Nguyên lý kế toán bài giảng, giáo trình dành cho sinh viên đại học, cao đẳng

Nguyên lý kế toán bài giảng, giáo trình dành cho sinh viên đại học, cao đẳng là bộ tài liệu hay và rất hữu ích cho các bạn sinh viên và quý bạn đọc quan tâm. Đây là tài liệu hay trong Bộ tài liệu sưu tập gồm nhiều Bài tập THCS, THPT, luyện thi THPT Quốc gia, Giáo án, Luận văn, Khoá luận, Tiểu luận…và nhiều Giáo trình Đại học, cao đẳng của nhiều lĩnh vực: Toán, Lý, Hoá, Sinh…. Đây là nguồn tài liệu quý giá đầy đủ và rất cần thiết đối với các bạn sinh viên, học sinh, quý phụ huynh, quý đồng nghiệp và các giáo sinh tham khảo học tập. Xuất phát từ quá trình tìm tòi, trao đổi tài liệu, chúng tôi nhận thấy rằng để có được tài liệu mình cần và đủ là một điều không dễ, tốn nhiều thời gian, vì vậy, với mong muốn giúp bạn, giúp mình tôi tổng hợp và chuyển tải lên để quý vị tham khảo. Qua đây cũng gởi lời cảm ơn đến tác giả các bài viết liên quan đã tạo điều kiện cho chúng tôi có bộ sưu tập này. Trên tinh thần tôn trọng tác giả, chúng tôi vẫn giữ nguyên bản gốc. Trân trọng. ĐỊA CHỈ DANH MỤC TẠI LIỆU CẦN THAM KHẢO http:123doc.vntrangcanhan348169nguyenductrung.htm hoặc Đường dẫn: google > 123doc > Nguyễn Đức Trung > Tất cả (chọn mục Thành viên)

KPC Kinh phí công đoàn

LIFO Last in, First out (Nh p sau xu t tr c)

ng i Ngay t th i xa x a, v i công c lao đ ng h t s c thô s , con ng i c ng đã

ti n hành ho t đ ng s n xu t b ng vi c hái l m hoa qu , s n b n, đ nuôi s ng

qu n lý, đi u hành ho t đ ng s n xu t mà ngày nay g i là ho t đ ng kinh t , c n

ph i có thông tin v ho t đ ng kinh t đó Thông tin đóng vai trò quy t đ nh trong

vi c xác đ nh m c tiêu, l p k ho ch, t ch c th c hi n và ki m tra, ki m soát ho t

đ ng kinh t K toán là m t trong các công c cung c p thông tin v ho t đ ng kinh t ph c v cho công tác qu n lý

th i k Nguyên th y, các cách th c x lý, ghi chép, ph n ánh đ c ti n hành b ng nh ng ph ng th c gi n đ n, nh : đánh d u lên thân cây, ghi lên vách

đá, bu c nút trên các dây th ng, đ ghi nh n nh ng thông tin c n thi t, công vi c trong th i k này ph c v cho l i ích c a t ng nhóm c ng đ ng Khi xã h i chuy n sang ch đ chi m h u nô l , v i vi c hình thành giai c p ch nô, nhu c u theo dõi,

ki m soát tình hình và k t qu s d ng nô l , tài s n c a ch nô đã đ t ra nh ng nhu

c u cao h n trong công vi c c a k toán Các k t qu c a các nhà kh o c h c cho

th y các lo i s sách đã đ c s d ng đ ghi chép, k toán còn đ c s d ng trong các phòng đ i ti n, các nhà th và trong tài chính nhà n c, đ theo dõi các nghi p

v v giao d ch, thanh toán và buôn bán

M c dù có nhi u đ i m i v cách th c ghi chép, ph n ánh tr i qua các giai

đo n phát tri n c a xã h i, nh ng k toán v n ch a đ c xem là khoa h c đ c l p

cho đ n khi xu t hi n ph ng pháp ghi kép N m 1494, Luca Pacioli m t nhà toán

h c, tu s dòng Phanxico ng i Ý đã tìm ra và gi i thi u ph ng pháp ghi kép Ông

đã minh h a vi c s d ng khái ni m N và Có đ đ m b o m t l n ghi kép Nhi u nhà nghiên c u v l ch s k toán đã cho r ng s xu t hi n ph ng pháp ghi kép

c a k toán d a trên b y đi u ki n sau:

 Có m t ngh thu t ghi chép riêng

Nhi u nhà nghiên c u đã đánh giá cao vai trò c a ghi kép đ i v i s phát tri n

ch ngh a t b n S xu t hi n c a ph ng pháp ghi kép đã tr giúp vi c theo dõi, giám sát các quan h th ng m i ngày càng t ng, quan h tín d ng gi a ng i mua

và ng i bán, gi a ng i đi vay và ng i cho vay trong xu th d ch chuy n các dòng t b n ngày càng l n gi a các vùng Ngoài ra ph ng pháp ghi kép cho phép các nhà t b n n m b t và tính toán các nh h ng c a các giao d ch kinh t , đ ng

th i tách bi t quan h gi a ng i ch s h u v i doanh nghi p đ th y rõ s phát tri n c a các t ch c kinh doanh

S phát tri n c a khoa h c k thu t g n li n v i nh ng thay đ i v hình thái

c a các t ch c kinh t , các trung gian tài chính, cách th c qu n lý t ch c này c ng

nh ph ng th c qu n lý n n kinh t góc đ v mô ó là s phát tri n c a h

th ng ngân hàng v i vi c ra đ i c a nhi u công c tài chính, là s ph bi n c a mô hình công ty c ph n v n hành trên các th tr ng ch ng khoán Trong b i c nh đó,

k toán không ch là s ghi chép và cung c p thông tin cho ng i qu n lý doanh nghi p mà cong có ngh a v cung c p thông tin cho nh ng đ i t ng bên ngoài,

nh : C quan thu , ngân hàng và các t ch c tài chính khác, các nhà đ u t , nhà cung c p, khách hàng, Vi c công b thông tin ra bên ngoài đ c xem là m t yêu

c u khách quan c a th c ti n đ nhà n c v n hành n n kinh t t t h n; đ các t

ch c kinh t và cá nhan liên quan có đi u ki n đánh giá các kho n v n đ u t c a mình ho c tìm ki m c h i kinh doanh t t nh t V n đ này đ t ra cho k toán ph i công b nh ng thông tin gì cho bên ngoài và v a đ m b o đ c tính bí m t thông tin c a doanh nghi p

Nh ng yêu c u c a th c ti n đã thúc đ y khoa h c k toán có nh ng thay đ i

v ph ng pháp ghi chép, x lý và công b thông tin; th hi n là vào nh ng th p niên đ u th k 20, k toán đã d n tách bi t thành hai h th ng M t là, s hình thành c a h th ng k toán nh m cung c p thông tin cho nhi u đ i t ng bên ngoài thông qua các báo cáo tài chính, các báo cáo tài chính đ c trình bày theo nh ng tiêu chu n th ng nh t, h th ng này g i là k toán tài chính Hai là, s ra đ i c a h

th ng k toán qu n tr nh m cung c p thông tin đa d ng h n cho ng i qu n lý c a các t ch c H th ng k toán này đòi h i nh ng cách th c ghi chép và x lý thông tin riêng đ đáp ng yêu c u qu tr do áp l c c nh tranh ngày càng t ng Do tính bí

m t v thông tin, h th ng k toán qu n tr d n tách bi t v i k toán tài chính Tóm l i, s ra đ i và phát tri n c a k toán g n li n v i s phát tri n c a các

ho t đ ng kinh t và nhu c u s d ng thông tin k toán m i qu c gia, s phát tri n c a k toán ph thu c vào các đi u ki n kinh t , chính tr , v n hóa, Tuy nhiên, khoa h c k toán ngày nay không còn là gi i h n trong biên gi i m i qu c gia mà

đã mang tính toàn c u hóa Nh ng nguyên t c và ph ng pháp k toán chung hay các chu n m c ngày càng đ c hoàn thi n, đáp ng nhu c u ngày càng cao trong h

th ng qu n lý m i t ch c, các đ n v kinh t

1.1.1.2 Khái ni m v k toán

Trong nhi u tài li u vi t v k toán, nhi u nhà khoa h c kinh t đã đ a ra nhi u đ nh ngh a v k toán nhi u khía c nh khác nhau nh ngh a v k toán

