Giải tỏa cầu cao lãnh ở đồng tháp vvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvvv
Trang 1từ việc khảo sát, đo đạc, kiểm kê, áp giá bồi thường, quyết định thu hồi đất, đếnkhâu giải quyết các khiếu nại, bàn giao mặt bằng để đẩy nhanh tiến độ triển khaithi công, sớm hoàn thành công trình, đưa vào sử dụng Đây là những vấn đề rấtthiết thực, bức xúc, nhưng lại rất đa dạng, diễn ra phức tạp, kéo dài và phát sinhkhiếu nại liên tục Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chủ trương, quy định, banhành nhiều loại văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến đất đai, bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư (BT-HT-TĐC) trong việc thu hồi đất, giải quyết các vấn đềliên quan đến công tác giải phóng mặt bằng xây dựng công trình
Qua việc nhận thức được những yêu cầu cấp thiết, tầm quan trọng và ýnghĩa của vấn đề nêu trên; với những kiến thức về lý luận quản lý Nhà nước đãđược các Thầy, Cô truyền đạt, cùng với việc nghiên cứu các tài liệu và tình hìnhthực tiễn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Em quan tâm và chọn Đề tài:
Trang 2Quản lý nhà nước trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư xây dựng cầu Cao Lãnh thuộc dự án kết nối khu vực trung tâm đồng bằng sông Mêkông, năm 2012-2014 làm đề tài tốt nghiệp lớp chuyên viên chính khóa 19
2 Mục đích và phạm vi nghiên cứu
Mục đích của đề tài đưa ra dẫn chứng để khẳng định rằng chính sách tuymới, luật pháp tuy mới nhưng con người vẫn không thay đổi, vẫn làm việc theothói quen và phong cách cũ thì cũng không chuyển biến được, công tác BT-HT-TĐC cũng không đạt tiến độ, chất lượng, hiệu quả trong điều kiện hiện nay
Đề tài tập trung nghiên cứu tính hợp pháp và hợp lý trong thực hiện côngtác BT-HT-TĐC để giải phóng mặt bằng xây dựng công trình Cầu Cao Lãnh.Phân tích những diễn biến, nêu lên những phương án giải quyết tối ưu mang tínhkhả thi cao, cùng với bài học kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện, đưa ra những
đề xuất, kiến nghị mang tính chung nhất, góp phần giải quyết tốt những vấn đềcòn tồn tại trong công tác BT-HT-TĐC hiện nay trên địa bàn Tỉnh
Thời gian nghiên cứu: năm 2012-2014
3 Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu của đề tài, dựa trên cơ sở chủ nghĩa duy vật biệnchứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử của Mác-Lênin và bằng những kết quả khảquan thu nhận được từ thực tế trong quá trình thực hiện công tác BT-HT-TĐC
dự án cầu Cao Lãnh, so sánh kết quả thực hiện các dự án trước để phân tích,đánh giá và tìm ra nguyên nhân, biện pháp cụ thể, rút ra những bài học
4 Kết cấu của tiểu luận
Gồm 03 phần: Ngoài phần mở đầu và kết luận Kết cấu đề tài gồm 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách pháp luật trong công tác bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi thực hiện giải phóng mặt bằng
Chương 2: Thực trạng và những vấn đề đặt ra về Quản lý nhà nước trongcông tác BT-HT-TĐC, giải phóng mặt bằng dự án cầu Cao Lãnh, năm 2012-2014
Chương 3: Phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác TĐC các dự án mới trên địa bàn Tỉnh trong thời gian tới
Trang 3BT-HT-CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT TRONG CÔNG TÁC
BT, HT, TĐC KHI THỰC HIỆN GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
1.1 Tổng quan về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư
1.1.1 Cơ sở lý luận về bồi thường
