Quản trị học bài giảng, giáo trình dành cho sinh viên đại học, cao đẳng

Quản trị học bài giảng, giáo trình dành cho sinh viên đại học, cao đẳng là bộ tài liệu hay và rất hữu ích cho các bạn sinh viên và quý bạn đọc quan tâm. Đây là tài liệu hay trong Bộ tài liệu sưu tập gồm nhiều Bài tập THCS, THPT, luyện thi THPT Quốc gia, Giáo án, Luận văn, Khoá luận, Tiểu luận…và nhiều Giáo trình Đại học, cao đẳng của nhiều lĩnh vực: Toán, Lý, Hoá, Sinh…. Đây là nguồn tài liệu quý giá đầy đủ và rất cần thiết đối với các bạn sinh viên, học sinh, quý phụ huynh, quý đồng nghiệp và các giáo sinh tham khảo học tập. Xuất phát từ quá trình tìm tòi, trao đổi tài liệu, chúng tôi nhận thấy rằng để có được tài liệu mình cần và đủ là một điều không dễ, tốn nhiều thời gian, vì vậy, với mong muốn giúp bạn, giúp mình tôi tổng hợp và chuyển tải lên để quý vị tham khảo. Qua đây cũng gởi lời cảm ơn đến tác giả các bài viết liên quan đã tạo điều kiện cho chúng tôi có bộ sưu tập này. Trên tinh thần tôn trọng tác giả, chúng tôi vẫn giữ nguyên bản gốc. Trân trọng. ĐỊA CHỈ DANH MỤC TẠI LIỆU CẦN THAM KHẢO http:123doc.vntrangcanhan348169nguyenductrung.htm hoặc Đường dẫn: google > 123doc > Nguyễn Đức Trung > Tất cả (chọn mục Thành viên)

TR NGă IăH CăPH MăV Nă NG

KHOA KINH T

BÀIăGI NG MỌN:ăQU NăTR ăH C

(Dùng cho đào t o tín ch )

L u hành n i b - N m 2013

Ch ngă1: T NGăQUANăV ăQU NăTR 1.1 Kháiăni măvƠăb năch tăc aăqu nătr ,ănhƠăqu nătr

1.1.1 Quanăni măv ăqu nătr

Qu n tr (Management) là t th ng đ c dùng ph bi n trong nhi u sách giáo khoa và nhi u tài li u khác N u xét riêng t ng t m t thì ta có th t m gi i thích

nh sau:

Ví d : Cha m b t đ a bé ph i làm theo m t k ho ch do mình đ nh ra; sáng

ph i đi h c, bu i tr a ngh ng i, bu i chi u h c bài, tr c khi đi ph i th a v ph i chào, … ó là cái khuôn m u chúng ph i th c hi n ch không đ đ i t ng t do

- Theo lỦ thuy t hành vi c a Mary Parker Follet, m t tri t gia qu n tr hàng đ u, thì: Qu n tr là hoàn thành công vi c thông qua ng i khác nh ngh a này đư đ a

ra cách th c ti n hành các ho t đ ng qu n tr thông qua ng i khác, qu n tr là ho t

đ ng có m c đích và mang tính t p th

- Theo GS V Th Phú: “Qu n tr là m t ti n trình làm vi c v i con ng i và

thông qua con ng i đ hoàn thành m c tiêu c a m t t ch c trong m t môi tr ng luôn luôn thay đ i Tr ng tâm c a ti n trình này là s d ng có hi u qu nh ng ngu n tài nguyên có h n”

T các khái ni m trên, chúng ta có th khái quát nh sau: Qu n tr là quá trình

tác đ ng th ng xuyên, liên t c và có t ch c c a ch th qu n tr (h th ng qu n

tr ) đ n đ i t ng qu n tr (h th ng b qu n tr ) nh m ph i h p các ho t đ ng gi a các b ph n, các cá nhân, các ngu n l c l i v i nhau m t cách nh p nhàng, n

k h p đ đ t đ n m c tiêu c a t ch c v i hi u qu cao nh t

Th c v y, qu n tr th c ch t là m t quá trình tác đ ng mà quá trình đó không

ph i ng u nhiên mà đ c ti n hành m t cách có t ch c và có ch đích c a ch th

qu n tr (h th ng qu n tr ) đ c th c hi n m t cách th ng xuyên, liên t c nh m làm cho các ho t đ ng c a t p th (t ch c) mang l i k t qu cao nh t v i chi phí

th p nh t, th a mưn ngày càng nhi u h n nhu c u v v t ch t và tinh th n c a c

c ng đ ng

1.1.2 B năch tăc aăqu nătr

Qu n tr là m t lo i lao đ ng trí óc đ c thù nh m t ch c, đi u khi n và ph i

h p các ho t đ ng mà doanh nghi p ph i th c hi n đ đ t m c tiêu kinh doanh Nó không ch d a trên kinh nghi m mà ph i có c s khoa h c (t ng k t t th c ti n

qu n tr và có s v n d ng các quy lu t, nguyên t c, ph ng pháp và công c qu n

tr ) M t khác, nó còn là m t ngh thu t trong x lỦ các tình hu ng đa d ng không

th d tính đ y đ ; c n h t s c linh ho t, sáng t o, tu c ng bi n sao cho có hi u

qu cao nh t Chính vì v y qu n tr v a là khoa h c v a là ngh thu t

- Th hai, trên c s đó mà v n d ng t t nh t các thành t u khoa h c, tr c h t

là tri t h c, kinh t h c, toán h c, tin h c, đi u khi n h c, công ngh h c, … và các kinh nghi m trong th c t vào th c hành qu n tr

- Th ba, qu n tr ph i đ m b o phù h p v i đi u ki n, hoàn c nh c a m i t

ch c trong t ng giai đo n c th i u đó c ng có ngh a, ng i Qu n tr v a ph i

kiên trì các nguyên t c v a ph i v n d ng m t cách linh ho t nh ng ph ng pháp,

nh ng k thu t Qu n tr phù h p trong t ng đi u ki n, hoàn c nh nh t đ nh

Tóm l i, khoa h c qu n tr cho chúng ta nh ng hi u bi t v các quy lu t, nguyên t c, ph ng pháp, k thu t qu n tr ; đ trên c s đó bi t cách gi i quy t các

v n đ qu n tr trong các hoàn c nh c th , bi t cách phân tích m t cách khoa h c

nh ng th i c và nh ng khó kh n tr ng i trong vi c đ t t i m c tiêu Tuy nhiên, nó

ch là m t công c ; s d ng nó càng ph i tính toán đ n đi u ki n đ c đi m c th

- Ngh ăthu tăs ăd ngăng i: Tr c h t ph i hi u đ c đi m tâm lí, n ng l c

th c t c a con ng i, t đó s d ng h vào vi c gì, l nh v c gì, c p b c nào là phù h p nh t; có nh v y m i phát huy h t kh n ng và s c ng hi n nhi u nh t c a

- Ngh ăthu tăgiaoăti p,ăđƠmăphánătrongăkinhădoanh: Trong giao ti p và đ c

bi t là trong vi c đàm phán thì đòi h i tính ngh thu t r t cao Trong th c t không

ph i ng i nào c ng có kh n ng này, cùng m t vi c nh nhau đ i v i ng i này đàm phán thành công còn ng i khác thì th t b i

- Ngh ăthu tăraăquy tăđ nhăqu nătr : Quy t đ nh qu n tr là m t thông đi p

bi u hi n Ủ chí c a nhà qu n tr bu c đ i t ng ph i thi hành đ c di n đ t b ng nhi u hình th c nh : v n b n ch vi t, l i nói, hành đ ng, … Ngoài đ c đi m chung

c a quy t đ nh qu n tr mang tính m nh l nh, c ng ch ra thì m i hình th c c a quy t đ nh l i có nh ng đ c đi m riêng, ch ng h n nh quy t đ nh b ng l i không

mang tính bài b n, khuôn m u nh quy t đ nh b ng v n b n ch vi t nh ng l i đòi

h i tính sáng t o, thích nghi và tính thuy t ph c h n

- Ngh ăthu t qu ngăcáo: Tr c h t là gây n t ng cho ng i nghe, ng i

đ c Nh ng trong th c t không ph i doanh nghi p nào c ng làm đ c đi u đó Có

nh ng qu ng cáo chúng ta xem th y vui vui, thích thú, có c m tình s n ph m c a

h Nh ng c ng có qu ng cáo l i th y chán ngán, gây b c b i, phi n mu n cho

ng i nghe, ng i đ c, … Vì sao nh v y? ó chính là ngh thu t qu ng cáo

- Ngh ă thu tă bánă hƠng:ă “Ngh thu t bán t c là ngh thu t làm cho ng i

mua tin ch c r ng h có l i khi h mua - SHELDON” (trích: “L i vàng cho các nhà doanh nghi p” – nhà xu t b n tr n m 1994)

th a hành và nhà qu n tr

Ng i th a hành là nh ng ng i tr c ti p th c hi n m t công vi c c th , h không có trách nhi m ho ch đ nh, t ch c, lưnh đ o và giám sát ho t đ ng c a

nh ng ng i khác Còn nhà qu n tr có trách nhi m ch huy, đi u khi n, giám sát…ho t đ ng c a nh ng ng i khác

chuyên môn hoá Trong m i t ch c, các công vi c qu n tr không ch đ c chuyên môn hóa mà còn đ c s p x p m t cách có tr t t , có th b c rõ ràng Tu theo quy

mô và ph m vi ho t đ ng c a t ch c mà m t t ch c có th có nhi u hay ít nhà

qu n tr Các nhà qu n tr th ng đ c chia làm 3 c p ch y u: Qu n tr v ên c p cao, qu n tr viên c p trung và qu n tr viên c p th p

+ Qu n tr viên c p cao: òi h i nhi u k n ng nh n th c; bi t cách quan h

(làm vi c v i con ng i) t t; nh ng đòi h i k n ng chuyên môn k thu t c th

v các l nh v c qu n tr ít h n so v i qu n tr viên các c p khác B i vì, vai trò

c a qu n tr viên c p cao trong h th ng qu n tr là ng i ho ch đ nh ra các m c tiêu, đ ng l i, chính sách, … c a t ch c; các nghi p v chuyên môn c th ph n

l n do qu n tr viên c p trung và c p th p th c hi n

+ Qu n tr viên c p trung: òi h i các k n ng qu n tr m c trung bình B i

nhà qu n tr c p trung là b ph n trung gian, v i vai trò ch y u là chuy n t i “trung chuy n” các thông tin m nh l nh t c p cao xu ng c p th p và nh n nh ng thông tin ph n h i t c p th p lên c p cao

