C.Mác Ph.Ăngghen và Lênin đã để lại cho nhân loại kho tàng lý luận khổng lồ trên hầu khắp các lĩnh vực của đời sống xã hội. Thật khó có một ai khẳng định rằng mình đã đọc được hết toàn bộ những tác phẩm của các ông. Cũng khó có một tác giả nào dám tuyên bố rằng mình đã đưa ra một định nghĩa về chủ nghĩa MácLênin một cách hoàn chỉnh nhất, phản ánh được đầy đủ nhất những tư tưởng chủ yếu của các ông.Kinh tế chính trị MácLênin do C.Mác và Ăngghen sáng lập, được Lênin phát triển trong điều kiện lịch sử mới nên thường gọi là kinh tế chính trị MácLênin. Đó là một trong ba bộ phận hợp thành của chủ nghĩa MácLênin. Chủ nghĩa MácLênin nói chung và kinh tế chính trị MácLênin nói riêng xuất hiện trong hoàn cảnh:
Trang 1SÁNG KIẾN VĨ ĐẠI CỦA C.MÁC VỀ GIÁ TRỊ THẶNG DƯ VÀ GIÁ TRỊ CỦA NÓ TRONG VIỆC XEM XÉT, ĐÁNH GIÁ BẢN CHẤT BÓC LỘT CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN NGÀY NAY C.Mác - Ph.Ăngghen và Lênin đã để lại cho nhân loại kho tàng lý luận
khổng lồ trên hầu khắp các lĩnh vực của đời sống xã hội Thật khó có một ai khẳng định rằng mình đã đọc được hết toàn bộ những tác phẩm của các ông Cũng khó có một tác giả nào dám tuyên bố rằng mình đã đưa ra một định nghĩa
về chủ nghĩa Mác-Lênin một cách hoàn chỉnh nhất, phản ánh được đầy đủ nhất những tư tưởng chủ yếu của các ông.Kinh tế chính trị Mác-Lênin do C.Mác và Ăngghen sáng lập, được Lênin phát triển trong điều kiện lịch sử mới nên thường gọi là kinh tế chính trị Mác-Lênin Đó là một trong ba bộ phận hợp thành của chủ nghĩa Mác-Lênin Chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung và kinh tế chính trị Mác-Lênin nói riêng xuất hiện trong hoàn cảnh:
Vào nửa đầu thế kỷ XIX, CNTB đã giành địa vị thống trị, quan hệ sản xuất TBCN được xác lập hoàn toàn ở nhiều nước Tây Âu Điều đó đặt ra hàng loạt vấn đề cần nhận thức, giải thích như quy luật phát triển tất yếu của xã hội loài người, các phương thức sản xuất thay thế nhau bắt nguồn từ sự thay đổi của lực lượng sản xuất, các quy luật vận động trong xã hội TBCN, hậu quả của nền sản xuất dựa trên kỹ thuật cơ khí đối với xu hướng phát triển của nền kinh tế TBCN, Trong xã hộ tư bản có hai giai cấp cơ bản vàcuộc đấu tranh của giai cấp
vô sản phát triển mạnh mẽ cả về quy mô và chất lượng, mâu thuẫn xã hội trở nên sâu sắc, quyết liệt Giai cấp vô sản cần có lý luận khoa học soi đường
Vào thế kỷ XIX, nhân loại đã đạt dược những thành tựu khoa học xã hội to lớn, đặc biệt là triết học cổ điển Đức, kinh tế chính trị học tư sản cổ diển Anh và chủ nghĩa xã hội không tưởng Pháp Đây chính là các nguồn gốc lý luận của chủ nghĩa Mác Kinh tế chính trị học do C.Mác vàPh.Ăng – ghen sáng lập là một bước biến đổi cách mạng trong luĩnh vực khoa học kinh tế, dựa trên cơ sở tiếp thu, kế thừa có chọn lọc các nhân tốt khoa học của kinh tế chính trị tư sản cổ
Trang 2điển Anh Tiêu biểu là những nhà kinh tế Adam Smith, David Ricardo, W.Petty…
C.Mác (1818-1883) là nhà kinh tế học Đức, xuất thân từ gia đình trạng sư có truyền thống học vấn Năm 1836, C.Mác học khoa luật Trường đại học Berlin, năm 1841 nhận học vị tiến sĩ triết học, năm 1842 bắt đầu nghiên cứu khoa học
và hoạt động xã hội.C.Mác có công lao to lớn trong việc phát triển khoa hoạc kinh tế Ông viết hàng loạt tác phẩm có giá trị mà thành tựu vĩ đại nhất là bộ
