ng nh t và t p trung dân ch :

n c ta ch có m t NSNN th ng nh t do Qu c h i phê chu n d toán và quy t toán NSNN, Chính ph th ng nh t qu n lý NSNN

25

d ng theo nguyên t c th ng nh t và t p trung dân ch m i c p chính quy n,

H ND th o lu n quy t đ nh ngân sách c p mình, nh ng ph i đ c UBND c p trên

C s : xu t phát t yêu c u b o đ m ngu n tài chính cho vi c th c hi n ch c

n ng, nhi m v c a m i c p chính quy n NhƠ n c

N i dung: xây d ng cho m i c p chính quy n có ngân sách c p mình, có

- Hi n nay, theo lu t NSNN, h th ng NSNN Vi t nam g m ngân sách trung

ng (NSTW) vƠ ngơn sách đ a ph ng (NS P), trong đó NS P bao g m: Ngân

Ngân sách c p huy n, qu n, th xã, thành ph tr c thu c t nh (g i chung là Ngân

xã)

trung ng lƠ m t đ n v d toán c a NSTW

NSTW cung ng ngu n tài chính cho các nhi m v , m c tiêu chung cho c

n c trên t t c các l nh v c: kinh t , chính tr , v n hoá, xư h i, qu c phòng, an ninh,

đ i ngo i và h tr chuy n giao ngu n tài chính cho Ngân sách c p t nh

26

+ NS P: Ngơn sách c p xã v a là m t c p ngân sách, v a là m t b ph n

c u thành c a Ngân sách c p huy n Ngân sách c p huy n v a là m t c p ngân sách,

v a là m t b ph n c u thành c a Ngân sách c p t nh

NS P cung ng ngu n tài chính cho các nhi m v c a chính quy n Nhà

n c đ a ph ng vƠ h tr chuy n giao ngu n tài chính cho chính quy n c p d i

S ăđ 2.1 T ch c h th ngăngơnăsáchăNhƠăn c 2.3.2 Phân c păngơnăsáchăNhƠăn c

Th c ch t c a vi c phân c p NSNN là gi i quy t các m i quan h gi a chính

27

quan liêu c a c p trên

- Phân c p NSNN th c hi n theo các yêu c u sau:

+ m b o tính th ng nh t c a NSNN:

Ngơn sách, các quy đ nh c a Chính ph và B Tài chính

Tuân th yêu c u này s giúp phát huy quy n dân ch , tính ch đ ng sáng

tính toán ch t ch , s d ng ti t ki m và có hi u qu các kho n chi NSNN

n c, t o ra m t s đ ng b trong th c hi n và qu n lỦ các ngƠnh, các l nh v c c a NhƠ n c

+ N i dung phân c p NSNN ph i phù h p v i Hi n pháp và lu t pháp quy

đ nh ch c n ng, nhi m v , quy n h n và trách nhi m c a các c p chính quy n, b o

đ m m i c p ngân sách có các ngu n thu, các kho n chi, quy n và trách nhi m v ngơn sách t ng x ng nhau

- Gi i quy t m i quan h quy n l c gi a các c p chính quy n trong vi c ban

đ m b o tính n đ nh, tính pháp lỦ, tránh t t ng c c b đ a ph ng

- Gi i quy t m i quan h v t ch t (m i quan h l i ích) trong quá trình phân

+ Xác đ nh rõ nhi m v kinh t , chính tr c a m i c p chính quy n, kh n ng

+ Quy đ nh chi ti t các ngu n thu và các kho n chi cho t ng c p ngân sách

trong Ch ng III c a lu t NSNN, m i c p ngân sách n u có các kho n thu đ c

28

h ng tr n v n 100% và các kho n thu đ c phân chia theo t l ph n tr m nh t

đ nh Riêng ngơn sách các đ a ph ng (t nh, huy n , xư) còn đ c kho n thu tr c p

tr c ti p t ngân sách c p trên

đ u t tu thu c vào ph m vi th c hi n các ch c n ng, nhi m v c a m i c p chính

- Gi i quy t m i quan h trong quá trình th c hi n chu trình ngân sách: Chu trình ngân sách là quá trình l p, ch p hành và quy t toán NSNN

chính quy n trong vi c l p, ch p hành và quy t toán NSNN, m c vay n trong dân,

NSNN ra H ND vƠ g i lên c p trên sao cho v a nâng cao trách nhi m c a chính

ch c b máy hành chính

NSNN; t ch c b máy NhƠ n c lƠ c s đ xác đ nh ph m vi, m c đ thu chi c a

cách chính xác

trong h th ng NSNN th ng nh t

+ V trí đ c l p c a NS P th hi n :