+ Qu n tr viên c p th p: òi h i nhi u k n ng chuyên môn nghi p v ,

 Vai trò giao ti p nhân s : Vai trò đ u tiên mà Mintzberg đ c p đ n là s

giao ti p nhân s Vai trò này gia t ng t nhà qu n tr c p th p đ n nhà qu n tr c p cao Giao ti p nhân s đ c p đ n quan h gi a nhà qu n tr v i các thành viên trong và ngoài t ch c

Ba vai trò c a giao ti p nhân s là nhà qu n tr ph i là ng i đ i di n, nhà lưnh

đ o và ng i t o ra các m i quan h

 Vai trò thông tin: Vai trò th hai c a nhà qu n tr mà Mintzberg đ c p đ n

là vai trò thông tin V i vai trò này, nhà qu n tr ph i có trách nhi m đ m b o lu ng thông tin đ y đ và chính xác đ các cá nhân trong t ch c có th hoàn thành công

vi c c a h m t cách hi u qu Thông qua trách nhi m qu n lỦ này, nhà qu n tr tr thành trung tâm thông tin c a các b ph n và là đ u m i liên l c cho các nhóm khác trong t ch c M i ng i đ u trong m t c c u qu n lỦ c a t ch c mà ng i

cung c p và kh i x ng thông tin cho vi c hoàn thành công vi c c a t ch c chính

là nhà qu n tr

 Vai trò ra quy t đ nh: M t trong nh ng vai trò ra quy t đ nh c a nhà qu n tr

đ c th hi n trên c ng v m t ng i ph trách V i vai trò c a ng i lưnh đ o và

ki m tra nhà qu n tr s phân tích nh ng thay đ i c a môi tr ng bên trong và bên ngoài t ch c đ có th phát hi n ra các c h i và đe do , các đi m m nh và đi m

qu n tr ph i t o ra các m c tiêu trong m i liên k t n l c đ th c hi n m c tiêu

t ng th c a t ch c H n n a h ph i đ a ra các k ho ch đ qu n lỦ và liên k t các ngu n l c nh m đ t đ c m c tiêu c a t ch c

 T ch c: Ch c n ng t ch c liên quan đ n vi c xác đ nh các công vi c

đ c th c hi n, ai s th c hi n chúng và cách th c qu n lỦ, liên k t các công vi c

gi a các b ph n trong t ch c

Các nhà qu n tr ph i t ch c các nhóm làm vi c c ng nh t ch c đ thông tin, phân b các ngu n l c vào các công vi c m t cách h p lỦ và hi u qu Thi t l p

v n hoá t ch c và qu n tr ngu n nhân l c c ng là n i dung chính c a ch c n ng t

ch c i u quan tr ng nh t c a công tác t ch c là ph i thi t k đ c m t mô hình

t ch c cho phù h p v i chi n l c và m c tiêu ho t đ ng nh m đáp ng nh ng thay đ i c a môi tr ng kinh doanh

 Lãnh đ o: Nhà qu n tr ph i có kh n ng lưnh đ o các thành viên trong

nhóm, trong t ch c nh m h ng đ n hoàn thành m c tiêu c a t ch c tr thành m t nhà lưnh đ o có hi u qu , nhà qu n ph i n m b t đ c kh n ng c a t ng

cá nhân, hành vi c a nhóm, có kh n ng thúc đ y nhân viên và giao ti p hi u qu Trong môi tr ng kinh doanh ngày nay, nhà qu n hi u qu ph i có kh n ng nhìn

xa trông r ng, m t kh n ng nhìn t i t ng lai Thông qua lưnh đ o hi u qu thì

m c tiêu c a t ch c m i hoàn thành

 Ki m tra: Nhà qu n tr là ng i ch x ng trong vi c đi u hành t ch c,

c ng nh ti n hành th c hi n chi n l c và k ho ch ho t đ ng Ki m tra là c n thi t đ đi u ch nh nh ng sai l ch gi a k ho ch và th c ti n Khi t ch c không

v n hành đúng k ho ch, nhà qu n tr ph i có kh n ng đi u ch nh ho t đ ng

Nh ng hành đ ng nh th nh m h ng đ n m c tiêu d ki n tr c ho c đi u ch nh cho phù h p v i th c t Ki m tra là m t ch c n ng vô cùng quan tr ng trong ti n trình qu n lỦ b i nó cung c p m t ph ng pháp đ m b o ch c ch n r ng t ch c đang đi đúng h ng trong n l c đ t đ n m c tiêu

1.2.V năhoáăt ăch căvƠămôiătr ngăqu nătr

1.2.1 V năhoáăt ăch c

góc đ c a m t t ch c, v n hoá có th đ c hi u là m t h th ng nh ng giá

tr chung, nh ng ni m tin, nh ng mong đ i, nh ng thái đ , nh ng t p quán thu c v

t ch c và chúng tác đ ng qua l i v i nhau đ hình thành nh ng chu n m c hành

đ ng mà t t c m i thành viên trong t ch c ph i th c hi n theo

V n hoá t ch c xu t phát t s m nh, các m c tiêu chi n l c c a t ch c và

v n hoá xư h i, nó bao g m nh ng giá tr c t lõi, nh ng chu n m c, các nghi l và truy n thuy t v nh ng s ki n n i b

V n hoá t ch c thông th ng đ c th hi n trên ba ph ng di n:

- G n v i v n hoá xư h i và là t ng sâu c a v n hoá xư h i

- V n hoá t ch c đ c hình thành thông qua các quy đ nh, ch đ , nguyên

t c có tính ch t ràng bu c trong n i b Tr i qua th i gian dài thì nh ng quy đ nh,

nh ng nguyên t c đó s tr thành nh ng chu n m c, nh ng giá tr , nh ng t p quán

và nh ng nguyên t c b t thành v n

- V n hoá t ch c nh m đ a các ho t đ ng c a t ch c vào n n n p và đ t

hi u qu cao M t t ch c có trình đ v n hoá cao là m i ho t đ ng c a nó đ u

đ c th ch hoá, c th hoá và đ c m i ng i t giác tuân th

1.2.2 Kháiăni măvƠăphơnălo iămôiătr ngăqu nătr

1.2.2.1.Khái ni m: Môi tr ng qu n tr là t ng h p các y u t và đi u ki n khách quan, ch quan có m i quan h t ng tác l n nhau, nh h ng tr c ti p hay gián ti p đ n ho t đ ng c a t ch c

T t c các nhà qu n tr , cho dù h ho t đ ng b t k đâu, b t k khi nào

mu n thành công trong công vi c, mu n đ a t ch c ngày càng phát tri n c ng đ u

ph i phân tích k các y u t c a môi tr ng nh h ng t i s ho t đ ng c a t

ch c Trong các y u t nh h ng, có nh ng y u t mà t ch c có th đi u ch nh làm thay đ i nh ng c ng có nh ng y u t không th ho c khó có th làm thay đ i Chính vì v y, c n ph i nghiên c u k nh ng y u t đó đ t n d ng s tác đ ng c a

nh ng nhân t tích c c và h n ch nh h ng c a nh ng nhân t tiêu c c đ n t

ch c

1.2.2.2.Phân lo i môi tr ng qu n tr : Môi tr ng qu n tr đ c chia thành hai

lo i đó là môi tr ng bên trong và môi tr ng bên ngoài

- Môi tr ng bên trong: là nh ng y u t t n t i bên trong t ch c và có nh

h ng đ n các quy t đ nh c a nhà qu n tr Môi tr ng bên trong bao g m các y u

t nh : c s v t ch t, tài chính, nhân s , v n hoá t ch c,……

- Môi tr ng bên ngoài t ch c: bao g m t t c các y u t t n t i bên ngoài ranh gi i c a t ch c có nh h ng ti m tàng đ n ho t đ ng c a t ch c Các y u t này g m các nhà c nh tranh, các ngu n l c, công ngh và các đi u ki n kinh t

nh h ng đ n t ch c Môi tr ng bên ngoài c a t ch c đ c phân thành hai nhóm: môi tr ng chung (môi tr ng v mô) và môi tr ng tác nghi p (môi tr ng

vi mô)

+ Môi tr ng chung (môi tr ng v mô) là các y u t có nh h ng r ng và

không tr c ti p đ n t ch c Chúng bao g m các y u t v n hoá - xư h i, kinh t , chính tr - lu t pháp, công ngh nh h ng m t cách khách quan lên m i t ch c

+ Môi tr ng tác nghi p (môi tr ng vi mô) g n v i t ch c h n và bao

g m nh ng nhân t có quan h đ n các ho t đ ng hàng ngày c a t ch c và chúng

nh h ng tr c ti p đ n k t qu ho t đ ng c a t ch c Chúng bao g m các y u t

nh đ i th c nh tranh, khách hàng, các nhà cung c p và th tr ng lao đ ng

1.2.3 nhăh ngăc aămôiătr ngăđ iăv iăt ăch c

1.2.3.1 Môi tr ng bên trong t ch c: Các t ch c c n ph i phân tích m t cách ch t ch các y u t bên trong t ch c nh m xác đ nh rõ u và nh c đi m c a

t ch c Trên c s phân tích này mà các nhà qu n tr s đ a ra các bi n pháp nh m

kh c ph c nh c đi m và phát huy th m nh c a t ch c đ đ t đ c l i nhu n t i

đa

1.2.3.2.Môi tr ng bên ngoài t ch c

- Môi tr ng chung (môi tr ng v mô)

+ V n hoá – xư h i: Y u t v n hóa - xư h i c a môi tr ng v mô đ i di n cho các đ c đi m nhân kh u h c c ng nh các quy t c, phong t c, và các giá tr v n hoá c a c ng đ ng dân c Các đ c đi m nhân kh u quan tr ng là s phân b đ a lỦ

và m t đ dân s , đ tu i và m c đ h c v n D li u nhân kh u h c hôm nay chính

là n n t ng cho cho vi c mô t l c l ng lao đ ng và khách hàng ngày mai Các nhà

qu n tr khi đ a ra các quy t đ nh c ng c n ph i quan tâm đ n y u t v n hoá – xã

h i trong môi tr ng v mô

+ Kinh t : S thay đ i c a y u t kinh t s nh h ng đ n t ch c, đ c bi t

là ngày nay do các t ch c ho t đ ng trong môi tr ng toàn c u, y u t kinh t càng

ph c t p h n và ít ch c ch n h n cho các nhà qu n tr Ch ng h n nh s gia t ng t

l l m phát hay s gia t ng thu hay s t ng giá nguyên v t li u, ……là nh ng y u

t s nh h ng đ n ho t đ ng c a t ch c mà nhà qu n tr ph i xem xét khi đ a ra các quy t đ nh qu n tr