“Tư bản” Ngoài ra, C.Mác và Ph.Ăngghen còn viết chung nhiều tác phẩm quan trọng khác
Công lao của C.Mác trong lĩnh vực khoa học kinh tế là:Ông là người đầu tiên phát hiện tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá và nghiên cứu sự phát triển của các hình thái giá trị Đó là cơ sở, là chìa khoá để xây dựng và hoản chỉnh lý luận về hàng hoá, giá trị và tiền tệ, giải thích một cách khoa hoặc, triệt để nguồn gốc, bản chất của tiền tệ Xây dựng lý luận về hàng hóa, sức lao động, đây là cơ sở để xây dựng học thuyết giá trị thặng dư, là thành tựu vĩ đại của kinh tế học mác-xít Trên cơ sở đó, ông phát triển toàn diện hệ thống phạm trù, quy luật kinh tế của phương thức sản xuất TBCN và các mâu thuẫn nội tại của nó Thực hiên việc phân chia tư bản thành hai bộ phận là tư bản bất biển và
tư bản khả biến Đó là cơ sở để giải thích nguồn gốc, sự hình thành giá trị thặng dư.Ông đã hoàn chỉnh lý luận về tái sản xuất tư bản xã hội (chia tổng sản phẩm
xã hội thành ba phần: tư bản bất biến, tư bản khả biến, giá trị thặng dư, chia nền sản xuất xã hội thành hai khu vực: sản xuất TLSX và sản xuất vật phẩm tiêu dùng, mối liên hệ và trao đổi giữa hai khu vực về giá trị và hiện vật), và nhiều vấn đề khác Nhờ đó, C.Mác đã đưa KTCT tới đỉnh cao khoa học
Về phương pháp luận có điểm nổi bật là:C.Mác phát hiện phạm trù “quan hệ sản xuất” và coi đó là đối tượng nghiên cứu của kinh tế chính trị học.Áp dụng phương pháp biện chứng duy vật mà biểu hiện cụ thể thể là sử dụng có hiệu quả phương pháp trừu tượng hoá khoa học trong nghiên cứu kinh tế chính trị học
Trang 3Trong điều kiện lịch sử mới.Lênin đã soạn thảo học thuyết về CNTB độc quyền, phát hiện bản chất kinh tế qua những đặc điểm cơ bản của nó, xác định
xu hướng lịch sử của CNTB Trên cơ sở những luận điểm có tính nguyên tắc của C.Mác và Ph.Ăngghen về kinh tế chính trị XHCN, Lênin thông qua hoạt động thực tiễn cở điều kiện nước Nga đã xây dựng cơ sở kinh tế chính trị của thời kỳ quá độ lên CNXH được biểu hiện tập trung ở chính sách kinh tế mới (NEP)…
Có lẽ sẽ chẳng có vấn đề gì cần bàn nếu không có sự sụp đổ ghê gớm, thảm hại như vừa qua của các nước XHCN Đông Âu và Liên Xô, nếu không có sự tấn công điên cuồng, hả hê cuả các lực lượng thù địch đối với chủ nghĩa Mác-Lênin nói chung và kinh tế chính trị của Mác nói riêng, và nếu không có cả sự nghi ngờ, hoang mang trong bộ phận rất lớn dân cư, những người đã từng ủng
hộ chủ nghĩa Mác-Lênin chung và kinh tế chính trị Mác nói riêng thậm chí cả những người Mác xít Có phải chủ nghĩa Mác – Lênin, và những giá trị kinh tế của Mác đã hết thời, sụp đổ, đã bị chôn vùi vĩnh viễn? Có phải loài người đi vào thế kỷ 21 với hành trang không có chủ nghĩa Mác- Lênin và những lý luận kinh
tế của Mác? Phải chăng từ trước đến nay chúng ta đã mù quáng tin theo một chủ nghĩa, học thuyết sai lầm…? Hàng loạt vấn đề đang đặt ra đòi hỏi phải nghiên cứu, và nhận thức cho đúng chủ nghĩa Mác- Lênin nói chung và kinh tế chính trị
của Mác nói riêng không phải dễ.Ở đây, trong phạm vi khoa chuyên nghành và
môn học, bản thân không thể và không có khả năng giải đáp toàn bộ những vấn