đ c ghi nh n trong i u 4 lu t k toán Vi t Nam (2003) : “K toán là vi c thu

th p, x lý, ki m tra, phân tích và cung c p thông tin kinh t tài chính d i hình

th c giá tr , hi n v t và th i gian lao đ ng” nh ngh a này c th hoá các công

vi c c a k toán t giai đo n thu th p d li u ban đ u đ n vi c x lý và cung c p các thông tin kinh t tài chính K toán s d ng nhi u th c đo nh ng th c đo giá

tr là th c đo ch y u và b t bu c

Hi p h i k toán M (1966) thì đ nh ngh a: “K toán là quá trình xác đ nh,

đo l ng và cung c p thông tin kinh t h u ích cho vi c phán đoán và ra quy t

đ nh”

giác đ là m t môn khoa h c thì k toán là h th ng thông tin th c hi n

vi c ph n ánh và ki m tra m i di n bi n c a các ho t đ ng th c t di n ra liên quan

đ n tình hình kinh t , tài chính m t đ n v c th

n v c th có th là các c quan nhà n c, các đ n v s nghi p, các doanh nghi p, h p tác xã,…

giác đ là m t ngh nghi p thì k toán là m t ngh thu t ghi chép, tính toán b ng con s m i hi n t ng kinh t - tài chính phát sinh liên quan đ n m t đ n

v nh t đ nh b ng s quan sát và đo l ng, nh m m c đích cung c p thông tin đ y

đ , k p th i và trung th c v tình hình s d ng tài s n và s v n đ ng c a tài s n, tình hình và k t qu c a ho t đ ng kinh t t i đ n v cho nhi u đ i t ng ra quy t

đ nh

Tuy có nhi u đ nh ngh a v k toán nh ng chung quy l i, có th rút ra m t s

đi m chung sau:

- K toán nghiên c u tài s n, ngu n hình thành tài s n và s v n đ ng c a tài

s n trong các t ch c ó c ng chính là các quan h kinh t tài chính phát sinh các

t ch c có s d ng tài s n đ th c hi n m c tiêu ho t đ ng c a mình

- K toán s ba lo i th c đo đ ph n ánh là th c đo giá tr , th c đo hi n

v t và th c đo lao đ ng, trong đó th c đo giá tr là b t bu c đ t ng h p toàn b các ho t đ ng kinh t các t ch c

- K toán đ c xem là h th ng thông tin m i t ch c H th ng đó đ c

v n hành quá m t quá trình thu th p, x lý, ghi chép và cung c p thông tin b ng các

1.1.3 K toán chi phí

K toán chi phí là vi c thu th p và cung c p thông tin chi phí, đ ph c v cho

vi c ho ch đ nh, ki m soát chi phí, ra quy t đ nh kinh doanh và l p báo cáo k toán

t i các doanh nghi p

1.1.4 K toán qu n tr

K toán qu n tr là h th ng k toán thu th p, x lý, phân tích và cung c p thông tin kinh t , tài chính theo yêu c u c a nhà qu n tr doanh nghi p thông qua các báo cáo k toán n i b

1.2 i t ng c a k toán

V i t cách là m t công c qu n lý kinh t quan tr ng, v i ch c n ng thông tin và ki m tra, h ch toán k toán gi vai trò quan tr ng trong công tác qu n lý tài

s n, thông tin do h ch toán k toán cung c p s giúp nhà qu n lý bi t đ c tài s n

c a đ n v theo t ng lo i, t ng s , đánh giá đ c tình hình trang b và s d ng

ng th i thông qua ch c n ng thông tin và ki m tra c a mình, h ch toán k toán giúp cho nhà qu n lý n m đ c m t cách k p th i, đ y đ v quá trình c ng nh k t

qu c a s v n đ ng tài s n trong quá trình ti n hành các ho t đ ng kinh t c a đ n

v, là c s đ phân tích và đánh giá hi u qu c a quá trình v n đ ng y

Nh v y, đ t o đi u ki n thu n l i cho công tác qu n lý, h ch toán tài s n,

h ch toán k toán nghiên c u, xem xét tài s n c a đ n v theo 2 hình th c bi u hi n

là giá tr tài s n và ngu n hình thành tài s n, đ ng th i c ng xem xét và nghiên c u quá trình v n đ ng c a tài s n trong quá trình ho t đ ng kinh t c a đ n v

1.2.1 i t ng k toán

Trong quá trình ho t đ ng c a đ n v , các lo i tài s n th ng xuyên bi n

đ ng đ ng th i ngu n hình thành tài s n c ng bi n đ ng S v n đ ng c a tài s n và ngu n hình thành tài s n (ngu n v n) là th hi n s t n t i và đang ho t đ ng c a

m t đ n v Bên c nh đó tài s n và ngu n v n th c s v n đ ng c n ph i có môi

tr ng kinh doanh và môi tr ng pháp lý

i t ng c b n c a h ch toán k toán là: Tài s n, ngu n v n và s v n

đ ng c a chúng và các quan h pháp lý trong quá trình ho t đ ng c a đ n v

Trong n n kinh t xã h i, các đ n v thu c các lo i hình kinh t khác nhau

đ m nh n các khâu khác nhau trong quá trình tái s n xu t xã h i và có vai trò, ch c

n ng, nhi m v khác nhau đ i v i n n kinh t

nghiên c u đ i t ng c a h ch toán k toán ch có th ch n m t lo i hình

đ n v mà đó th hi n t ng đ i đ y đ các khâu khác nhau c a quá trình tái s n

xu t và t đó suy r ng cho các lo i hình đ n v khác

Sau đây ta đi tìm hi u c th v đ i t ng c a k toán trong đ n v k toán

đi n hình là doanh nghi p s n xu t

l ng ti n c n thi t M t khác các doanh nghi p luôn c n nh ng thi t b , máy móc

s n xu t, nhà x ng, m t b ng, g i chung là t li u s n xu t

C n c vào th i gian luân chuy n c a tài s n, tài s n chia thành 2 nhóm l n

là tài s n ng n h n (tài s n l u đ ng và đ u t tài chính ng n h n) và tài s n dài h n (tài s n l đ ng và đ u t tài chính dài h n)

a Tài s n ng n h n

Tài s n ng n h n là toàn b giá tr tài s n (vô hình, h u hình) c a đ n v có

th i gian luân chuy n ng n, thông th ng là nh h n ho c b ng 1 n m, hay nh h n

ho c b ng m t chu k kinh doanh

+ Ti n và các kho n t ng đ ng ti n: Ti n m t, ti n g i ngân hàng, kim

+ Hàng t n kho: Là nh ng tài s n d tr cho quá trình ho t đ ng c a đ n v

- Theo lnh v c tham gia luân chuy n toàn b tài s n l u đ ng c a đ n v chia thành:

+ Tài s n l u đ ng trong l nh v c s n xu t nh nguyên li u v t li u, công c

- Theo tiêu chu n bi u hi n toàn b tài s n đ c chia làm các lo i sau:

+ Tài s n c đ nh h u hình: Là nh ng t li u lao đ ng giá tr l n và th i gian

s d ng lâu dài nh : nhà c a, máy móc thi t b , ph ng ti n v n t i, v t ki n trúc,

v n cây lâu n m,

+ Tài s n c đ nh vô hình: Là nh ng tài s n c đ nh không có hình thái v t

ch t, ph n nh m t l ng giá tr mà đ n v đã th c s đ u t , xu t phát t l i ích hay đ c quy n, đ c l i c a đ n v , g m có: chi phí thành l p chu n b s n xu t,

b ng phát minh sáng ch , quy n s d ng đ t,

+ Các kho n đ u t tài chính dài h n: u t ch ng khoán dài h n, là các kho n đ u t có th i gian thu h i l n h n 1 n m

1.2.1.2 Ngu n hình thành tài s n (Ngu n v n)

Tài s n c a đ n v đ c hình thành t nhi u ngu n khác nhau Tuy nhiên có

th quy các ngu n hình thành tài s n thành 2 lo i: N ph i tr và ngu n v n ch s

h u

a N ph i tr

Theo chu n m c k toán Vi t Nam s 01: “ N ph i tr là ngh a v hi n t i

c a đ n v phát sinh t các giao d ch và s ki n đã qua mà đ n v ph i thanh toán

l ng cho công nhân viên, ph i tr trong n i b , ph i tr khác…

Theo tính ch t các kho n n , n ng n h n chia làm 2 lo i:

+ N tín d ng: Là kho n n mà khi tr ph i tr c v n l n lãi, bao g m các kho n vay ng n h n

+ N chi m d ng: Là các kho n n mà đ n v chi m d ng c a ng i khác, theo lu t đ nh trong quá trình mua bán không ph i tr lãi