+ Chính tr - lu t pháp: c tr ng n i b t v s tác đ ng c a môi tr ng chính tr -lu t pháp đ i v i các ho t đ ng kinh doanh th hi n nh ng m c đích mà

th ch chính tr nh m t i Th ch chính tr gi vai trò đ nh h ng, chi ph i toàn b các ho t đ ng trong xư h i, trong đó có ho t đ ng kinh doanh H th ng lu t pháp

đ c xây d ng d a trên n n t ng c a các đ nh h ng chính tr , nh m quy đ nh

nh ng đi u mà các thành viên trong xư h i không đ c làm, và là c s đ ch tài

nh ng hành đ ng vi ph m các m i quan h xư h i mà pháp lu t b o v S n đ nh

v chính tr , vai trò c a Chính ph đ i v i n n kinh t , nh ng đ nh h ng chung c a

n n kinh t , h th ng pháp lu t hi n hành… là nh ng n i dung chính c n xem xét khi nghiên c u y u t chính tr - pháp lu t trong môi tr ng v mô

+ Công ngh : công ngh là m t quá trình chuy n hóa làm bi n đ i đ u vào

c a t ch c thành đ u ra Vì v y, công ngh là nh ng tri th c, công c , k thu t và

ho t đ ng đ c s d ng đ chuy n đ i nh ng Ủ t ng, thông tin và nguyên li u thành hành hóa và d ch v cu i cùng Ngày nay, t c đ phát tri n c a công ngh đang di n ra r t nhanh, vì th các nhà qu n tr c n ph i bi t v n d ng nh ng công ngh m i vào quá trình s n xu t đ có th mang l i hi u qu cho t ch c c a mình

- Môi tr ng tác nghi p (môi tr ng vi mô)

+ i th c nh tranh: Các công ty khác trong cùng ngành ho c cùng lo i kinh doanh cung c p s n ph m ho c d ch v nh công ty cho khách hàng đ c xem

h quy t đ nh s thành công c a t ch c Chính vì v y các nhà qu n tr ph i thu

th p thông tin t khách hàng đ có th đáp ng đ c v i s thay đ i c a th hi u khách hàng

+ Nhà cung c p: ó là nh ng ng i cung c p đ u vào cho quá trình s n xu t kinh doanh c a doanh nghi p B t k m t s bi n đ i nào t phía ng i cung ng,

s m hay mu n, tr c ti p hay gián ti p đ u gây nh h ng t i ho t đ ng c a doanh

nghi p Các nhà ho t đ ng marketing ph i quan tâm đ n h trên nhi u ph ng di n

nh : kh n ng cung ng v s l ng, ch t l ng, giá c , th i gian cung ng, đ a

đi m cung ng…Th m chí còn ph i quan tâm đ n thái đ c a nhà cung c p đ i v i doanh nghi p mình và các đ i th c nh tranh

+ Th tr ng lao đ ng: Th tr ng lao đ ng đ c p đ n nh ng ng i đ c thuê m n làm vi c cho t ch c Th tr ng lao đ ng tác đ ng đ n t ch c trong

vi c cung ng ngu n nhân l c đ có th đáp ng v i s thay đ i nhanh chóng c a môi tr ng

Tóm l i, trong ho t đ ng kinh doanh thì doanh nghi p nào c ng ch u tác đ ng

c a các y u t vi mô và v mô trong môi tr ng kinh doanh Tuy nhiên, m i doanh nghi p do tính ch t ho t đ ng s n xu t kinh doanh khác nhau nên m c đ tác đ ng

c a các y u t đó c ng khác nhau Vi c phân tích k l ng các y u t trên cho phép các doanh nghi p nh n bi t đ c các c h i s n xu t kinh doanh đ xây d ng chi n

l c kinh doanh đúng đ n và thành công trên th tr ng ng th i c ng giúp cho doanh nghi p nh n bi t đ c nh ng nguy c đ gi m r i ro trong s n xu t kinh doanh, có th c nh tranh t t trên th tr ng

1.3.ăS ăphátătri năc aălỦăthuy tăqu nătr

1.3.1 LỦăthuy tăc ăđi năv ăqu nătr

1.3.1.1 LỦ thuy t qu n tr khoa h c: LỦ thuy t “Qu n tr khoa h c” là n l c

đ u tiên c a con ng i trình bày m t cách có h th ng nh ng quan đi m, nh ng nguyên t c và nh ng ph ng pháp qu n tr doanh nghi p c n b n Nó đánh d u m t

b c ngo c m i, ch m d t m t quá trình r t dài bao g m nhi u th k mà con

ng i ch bi t qu n tr theo kinh nghi m

Taylor không ph i là tác gi duy nh t c a lỦ thuy t này Nh ng ông th c s

x ng đáng v i tên g i là cha đ c a Qu n tr h c mà nhi u h c gi ph ng Tây suy tôn

a-Frederick Winslow Taylor (1856 ậ 1915)

Vào nh ng n m cu i th k XIX, lúc đó Taylor là anh công nhân bình th ng

ph n đ u thành m t nhà qu n tr s n xu t nhà máy Midvale Steel Works, và theo

h c l y b ng k s b ng cách h c i h c ban đêm Vi n k thu t Stevens, Hoa

K

Ông cho ra đ i hai tác ph m: “Qu n tr phân x ng” (Shop Management) xu t b n

n m 1906 và đ c bi t là “Nh ng nguyên t c qu n tr khoa h c” (Principles of Scientific Management) xu t b n n m 1911, v i 4 t t ng ch y u mà sau này có nhi u ng i g i đó là 4 nguyên t c chung c a qu n tr

b- Henry L.Gantt (1861 ậ 1919)

Henry L.Gantt cùng làm vi c v i Taylor trong các nhà máy Midvale, Simonds

và Bethlebem Steel Ông cho r ng, h th ng tr l ng theo s n ph m do Taylor đ

x ng không có tác đ ng khuy n khích nhi u cho công nhân Do đó, ông ta đư b sung ch đ tr l ng có th ng Theo đó, công nhân làm v t đ nh m c trong ngày h đ c th ng thêm ti n, k c ng i qu n tr tr c ti p

c- Ông bà Gilbreth: Lilian Gilbreth (1878 ậ 1972) và Frank Gilbreth (1868

ậ 1924)

Cùng quan đi m v i Taylor và Gantt, ông - bà Gilbreth cho r ng n ng su t lao

đ ng quy t đ nh đ n hi u qu Nh ng, con đ ng đ t ng n ng su t lao đ ng không

ph i tác đ ng vào ng i công nhân, mà b ng cách gi m các đ ng tác th a

Ông – bà Gilbreth c ng cho r ng, làm gi m các đ ng tác th a không nh ng làm t ng n ng su t lao đ ng mà chúng còn có liên quan tr c ti p đ n s m t nh c

c a công nhân, do đó gi m b t s l ng thao tác c ng làm gi m m t nh c cho

ng i công nhân

 Tómăt tăălỦăthuy tă“Qu nătr ăkhoaăh c”

- Là lỦ thuy t Qu n tr đ u tiên, nó đánh d u m t b c ngo c m i trong l nh

c a Taylor là lỦ thuy t “Cây g y và c cà r t” Nh ng, c ng có Ủ ki n bênh v c cho ông ta cho r ng, t t ng c a Taylor là s n ph m c a th i đ i ông s ng

Henri Fayol là m t nhà công nghi p Pháp N m 1916, Ông xu t b n tác ph m

“Qu n tr công nghi p và qu n tr chung” (Administration inductrielle et generale) trình bày nhi u quan ni m m i v qu n tr Trong đó, ông trình bày lỦ thuy t qu n

tr c a mình m t cách có h th ng, t ng h p và trình đ cao h n so v i các lỦ thuy t khác cùng th i Henri Fayol đư đ ra 14 nguyên t c qu n tr

B ngă1 14ănguyênăt căqu nătr ăc aăFayol

T ng quan gi a th m quy n và trách nhi m C p b c

Cá nhân l thu c l i ích chung Sáng ki n

LỦ thuy t qu n tr c a Weber là phát tri n t ch c h p lỦ mà ông đ t tên là H

th ng th l i (Bureaucracy) là h th ng qu n tr h u hi u cho t t c các t ch c

chính quy n, doanh nghi p, t ch c xư h i, … LỦ thuy t này cho phép m t t ch c

đ c s p x p m t h th ng qu n tr theo th b c ch t ch , hành x theo quy n hành

qu n tr h c cho đ n ngày nay

LỦ thuy t c a Chester barnard d a trên n n t ng Ch ngh a nhân v n và Ch ngh a kinh nghi m, t p trung nghiên c u cá nhân và t ch c

- i v i t ch c: Ông cho r ng, m t t ch c (xí nghi p, công ty…) là m t

h th ng h p tác nhi u ng i v i 3 y u t c b n: S s n sàng h p tác, có m c tiêu chung, có s trao đ i thông tin N u thi u m t trong 3 y u t này thì t ch c b tan

v

- i v i cá nhân: Chester Barnard nh n m nh y u t quy n hành trong t

ch c Nh ng ông cho r ng, ngu n g c c a quy n hành không xu t phát t ng i ra

m nh l nh, mà xu t phát t s ch p nh n c a c p d i S ch p nh n đó ch có th

có v i 4 đi u ki n: C p d i hi u rõ m nh l nh, n i dung ra l nh phù h p v i m c tiêu c a t ch c, n i dung ra l nh phù h p v i l i ích c a h và h có kh n ng th c

hi n m nh l nh đó

 Tómăt tălỦăthuy tăqu nătr ăhƠnhăchính

ng quan đi m v i lỦ thuy t “Qu n tr m t cách khoa h c”, lỦ thuy t

“Qu n tr hành chính” ch tr ng r ng, đ đem l i hi u qu ph i b ng con đ ng

t ng n ng su t lao đ ng Nh ng, theo Fayol mu n t ng n ng su t lao đ ng ph i s p

x p t ch c m t cách h p lí thay vì tìm cách tác đ ng vào ng i công nhân (t c Taylor và nh ng ng i tr c đó xu t phát v n đ t phía ng i công nhân, còn Fayol thì xu t phát t phía ng i qu n tr )