đề đặt ra với chủ nghĩa Mác – Lênin nói chung và kinh tế chính trị của Mác nói riêng mà chỉ đi sâu làm rõ một trong hai phát minh khoa học vĩ đại nhất của Mác đó là học thuyết giá trị thặng dư và dưới ánh sáng của học thuyết giá trị thặng dư để khẳng định bản chất bóc lột giá trị thặng dư của chủ nghĩa tư bản ngày nay không hề thay đổi
Trang 4Học thuyết giá trị thặng dư là một phát hiện vĩ đại thứ hai của Mác – như
Ăng ghen đã đánh giá Để có được phát hiện này, Mác đã phải bỏ ra 25 năm lao động nghiêm túc và trung thực, mổ xẻ phân tích nền kinh tế TBCN và cho ra đời Bộ Tư bản “Bộ Tư bản” đã bóc trần những bí ẩn của một cực là sự làm giàu và một tính chất vĩnh cửu, tính chất tiền định thần thánh về sự tồn tại của CNTB thông qua học thuyết về giá trị thặng dư Học thuyết này đã chỉ cho giai cấp vô sản thấy rằng nó vừa phải tiến hành đấu tranh không ngừng để cải thiện đời sống, vửa phải tập hợp lực lượng thành tổ chức vững mạnh, nhằm thực hiện thủ tiêu cơ sở của sự bóc lột, nghĩa là giải quyết mâu thuẫn cơ bản của nền sản xuất TBCN giữa một bên là tính chất xã hội của nền sản xuất, trình độ xã hội hoá cao của quá trình sản xuất và bên kia là sự chiếm hữu tư nhân TBCN các sản phẩm lao động và tư liệu sản xuất mà biểu hiện quan trọng nhất của mâu thuẫn cơ bản đó là mâu thuẫn giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản Học thuyết
về giá trị thặng dư như vậy đã vạch rõ qui luật riêng biệt của sự vận động các phương thức sản xuất TBCN và của cả xã hội tư bản nói chung.Một số người cho rằng Smith đã tìm ra giá trị thặng dư khi ông nghiên cứu lợi nhuận và địa
tô Những người chủ nghĩa xã hội không tưởng cũng đã dùng danh từ giá trị thặng dư Thom-xơn đã nói: Chế độ bóc lột xuất hiện thì giá trị thặng dư cũng
đã xuất hiện Do đó có một số nhà kinh tế học tầm thường (ví dụ như Mác – đô – nam) nói rằng: Mác vay mượn lý luận giá trị thặng dư của Thom-xơn và của Rô-béc-tút.Mặc dù Mác có thể thừa kế nhưng trước Mác không có ai có được khái niệm giá trị thặng dư bao gồm tất cả các loại thu nhập không lao động Không một ai giải thích được nguồn gốc của giá trị thặng dư trong sản xuất hànghoá dưới sự tác động của quy luật giá trị
Từ giữa thế kỷ XVII đến nay, các nhà kinh tế chính trị học tư sản trong chừng mực nhất định đã nghiên cứu vấn đề giá trị thặng dư được tạo ra như thế nào Nhưng “tất cả các nhà kinh tế chính trị học đều phạm phải cái sai lầm là đã không xét giá trị thặng dư dưới dạng thuần tuý, với tư cách là giá trị thặng dư
Trang 5mà xét dưới hình thái đặc thù là lợi nhuận và địa tô” Chẳng hạn như W.Petty và trường phái trọng nông Pháp đã coi địa tô là hình thái chung của giá trị thặng
dư A Smith tuy là người đầu tiên nghiên cứu một cách hệ thống các phạm trù lợi nhuận, địa tô và lợi tức, nhưng ông không coi bản thân giá trị thặng dư là một phạm trù chuyên môn có hình thái đặc thù khác với lợi nhuận và địa tô Về sau Ricardo lại nghiên cứu sâu thêm các hình thái đặc thù này; nhưng ông chỉ chú ý nghiên cứu mối quan hệ về lượng, lợi tức và địa tô và vẫn không phát hiện ra phạm trù chung- giá trị thặng dư Trong lịch sử các học thuyết kinh tế, rất nhiều các nhà kinh tế phạm phải các sai lầm này Không kể đến một số nguyên nhân như học thuyết giá trị lao động của họ bị hạn chế về tính giai cấp