- N dài h n: Là kho n n mà các đ n v ph i có trách nhi m thanh toán v i

th i h n trên m t n m hay trên m t chu k kinh doanh, n dài h n chia làm 2 lo i:

+ N tín d ng: Vay dài h n, vay trung h n, n dài h n

+ N chi m d ng: Các kho n ký qu , ký c c dài h n, n ng i bán, ng i

nh n th u trên m t n m

b.Ngu n v n ch s h u

Theo chu n m c chung ( o n 18): “Ngu n v n ch s h u là giá tr v n

c a đ n v , đ c tính b ng s chênh l ch gi a giá tr tài s n c a doanh nghi p tr

nhà n c và chia cho các ch s h u đ c gi l i đ tích lu b sung v n ch s

h u

- Phân theo m c đích s d ng, ngu n v n ch s h u bao g m: Ngu n v n kinh doanh, ngu n v n chuyên dùng và ngu n v n ch s h u khác

+ Ngu n v n kinh doanh: Là ngu n v n ch s h u tài tr cho b ph n tài

s n dùng vào m c đích kinh doanh

+ Ngu n v n chuyên dùng: Là ngu n v n ch s h u dùng cho m c đích

nh t đ nh ngoài m c đích kinh doanh: qu đ u t phát tri n, qu d phòng tài chính,

qu khen th ng, phúc l i…Nh v y, ngu n v n chuyên dùng ch ra ph m vi tài

s n đ c s d ng cho m c đích nh t đ nh

+ Ngu n v n ch s h u khác: Là nh ng ngu n v n ch s h u không thu c hai lo i trên, g m l i nhu n ch a phân ph i, chênh l ch đánh giá l i tài s n, chênh

l ch t giá h i đoái,

1.2.1.3 M i quan h gi a tài s n và ngu n v n

Tài s n c a đ n v th hi n ngu n l c kinh t

B t k m t tài s n nào c ng đ c hình thành t m t ho c m t s ngu n nh t

đ nh ho c ng c l i B t c m t tài s n nào c a đ n v c ng có ngu n hình thành

t ng ng nên t ng giá tr c a tài s n c a đ n v luôn luôn b ng t ng ngu n v n

c a đ n v M i quan h này đ c bi u hi n qua ph ng trình k toán sau:

T ng giá tr tài s n = T ng ngu n v n

 T ng giá tr tài s n = N ph i tr + Ngu n v n ch s h u

Ph ng trình k toán c b n:

T ng ngu n v n ch s h u = T ng giá tr tài s n - N ph i tr

Ph ng trình này có th đánh giá đ c kh n ng t ch v tài chính c a doanh nghi p

1.2.1.4 S v n đ ng c a tài s n là đ i t ng c a h ch toán k toán

Trong các doanh nghi p s n xu t c a c i v t ch t, tài s n c a đ n v th ng

v n đ ng qua 3 giai đo n:

- Giai đo n mua hàng: Trong giai đo n này đ n v b ti n ra mua s m v t t , tài s n đ chu n b cho s n xu t và do đó tài s n c a đ n v chuy n t hình thái ti n

t sang hi n v t

- Giai đo n s n xu t: trong giai đo n này đ n v s d ng các lo i nguyên v t

li u, t li u lao đ ng, s c lao đ ng đ t o ra s n ph m theo m c đích đã đ nh

- Giai đo n bán hàng: giai đo n này đ n v xu t kho thành ph m, hàng hoá chuy n cho ng i mua đ thu v m t l ng ti n t ng ng và do đó tài s n c a đ n

v bi n đ i t hình thái hi n v t sang hình thái ti n t

1.2.2 i t ng s d ng thông tin k toán

Các đ i t ng s d ng thông tin c a k toán tài chính r t đa d ng, t c quan

qu n lý nhà n c nh : Thu , y ban ch ng khoán, nhà đ u t , ngân hàng th ng

m i, nhà cung c p,

Ng c v i thông tin k toán tài chính, thông tin k toán qu n tr không đ c công b công khai ra bên ngoài, mà ch s d ng đ i v i các nhà qu n tr các c p doanh nghi p

1.3 Vai trò - Ch c n ng - Nhi m v c a k toán

1.3.1 Vai trò

- Thu th p, x lý và cung c p thông tin v toàn b ho t đ ng kinh t tài chính

c a đ n v t khâu mua hàng, s n xu t đ n khâu bán hàng, tiêu dùng Qua đó phân tích đ c hi u qu c a công tác qu n lý; phát hi n và kh c ph c k p th i nh ng thi u sót, đ ra nh ng bi n pháp h u hi u h n nh m đ m b o s c c nh tranh trên th

tr ng

- Thu th p và cung c p thông tin đ đánh giá vi c th c hi n các nguyên t c

h ch toán kinh doanh trong doanh nghi p

- Thu th p và cung c p thông tin c n thi t cho các đ i t ng kinh doanh bên ngoài doanh nghi p thông qua báo cáo tài chính

- Cung c p tài li u đ th c hi n vi c ki m tra n i b c ng nh ph c v cho

vi c ki m tra, ki m soát các c quan có th m quy n đ i v i ho t đ ng kinh doanh

c a đ n v nh m đ m b o kinh doanh đúng pháp lu t, c nh tranh lành m nh, phù

h p v i đ nh h ng phát tri n kinh t c a Nhà N c, ch u s cho ph i và qu n lý

c a Nhà N c

- V c b n, k toán là m t ph ng th c đo l ng và thông tin nh m đáp

ng yêu c u thông tin v kinh t c a toàn xã h i Các yêu c u thông tin kinh t ho c

ít ho c nhi u, thô s hay ph c t p đ u có chung m t thu c tính đòi h i các thông tin

bi u hi n b ng ti n v tình hình và s bi n đ ng c a tài nguyên kinh t và tình hình

s d ng các tài nguyên này

* Yêu c u c b n đ i v i k toán

V i vai trò c a k toán và đ th c hi n nh ng nhi m v k toán theo quy

đ nh c a Chu n m c chung (VAS01), k toán c n ph i đáp ng đ c nh ng yêu c u

c b n sau:

- Các thông tin và s li u k toán ph i đ c ghi chép và báo cáo trên c s các b ng ch ng đ y đ , khách quan và đúng v i th c t hi n tr ng, b n ch t n i dung và giá tr c a nghi p v kinh t phát sinh Yêu c u này đòi h i k toán ph i

ph n ánh trung th c hi n tr ng, b n ch t s vi c, n i dung và giá tr nghi p v kinh

t phát sinh

- Các thông tin và s li u k toán ph i đ c ghi chép và báo cáo đúng v i

th c t , không b xuyên t c, không b bóp méo

- M i nghi p v kinh t phát sinh liên quan đ n k k toán ph i đ c ghi chép và báo cáo đ y đ , không b b sót

- Các thông tin và s li u k toán ph i đ c ghi chép báo cáo k p th i không

1.3.2 Ch c n ng

Xu t phát t đ nh ngh a c a k toán, có th th y k toán có 2 ch c n ng liên quan đ n công tác qu n lý, đó là ch c n ng thông tin và ch c n ng ki m tra

1.3.2.1 Ch c n ng thông tin

Ch c n ng thông tin đ c bi u hi n vi c k toán theo dõi toàn b các hi n

t ng kinh t , tài chính phát sinh trong quá trình ho t đ ng c a đ n v thông qua

vi c tính toán, ghi chép, phân lo i, x lý và t ng k t các d li u liên quan đ n ho t

đ ng s d ng v n và tài s n c a đ n v

1.3.2.2 Ch c n ng ki m tra

Ch c n ng ki m tra th hi n thông qua s li u đã đ c ph n ánh, k toán s

n m đ c m t cách có h th ng toàn b quá trình và k t qu ho t đ ng c a đ n v làm c s cho vi c đánh giá đúng đ n và ki m soát ch t ch tình hình ch p hành

lu t pháp c a đ n v trong công tác qu n lý k toán – tài chính Ch c n ng này giúp cho ho t đ ng c a đ n v ngày càng đ t hi u qu cao h n

1.3.2.3 M i quan h gi a các ch c n ng

Ch c n ng thông tin và ki m tra có m i qua h ch t ch v i nhau, ch c n ng thông tin là đ i t ng c a ch c n ng ki m tra, ch c n ng ki m tra là công c đôn

đ c ch c n ng thông tin đ c chính xác, rõ ràng và đ y đ h n Th c hi n t t ch c

n ng ki m tra là c s đ k toán cung c p thông tin đáng tin c y ph c v cho công tác phân tích, đánh giá đ c đ y đ , đúng đ n tình hình và k t qu ho t đ ng c a