M c dù lúc b y gi có nhi u Ủ ki n nghi ng v giá tr th c t c a lỦ thuy t

“Qu n tr hành chính” c a Fayol, nh ng ngày nay không ai có th bác b đ c s

th t v s đóng góp to l n c a nó trên ph ng di n lỦ thuy t và c trong th c hành

qu n tr

 óngăgópăvƠăh năch ăc aălỦăthuy tăqu nătr ăthu cătr ngăpháiăC ăđi n Cácăđóngăgóp:

- V m t lỦ thuy t: Các lỦ thuy t qu n tr C đi n đư đ t n n t ng cho qu n

tr h c hi n đ i Trên c s nh ng Ủ ki n ban đ u c a lỦ thuy t này, qu n tr h c đư

đ c phát tri n m nh m và ngày càng đ c hoàn thi n nh nh ng đóng góp b sung c a các lỦ thuy t qu n tr sau này

- V m t ng d ng th c t : Nh nh ng đóng góp các lỦ thuy t C đi n, vi c

qu n tr các c s kinh doanh, các c s s n xu t, và ngay c các c quan chính quy n các n c ph ng Tây và nhi u n c khác trên th gi i đư đ c nâng cao

m t cách rõ r t trong nhi u th p niên c a th k XX

Nh s ng d ng các nguyên t c và k thu t qu n tr c a các lỦ thuy t C

đi n, tình tr ng qu n tr lu m thu m, tu ti n t i các c s s n xu t đư đ c kh c

ph c, vi c qu n tr đư đ c đ a vào n n p

Nh ngăh năch :

- Th nh t là, các lỦ thuy t qu n tr C đi n đư xem con ng i là "Con ng i

thu n lỦ kinh t ”, b qua các khía c nh xư h i c a con ng i mà sau này các nhà

qu n tr theo khuynh h ng tâm lỦ, xư h i đư c c l c phê phán và vì th các lỦ thuy t qu n tr hành vi ra đ i

- Th hai là, các lỦ thuy t qu n tr thu c tr ng phái C đi n đư xem t ch c

là m t h th ng khép kín

- Th ba là, các nguyên t c qu n tr C đi n mà tiêu bi u nh t là 14 nguyên

t c qu n tr c a Fayol có ng i nghi ng v giá tr th c ti n

- Th t là, các lý thuy t c a qu n tr C đi n đ u xu t phát t kinh nghi m

và thi u c s v ng ch c c a s nghiên c u khoa h c

1.3.2 LỦăthuy tătơmălỦăxưăh iătrongăqu nătr ă(lỦăthuy tăhƠnhăvi)

N u tr ng phái C đi n quan tâm đ n y u t v t ch t c a con ng i, n ng v t

ch c, ki m tra ki m soát và khuy n khích b ng l i ích v t ch t thì tr ng phái Hành

vi hay còn g i là tr ng phái Tâm lỦ - xư h i h quan tâm đ n y u t tâm lỦ, tình

c m, quan h xư h i c a con ng i trong công vi c Các lỦ thuy t c a tr ng phái này cho r ng hi u qu c ng do n ng su t lao đ ng quy t đ nh, nh ng n ng su t lao

đ ng không ph i do các y u t v t ch t quy t đ nh, mà do s th a mưn các nhu c u tâm lỦ xư h i c a con ng i

 óngăgópăvƠăh năch ăc aălỦăthuy tăQu nătr ăthu cătr ngăpháiăhƠnhăvi Các đóngăgóp: V i nh ng lu n đi m trên, các lỦ thuy t thu c tr ng phái hành vi đư đóng góp to l n vào s nghiên c u và th c hành qu n tr :

- Nh n rõ s nh h ng tác phong lưnh đ o c a nhà qu n tr

- Vai trò c a các t ch c không chính th c đ i v i thái đ lao đ ng và n ng

su t lao đ ng

- S nh h ng c a t p th đ i v i thái đ cá nhân

- M i quan h gi a các đ ng nghi p, m i quan h nhân s trong công vi c

- Giúp các nhà qu n tr hi u rõ h n v s đ ng viên con ng i, quan tâm h n

đ i v i nhân viên, đ i v i vi c s d ng quy n hành và thông đ c trong t ch c, …

Nh ngăh năch :

- Quá chú Ủ đ n y u t xư h i c a con ng i

- Xem con ng i trong t ch c v i t cách là ph n t c a h th ng khép kín

B qua m i s tác đ ng các y u t bên ngoài nh : chính tr , kinh t , xư h i, …

1.3.3 LỦăthuy tăđ nhăl ngătrongăqu nătr

LỦ thuy t đ nh l ng v qu n tr đ c xây d ng trên n n t ng nh n th c c b n:

“Qu n tr là quy t đ nh”, và mu n qu n tr có hi u qu thì các quy t đ nh ph i

đúng, đ có quy t đ nh đúng ph i xem xét s v t – hi n t ng trong m i quan h quan h h u c c a h th ng, s d ng các k thu t đ nh l ng, đ c h tr đ c l c

b i s phát tri n nhanh chóng ngành công nghi p đi n toán, giúp gi i quy t nhi u

mô hình toán ph c t p v i t c đ cao ch a t ng th y

- S d ng công c máy tính vào qu n tr mà ngày nay nó đư thành cao trào

1.3.4 LỦăthuy tăqu nătr ăhi năđ i

Các nhà qu n tr hi n đ i ngày nay mà tiêu bi u là Harold Koontz, Fiedler, William Ouchi cho r ng, m i lỦ thuy t qu n tr tr c đây ch ph n nh nh ng khía

c nh c a qu n tr H ví các nhà lỦ thuy t qu n tr tr c đây nh ng i mù đoán voi, s th y đ c cái gì thì nói cái y, m t cách phi n di n Vì sao nh v y? B i do,

m i tác gi c a lỦ thuy t qu n tr có m t h ng ti p c n khác nhau

Nói nh v y không có ngh a, các nhà qu n tr hi n đ i ngày nay bác b nh ng

m t tích c c c a các lỦ thuy t qu n tr tr c đó, h cho r ng m i lỦ thuy t đ u có đóng góp nh t đ nh cho s phát tri n lỦ thuy t và th c hành qu n tr Trách nhi m

c a h là t p h p và b sung thêm đ “ Khu r ng lỦ thuy t qu n lỦ” có h th ng và ngày càng đ c hoàn thi n h n Tuy nhiên, h i nh p theo h ng nào đ c xem là

t i u nh t thì v n ch a đ c hoàn toàn th ng nh t Sau đây là m t s kh o h ng

h i nh p đáng chú Ủ

1.3.4.1.H i nh p theo kh o h ng quá trình qu n tr

Ng i đ ng đ u ng h cho h ng h i nh p này là giáo s Harold Koontz

Nh ng ng i ng h h ng h i nh p các lỦ thuy t qu n tri theo quá trình qu n tr

d a trên c s nh ng nh n th c r ng, qu n tr dù có phong phú đ n đâu, dù trong

l nh v c nào c ng đ u có chung m t quá trình qu n tr , đó là: Ho ch đ nh, t ch c, lưnh đ o và ki m tra

Hi n v n còn có Ủ ki n tranh cưi, nh ng kh o h ng theo quá trình qu n tr

v n là kh o h ng có giá tr c v m t lỦ lu n và th c ti n

1.3.4.2.H i nh p theo kh o h ng h th ng: LỦ thuy t h th ng cho r ng, m i

t ch c là m t h th ng, là t p h p nh ng ph n t có liên quan và ph thu c l n nhau h p thành m t ch nh th th ng nh t Nhi m v qu n tr là làm cho các y u t

CỂUăH IăTH OăLU N

1 Vì sao m i ho t đ ng đ u c n có s qu n tr ? M c đích c a qu n tr là gì?

2 Vì sao qu n tr mang tính khoa h c, tính ngh thu t? ụ ngh a c a vi c hi u

đ c b n ch t này?

3 Phân tích các c p qu n tr trong doanh nghi p?

4 Vai trò và nh ng thành t c b n c a v n hoá trong doanh nghi p?

5 Phân tích các y u t c a môi tr ng qu n tr ? ụ ngh a c a vi c phân tích

nh ng y u t này?

6 Trình bày l ch s phát tri n c a các lỦ thuy t qu n tr : Tác gi tiêu bi u, quan đi m, nh ng đóng góp?

Tìnhăhu ng:ăHAIă I UăL UăụăTRONGăQU NăLụ

F.W Taylor (1865 - 1915) đ c m nh danh là ng i sáng l p lỦ thuy t qu n

lỦ theo khoa h c cho r ng, mu n qu n lỦ thành công ph i l u Ủ đ n hai đi u:

t ng c ng 12 thao tác ph i đào t o trong 12 n m, nay ch phân h làm 1 thao tác nên

h d dàng thông th o công vi c h n ph i làm cùng lúc 12 thao tác

+ Tr c kia m t th đ ng h t mình ph i làm c 12 thao tác, n u h l là công vi c c ng khó phát hi n, thì nay làm theo dây chuy n thì ch c n m t ng i

l i bi ng tr n vi c thì c 11 ng i khác c ng ph i ngh theo nên r t d ki m soát

Ch ngă2:ăCH CăN NGăHO CHă NH 2.1 Kháiăni măvƠăvaiătròăc aăho chăđ nh

2.1.1 Kháiăni m

Ho ch đ nh là quá trình xác đ nh nh ng m c tiêu c a t ch c và ph ng th c t t

nh t đ đ t đ c nh ng m c tiêu đó Nói cách khác, ho ch đ nh là “quy t đ nh xem

ph i làm cái gì, làm nh th nào, khi nào làm và ai làm cái đó”

Ho ch đ nh có liên quan t i m c tiêu c n ph i đ t đ c, c ng nh ph ng ti n

đ đ t đ c m c tiêu nh th nào Nó bao g m vi c xác đ nh rõ các m c tiêu, xây

d ng m t chi n l c t ng th , nh t quán v i nh ng m c tiêu đó, và tri n khai m t

h th ng các k ho ch đ th ng nh t và ph i h p các ho t đ ng

Mu n cho công tác ho ch đ nh đ t đ c k t qu mong mu n thì nó ph i đáp ng

đ c các yêu c u: Khoa h c, khách quan, h th ng, nh t quán, kh thi, c th , linh

ho t, phù h p v i hoàn c nh th c ti n

2.1.2 Phơnălo i

Trên th c t có nhi u lo i ho ch đ nh khác nhau đ c phân chia d a theo nh ng

tiêu th c khác nhau, c th là:

2.1.2.1 Theo th i gian: Theo cách phân lo i này, ng i ta chia ra:

- Ho ch đ nh dài h n: Là ho ch đ nh cho th i gian th c hi n kéo dài t 5 n m

2.1.2.4.Theo m c đ ho t đ ng: V i cách phân lo i này, ng i ta chia ra:

Ho ch đ nh chi n l c và ho ch đ nh chi n thu t (ho ch đ nh tác nghi p)

L u Ủ: Vi c phân chia các lo i ho ch đ nh theo các tiêu th c trên đây ch mang tính ch t t ng đ i Các lo i ho ch đ nh có quan h qua l i v i nhau Ch ng h n,

ho ch đ nh chi n l c có th bao g m c ho ch đ nh dài h n và ng n h n Tuy v y,

ho ch đ nh chi n l c nh n m nh b c tranh t ng th và dài h n h n, trong khi

- Nh có ho ch đ nh mà m t t ch c có th phát tri n tinh th n làm vi c t p th Khi m i ng i trong t p th cùng nhau hành đ ng và đ u bi t r ng mình mu n đ t cái gì, thì k t qu đ t đ c s cao h n

- Ho ch đ nh thi t l p nên nh ng tiêu chu n t o đi u ki n cho công tác ki m tra

2.2 M cătiêu,ăc ăs khoaăh c vƠăti nătrìnhăc aăho chăđ nh

2.2.1 M cătiêuăho chăđ nh

2.2.1.1.Khái ni m

M c tiêu là cái đích hay k t qu cu i cùng mà công tác ho ch đ nh c n đ t

đ c Không có m c tiêu ho c m c tiêu không rõ ràng thì k ho ch s m t ph ng

h ng Thông th ng các doanh nghi p không ch h ng t i m t m c tiêu mà

th ng là m t h th ng các m c tiêu ph thu c và ràng bu c l n nhau

Trong th c t các doanh nghi p th ng g p ph i v n đ đ t đ c m c tiêu này thì l i làm h ng hay ít nh t c ng làm ph ng h i đ n m c tiêu khác Nh v y, v n

đ l a ch n m c tiêu không đ n gi n chút nào V n đ là ai có quy n xác đ nh m c tiêu và xác đ nh m c tiêu nh th nào cho đúng là m t chuy n c n ph i làm m t cách nghiêm túc

2.2.1.2 C n c đ xác đ nh m c tiêu

- Chi n l c và sách l c kinh doanh đư l a ch n

- Kh n ng c a m i t ch c

- Hoàn c nh khách quan bên ngoài t ch c

- òi h i c a các quy lu t (kinh t , chính tr , xư h i,…) khách quan

2.2.1.3 Ph ng pháp xác đ nh m c tiêu: xác đ nh m c tiêu chúng ta có nhi u ph ng pháp khác nhau

- Ph ng pháp c n c vào nhi m v đ c giao

- Ph ng pháp t p th thông qua quy t đ nh m c tiêu

2.2.2 C ăs khoaăh căc aăho chăđ nh

Xác đ nh đúng đ n nh ng c s khách quan c n thi t và t t y u là m t đòi h i khách quan trong công tác ho ch đ nh C s khoa h c c a ho ch đ nh là nh ng ti n

đ ph i có t tr c mà thi u chúng công tác ho ch đ nh s không khoa h c và s là

tr ng i cho vi c t ch c và th c hi n c a công tác này Nh ng c s khoa h c ch

y u c a ho ch đ nh là

- M c tiêu và quy t tâm th c hi n m c tiêu đư đ ra

- Phân c p v quy n h n và trách nhi m trong t ch c

- òi h i c a các quy lu t khách quan chi ph i ho t đ ng qu n tr trong

Hình 2.1.ăTi nătrìnhăc aăho chăđ nh

2.2.3.1 Nh n th c nh ng v n đ chung

ti n hành vi c ho ch đ nh, đi u đ u tiên mà chúng ta c n quan tâm là ph i

nh n th c đ c nh ng v n đ chung Có r t nhi u v n đ liên quan đ n ho t đ ng

s n xu t kinh doanh c n ph i đ c nh n th c đúng

Chúng ta c n đánh giá m t cách chính xác nh ng đi m m nh, đi m y u c a doanh nghi p c ng nh các c h i và nguy c đang và s di n ra, nh ng thu n l i

ho c b t l i nào đ i v i doanh nghi p Ch ng h n nh t ch c ph i xác đ nh v th

c nh tranh c a mình trên th tr ng; các ngu n l c phát tri n c a t ch c (n ng l c

qu n tr nh th nào? V n c a ta m nh hay y u? Trình đ k thu t và công ngh tiên ti n hay đang l c h u? i ng công nhân có lành ngh không?, …)

ánh giá các c h i và nguy c t nhi u phía cho phép các nhà qu n tr nh n

bi t đ c các y u t thu n l i c ng nh r i ro có th x y ra Các y u t t o ra môi

tr ng kinh doanh c a doanh nghi p là r t nhi u, nh ng có th chia chúng thành hai nhóm: đó là môi tr ng v mô và môi tr ng vi mô

S nh n th c đúng đ n nh ng v n đ chung đang x y ra chính là đi u ki n quan tr ng đ th c hi n t t các b c ti p theo c a ti n trình ho ch đ nh

2.2.3.2.Xây d ng các m c tiêu

Sau khi t ch c đư nh n th c đ c nh ng v n đ chung thì b c ti p theo c a

ti n trình ho ch đ nh đó chính là xây d ng các m c tiêu cho t ch c ây chính là

ho ch đ nh

Ki m tra, đánh giá

k t qu

L p các

ch ng trình hành đ ng

X/d ng các

KH tác nghi p

X/d ng các chi n l c phát tri n

i u ch nh,

l p l i ti n

trình H/đ nh

- K ăho chăc pătrên: K ho ch c a c p trên đ c hi u là c p trên g n nh t

Ví d : mu n xây d ng k ho ch c a c p th p ph i c n c vào k ho ch c p trung; xây d ng k ho ch c a c p trung ph i c n c vào k ho ch c a c p cao; xây d ng

k ho ch c p Công ty ph i c n c k ho ch T ng công ty, …

Trong n n kinh t th tr ng, k ho ch c p trên mang tính ch t h ng d n nhi u h n là tính b t bu c nh trong c ch t p trung quan liêu bao c p tr c đây

M i s thiên l ch v m t phía ho c quá nh n m nh tính b t bu c ho c không b t

bu c (tham kh o) đ u d n đ n s thi t h i cho n n kinh t nói chung và cho doanh nghi p nói riêng

- K ăho chătr căđó: C ng là m t c n c không kém ph n quan tr ng, b i

vì khi xem xét các s li u k ho ch c a nhi u n m tr c cho phép ta bi t nh ng kh

n ng c a doanh nghi p hi n có và xu h ng phát tri n c a s vi c trong t ng lai

- Nhu c uăth ătr ng: Có nhi u lo i th tr ng khác nhau: th tr ng c nh

tranh hoàn toàn, th tr ng bán đ c quy n và th tr ng đ c quy n, m i lo i có

nh ng đ c đi m riêng Tuy nhiên, các doanh nghi p quan tâm nh t v n là l ng c u

c a th tr ng và xu h ng c a ng i tiêu dùng, là c n c quan tr ng b c nh t mà các nhà ho ch đ nh c n nh m t i Nh v y, doanh nghi p v a ph i bi t v s l ng hàng hoá và d ch v c n đáp ng v a ph i bi t xu h ng phát tri n nhu c u c a

ng i tiêu dùng trong t ng lai đ th a mưn, b i vì các nhà s n xu t không th bán

nh ng gì mình cómà ph i bán nh ng gì mà con ng i c n

T các c n c trên v i ph ng pháp d đoán, d báo doanh nghi p đi đ n

nh ng quy t đ nh v các chi n l c phát tri n; xây d ng các k ho ch trong t ng lai, trong đó ph n ánh: s l ng, ch t l ng s n ph m; k thu t và công ngh ; các chi phí; l ng cho nhân viên; thu ph i n p; đ u t m i, …

2.2.3.4.Xây d ng các chi n l c phát tri n

đ m b o các m c tiêu đ c th c hi n, b c ti p theo r t quan tr ng là nhà

qu n tr ph i tìm ki m đ c các chi n l c phát tri n phù h p v i các ti n đ (đi u

ki n) cho phép i u đó, b t bu c doanh nghi p ph i xây d ng nhi u ph ng án chi n l c khác nhau đ l a ch n, vì trong m i ph ng án đ u ch a đ ng nh ng

u, nh c đi m nh t đ nh Ph ng án t i u không đ c hi u là ph ng án hoàn

h o mà nên hi u là ph ng án có nhi u u đi m nh t so v i các ph ng án trong

đi u ki n cho phép S l a ch n ph ng án t i u có th ti n hành b ng các ph ng pháp sau: Ph ng pháp phân tích, ph ng pháp th c nghi m và ph ng pháp theo kinh nghi m

2.2.3.5.Xây d ng các k ho ch tác nghi p

Bao g m nhi u k ho ch, nó quy t đ nh nhi u v n đ trên nhi u l nh v c khác nhau nh : s n xu t, ch t l ng, tài chính, v t t thi t b , thu khóa, đào t o nhân viên, ti p th , nghiên c u và phát tri n, … nh m tri n khai các k ho ch chi n l c 2.2.3.6 L p các ch ng trình hành đ ng c th