29

Các c p chính quy n có quy n l p, ch p hành và quy t toán ngân sách c a mình trên c s chính sách, ch đ đư ban hƠnh

ngân sách c a c p mình

Vi c giao nhi m v thu chi cho đ a ph ng ph i c n c vào yêu c u cơn đ i

v n hoá, xư h i do h u qu c a phân c p n y sinh gi a các vùng lãnh th

2.4 Chu trình qu nălýăngơnăsáchăNhƠăn c

2.4.1 Hình thành ngân sách NhƠăn c

Hình thành ngân sách là quá trình bao g m các công vi c: l p ngân sách, phê chu n ngân sách và thông báo ngân sách

khâu c a quá trình qu n lý ngân sách L p ngân sách th c ch t là quá trình d toán

các kho n thu - chi c a ngân sách trong m t n m ngân sách

- C n c l p NSNN:

+ Ch đ thu; ch đ , tiêu chu n đ nh m c chi ngân sách

v vi c l p d toán ngơn sách vƠ v n b n h ng d n c a các B

30

- Yêu c u l p NSNN:

+ B c 2: L p d toán ngân sách huy n

toán thu do c quan thu l p, d toán thu chi ngân sách c a các xư; trên c s đó l p

d toán thu NSNN trên đ a bàn, d toán thu chi ngân sách huy n (g m d toán ngân sách các xã và d toán ngân sách c p huy n), d toán các kho n kinh phí u quy n

đ u t XDCB), s qu n lỦ ngƠnh, l nh v c (ph n d toán chi theo l nh v c do s

trình qu c gia)

chi ngân sách t nh (g m d toán ngân sách các huy n và d toán ngân sách c p

31

Th ng tr c H ND t nh xem xét, sau đó báo cáo Chính ph , đ ng th i g i B Tài

n m tr c

khai thác; đ m b o t l đ ng viên chung mà Qu c h i đư phê chu n nh m đáp ng

- Bi n pháp:

+ Nâng cao công tác tuyên truy n chính sách, ch đ thu làm cho m i thành

+ Ki n toàn t ch c b máy thu theo nguyên t c th ng nh t, nâng cao hi u

+ i m i và hoàn thi n công tác qu n lý thu t khâu l p k ho ch, giao k

thu

32

+ T ng c ng công tác b i d ng, nâng cao nghi p v c a cán b qu n lý thu; đ ng th i x lý các m i quan h gi a các c quan ch c n ng liên quan đ n công tác thu n p

2.4.2.2 T ch c ch p hành d toán chi

Th c ch t c a vi c ch p hành d toán chi là t ch c vi c c p phát kinh phí

đ ng c a b máy NhƠ n c và th c hi n các ch ng trình kinh t - xã h i đư đ c

- Yêu c u:

th c ti n cao

Bi n pháp:

đ t xu t ho c m t cơn đ i gi a thu chi trong quá trình ch p hành

phí chi tr t ngân sách ph i do Kho b c tr c ti p thanh toán Nguyên t c này ph i

33

2.4.2.3 Xây d ng d toán thu chi quý, tháng

đ c kh n ng hoƠn thƠnh d toán NSNN, t đó tìm ra đ c nh ng m t y u kém,

- Yêu c u:

NSNN trong đi u ki n kh n ng thu còn b h n ch

2.4.3 Quy tătoánăngơnăsáchăNhƠăn c

chi ngơn sách đ th y đ c nh ng u, nh c đi m trong quá trình ch p hành NSNN

t đó rút ra bƠi h c cho vi c l p NSNN n m sau

đ ng NSNN v i t cách lƠ công c qu n lỦ v mô c a NhƠ n c; t đó rút ra nh ng

th i

- Bi n pháp:

+ Soát xét l i toàn b ch đ hi n hành v k toán và quy t toán ngân sách,

+ i m i quá trình l p, báo cáo, phê chu n quy t toán và t ng quy t toán NSNN theo h ng t ng c ng trách nhi m c a các đ n v , c quan, đ a ph ng;