và thiếu tính khoa học, thì một nguyên nhân quan trọng khác là sự vận dụng sai lầm phương pháp luận của họ được biểu hiện trên hai mặt: Thứ nhất, họ không thể vạch ra tính quy định bản chất từ các hiện tượng kinh tế, “họ chộp lấy một cách thô bạo những tài liệu do kinh nghiệm đem lại và họ chỉ quan tâm đến thứ tài liệu này mà thôi” Thứ hai, họ chỉ xem xét một cách cô lập các hiện tượng cá biệt trong vận hành kinh tế, không thể vạch ra quan hệ nội tại của các hiện tượng này và sự chuyển hoá quan hệ của chúng Họ không thông qua bất cứ khâu trung gian chuyển tiếp nào, mà lẫn lộn trực tiếp giá trị thặng dư với các hình thái cụ thể của nó tức là lợi nhuận, lợi tức và địa tô, do đó nảy sinh một loạt các vấn đề: Trình bày không mạch lạc, các mâu thuẫn không được giải quyết và những điều nhảm nhí khác Và chỉ đến khi Mác phát hiện ra lý luận giá trị thặng dư thì mọi vấn đề khoa học, bản chất mới được làm sáng tỏ.Theo đánh giá của V.I Lênin thì “Lý luận giá trị thặng dư là hòn đá tảng của học thuyết kinh tế của Mác” và học thuyết kinh tế của C Mác là “nội dung căn bản của chủ nghĩa Mác”
Học thuyết giá trị thặng dư của Mác ra đời trên cơ sở nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa Phát hiện giá trị thặng dư làm nổ ra cuộc cách
Trang 6mạng thực sự trong toàn bộ khoa học kinh tế, vũ trang cho giai cấp vô sản thứ
vũ khí sắc bén trong cuộc đấu tranh chông chủ nghĩa tư bản
Giá trị thặng dư là một trong những khái niệm trung tâm của kinh tế chính trị Mác - Lênin Các Mác đã nghiên cứu và đưa ra một số công thức tính toán xung quanh khái niệm này trong các tác phẩm viết về kinh tế chính trị của ông
Nó được sử dụng để khẳng định lao động thặng dư của công nhân bị các nhà tư bản lấy đi, là nền tảng cho sự tích lũy tư bản.Học thuyết giá trị thặng dư là phát minh quan trọng thứ hai sau biện luận duy vật lịch sử của Marx Nội dung chính của học thuyết phát biểu rằng sản xuất và chiếm hữu giá trị thặng dư là hình thức đặc biệt trong chủ nghĩa tư bản về sản xuất và chiếm hữu sản phẩm thặng
dư, nghĩa là hình thức cao nhất của sự tha hóa con người đối với hoạt động của mình, đối với sản phẩm từ hoạt động đó, đối với chính mình, đối với người khác.Trong học thuyết này Marx đưa ra công thức T-H-T’ (tiền-hàng hóa-tiền)
để minh họa cho sự biến đổi của vốn (tư bản) dạng tiền sang dạng hàng hóa và cuối cùng quay trở lại dạng tiền ở mức cao hơn mức ban đầu một lượng ΔTT (nghĩa là T’=T+ ΔTT) Bởi tất cả giá trị được tạo thành trong quá trình biến đổi thông qua sản xuất hàng hóa là do lao động (theo Thuyết giá trị về lao động),
mà chủ yếu là lao động của người làm thuê, nên giá trị thặng dư ΔTT cũng là giá trị do lao động kết tinh Tuy nhiên, giá trị này không được chia đều cho những người trực tiếp làm ra nó, mà thuộc quyền sở hữu của chủ tư bản.Khác với công thức H-T-H (hàng hóa-tiền-hàng hóa) phản ánh chức năng trung gian của tiền trong trao đổi, công thức T-H-T’ phản ánh sự luân chuyển và tự phát triển của
tư bản Tư bản dưới dạng tiền trở thành một chủ thể tự thân, đối lập với sức lao động, bóc lột sức lao động để nuôi lớn mình lên Marx chỉ ra rằng đó là quy luật vận động của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa.Theo công thức đã dẫn thì
tư bản có khả năng lớn lên vô giới hạn Tuy nhiên Marx cũng chỉ ra giới hạn
nhất định của phát triển tư bản do chi phối của quy luật lợi nhuận trung bình.