đ n v trong t ng th i kì nh t đ nh, đ ra các quy t đ nh đúng đ n, phù h p nh m không ng ng nâng cao hi u qu ho t đ ng c a đ n v

V i các ch c n ng trên k toán đã tr thành công c h t s c quan tr ng trong công tác qu n lý c a b n thân đ n v t ch c k toán và các ch c n ng này c ng r t

c n thi t đ i v i các t ch c khác có quy n l i tr c ti p ho c gián ti p đ i v i ho t

đ ng c a đ n v t ch c kê toán, nh : ng i ch s h u v n c a đ n v , ng i cung

c p tín d ng, hàng hoá - d ch v , các nhà đ u t , các c quan tài chính ho c c quan

- Ki m tra tình hình th c hi n k ho ch s n xu t, kinh doanh; k ho ch thu;

k lu t thu n p, thanh toán, ki m tra vi c gi gìn, s d ng tài s n , v t t , ti m v n, kinh phí, phát hi n và ng n ng a k p th i nh ng hành đ ng lãng phí, tham ô, vi

ph m chính sách, ch đ , k lu t kinh t tài chính

- Phân tích thông tin, s li u k toán; tham m u, đ xu t các gi i pháp ph c

v yêu c u qu n tr và quy t đ nh kinh t , tài chính c a đ n v k toán

- Cung c p các s li u, tài li u cho vi c đi u hành ho t đ ng s n xu t - kinh doanh, ki m tra và phân tích ho t đ ng kinh t tài chính, ph c v công tác l p và theo dõi th c hi n k ho ch, ph c v cho công tác th ng kê và thông tin kinh t

Trên c s v n b n Lu t quy đ nh, có th phân tích nhi m v c a k toán theo t ng công tác k toán Xu t phát t yêu c u qu n lý và cung c p thông tin cho các đ i t ng khác nhau, k toán đ c chia thành k toán qu n tr và k toán tài chính

M i lo i đ m nh n m t nhi m v th khác nhau:

* K toán tài chính

- Nhi m v c a k toán tài chính: Là theo dõi, tính toán và ph n ánh v tình

hình tài s n và ngu n v n c ng nh tình hình v k t qu ho t đ ng c a đ n v nh m

ph c v cho các đ i t ng s d ng thông tin bên ngoài và bên trong đ n v , nh ng

ch y u là đ i t ng bên ngoài đ n v K toán tài chính cung c p nh ng thông tin

v s ki n đã x y ra

* K toán qu n tr

- Nhi m v c a k toán qu n tr : Là qua s li u c a k toán tài chính, x lý và

cung c p thông tin v quá trình hình thành, phát sinh chi phí, tình hình qu n tr tài

s n, ngu n v n và các quá trình ho t đ ng khác nh m h tr đ c l c cho nhà qu n

lý c a đ n v trong vi c ho ch đ nh, ki m soát và ra quy t đ nh K toán qu n tr có

đ c đi m c b n là không nh ng ph n ánh nh ng s ki n đã x y ra, mà còn ph n ánh nh ng s ki n đang và s x y ra trong t ng lai

1.4 Các nguyên t c k toán

Nh ng nguyên t c k toán chung đ c xây d ng nh m m c đích đ m b o quá trình x lý thông tin k toán d a trên nh ng c s th ng nh t Các nguyên t c

k toán chung này đ c xem nh là nh ng tuyên b chung v các quy đ nh và s

h ng d n ph c v cho vi c x lý thông tin k toán và l p báo cáo tài chính

1.4.1 Các khái ni m chung đ c th a nh n

1.4.1.1 Khái ni m th c th kinh doanh

ây là khái ni m c b n nh m đ ra cho k toán ph m vi, gi i h n c a m t

th c th kinh doanh hay đ n v k toán trong vi c ghi chép, ph n ánh và cung c p thông tin m t cách đ y đ Khái ni m này còn ch ra r ng đ n v k toán là t ch c

đ c l p v i các ch th , cá nhân khác và đ c l p ngay c v i b n thân ng i ch s

h u đ n v kinh doanh

1.4.1.2 Ho t đ ng liên t c

Báo cáo tài chính ph i đ c l p trên c s gi đ nh là doanh nghi p đang

ho t đ ng liên t c và s ti p t c ho t đ ng kinh doanh bình th ng trong t ng lai

g n, ngh a là doanh nghi p không có ý đ nh c ng nh không bu c ph i ng ng ho t

đ ng ho c ph i thu h p đáng k quy mô ho t đ ng c a mình Tr ng h p th c t khác v i gi đ nh ho t đ ng liên t c thì báo cáo tài chính ph i l p trên m t c s khác và ph i gi i thích c s đã s d ng đ l p báo cáo tài chính

1.4.1.3 Gi thuy t c s d n tích

M i nghi p v kinh t , tài chính c a doanh nghi p liên quan đ n tài s n, n

ph i tr , ngu n v n ch s h u, doanh thu, chi phí ph i đ c ghi s k toán vào th i

đi m phát sinh, không c n c vào th i đi m th c t thu ho c th c t chi ti n ho c

t ng đ ng ti n Báo cáo tài chính l p trên c s d n tích ph n nh tình hình tài chính c a doanh nghi p trong quá kh , hi n t i và t ng lai

1.4.2 Các nguyên t c k toán

1.4.2.1 Th c đo ti n t

Nguyên t c này th a nh n đ n v ti n t nh m t đ n v đ ng nh t trong vi c tính toán, ghi nh n các nghi p v kinh t phát sinh V i nguyên t c này, t t c các

đ i t ng k toán ph i đ c tính toán, xác đ nh b ng ti n đ ghi s , t c k toán ch

ph n nh nh ng gì có th bi u hi n b ng ti n

1.4.2.2 K k toán

K k toán là vi c phân chia ho t đ ng c a doanh nghi p thành nhi u phân

đo n th i gian b ng nhau, đ l p các báo cáo k toán ph c v cho vi c phân tích đánh giá quá trình ho t đ ng và nh ng thay đ i v tình hình tài chính c a doanh nghi p ti n cho vi c so sánh, các k k toán th ng dài nh nhau (tháng, quí,

n m)

1.4.2.3 Nguyên t c giá g c

Tài s n ph i đ c ghi nh n theo giá g c Giá g c c a tài s n đ c tính theo

s ti n ho c kho n t ng đ ng ti n đã tr , ph i tr ho c tính theo giá tr h p lý c a tài s n đó vào th i đi m tài s n đ c ghi nh n Giá g c c a tài s n không đ c thay

đ i tr khi có quy đ nh khác trong chu n m c k toán c th

1.4.2.5 Nguyên t c nh t quán

Các chính sách và ph ng pháp k toán doanh nghi p đã ch n ph i đ c áp

d ng th ng nh t ít nh t trong m t k k toán n m Tr ng h p có thay đ i chính sách và ph ng pháp k toán đã ch n thì ph i gi i trình lý do và nh h ng c a s thay đ i đó trong ph n thuy t minh báo cáo tài chính

1.4.2.6 Nguyên t c công khai

Nguyên t c này đòi h i báo cáo k toán c a doanh nghi p ph i rõ ràng, d

hi u và ph i đ y đ thông tin liên quan đ n ho t đ ng c a doanh nghi p, báo cáo

ph i đ c trình bày công khai cho nh ng ai s d ng nó

1.4.2.7 Nguyên t c tr ng y u

Thông tin đ c coi là tr ng y u trong tr ng h p n u thi u thông tin ho c thi u chính xác c a thông tin đó có th làm sai l ch đáng k báo cáo tài chính, làm

nh h ng đ n quy t đ nh kinh t c a ng i s d ng báo cáo tài chính Tính tr ng

y u ph thu c vào đ l n và tính ch t c a thông tin ho c các sai sót đ c đánh giá

trong hoàn c nh c th Tính tr ng y u c a thông tin ph i đ c xem xét trên c

ph ng di n đ nh l ng và đ nh tính

1.4.2.8 Nguyên t c th n tr ng

Th n tr ng là vi c xem xét, cân nh c, phán đoán c n thi t đ l p các c tính

k toán trong các đi u ki n không ch c ch n Nguyên t c th n tr ng đòi h i:

a/ Ph i l p các kho n d phòng nh ng không l p quá l n;

b/ Không đánh giá cao h n giá tr c a các tài s n và các kho n thu nh p; c/ Không đánh giá th p h n giá tr c a các kho n n ph i tr và chi phí;

d/ Doanh thu và thu nh p ch đ c ghi nh n khi có b ng ch ng ch c ch n v

kh n ng thu đ c l i ích kinh t , còn chi phí ph i đ c ghi nh n khi có b ng ch ng

v kh n ng phát sinh chi phí

1.5 Các ph ng pháp k toán

thu t p, phân lo i, x lý, t ng h p và cung c p thông tin thì k toán ph i

s d ng m t h th ng các ph ng pháp bao g m: Ph ng pháp ch ng t , ph ng pháp tài kho n k toán, ph ng pháp tính giá, ph ng pháp t ng h p – cân đ i k toán