34

hi n quy t toán t c s lên G n ch t gi a c quan phê chu n chi, c quan c p phát,

c quan qu n lý trong quá trình th c hi n quy t toán và t ng quy t toán NSNN,

đ m b o cho s quy t toán là s th c thu, th c chi theo đúng m c l c NSNN

+ Nâng cao vai trò c a Qu c h i trong vi c xem xét, phê chu n quy t toán và

t ng quy t toán NSNN

Câu h i ôn t p:

1 So sánh s gi ng và khác nhau gi a thu v i phí và l phí?

35

Ch ngă3 TÀI CHÍNH DOANH NGHI P 3.1 Nh ng v năđ chung v tài chính doanh nghi p

3.1.1 Khái ni m tài chính doanh nghi p

Doanh nghi p là m t t ch c kinh t có tên riêng, có tài s n, có tr s giao

đó đòi h i doanh nghi p ph i có m t l ng v n ti n t nh t đ nh Mu n v y, doanh

đó

Bên trong quá trình t o l p, phân ph i và s d ng các qu ti n t c a doanh

- Quan h tài chính trong n i b doanh nghi p

- Quan h tài chính gi a doanh nghi p v i các ch th khác

Nh v y, có th hi u:

Tài chính doanh nghi p là các quan h kinh t phát sinh g n li n v i quá trình t o l p, phân ph i và s d ng các qu ti n t trong quá trình ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p nh m đ t t i m c tiêu nh t đ nh

3.1.2.ă căđi m c a tài chính doanh nghi p

c a doanh nghi p

36

thu nh p và l i nhu n

SXKD c a doanh nghi p

- Tài chính doanh nghi p g n li n v i hình th c s h u doanh nghi p

- Tài chính doanh nghi p g n v i ch đ h ch toán kinh doanh

3.1.3 Vai trò c a tài chính doanh nghi p

+ Xác đ nh đúng đ n nhu c u v n c n thi t cho ho t đ ng c a doanh nghi p trong t ng th i k

- Th hai, tài chính doanh nghi p có vai trò trong vi c t ch c s d ng v n

ti t ki m và hi u qu

s n xu t kinh doanh

t , lao đ ng, v t t , d ch v ; xác đ nh giá bán h p lý khi phát hành c phi u, hàng hoá bán, d ch v

đ ng kinh doanh cu doanh nghi p

37

các nhà qu n lý doanh nghi p d dàng nh n th y th c tr ng quá trình kinh doanh

tài s n h u hình và tài s n vô hình ph c v cho s n xu t kinh doanh c a doanh

3.2.1.2 c đi m v n kinh doanh

sau

hình nh ng k t thúc vòng tu n hoàn ph i là hình thái ti n

3.2.1.3 Ngu n v n kinh doanh

đ u và v n b sung đ m r ng s n xu t i v i các doanh nghi p, v n đ c hình thành t nhi u ngu n khác nhau:

b ng các ngu n v n tài tr khác

38

i v i các h p tác xã, công ty c ph n, công ty trách nhi m h u h n, doanh

- Ngu n v n t b sung: là ngu n v n hình thành do các doanh nghi p trích

đ u t đ cùng kinh doanh vƠ cùng h ng l i nhu n Vi c góp v n liên doanh có

doanh gi a ngu n v n ngân sách c a qu c gia này v i qu c gia khác ho c liên

- Ngu n v n tín d ng: là kho n v n mà doanh nghi p có th vay dài h n c a các NHTM, công ty tài chính, công ty b o hi m ho c các t ch c tài chính trung gian khác; huy đ ng c a cán b công nhân viên làm vi c trong doanh nghi p; vay

n c ngoƠi theo c ch t vay, t tr ho c b ng hình th c doanh nghi p phát hành

3.2.1.4 S d ng và b o toàn v n kinh doanh

- V n c đ nh tham gia vào nhi u chu k kinh doanh S d v n c đ nh có

đ c đi m nƠy vì TSC có th i gian s d ng lơu dƠi, đ c s d ng cho nhi u chu k

k

39

lúc v n c đ nh đ c luân chuy n toàn b và k t thúc m t quá trình tu n hoàn v n

* Ph ng th c bù đ p và qu n lý

tái s n xu t toàn b TSC

lý

i u này s giúp doanh nghi p trích đ , trích đúng chi phí kh u hao, không đ m t

v n

TSC nh ph ng pháp kh u hao theo đ ng th ng, ph ng pháp kh u hao nhanh,

ph ng pháp kh u hao k t h p Ng i qu n lý ph i l a ch n các ph ng pháp tính