Các ch ng trình hành đ ng c th đ c l p ra t t c các c p trong t ch c Trong đó qui đ nh b ph n lưnh đ o; các phòng (ban), t công tác, … làm nh ng nhi m v gì v i th i l ng bao nhiêu cho m i công vi c c th

ph bi n Có th đi u ch nh khâu k ho ch ho c khâu t ch c th c hi n, nh ng dù

đi u ch nh khâu nào c ng nh m t o ra tr ng thái n đ nh và phát tri n c a t ch c

ch c, không vì m c đích thành tích ho c cá nhân nào khác

Ho ch đ nh là m t ti n trình khép kín, t b c đ u tiên đ n b c cu i và ti p

t c c nh v y cho su t quá trình hình thành và phát tri n c a m t t ch c S l p

l i quá trình ho ch đ nh có th do hoàn thành xong m t k ho ch, l p l i vòng m i,

nh ng c ng có th do k ho ch tr c b phá s n hoàn toàn ph i l p l i ngay t b c

đ u

2.3 Ho chăđ nh chi năl c và ho chăđ nh tác nghi p

2.3.1 Ho chăđ nhăchi năl c

Chi năl călà nhóm các hành đ ng ch y u đ c ch n l a và th c thi đ đ t

m c tiêu c a t ch c Thách th c ch y u đ i v i các nhà qu n tr là ph i xây d ng các chi n l c mà ít nh t là đ c đáo v i khách hàng và khác bi t v i chi n l c c a các đ i th c nh tranh Chi n l c s có tác đ ng to l n khi nó quy t đ nh v trí c a

t ch c trên m t ho c nhi u khía c nh so v i đ i th c nh tranh

Ho chăđ nhăchi năl călà quá trình ra nh ng quy t đ nh dài h n, xác đ nh ra

con đ ng phát tri n c a công ty trong nh ng kho ng th i gian nh t đ nh, nh m liên

k t các n l c c a công ty h ng t i m c tiêu Có nhi u lo i chi n l c: chi n l c

t m công ty, chi n l c t m kinh doanh và chi n l c c p ch c n ng

Cácăchi năl căt măcông ty Bao g m có các lo i sau:

Chi n l c h p nh t v phía tr c (Chi n l c h p nh t v i khách hàng – ng i

mua) Là chi n l c xâm nh p vào các l nh v c kinh doanh chi n l c c a khách hàng – ng i mua Chi n l c này thúc đ y s h p tác ch t ch gi a công ty và các khách hàng ch y u Trên th c t các công ty th ng s d ng các hình th c liên doanh, liên k t v i khách hàng c a mình, nh m t i thi u hoá r i ro t phía ng i mua

Chi n l c h p nh t v phía sau (chi n l c h p nh t v i ng i cung c p) Là

chi n l c xâm nh p vào các l nh v c kinh doanh chi n l c c a ng i cung c p Chi n l c này thúc đ y s h p tác gi a công ty v i ng i cung c p ch y u Hi n các công ty th ng s d ng các hình th c liên doanh, liên k t v i ng i cung c p,

nh m t i thi u hóa r i ro t phía ng i cung c p

Chi n l c h p nh t theo chi u ngang (Chi n l c h p nh t v i đ i th c nh

tranh) Là chi n l c phát tri n theo chi u h ng sát nh p các đ i th đang c nh tranh v i nhau Chi n l c này d n đ n nguy c đ c quy n, làm thi t h i cho ng i tiêu dùng

Chi n l c đa d ng hóa đ ng tâm (Chi n l c đa d ng hóa b ng các s n ph m

hay d ch v liên k t) Chi n l c này nh m m r ng các s n ph m ho c d ch v có

liên quan ch c ch t i các s n ph m c a công ty, ho c có qui trình công ngh t ng

t , ho c có cùng nhóm khách hàng ho c cùng chung th tr ng tiêu th s n ph m

c a công ty; b ng cách liên k t, sát nh p, mua l i ho c thành l p đ n v m i

Chi n l c đa d ng hóa k t kh i (Chi n l c m r ng kinh doanh sang l nh v c

khác) Nh m đa d ng hóa ngành ngh kinh doanh, t ng t nh chi n l c đa d ng hóa kinh doanh t m kinh doanh th c hi n chi n l c này, các công ty th ng

áp d ng các bi n pháp ho c thôn tính công ty khác, ho c đ u t vào d án m i

Cácăchi năl căt măkinh doanh

Chi n l c xâm nh p th tr ng Là chi n l c tìm ki m các c h i phát tri n

trong các th tr ng mà danh nghi p đang ho t đ ng v i nh ng hàng hoá và d ch v

hi n có Hay nói cách khác doanh nghi p tìm ki m ph ng cách đ làm t ng th

ph n nh : gi m giá bán, khuy n mưi, thay đ i qu ng cáo, qu ng bá, khuy ch tr ng các c a hàng gi i thi u và bán s n ph m, m thêm đ i lỦ bán hàng, …

Chi n l c m r ng th tr ng Bao hàm vi c tìm ki m th tr ng m i cho

nh ng s n ph m hi n có nh : tìm nh ng khu v c th tr ng m i mà lâu nay doanh nghi p ch a bao gi đ n đó; tìm nh ng th tr ng m c tiêu m i; tìm nh ng ng i tiêu dùng m i, …

Chi n l c phát tri n s n ph m Bao g m phát tri n s n xu t nh ng s n ph m

m i hoàn toàn mà lâu nay doanh nghi p ch a h s n xu t; hay c i ti n nh ng s n

ph m hi n có b ng các c i ti n v ch t l ng, m u mư, tính n ng s d ng c a s n

ph m, thay đ i bao bì, qui cách và kích c đóng gói bao bì, …

Chi n l c đa d ng hóa kinh doanh G m kinh doanh nhi u hàng hóa và d ch v

trên nhi u l nh v c khác nhau nh m phân tán nh ng r i ro do quá t p trung m t

ho c m t s m t hàng ho c d ch v khi có s tác đ ng c a môi tr ng kinh doanh

b t l i làm cho doanh nghi p b thua l không th chuy n đ i k p

Chi n l c c p ch c n ng Bao g m chi n l c c a các b ph n th c hi n các

ch c n ng qu n tr nh : chi n l c b ph n s n xu t, marketing, qu n tr ngu n nhân l c, qu n tr tài chính, b ph n k thu t và nghiên c u, …

Nh ngăchi năl căt ngălo i

Do giáo s M Peter c a tr ng đ i h c Harward (M ) đ x ng m t ph ng pháp có th thay th cho ma tr n phát tri n v a nêu trên N i dung ch y u 3 chi n

l c t ng lo i c a giáo s M Perter đ c trình bày nh sau:

Chi n l c d n đ u h giá (hay chi n l c c nh tranh v giá) Chi n l c này

đòi h i các doanh nghi p ph i tìm m i cách h giá thành s n ph m đ bán v i giá luôn th p h n đ i th c nh tranh ây là chi n l c c nh tranh ph bi n mà chúng

ta th ng b t g p b t k n i nào trong th c t

Chi n l c v t tr i (hay còn g i là chi n l c c nh tranh v ch t l ng, m u

mư, tính n ng m i) Nó đòi h i các doanh nghi p luôn c i ti n ch t l ng, m u mư

và tính n ng m i c a hàng hóa mình ph i khác bi t v i đ i th c nh tranh

Chi n l c t p trung (hay chi n l c u tiên cho lo i khách hàng hay s n

ph m) Chi n l c t p trung u tiên cho m t ho c m t s khách hàng theo tiêu th c phân chia theo qu c t ch, đ a lỦ, kênh phân ph i hay m t ph n riêng bi t c a m t hàng

2.3.2 Ho chăđ nhătácănghi p

Là quá trình ra các quy t đ nh ng n h n, chi ti t v n i dung các công vi c; các

bi n pháp, ph ng pháp ti n hành, nh m c th hoá các chi n l c

Hình 2.2.ăH ăth ngăho chăđ nhăc aăt ăch cătheoăJ.Storner

Nhìn chung k ho ch tác nghi p có th phân lo i thành k ho ch th ng xuyên

và k ho ch không th ng xuyên (đ n d ng)

Các m c tiêu Các k ho ch chi n l c

Các k ho ch ho t đ ng

Các k ho ch chuyên bi t Các k ho ch tiêu chu n

 K ho ch th ng xuyên: K ho ch th ng xuyên đ c ho ch đ nh đ gi i

quy t nh ng v n đ x y ra th ng xuyên, l p đi l p l i K ho ch th ng xuyên

h ng vào vi c t o ra tính n đ nh và duy trì s cân đ i trong t ch c Thêm vào đó,

k ho ch th ng xuyên đ m b o thích ng v i các tình hu ng mang tính chu k ,

đi u này r t quan tr ng trong m i t ch c K ho ch th ng xuyên bao g m nh ng chính sách, nh ng th t c và quy t c

Chính sách là nh ng h ng d n chung, đ t ra nh ng đ nh h ng đ gi i quy t

nh ng đ nh h ng nào đó mà t ch c th ng g p ph i Chính sách h ng d n đ nhà qu n tr ra quy t đ nh trong các tình hu ng th ng xuyên x y ra H u h t các

đ n v c a t ch c s hình thành nh ng chính sách đ quy t đ nh có đi u ki n hình thành

Th ăt călà hình th c th hai c a k ho ch th ng xuyên Th t c chuyên bi t

h n và mang tính đ nh h ng hành đ ng h n chính sách Th t c cung c p nh ng tài li u đ th c hi n m t kh i công vi c tr n v n

Quyăđ nh:ă Là m t hình th c k ho ch th ng xuyên chính xác nh t c a t

ch c Quy đ nh không ph i cung c p nh ng h ng d n cho vi c ra quy t đ nh c a

t ch c, trái l i nó cung c p nh ng quy t c chi ti t và chuyên bi t cho hành đ ng

 K ho ch đ n d ng: K ho ch đ n d ng đ c phát tri n cho nh ng tình

hu ng riêng bi t c a t ch c, là k ho ch s d ng m t l n cho tình hu ng riêng bi t

và không l p l i Có 3 lo i k ho ch đ n d ng: Ch ng trình, d án và ngân sách:

Ch ngătrình: là m t lo i k ho ch đ n d ng mô t m t t ng th nh ng hành

đ ng liên quan v i nhau nh m hoàn thành m c tiêu c th K ho ch phác ho

nh ng b c đi quan tr ng và nh ng hành đ ng chuyên bi t c n thi t đ th c hi n

m c tiêu c th đư đ c ch ng trình mô t t ng đ i chi ti t

bi t v ngu n tài chính Thêm vào đó, ngân sách ph c v nh m t h th ng ki m soát tài chính đ th c hi n d án

 M i quan h gi a ho ch đ nh chi n l c và ho ch đ nh tác nghi p

M c dù khác nhau nh ng ho ch đ nh chi n l c và ho ch đ nh tác nghi p không

th phát tri n tách r i nhau Th c ra c hai lo i ho ch đ nh đ u tri n khai t m c tiêu chung T ch c s d ng ho ch đ nh t trên xu ng hay t d i lên, k t qu s phát tri n m t h th ng các k ho ch đ n l , chúng đ c hình thành trong m t th

th ng nh t Ho ch đ nh tác nghi p c a t ng đ n v c th đ u ph i nh m th c hi n

t t c nh ng gì trong ho ch đ nh chi n l c c a t ch c

B ngă2.ăNh ngăd uăhi uăgiúpăchúngătaăphơnăbi tăgi aă

ho chăđ nhăchi năl căvƠăho chăđ nhătácănghi p Cácătiêuăth c Ho chăđ nhăchi năl c Ho chăđ nhătácănghi p

Bi n đ i

Th ng là qu n tr viên

c p cao Khái quát v n đ

Ng n h n (<=1 n m)

H n ch

Ph ng ti n th c hi n chi n l c

CỂUăH IăTH OăLU N

1 Ho ch đ nh là gì? Nh ng ích l i c a vi c ho ch đ nh?

2 S khác nhau gi a ho ch đ nh chi n l c và ho ch đ nh tác nghi p?

3 T m quan tr ng c a ho ch đ nh chi n l c? Phân bi t s khác nhau c a ba

c p chi n l c?