1.5.1 Ph ng pháp ch ng t k toán

Ph ng pháp ch ng t k toán là ph ng pháp k toán ph n nh các nghi p

v kinh t tài chính phát sinh và th t s hoàn thành theo th i gian và d a đi m phát sinh nghi p v đó vào các b n ch ng t k toán và s d ng các b n ch ng t đó

ph c v cho công tác k toán và công tác qu n lý kinh t tài chính

1.5.2 Ph ng pháp tính giá

Ph ng pháp tính giá là ph ng pháp k toán s d ng đo ti n t đ tính toán, xác đ nh giá tr c a t ng lo i và t ng s tài s n c a đ n v thông qua mua vào, s n

xu t ra theo nh ng quy t c nh t đ nh

1.5.3 Phu ng pháp tài kho n k toán

Ph ng pháp tài kho n k toán là ph ng pháp k toán phân lo i các đ i

t ng k toán đ ph n nh và ki m tra m t cách th ng xuyên, liên t c, có h th ng tình hình và s v n đ ng c a t ng đ i t ng k toán riêng bi t

1.5.4 Ph ng pháp t ng h p và cân đ i k toán

Ph ng pháp t ng h p - cân đ i k toán là ph ng pháp k toán mà vi c thi t k

và s d ng các b ng t ng h p - cân đ i đ c d a trên c s các m i quan h cân

đ i v n có c a k toán đ t ng h p s li u t các s k toán theo các ch tiêu kinh t tài chính c n thi t nh m cung c p thông tin cho vi c đi u hành, qu n lý các ho t

đ ng kinh t c a đ n v và nh ng ng i có l i ích n m ngoài đ n v

CÂU H I ÔN T P CH NG 1

1 Hãy nêu đ nh ngh a v k toán?

2 Trình bày nh ng n i dung c b n c a đ i t ng k toán?

3 Trình bày đ nh ngh a tài s n, nh ng lo i tài s n trong doanh nghi p? Tài s n

c a doanh nghi p đ c hình thành t nh ng ngu n nào?

4 Trình bày đ nh ngh a n ph i tr , ngu n v n ch s h u Có nh ng lo i n

ph i tr và ngu n v n ch s h u nào trong doanh nghi p?

5 Trình bày m i quan h c a tài s n và ngu n v n?

6 Hãy nêu ch c n ng, vai trò, nhi m v c a k toán?

7 Trình bày các nguyên t c k toán?

T H C

1 Cho ví d v tài s n, n ph i tr , ngu n v n ch s h u và gi i thích vì sao đó

là tài s n, n ph i tr , ngu n v n ch s h u c a đ n v

2 Mô t quá trình v n đ ng c a tài s n trong doanh nghi p s n xu t, t đó rút ra

k t lu n v s v n đ ng c a tài s n trong doanh nghi p

đ ng c a t ng đ i t ng theo yêu c u qu n lý nghi p v V i n i dung này, ch ng

t có hình thái bi u hi n là k ho ch luôn chuy n ch ng t nh m luôn chuy n các

ch ng t đ n các b ph n liên quan có nhu c u thông tin v nghi p v kinh t tài chính ph n nh trong ch ng t , giúp các b ph n thu nh n, x lý nh ng thông tin

c n thi t đ qu n lý

2.1.1 Khái ni m

M i s li u ghi chép vào các lo i s k toán khác nhau c n có c s b o đ m tính pháp lý, nh ng s li u đó c n xác minh tính h p pháp, h p l thông qua các hình th c đ c Nhà n c quy đ nh c th ho c có tính ch t b t bu c ho c có tính

ch t h ng d n Các hình th c này chính là các lo i ch ng t đ c các đ n v s

d ng trong ho t đ ng c a mình

Theo kho n 7 i u 4 c a Lu t k toán 2003: "Ch ng t k toán là nh ng

gi y t và v t mang tin ph n nh nghi p v kinh t , tài chính phát sinh và đã hoàn thành, làm c n c ghi s "

2.1.2 Ý ngh a và tác d ng c a ch ng t k toán

Ch ng t k toán là ph ng ti n đ ph n ánh m i nghi p v kinh t tài chính phát sinh trong quá trình ho t đ ng c a các đ n v , nó có ý ngh a quan tr ng trong công tác k toán và công tác qu n lý, đ c bi u hi n c th nh sau:

- Ch ng t k toán là b ng ch ng đ ch ng minh tính h p pháp, h p lý c a các nghi p v kinh t phát sinh d n v

- Ch ng t k toán là c n c pháp lý cho m i s li u, thông tin kinh t và là

c s s li u đ ghi s k toán

- Ch ng t k toán là c n c pháp lý đ ki m tra vi c ch p hành các chính sách ch đ và qu n lý kinh t , tài chính t i đ n v

- Ch ng t k toán là b ng ch ng đ ki m tra k toan, b ng ch ng đ gi i quy t các v ki n t ng, tranh ch p v kinh t , ki m tra kinh té, ki m toán trong đ n

v

2.1.3 Tính ch t pháp lý c a ch ng t k toán

Ch ng t k toán áp d ng cho các doanh nghi p ph i th c hi n theo đúng

n i dung, ph ng pháp l p và ký ch ng t theo quy đ nh c a Lu t k toán và Ngh

đ nh s 129/2004/N -CP ngày 31/5/2004 c a chính ph và các v n b n pháp lu t khác có liên quan đ n ch ng t k toán

- N i dung ch ng t ph i đ y đ các ch tiêu, ph i rõ ràng, trung th c v i n i

d ng nghi p v kinh t phát sinh.Ch vi t trên ch ng t ph i rõ ràng, không t y xóa, không vi t t t S ti n vi t b ng ch ph i kh p, đúng v i s ti n vi t b ng s

- Ch ng t toán ph i đ c l p đ s liên theo quy đ nh cho m i ch ng t

i v i ch ng t l p nhi u liên ph i đ c l p m t l n cho t t c các liên theo cùng

m t n i dung b ng máy tính, máy ch ho c l ng b ng gi y than Tr ng h p đ c

bi t ph i l p nhi u liên nh ng không th vi t m t l n thì có th vi t hai l n nh ng

ph i đ m b o th ng nh t n i dung và tính pháp lý c a t t c các ch ng t

- Các ch ng t k toán đ c l p b ng máy vi tính ph i đ m b o n i dung quy

đ nh cho ch ng t k toán

2.1.3.3 Ký ch ng t

- M i ch ng t ph i có đ ch ký theo ch c danh quy đ nh trên ch ng t m i

có giá tr th c hi n Riêng ch ng t đi n t có ch ký đi n t theo quy đ nh c a pháp lu t T t c ch ký trên ch ng t đ u ph i ký b ng bút bi ho c bút m c, không

đ c ký b ng m c đ , b ng bút chì, ch ký trên ch ng t dùng đ chi ti n ph i ký theo t ng liên

- Ch ký trên ch ng t k toán c a m t ng i ph i th ng nh t và ph i gi ng

v i ch ký đã đ c đ ng ký theo quy đ nh, tr ng h p không đ ng ký ch ký thì

ch ký l n sau ph i kh p v i ch ký các l n tr c đó

- Ch ký c a ng i đ ng đ u doanh nghi p (T ng giám đ c ho c ng i

đ c y quy n), c a k toán tr ng (ho c ng i đ c y quy n) và d u đóng trên

- Ch ng t liên h p: là lo i ch ng t k t h p 2 n i dung c a 2 lo i ch ng t trên Ví d : L nh chi kiêm phi u chi, L nh xu t kiêm phi u xu t,

2.1.4.2 Phân lo i ch ng t theo n i dung c a nghi p v kinh t ph n ánh trên ch ng

2.1.4.3 Phân lo i ch ng t theo đ a đi m l p ch ng t

- Ch ng t bên trong: là các ch ng t do các b ph n n i b c a doanh

nghi p l p, nh : phi u xu t, phi u nh p, phi u thu, b ng thanh toán l ng,

- Ch ng t bên ngoài: là lo i ch ng t ph n nh các nghi p v kinh t tài chính có liên quan đ n đ n v và đ c l p t các đ n v bên ngoài, nh : Hóa đ n bán hàng,