Lợi nhuận trung bình xảy ra do sự cạnh tranh tư bản giữa các ngành kinh tế
Trang 7khác nhau Mặc khác, do khả năng chi trả trong thị trường cho nhu cầu tiêu dùng là có hạn, nên điều đó cũng kìm hãm tốc độ vận động của tư bản
Hình thức cao nhất của sự phát triển tư bản là cho vay lãi Chủ nhân của tư bản vay lãi có cảm giác rằng tiền đẻ ra tiền và công thức vận động của tư bản biến thành T-T’ Giá trị thặng dư được Marx xem là phần chênh lệch giữa giá trị hàng hóa và số tiền nhà tư bản bỏ ra Trong quá trình kinh doanh, nhà tư bản bỏ
ra tư bản dưới hình thức tư liệu sản xuất gọi là tư bản bất biến và bỏ ra tư bản để thuê mướn lao động gọi là tư bản khả biến Tuy nhiên, người lao động đã đưa vào hàng hóa một lượng giá trị lớn hơn số tư bản khả biến mà nhà tư bản trả cho người lao động Phần dư ra đó gọi là giá trị thặng dư.Có thể lấy một ví dụ như sau để giải thích: Giả sử một người lao động trong một giờ làm ra được giá trị sản phẩm là 1000 đồng Đến giờ thứ hai trở đi, trên cơ sở sức lao động đã bỏ ra
ở giờ thứ nhất, người lao động đó sẽ làm ra được 1100 đồng Số tiền chênh lệch
đó chính là giá trị thặng dư sức lao động
Để có được một lý luân vĩ đại về giá trị thặng dư ,C.Mác đã phát hiện ra tính hai mặt của sản xuất hàng hoá.Việc tìm phát hiện ra hai thuộc tính của hàng hoá không phải chỉ đến C.Mác mới phát hiện ra Trước C.Mác đã có nhiều người phát hiện ra như: A.Smith, Đ.Ricardo v.v…Nhưng lao động nào tạo ra giá trị thặng dư của hàng hoá thì trước C.Mác chưa có ai giải đáp một cách đầy đủ và khoa học.C.Mác là người đầu tiên phát hiện ra tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá C.Mác viết: “Tôi là người đầu tiên đã chứng minh một cách
có phê phán tính chất hai mặt ấy của lao động chứa đựng trong hàng hoá” Đây
là điểm mấu chốt để nhận thức vai trò khác nhau của những nhân tố tham gia vào quá trình sản xuất và tạo ra giá trị.Nhờ phát hiện ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá, C.Mác đã chứng minh một cách khoa học rằng: trong quá trình sản xuất, lao động cụ thể bảo tồn và di chuyển giá trị cũ (c ) vào trong sản phẩm mới, lao động trừu tượng tạo ra giá trị mới (v+m) và toàn bộ giá trị hàng hoá gồm (c+v+m) Điều này cả A.Smith và Đ.Ricardo không vượt lên
Trang 8được Trên cơ sở lý thuyết giá trị lao động và phát minh ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá, C.Mác đã giải quyết một cách triệt để hệ thống các phạm trù và quy luật kinh tế khác.C.Mác đã vạch rõ chất của giá trị hàng hoá là
do lao động trừu tượng kết tinh trong hàng hoá, đó là mặt đồng nhất của mọi lao động và là cơ sở của sự trao đổi Lao động cụ thể là lao động tạo ra giá trị sử dụng của hàng hoá Các loại lao động cụ thể khác nhau sẽ tạo ra các giá trị sử dụng khác nhau, nhờ đó chúng có thể đứng đối diện với nhau Như vậy C.Mác
là người đầu tiên vạch ra nguồn gốc hai thuộc tính của hàng hoá.Nhờ phát hiện
ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá, C.Mác là người đầu tiên chỉ ra vai trò khác nhau của các nhân tố: lao động, đối tượng lao động, công cụ lao động trong quá trình tạo ra giá trị và giá trị thặng dư Ba nhân tố này có vai trò khác nhau Máy móc, công cụ lao động là phương tiện để tăng sức sản xuất lao động Lao động cụ thể của công nhan chuyển nguyên vẹn giá trị của tư liệu sản xuất đã hao phí sang sản phẩm mới; còn lao động trừu tượng thì tạo ra giá trị mới ngang bằng giá trị sức lao động (v) cộng với giá trị thặng dư (m) Như vậy, trong điều kiện sản xuất hàng hoá tư bản chủ nghĩa, lao động sống, lao động trừu tượng của người công nhân tạo ra giá trị và giá trị thặng dư cho nhà tư bản Điều này các nhà kinh tế học trước C.Mác không làm được, vì họ chưa biết đến tính hai mặt của lao động hàng hoá Để giải thích nguồn gốc giá trị thặng dư, họ
đã phải viện đến sự vi phạm quy luật giá trị Do đó, họ chỉ chú ý đến các hình thái riêng biệt của giá trị thặng dư, mà chưa tìm ra nguồn gốc, bản chất và mối liên hệ của các phạm trù đó Chỉ đến C.Mác, mọi bí mật về giá trị thặng dư đã được vạch ra Đứng vững trên cơ sở lý luận giá trị, bằng phát hiện ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá, C.Mác đã chỉ ra giá trị thặng dư là do lao động trừu tượng không được trả công của người công nhân làm thuê tạo ra, bị nhà tư bản chiếm đoạt Trong thực tế, giá trị thặng dư được biểu hiện dưới các hình thái cụ thể của nó như lợi nhuận công nghiệp, lợi nhuận thương nghiệp, lợi tức cho vay, địa tô tư bản chủ nghĩa
Trang 9Như vậy chỉ đến C.Mác, bằng phát minh ra tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá mới làm cho lý luận giá trị và giá trị thặng dư được giải quyết một cách triệt để.Vì vậy, học thuyết giá trị thặng dư là hòn đá tảng của toàn bộ học thuyết kinh tế của C.Mác và chính trên cơ sở lý luận rất khoa học C.Mác đã xây dựng nên lý luận về lợi nhuận, về địa tô, về lợi tức ngân hàng, về lợi nhuận thương nghiệp Do đó, nếu bác bỏ được lý luận giá trị thặng dư sẽ đánh đổ được toàn bộ học thuyết kinh tế của C.Mác, từ đó tước bỏ được vũ khí lý luận cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, thực hiện mưu đồ dập tắt phong trào cách mạng trên hành tinh của chúng ta
Ngày nay, dưới ánh sáng của học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác, chúng ta xem xét đánh giá chủ nghĩa tư bản hiện đại trong điều kiện cách mạng khoa học-công nghệ, xét về mặt lực lượng sản xuất Chủ nghĩa tư bản hiện đại khác
xa với thời kỳ chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh.Vậy, học thuyết giá trị thặng