4 Phân bi t ho ch đ nh chi n l c v i qu n tr chi n l c?

5 Phát bi u b n chi n l c t ng lo i c a M Peter? Ví d d n ch ng cho t ng

lo i chi n l c?

6 Làm th nào đ đánh giá đ c l i th c nh tranh c a doanh nghi p?

7 Hưy th đ t ra m c tiêu mà b n cho là c p thi t, c n ph i hoàn thành trong

m t kho ng th i gian nào đó?

8 Trình bày c s khoa h c c a ho ch đ nh ụ ngh a c a vi c nghiên c u?

9 Phân tích các b c c a ti n trình ho ch đ nh? T đó áp d ng đ ho ch đ nh

m t ho t đ ng nào đó c a anh (ch )?

Tìnhăhu ng:ăGIÀYăHÀNăQU CăVÀOă NGăNAI

T p đoàn s n xu t giày th thao hàng đ u c a Hàn Qu c Hwaseung đư ch n khu công nghi p ng Nai đ xây d ng nhà máy V i s v n đ u t 39,5 tri u USD, t p đoàn này d đ nh gia công giày đ xu t kh u sang M và Châu Âu Trong

th i gian đ u, Công ty s tuy n d ng khó ng 3.000 lao đ ng và n u k ho ch kinh doanh thành công thì Công ty s c n t i 15.000 lao đ ng

Hwaseung là t p đoàn chuyên làm hàng cho hai hưng Reebok và Nike, có doanh thu hàng n m 1,4 t USD Nhà n c máy ng Nai là d án th 11 c a Hwaseung t i các n c châu á

Ch ngă3:ăCH CăN NGăT ăCH C 3.1 Kháiăniêm,ăm cătiêuăvƠănguyênăt căc aăcôngătácăt ăch c

3.1.1 Kháiăni măvƠăt măquanătr ngăc aăcôngătácăt ăch c

3.1.1.1 Khái ni m

Theo Barnard thì t ch c là m t h th ng nh ng ho t đ ng hay n l c c a hai hay nhi u ng i đ c k t h p v i nhau m t cách có Ủ th c

Công tác t ch c là vi c xác đ nh nh ng ch c n ng nhi m v và quy n h n c a

m i ng i, m i b ph n và m i quan h gi a h trong quá trình lao đ ng v i nhau sao cho các cá nhân và b ph n có th ph i h p v i nhau m t cách t t nh t đ th c

hi n m c tiêu chi n l c c a t ch c

3.1.1.2 T m quan tr ng c a công tác t ch c

M i quy t đ nh, m i k ho ch, m i quá trình lưnh đ o và ki m tra s không tr thành hi n th c ho c không có hi u qu n u không bi t cách t ch c khoa h c vi c

th c hi n nó T ch c khoa h c trong vi c xây d ng b máy s b o đ m n n p, k

c ng, tính t ch c, tính k lu t, tính khoa h c, tác phong công tác, s đoàn k t

nh t trí, phát huy đ c h t n ng l c s tr ng c a m i cá nhân và m i b ph n trong đ n v

Ng c l i khi b máy t ch c không khoa h c, không mang tính h th ng, không đ n ng l c chuyên môn có th làm cho các ho t đ ng qu n tr kém hi u qu , đùn đ y trách nhi m, tranh công đ l i, thi u b n l nh, không quy t đoán, không t n

d ng đ c c h i và th i c khi nó xu t hi n và lúng túng b đ ng khi ph i đ i phó

v i các nguy c Không bi t cách t ch c các công vi c m t cách khoa h c có th làm h ng công vi c, lưng phí các ngu n tài nguyên, đánh m t c h i, làm cho t

ch c b suy y u

V i ch c n ng t o khuôn kh c c u và nhân l c cho quá trình tri n khai các

k ho ch, công tác t ch c có Ủ ngh a đ c bi t quan tr ng, quy t đ nh ph n l n s thành b i c a t ch c M t t ch c làm t t ch c n ng này s ho t đ ng có hi u qu trong m i tính hu ng ph c t p

Công tác t ch c g m nh ng n i dung ch y u là:

- Xây d ng và hoàn thi n b máy cùng c c u qu n tr bao g m vi c phân chia doanh nghi p thành các b ph n khác nhau và xác đ nh nhi m v cho t ng b ph n

- Liên k t ho t đ ng c a các cá nhân, b ph n và l nh v c ho t đ ng thành m t

th th ng nh t hành đ ng đ t m c tiêu qu n tr đư đ c đ ra

- Thi t k quá trình th c hi n công vi c, làm cho c c u qu n lỦ đ c xây

d ng có th v n hành đ c trong th c t thông qua vi c xây d ng n i quy, quy ch trong h p tác n i b

- Xây d ng m t đ i ng cán b qu n tr gi i v chuyên môn, nhi t tình và trách nhi m trong công tác, đoàn k t g n bó và giúp đ nhau cùng hoàn thành nhi m v đ c giao

3.1.2 M cătiêuăc aăcôngătácăt ăch c

Khi chúng ta thành l p m t doanh nghi p, thì m t trong nh ng công vi c ph i làm là xác đ nh c c u t ch c, phân chia trách nhi m và quy n h n cho các cá nhân

và b ph n trong t ch c đó Khi chúng ta mu n thi t k m t s n ph m m i, chúng

ta c ng ph i bi t cách t ch c đ gi i quy t công vi c này Nh v y, m c tiêu c a công tác t ch c trong các tr ng h p trên là đ gi i quy t nh ng nhi m v c th

M c tiêu c a ch c n ng t ch c là t o nên m t môi tr ng n i b thu n l i cho

m i cá nhân, m i b ph n phát huy đ c n ng l c và nhi t tình c a mình, đóng góp

t t nh t vào vi c hoàn thành m c tiêu chung c a t ch c Nh ng m c tiêu c th v

- Phát huy h t s c m nh c a các ngu n tài nguyên v n trong t ch c

- Làm cho t ch c thích ng v i m i hoàn c nh thu n l i c ng nh khó kh n bên trong và bên ngoài

3.1.3 Cácănguyênăt căt ăch căqu nătr

- Nguyên t c th ng nh t m nh l nh: Nguyên t c th ng nh t m nh l nh cho r ng

c p d i ch có m t c p trên duy nh t C p d i có b n ph n ph i bi t ai ch huy mình và mình ph i báo cáo v i ai, nói m t cách khác là c p d i ch có m t c p trên tr c ti p và duy nh t Theo nguyên t c này, s gi m thi u s l n x n trong t

ch c b i nó đư xác đ nh ai đ a ra quy t đ nh và ai th c hi n, n u không s d n đ n

nh ng v n đ nghiêm tr ng v tinh th n và n ng su t lao đ ng

- Nguyên t c g n v i m c tiêu: B máy c a doanh nghi p ph i phù h p v i m c tiêu M c tiêu chính là c s đ xây d ng b máy t ch c c a doanh nghi p

- Nguyên t c cân đ i: Cân đ i gi a quy n hành và trách nhi m, cân đ i v công

vi c gi a các đ n v v i nhau S cân đ i s t o s n đ nh trong doanh nghi p và

ph i có s cân đ i trong mô hình t ch c doanh nghi p nói chung

- Nguyên t c hi u qu : B máy t ch c ph i xây d ng trên nguyên t c gi m chi phí

- Nguyên t c linh ho t: B máy qu n tr ph i linh ho t đ có th đ i phó k p th i

v i s thay đ i c a môi tr ng bên ngoài và nhà qu n tr ph i linh ho t trong ho t

đ ng đ có nh ng quy t đ nh đáp ng v i s thay đ i c a t ch c

3.2 M tăs ăc ăs ătrongăcôngătácăt ăch c

3.2.1 T măh năqu nătr

3.2.1.1 Khái ni m: T m h n qu n tr hay còn g i là t m h n ki m soát, nó nói lên kh n ng qu n tr (ki m soát) t t c a m t qu n tr viên đ i v i thu c c p

Ví d : m t qu n tr viên ki m soát t t đ c 10 nhân viên g i là t m h n qu n

T m h n qu n tr r ng hay h p không hoàn toàn ph thu c vào n ng l c qu n

tr c a ng i qu n tr mà còn ph thu c tính đ ng nh t công vi c c a đ i t ng

qu n tr N u tính đ ng nh t công vi c c a đ i t ng qu n tr càng cao thì t m h n

qu n tr càng r ng, ng c l i thì t m h n qu n tr s h p Hoa k ng i ta đúc k t kinh nghi m m i qu n tr viên có th qu n tr (ki m soát) t t đ c:

+ T 4 đ n 7 ng i: khi nhi m v khác nhau

m t nhóm, t o thu n l i cho ng i lưnh đ o c a nhóm ki m soát t t công vi c, nâng cao t m h n qu n tr và hi u qu qu n tr

3.2.2 Quy năl c trongăqu nătr

Quy n h n là quy n t ch trong quá trình quy t đ nh và quy n đòi h i s tuân

th quy t đ nh Quy n h n g n li n v i m t v trí (hay ch c v ) qu n tr nh t đ nh trong c c u t ch c Quy n h n c a m t v trí qu n tr s đ c giao phó cho ng i nào n m gi v trí đó và nh v y nó không liên quan đ n nh ng ph m ch t cá nhân

c a ng i cán b qu n tr

B n ch t c a quy n h n trong các quy t đ nh v qu n tr là ai, đ c (hay có) quy n gì đ i v i ai, đâu, c ng nh vào lúc nào và nó c ng có ngh a là ai ph i ph c tùng qu n lỦ và đi u hành c a ai Quy n h n th hi n kh n ng trong vi c ra quy t