M u Hóa đ n Giá tr gia t ng m i nh t n m 2013 (Ban hành kèm theo Thông t s 64/2013/TT-BTC ngày 15 tháng 5 n m 2013 c a B Tài chính) (In t i Công ty , Mã s thu ………… )

Ghi chú:

- Liên 1: L u

- Liên 2: Giao ng i mua

- Liên 3:

TÊN C C THU : M u s : 01GTKT3/001 HÓA N GIÁ TR GIA T NG Ký hi u: AA/13P Liên 1: L u S : 0000001

Ngày tháng n m 20

n v bán hàng: CÔNG TY TNHH A Mã s thu : a ch : 45 ph X, qu n Y, thành ph Hà N i i n tho i: S tài kho n

H tên ng i mua hàng

Tên đ n v

Mã s thu :………

a ch

Hình th c thanh toán: S tài kho n………

STT Tên hàng hóa, d ch v n v tính S l ng n giá Thành ti n 1 2 3 4 5 6=4x5

C ng ti n hàng: ……

Thu su t GTGT: …… % , Ti n thu GTGT: ………

T ng c ng ti n thanh toán

S ti n vi t b ng ch :

Ng i mua hàng

(Ký, ghi rõ h , tên)

Ng i bán hàng (Ký, đóng d u ghi rõ h ,tên)

(C n ki m tra, đ i chi u khi l p, giao, nh n hoá đ n)

2.1.4.4 Phân lo i ch ng t theo m c đ khái quát s li u ph n ánh trên ch ng t

- Ch ng t g c: là lo i ch ng t ph n ánh tr c ti p t i ch các nghi p v kinh t phát sinh nh phi u thu, phi u chi, phi u xu t

m t đ a đi m r i chuy n vào ghi s k toán Ví d : Phi u thu, phi u chi, phi u xu t kho,

- Ch ng t nhi u l n: Là lo i ch ng t ghi m t lo i nghi p v kinh t phát sinh, nh ng di n ra trong nhi u l n trong k h ch toán, đ n cu i k h ch toán m i dùng đ ghi s Ví d : Phi u xu t v t t theo h n m c,

2.1.5 Trình t luân chuy n ch ng t k toán

- B c 1: L p, ti p nh n, x lý ch ng t k toán

T t c ch ng t k toán do doanh nghi p l p ho c t bên ngoài chuy n đ n

đ u ph i t p trung vào b ph n k toán doanh nghi p

- B c 2: K toán viên, k toán tr ng ki m tra và ký ch ng t k toán ho c trình Giám đ c doanh nghi p ký duy t

B c này nh m xem xét tính h p lý, h p pháp, h p l c a ch ng t , vi c tính toán trên ch ng t đúng hay sai, có ghi đ y đ các y u t quy đ nh không? ng th i ki m tra vi c ch p hành quy ch qu n lý n i b c a ng i l p

và xét duy t đ i v i t ng lo i nghi p v kinh t

- B c 3: Phân lo i, s p x p ch ng t , đ nh kho n và ghi s k toán

C n c vào n i dung kinh t mà ch ng t ph n nh, k toán ti n hành phân

lo i ch ng t theo t ng lo i nghi p v , t ng tính ch t các kho n chi phí, theo đ a ch phát sinh,

- B c 4: L u tr , b o qu n ch ng t

Sau khi ghi s và k t thúc k k toán, ch ng t c n ph i đ c t ch c l u

tr , b o qu n m t cách khoa h c, h p lý nh m đ m b o an toàn và ti n vi c tra c u khi c n thi t

2.2 Ki m kê

2.2.1 Khái ni m

Ki m kê là ph ng pháp ki m tra t i ch các lo i tài s n hi n có nh m xác

đ nh chính xác s l ng, ch t l ng, các lo i tài s n hi n có, phát hi n các kho n chênh l ch gi a s li u th c t và s li u trên s k toán

- Theo th i gian ti n hành ki m kê: chia thành 2 lo i:

+ Ki m kê đ nh k : là ki m kê theo th i h n quy đ nh, tu theo t ng lo i tài

s n mà đ nh k ki m kê khác nhau

+ Ki m kê b t th ng: là ki m kê đ t xu t ngoài k h n quy đ nh ki m kê

b t th ng ti n hành trong tr ng h p thay đ i ng i qu n lý tài s n khi có s c phát sinh h hao, t n th t tài s n,

2.2.3 Ph ng pháp ki m kê

2.2.3.1 Ki m kê hi n v t

Tr c khi ki m kê c n s p x p hi n v t theo th t , ng n n p, chu n b đ

ph ng ti n cân đo c n thi t

Khi ki m kê hi n v t ph i có m t ng i ph trách v t ch t tr c ti p b o qu n,

qu n lý tài s n c n ki m kê tham gia Ph i ti n hành ki n kê theo m t trình t h p lý tránh trùng l p nhi u thi u sót Ngoài vi c cân, đo, đong, đi m s l ng còn c n quan tâm đánh giá ch t l ng hi n v t, phát hi n nh ng tr ng h p tài s n, v t t

h h ng, kém ph m ch t

2.2.3.2 Ki m kê ti n m t và các ch ng khoán có giá tr nh ti n

Ti n m t qu ki m kê ph i phân lo i ti n theo t ng lo i và đ m s t c a

t ng lo i đ ghi nh n vào m u bi u ki m kê đ tính t ng s ti n m t hi n còn t i

qu

2.2.3.3 Ki m kê ti n g i ngân hàng và các kho n thanh toán

Ph ng pháp ki m kê là đ i chi u s d c a tài kho n "ti n g i ngân hàng"

v i s d c a tài kho n ti n g i c a đ n v t i ngân hàng do ngân hàng sao kê báo cho đ n v ho c đ n v tr c ti p đ i chi u v i ngân hàng các kho n thanh toán ph i

kê chi ti t theo t ng khách n và ti n hành đ i chi u công n tr c ti p v i khách n khi tr c ti p

Sau khi ki m kê, các biên b n ki m kê đ c g i cho phòng k toán đ đ i chi u k t qu ki m kê v i s li u trên s k toán Toàn b k t qu ki m kê, k t qu

đ i chi u, t c là các kho n chênh l ch gi a k t qu ki m kê và s liêu trên s k toán ph i báo cáo v i th tr ng đ n v

2.2.4 Vai trò c a k toán trong ki m kê

Vai trò c a k toán đ c th hi n tr c, trong và sau khi ki m kê

- Tr c khi ki m kê, c n c vào tình hình th c t đ n v , k toán tham gia xây d ng ph ng h ng, xác đ nh ph m vi ki m kê, đ i t ng ki m kê

- Trong quá trình ki m kê, k toán tham gia ki m tra, giám sát vi c ghi chép

k t qu ki m kê, tham gia t ng h p s li u ki m kê, đ i chi u s li u ki m kê v i s

li u ghi trong s k toán và đ xu t các bi n pháp x lý các kho n chênh l ch phát

hi n trong ki m kê

- Sau khi ki m kê hoàn thành, k toán ph i c n c vào k t qu ki m kê và ý

ki n gi i quy t x lý mà ti n hành đi u ch nh s k toán cho phù h p v i s li u

th c t ki m kê

CÂU H I ÔN T P CH NG 2

1 Trình bày n i dung ch ng t k toán?

2 Trình bày n i dung tính ch t pháp lý c a ch ng t k toán?

3 Hãy cho bi t các cách phân lo i ch ng t k toán Cho ví d v các cách phân lo i k toán

4 Hãy cho bi t trình t luân chuy n ch ng t k toán?

5 Trình bày n i dung các ph ng pháp ki m kê?

Ch ng 3: TÀI KHO N K TOÁN

3.1 Khái ni m

Ph ng pháp tài kho n k toán và ghi kép là ph ng pháp thông tin và ki m tra v tr ng thái, s bi n đ ng và m i quan h gi a các đ i t ng k toán theo t ng

đ i t ng (t ng lo i tài s n, t ng lo i ngu n v n, t ng quá trình kinh doanh)

Ph ng pháp tài kho n k toán đ c th hi n d i 2 n i dung, đó là các tài kho n k toán s d ng và cách ghi chép trên tài kho n k toán

Tài kho n k toán là m t n i dung c a ph ng pháp tài kho n k toán, tài kho n k toán là nh ng c t hay trang s dùng đ ph n nh th ng xuyên, liên t c

và có h th ng các nghi p v kinh t tài chính phát sinh theo t ng đ i t ng k toán

c th

3.2 N i dung và k t c u tài kho n k toán

S v n đ ng c a đ i t ng k toán bao gi c ng là s v n đ ng c a hai m t

đ i l p Ch ng h n, ti n m t có thu và chi, nguyên li u v t li u có nh p và xu t, n vay ngân hàng có vay và tr , Do đó tài kho n ph i đ c thi t k theo ki u hai bên