dư của C.Mác có còn là giá trị thặng dư nữa không? Đó là câu hỏi lớn cần phân tích, giải đáp vì nó mang tính thời đại rộng lớn và sâu sắc Nghiên cứu phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa nói chung và bóc lột giá trị thặng dư của chủ nghĩa tư bản nói riêng, C.Mác đã khẳng định: “Khi phân tích những hình thái kinh té người ta không thể dung kính hiển vi hay những chất phản ứng hoá học được Sức trừu tượng hoá phải thay thế cho cả hai cách đó Cần nhớ rằng, trừu tượng hoá khoa học của C.Mác không phải là thoát ly hiện thực mà là phương pháp quan trọng nhất để phản ánh bản chất hiện thực Vì như Ph.Ăngghen đã nói: “Mác tóm tắt nội dung nằm trong các vật và các mối quan hệ thành một biểu hiện tư tưởng khái quát, do đó sự trừu tượng của ông chỉ là sự phản ánh dưới hình thức tư tưởng, các nội dung luôn luôn nằm trong các sự vật đó”.Nghiên cứu học thuyết giá trị thặng dư của C.Mác trong điều kiện hiện nay, cần nhớ lời dặn sau đây của V.I.Lênin: “Chúng ta không hề coi lý luận Mác như
là một cái gì đó xong xuôi hẳn và bất khả xâm phạm; trái lại, chúng ta tin rằng
lý luận đó chỉ đặt nền móng cho môn khoa học mà những người xã hội chủ
Trang 10nghĩa cần phải phát triển hơn nữa về mọi mặt, nếu họ không muốn trở thành lạc hậu đối với cuộc sống”
Kể từ những năm 50 của thế kỷ XX, dưới sự tác động của cách mạng khoa học công nghệ, lực lượng sản xuất (LLSX) và phân công lao động xã hội trên phạm vi thế giới đã có bước phát triển nhảy vọt Điều đó đã thúc đẩy chủ nghĩa
tư bản (CNTB) có những điều chỉnh thích nghi cả về LLSX và quan hệ sản xuất (QHSX) để tiếp tục tồn tại và phát triển Trước thực trạng đó đã xuất hiện một
số khuynh hướng tư tưởng khác nhau trong xem xét, đánh giá thậm chí có quan điểm đã cho rằng: CNTB ngày nay là một giai đoạn hoàn toàn mới về chất trong
sự vận động phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa (TBCN); CNTB không còn là chủ nghĩa đế quốc nữa, nó đang tiến dần đến chủ nghĩa xã hội? Thực tế có đúng là CNTB ngày nay đã có sự thay đổi vè bản chất, nó không còn là chế độ xã hội tồn tại dựa trên bóc lột lao động làm thuê bằng phương thức bóc lột giá trị thặng dư?Phân tích nền sản xuất TBCN, C.Mác đã
đưa ra kết luận: Bóc lột giá trị thặng dư là qui luật tuyệt đối của CNTB Kết
luận của C.Mác vẫn tuyệt đối đúng với CNTB ngày nay, dù cho nó đã có những phát triển, biến đổi thích nghi nhiều so với thời của C.Mác.Khi phân tích về sự bóc lột giá trị thặng dư, C.Mác đã phát hiện ra rằng, điều kiện có tính chất quyết định để tiền trở thành tư bản là lao động phải trở thành hàng hoá Khám phá quan trọng này đã giúp C.Mác có được chìa khoá để lý giải mâu thuẫn của công thức chung tư bản Đồng thời, bằng việc phát hiện ra tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hoá, C.Mác đã di đến khẳng định nguồn gốc duy nhất của giá trị thặng dư là lao động của công nhân làm thuê Trong quá trình lao động, người công nhân đã tạo ra một giá trị mới khong những đủ bù đắp giá trị sức lao động của mình mà còn tạo ra một giá trị thặng dư cho nhà tư bản Toàn bộ hoạt động kinh doanh TBCN dù trong lĩnh vực hoạt động chiếm lĩnh nào cũng đều hướng tới việc chiếm lĩnh giá trị thặng dư và từ đó, C.Mác cho rằng sản xuất giá trị thặng dư là quy luật tuyệt đối của CNTB Ở đâu, khi nào còn sự tồn tại của