đ nh và đi u khi n ho t đ ng c a ng i khác

Quy n h n là ch t k t dích trong c c u t ch c, là s i dây liên k t các b ph n

v i nhau, là ph ng ti n mà nh đó các nhóm ho t đ ng đ c đ t d i s ch huy

c a m t nhà qu n tr và s ph i h p gi a các đ n v có th đ c nâng c p d n Nó chính là công c đ nhà qu n tr có th th c hi n quy n t ch và t o ra m t môi

tr ng thu n l i cho vi c th c hi n nhi m v c a t ng ng i

Trong t ch c quy n h n đ c chia làm hai lo i: quy n h n tr c tuy n và quy n

h n tham m u

- Quy n h n tr c tuy n là quy n h n cho phép ng i qu n tr ra quy t đ nh và giám sát tr c ti p đ i v i c p d i M i nhà qu n tr v i quy n h n tr c tuy n có quy n ra quy t đ nh cho c p d i tr c ti p và nh n báo cáo t h

- Quy n h n tham m u: b n ch t c a m i quan h tham m u là c v n Ch c

n ng c a các tham m u là đi u tra, kh o sát, nghiên c u, phân tích và đ a ra nh ng

Ủ ki n t v n cho ng i qu n tr tr c tuy n mà h có trách nhi m ph i quan h Do tính ch t ph c t p c a các ho t đ ng và c a môi tr ng nên các nhà qu n tr khi ra quy t đ nh luôn c n nh ng ki n th c c a các chuyên gia trong các l nh v c kinh t , chính tr , xư h i, công ngh M t khác các nhà qu n tr tr c tuy n do quá b n r n

v i công vi c qu n tr h không th có th i gian đ ti n hành thu th p d li u, phân tích và đ a ra các ph ng án quy t đ nh, đ c bi t là các nhà qu n tr c p cao nh t

Vì v y quan h tham m u luôn c n thi t đ i v i các t ch c và có th giúp t ch c thành công h n r t nhi u Tuy nhiên trong th c hành quy n h n tham m u có th

d n đ n m t s v n đ nh nguy c làm xói mòn quy n h n tr c tuy n và s thi u trách nhi m c a các tham m u m i quan h tr c tuy n- tham m u có hi u qu

c n có nh n th c đúng đ n v m i quan h quy n h n này, c n làm cho tr c tuy n

l ng nghe tham m u đ ng th i đ m b o cho tham m u có đ thông tin đ đ a ra

đ c l i khuyên chính xác, tham m u toàn di n trên c s cân nh c xem xét đ y đ các v n đ đ giúp nhà qu n tr ra quy t đ nh không m t nhi u công nghiên c u, không ph i h i h p nhi u

3.2.3 Ph ơnăc păqu nătr

Nh chúng ta đư bi t nguyên nhân có các c p qu n tr trong t ch c là b i gi i

h n c a t m h n qu n tr (t m ki m soát) - là s ng i hay b ph n mà nhà qu n tr

có th ki m soát hi u qu Quy n h n trong t ch c ch ng qua là m c đ đ c l p dành cho m i ng i thông qua vi c trao cho h quy n ra các quy t đ nh Có s phân

c p qu n tr thì ph i ti n hành u quy n cho các c p qu n tr th p h n trong t ch c

V y nên u quy n m c đ nào? Nói cách khác quy n h n nên đ c t p trung hay

phân tán trong m t t ch c m c đ nào? Tr c h t ta c n làm rõ các khái ni m

t p trung quy n l c, phân quy n và u quy n

- T p trung quy n l c là tình tr ng mà quy n l c đ c t p trung vào ng i đ ng

đ u t ch c hay b ph n V i mô hình t p trung quy n l c thì không có nhi u c p

qu n tr , do đó có ít ng i qu n tr T p trung quy n l c cao thì ng i qu n tr có

th giám sát và ki m soát ch t ch c p d i, các quy t đ nh đ c đ a ra và t ch c

th c hi n nhanh chóng Tuy nhiên, c p trên d can thi p quá sâu vào công vi c c a

c p d i làm gi m s quan tâm, tính tích c c và kh n ng sáng t o c a h M t khác do qu n tr cao c p quá xa l y trong các quy t đ nh tác nghi p nên ch t l ng

c a các quy t đ nh mang tính chi n l c s gi m sút

- Phân quy n là xu h ng phân tán quy n quy t đ nh cho nh ng c p qu n tr

th p h n trong h th ng th b c Phân tán quy n l c đòi h i các nhà qu n tr ph i quy t đ nh khi nào và quy n gì s đ c u quy n cho c p d i, l a ch n và hu n luy n ng i đ c u quy n, thi t l p quy ch ki m tra thích h p

- U quy n là quá trình ng i qu n tr c p trên trao quy n ra quy t đ nh và đi u hành ho t đ ng cho c p d i trong m t ph m vi nào đó

Phân quy n là hi n t ng t t y u khi t ch c đ t t i quy mô và trình đ phát tri n nh t đ nh làm cho m t ng i hay m t c p qu n tr không th đ m đ ng đ c

m i công vi c qu n tr Nh ng nguy c ti m n c a phân quy n là s thi u nh t quán trong chính sách, tình tr ng m t kh n ng ki m soát c a c p trên đ i v i c p

d i, tình tr ng cát c c a các nhà qu n tr b ph n Phân quy n m c đ cao,

nh ng nhà qu n tr tr thành nh ng ng i đi u hành đ c l p trong các b ph n, d n

đ n tình tr ng trùng l p ch c n ng, gây thi t h i v tài chính cho t ch c

 Nguyên t c trong y quy n

ki m tra – ki m soát ch t ch , n u c n thi t thu h i quy n h n đ giao l i cho ng i khác đ c tín nhi m h n, nh m gi m thi u nh ng t n th t đáng ti c có th x y ra

- G n ch t gi a quy n h n - trách nhi m - quy n l i Ch có quy n không thôi

mà không có trách nhi m nào c v cái quy n đó thì d t o cho con ng i ta làm

vi c thi u tinh th n trách nhi m ho c có th l i d ng quy n h n đ c giao, ng c

l i n u ch có trách nhi m mà không có quy n l i thì c ng s thi u đ ng l c thúc

đ y Xác đ nh m t cách rõ ràng ranh gi i quy n h n, nhi m v đ c y quy n

Nh m tránh s l m d ng quy n h n, giúp cho ng i th y d th c hi c các công

vi c c a mình và ng i y quy n c ng d dàng trong công vi c ki m tra – ki m soát

- y quy n ph i t giác, không áp đ t B i m t s áp đ t (b t bu c) nào đó t o

ra tâm lỦ không tho i mái, khó có th làm t t nhi m v đ c giao

- Luôn luôn ph i có s ki m tra trong quá trình th c hi n s u quy n

+ Giao quy n h n đ th c hi n các nhi m v đó

+ Yêu c u ng i đ c u quy n ph i ch u trách nhi m

+ Ki m tra quá trình th c hi n c a ng i đ c u quy n

3.3 C ăc uăt ăch căqu nătr

3.3.2 Cácăyêuăc uăđ iăv iăc ăc uăt ăch căqu nătr

M t c c u t ch c qu n tr c n đ t đ c các tiêu chí sau:

- Ph i đ m b o tính t i u: S l ng các c p, các khâu đ c xác đ nh v a đ , phù h p v i các ch c n ng qu n tr và các công đo n trong chu trình kinh doanh Nhi u c p quá s gây s cách bi t, kém nhanh nh y trong đi u hành và c ng k nh, lưng phí Quá ít c p s khi n cho vi c đi u hành kém c th , sâu sát, d s h sai sót Nhi u khâu (b ph n ch c n ng) quá s d ch ng chéo ch c n ng, gây v ng

m c trong quan h và trách nhi m thi u rõ ràng; t o ra nhi u đ u m i ch đ o và

t ng biên ch gián ti p chi phí qu n lỦ l n Ng c l i, quá ít khâu s không quán xuy n đ c h t các ch c n ng c n thi t; ho c thi u chuyên sâu t ng ch c n ng Nguyên t c t i u là: B o đ m quán xuy n h t kh i l ng công vi c và có th qu n

lỦ, ki m tra đ c, tu đi u ki n c th mà v n d ng trên tinh th n “v a đ ” Bên

c nh đó, tính t i u c ng còn th hi n s cân đ i, h p lỦ, phù h p v i hoàn c nh

th c ti n c a t ch c

- Ph i quán tri t nguyên t c m m d o (linh ho t): Ho t đ ng kinh doanh không

ph i bao gi c ng di n ra bình th ng đúng nh d ki n Nó ph thu c các di n

bi n c a th tr ng luôn thay đ i cùng v i các y u t chính tr , xư h i ph c t p, đòi

h i tính n ng đ ng cao trong qu n tr M i doanh nghi p luôn đ ng tr c nh ng c may c n k p th i n m b t c ng nh nh ng nguy c c n k p th i ng phó

- Tính n đ nh t ng đ i: yêu c u này d ng nh mâu thu n v i tính linh ho t, song không th xem nh , b i l s v ng b n c a c c u t ch c b o đ m cho hi u

l c qu n lỦ - đi u hành trong tình hu ng bình th ng S thay đ i tu ti n di n ra nhi u l n s gây h u qu tiêu c c, c v n n p ho t đ ng c ng nh v tâm lỦ nh ng

ng i trong b máy; làm gi m hi u l c, k c ng c a b máy M i l n thay đ i c

c u t ch c là m t l n xáo tr n, không d l y l i s n đ nh trong th i gian ng n

- tin c y cao: S đi u hành, ph i h p và ki m tra m i ho t đ ng trong doanh nghi p đòi h i thông tin ph i đ c cung c p chính xác và k p th i C c u t

ch c ph i b o đ m đ c tính tin c y cao c a các thông tin đó

- Tính kinh t : Có b máy là ph i có chi phí đ “nuôi” nó Chi phí qu n lỦ cao

s đ i giá thành lên khi n hi u qu kinh t b gi m sút Tính kinh t c a c c u t