đ theo dõi s v n đ ng đ c thù này c a đ i t ng k toán

3.2.1 K t c u chung c a tài kho n k toán

Trong th c t công tác k toán, tài kho n đ c bi u hi n trong các t s bao

g m 2 c t ch y u là c t N và c t Có và các c t khác có liên quan nh : c t s hi u

và ngày, tháng c a ch ng t mà tài kho n ph n nh, c t di n gi i,

Trong h c t p và nghiên c u tài kho n ký hi u d i hình th c ch "T" nh sau:

- Bên trái tài kho n g i là bên N ;

- Bên ph i tài kho n g i là bên Có;

- N , Có ch mang tính quy c không có hàm ý v kinh t

3.2.2 N i dung và k t c u c a các tài kho n k toán ch y u

3.2.2.1 Tài kho n ph n ánh tài s n

K t c u chung:

- Bên N ph n ánh các nghi p v làm t ng giá tr tài s n

- Bên Có ph n ánh các nghi p v làm gi m giá tr tài s n

N Tài kho n Có

- S d cu i k bên N = S d đ u k (bên N ) + S phát sinh t ng trong k (bên N )

- S phát sinh gi m trong k (bên Có) s d cu i k bi u hi n có th i đi m cu i

k

3.2.2.2 Tài kho n ph n ánh ngu n v n (ngu n hình thành tài s n)

K t c u chung:

- Bên N ph n ánh các nghi p v gi m ngu n hình thành tài s n

- Bên Có ph n ánh các nghi p v làm t ng ngu n hình thành tài s n

- S d cu i k (bên Có) = S d đ u k (bên Có) + S phát sinh t ng trong k (bên Có) - S phát sinh gi m trong k (bên N ) S d cu i k th hi n ngu n v n

hi n có th i đi m cu i k

3.2.2.3 Tài kho n ph n ánh quá trình và k t qu ho t đ ng kinh t

a.Tài kho n ph n ánh các kho n thu

K t c u chung:

- Bên N : + ph n ánh các nghi p v làm gi m các kho n thu

+ K t chuy n các kho n thu

- Bên Có: + ph n ánh các nghi p v làm t ng các kho n thu

* Tài kho n ph n ánh các kho n chi (Chi phí SXKD và chi phí khác)

K t c u chung:

- Bên N : ph n ánh các nghi p v làm t ng các kho n chi

- Bên Có: ph n ánh các nghi p v là gi m các kho n chi và k t chuy n các kho n chi

k và cu i k )

3.3 Phân lo i tài kho n k toán

Phân lo i tài kho n là vi c s p x p nh ng tài kho n khác nhau vào t ng nhóm, t ng lo i theo nh ng đ c tr ng nh t đ nh c a tài kho n

3.3.1 Phân lo i tài kho n theo n i dung kinh t

Phân lo i tài kho n này đ c chia thành 4 lo i:

* Lo i 1: g m nh ng tài kho n ph n nh các đ i t ng k toán có n i dun kinh t là giá tr tài s n Lo i này đ c chia thành các nhóm sau:

- Nhóm tài kho n ph n ánh tài s n l u đ ng: g m nh ng tài kho n ph n ánh các đ i t ng t toán có n i dung kinh t là giá tr tài s n

+ Nhóm tài kho n ph n nh v n b ng ti n: tài kho n "ti n m t", "ti n g i ngân hàng",

- Phát sinh t ng các kho n thu

TK ph n ánh các kho n thu (Doanh thu, thu nh p khác)

- Phát sinh gi m các kho n thu

- K t chuy n các kho n thu

TK ph n ánh các kho n chi

- Phát sinh t ng các kho n chi - Phát sinh gi m các kho n chi

- K t chuy n các kho n chi

+ Nhóm tài kho n ph n nh đ u t ng n h n: tài kho n "đ u ch ng kho n

+ Tài kho n ph n nh đ u t dài h n: Tài kho n "đ u t chúng kho n dài

h n: Tài kho n đ u t chúng kho n dài h n", Tài kho n "đ u t dài h n khác"

* Lo i 2: lo i tài kho n ph n ánh ngu n hình thành tài s n Lo i này đ c chia thành các nhóm sau:

- Nhóm tài kho n ph n nh ngu n v n ch s h u (ho c ngu n kinh phí) + Nhóm tài kho n ph n nh v n - qu : tài kho n "ngu n v n kinh doanh",

"ngu n v n xây d ng c b n",

+ Nhóm tài kho n ph n nh ngu n kinh phí: tài kho n "ngu n kinh phí ho t

đ ng", "ngu n kinh phí d án",

- Nhóm tài kho n ph n nh n ph i tr :

+ Nhóm tài kho n ph n nh n ph i tr (chi m d ng): tài kho n "ph i tr

ng i bán", "ph i tr công nhân viên",

+ Nhóm tài kho n ph n nh n tín d ng (đi vay): tài kho n "vay ng n h n",

"vay dài h n"

* Lo i 3: Lo i tài kho n ph n nh quá trình ho t đ ng kinh t Lo i này đ c chia thành các nhóm sau:

- Nhóm tài kho n ph n nh các kho n thu: G m các tài kho n ph n nh các đ i

t ng k toan có n i dung kinh t là các kho n thu phát sinh nh các tài kho n: tài kho n "doanh thu bán hàng", "doanh thu bán hàng n i b ",

- Nhóm tài kho n ph n nh các kho n chi: g m tài kho n ph n nh các đ i

t ng k toán có n i dung kinh t là chi phí s n xu t - kinh doanh,

+ Nhóm tài kho n ph n nh chi phí ho t đ ng s n xu t - kinh doanh c b n:

 Nhóm tài kho n ph n nh chi phí s n xu t: tài kho n "chi phí nguyên v t liêu

tr c ti p", "chi phí nhân công tr c ti p",

 Nhóm tài kho n ph n nh chi phí ho t đ ng kinh t khác: tài kho n 'chi phí

ho t đ ng tài chính", 'chi phí ho t đ ng b t th ng",

 Nhóm tài kho n ph n ánh các kho n chi s nghi p: tài kho n 'chi ho t đ ng",

"chi d án",

* Loai 4: Lo i tài kho n xác đ nh k t qu ho t đ ng kinh t : tài kho n 'xác

đ nh k t qu ", "chênh l ch thu",

3.3.2 Phân lo i tài kho n theo công d ng và k t c u

* Lo i 1: lo i tài kho n c b n là nh ng tài kho n ph n ánh các ch tiêu kinh

t ch y u, quan tr ng Lo i này đ c chia thành 3 nhóm:

- Nhóm tài kho n ph n ánh các lo i tài s n:

K t c u chung:

- Nhóm tài kho n ph n nh ngu n v n (ngu n hình thành tài s n):

K t c u chung:

- Nhóm tài kho n l ng tính: là nhóm tài kho n v a mang k t c u c a tài kho n giá

tr tài s n, v a mang k t c u c a tài kho n ngu n v n

* Lo i 2: Lo i tài kho n đi u ch nh: Dùng đ tính toán l a các ch tiêu đã

đ c ph n nh các tài kho n c b n nh m cung c p s li u sát th c v tình hình tài s n t o th i đi m tính toán

- Nhóm tài kho n đi u ch nh gi m: g m có:

+ Nhóm tài kho n đi u ch nh gi m giá tr tài s n

+ Nhóm tài kho n gi m đi u ch nh ngu n hình thành tài s n

- Nhóm tài kho n đi u ch nh t ng

- Nhóm tài kho n đi u ch nh v a gi m v a t ng.G m có:

+ Nhóm tài kho n đi u ch nh t ng, gi m giá tr tài s n

+ Nhóm tài kho n đi u ch nh v a t ng v a gi m ngu n hình thành tài s n

* Lo i 3: Lo i tài kho n nghi p v : c chia thành 3 nhóm:

- Nhóm tài kho n t p h p phân ph i: là nh ng tài kho n dùng đ t p h p s

li u, r i t đó phân ph i cho các đ i t ng s d ng c chia thành 2 nhóm nh :

+ Nhóm tài kho n t p h p phân ph i:

K t c u:

Nhóm tài kho n này có s d cu i k

+ Nhóm tài kho n phân ph i theo d toán: Dùng đ ph n nh các kho n chi phí phát sinh theo d toán l p t tr c Nhóm này g m 2 tài kho n sau:

- Tài kho n chi phí ph i tr : Dùng đ ph n nh các kho n chi phí s phát sinh trong th i gian t i quy mô l n có quan h đ n nhi u chu l kinh doanh nh : ti n

l ng ngh phép c a công nhân s n xu t,

K t c u

T p h p chi phí th c t phát sinh

Phân ph i chi phí ho c k t chuy n chi phí

SDCK: Chi phí ph i tr còn cu i k

SDDK: Chi phí ph i tr còn đ u k

TK Chi phí ph i tr

- Tài kho n chi phí tr tr c: Ph n nh chi phí th c t đã phát sinh nh ng ch a

đ c tính h t vào chi phí s n xu t - kinh doanh, do quy mô chi phí l n ho c b n thân chi phí có liên quan đ n nhi u chu k kinh doanh: chi phí công c d ng c s

d ng nhi u l n, chi phí c i cách k thu t,

+ K t c u:

- Nhóm tài kho n tính giá thành: Dùng đ t p h p chi phí s n xu t, cung c p các ch

tiêu đ tính giá thành s n ph m, lao đ ng, d ch v

K t c u chung:

- Nhóm tài kho n so sánh: Dùng đ xác đ nh các ch tiêu c n thi t v ho t d ng

kinh doanh b ng cách so sánh gi a bên N và bên Có c a t ng tài kho n

Ví d : K t c u c a tài kho n: "Xác đ nh k t qu kinh doanh"

Tài kho n này không có s d

- Tác d ng c a cách phân lo i tài kho n theo công d ng và k t c u: Thông qua cách phân lo i này có tác d ng t o đi u ki n thu n l i cho vi c ph n nh, ghi chép

c a k toan và vi c tính toán xác đ nh các ch tiêu c n thi t đ cung c p cho qu n lý

đi u hành ho t đ ng s n xu t - kinh doanh

3.3.3 Phân lo i tài kho n theo m i quan h v i báo cáo tài chính

Theo cách phân lo i này tài kho n đ c chia thành 3 lo i

* Lo i 1: Lo i tài kho n thu c b ng cân đ i k toán: đây là nh ng tài kho n mà

s li u cu i k c a nó đ c s d ng đ l p b ng cân đ i k toán, lo i này ph n nh giá tr tài s n và ngu n hình thành tài s n

* Lo i 2: Lo i tài kho n ngoài b ng cân đ i k toán: là nh ng tài kho n mà s

li u c a nó nh m gi i thích b sung rõ m t s ch tiêu đ c ph n nh trong b ng cân đ i k toán

Các tài kho n này có s d bên N và đ c ghi đ n

* Lo i 3: Lo i tài kho n thu c các báo cáo k t qu kinh doanh, báo cáo các

kho n chi, kho n thu: là lo i tài kho n mà s li u ph n nh c a nó đ c s d ng đ tính toán, xác đ nh các ch tiêu ghi vào báo cáo k t qu kinh doanh, báo cáo các kho n thu, kho n chi ây là nh ng tài kho n th ng có s d cu i k

3.3.4 Phân lo i tài kho n theo m c đ khái quát c a đ i t ng k toán ph n ánh trong tài kho n

Theo cách phân lo i này tài kho n đ c chia thành 2 lo i

* Lo i tài kho n t ng h p: Là tài kho n k toán đ c dùng đ ph n nh các

đ i t ng k toán mang tính t ng h p (tài kho n k toán c p 1) mà qua đó có th tính toán và rút ra các ch tiêu kinh t t ng h p

Tài kho n c p 1 là tài kho n đ c ký hi u b ng 3 con s , dùng đ ph n ánh

t ng quát tình hình hi n có và bi n đ ng c a t ng đ i t ng k toán

Ví d : Tài kho n "Nguyên li u, v t li u", tài kho n "Tài s n c đ nh h u hình",

* Lo i tài kho n chi ti t: Là tài kho n k toán đ c dùng đ ghi chép m t cách t

m chi ti t các đ i t ng đã đ c theo dõi trên tài kho n t ng h p Vi c m tài kho n chi ti t theo t ng tài kho n t ng h p và tài kho n chi ti t ph i th ng nh t v i tài kho n t ng h p v n i dung và k t c u T ng s d và s phát sinh c a t t c tài kho n chi ti t c a cùng m t tài kho n t ng h p thì ph i b ng s d và s phát sinh

3.4 H th ng tài kho n k toán

H th ng tài kho n k toán g m 2 ph n: Tài kho n ghi s kép có s hi u tài kho n đ c đánh s t 1 đ n 9 hay còn g i là tài kho n trong b ng, tài kho n ghi s

đ n có s hi u tài kho n đ c đánh s 0 hay còn g i là tài kho n ngoài b ng T c là tài kho n t lo i 1 đ n lo i 9 là nh ng tài kho n n m trong các b ng Báo cáo tài chính, tài khoàn lo i 0 n m ngoài b ng Báo cáo tài chính

Ngày 20/3/2006 B Tài chính đã ra Quy t đ nh s 15/2005/Q -BTC v vi c ban hành "H th ng tài kho n k toán doanh nghi p" áp d ng th ng nh t cho các doanh nghi p thu c m i l nh v c, m i thành ph n kinh t G m có:

Tài kho n lo i 1: Tài s n ng n h n

Tài kho n lo i 2: Tài s n dài h n

Tài kho n lo i 3: N ph i tr

Tài kho n lo i 4: Ngu n v n ch s h u

Tài kho n lo i 5: Doanh thu c a ho t đ ng chính

Tài kho n lo i 6: Chi phí c a ho t đ ng chính

Tài kho n lo i 7: Thu nh p ho t đ ng khác

Tài kho n lo i 8: Chi phí ho t đ ng khác

Tài kho n lo i 9: Xác đ nh k t qu kinh doanh

Tài kho n lo i 0: Tài kho n ngoài b ng

Trong đó: Tài kho n lo i 1,2 là tài s n, tài kho n lo i 3,4 là ngu n v n Tài kho n lo i 5,6,7,8,9 là tài kho n theo dõi quá trình kinh doanh

DANH M C H TH NG TÀI KHO N K TOÁN DOANH NGHI P

(Theo Quy t đ nh 15/2006/Q -BTC đã s a đ i theo Thông t s 244/2009/TT-BTC)

S HI U TK

S

TT C p 1 C p 2 TÊN TÀI KHO N

GHI CHÚ

LO I TK1 TÀI S N NG N H N

14 151 Hàng mua đang đi đ ng

15 152 Nguyên li u, v t li u Chi ti t theo

1561 Giá mua hàng hóa

1562 Chi phí thu mua hàng hóa

24 1611 Chi s nghi p n m tr c

25 1612 Chi s nghi p n m nay

LO I TK 2 TÀI S N DÀI H N

3334 Thu thu nh p doanh nghi p

3335 Thu thu nh p các nhân

3336 Thu tài nguyên

3382 Kinh phí công đoàn

3431 M nh giá trái phi u

3432 Chi t kh u trái phi u

3534 Qu th ng ban đi u hành công ty

57 356 Qu phát tri n khoa h c và công ngh

3561 Qu phát tri n khoa h c và công ngh

3562 Qu phát tri n KH&CN đã hình thành

TSC

LO I TK 4 NGU N V N CH S H U

58 411 Ngu n v n kinh doanh

60 413 Chênh l ch t giá h i đoái

4131 Chênh l ch t giá h i đoái đánh giá l i

67 511 Doanh thu bán hàng và cung c p d ch v

5111 Doanh thu bán hàng hóa

5112 Doanh thu bán thành ph m

5113 Doanh thu cung c p d ch v

5114 Doanh thu tr c p, tr giá

5117 Doanh thu kinh doanh b t đ ng s n đ u

5123 Doanh thu cung c p d ch v

69 515 Doanh thu ho t đ ng tài chính

70 521 Chi t kh u th ng m i

71 531 Hàng bán b tr l i

72 532 Gi m giá hàng bán

LO I TK 6 CHI PHÍ S N XU T VÀ KINH DOANH

6111 Mua nguyên li u, v t li u

6112 Mua hàng hóa

74 621 Chi phí nguyên v t li u tr c ti p

75 622 Chi phí nhân công tr c tiêp

76 623 Chi phí s d ng máy thi công DN xây l p

6231 Chi phi nhân công

6232 Chi phí v t li u

6233 Chi phí d ng c s n xu t

6234 Chi phí kh u hao máy thi công

6237 Chi phí dch v mua ngoài

82 642 Chi phí qu n lý doanh nghi p

6421 Chi phí nhân viên qu n lý