Khi các công trình được xây dựng nhằm phục vụ cho mục đích quốcphòng, an ninh, lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia được triển khai thì Nhà nướccần phải có mặt bằng để thực hiện dự án Thế nhưng đất đai thuộc sở hữu toàndân, với tư cách là người quản lý, nhằm đảm bảo được lợi ích của Nhà nước, lợiích của nhân dân, khi đó Nhà nước sẽ ra quyết định thu hồi quyền sử dụng đấtcủa người dân hoặc đất được Nhà nước giao quản lý
Theo điều 4, Luật đất đai năm 2003 “Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyếtđịnh hành chính để thu hồi quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổchức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn quản lý
Việc xây dựng những công trình hạ tầng kỹ thuật cho mục tiêu phát triểnkinh tế, để phục vụ lợi ích chung là rất cần thiết nhưng không vì thế mà phải hysinh quyền lợi của những cá nhân, những nhóm người Do đó, khi quyền sửdụng đất của người dân bị thu hồi thì Nhà nước sẽ bồi thường thiệt hại
Vậy, Bồi thuờng khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trịquyền sử dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người sử dụng đất
1.1.2 Bản chất của việc hỗ trợ, tái định cư
Theo điều 4, Luật đất đai năm 2003: Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất làviệc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất thông qua đào tạo nghề mới, bố tríviệc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới
Trang 4Căn cứ Luật đất đai năm 2003 và các văn bản hướng dẫn thi hành, có thểhiểu: “Tái định cư là việc người sử dụng đất được bố trí nơi ở mới bằng mộttrong các hình thức: bồi thường bằng nhà ở mới hoặc bồi thường bằng giao đất ởhoặc bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới khi họ bị Nhà nước thu hồi đất ở
và phải di chuyển chỗ ở
Mục tiêu phát triển kinh tế và xây dựng đất nước của Đảng và Nhà nước ta đólà: “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” Trong nhiềuchiến lược phát triển của đất nước có chiến lược phát triển nhà ở nhằm tạo điềukiện cho nhân dân có chỗ ở rộng rãi hơn, tiện nghi hơn qua mỗi thời kỳ phát triển Nếu không nhìn rõ bản chất vấn đề, mỗi năm chúng ta có hàng ngàn dự áncần giải phóng mặt bằng, mỗi dự án chỉ kéo theo một gia đình khó khăn trongcuộc sống, không có chỗ ở ổn định thì sẽ có hàng ngàn gia đình gặp khó khăntrong cuộc mưu sinh, từ chỗ đang có cuộc sống ổn định sang thiếu chỗ ở hoặcchỗ ở tạm bợ Như vậy là sự phát triển sẽ thiên lệch, lợi ích của quốc gia, lợi íchcông cộng không hài hoà lợi ích cá nhân, gia đình Từ đó mục tiêu lớn của quốcgia sẽ không đạt được
Từ những nhận thức trên có thể giúp chúng ta hiểu được bản chất quantrọng của vấn đề, chính sách BT-HT-TĐC là việc Nhà nước đền trả lại tất cảnhững thiệt hại mà do việc thu hồi đất gây ra một cách tương xứng, có thể làthiệt hại vật chất và thiệt hại phi vật chất Chính sách này nhằm giúp cho người
bị thu hồi đất có thể tái lập, ổn định cuộc sống mới, mặt khác giúp họ giải quyếtđược những khó khăn khi phải thay đổi nơi ở mới
1.2 Chính sách bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất
Trải qua nhiều thời kỳ, chính sách về đất đai ở nước ta có nhiều thay đổi,Đặc biệt với sự ra đời của Luật đất đai năm 2003 đã khắc phục được nhữngthiếu sót trong công tác bồi thường Trong đó có những quy định cụ thể về việcBT-HT-TĐC khi nhà nước thu hồi đất
Trong suốt thời gian này, Nhà nước đã ban hành rất nhiều văn bản duớiLuật như Nghị định, Thông tư và các văn bản pháp quy khác về quản lý đất đainhằm cụ thể hoá các điều luật, trong đó có những quy định chi tiết về bồi thường
Trang 5khi Nhà nước thu hồi đất để giải phóng mặt bằng, như Nghị định
181/2004/NĐ-CP ; Nghị định 197/2004/NĐ-181/2004/NĐ-CP; Nghị định 84/2007/NĐ-181/2004/NĐ-CP …)
Đặc biệt là Nghị định 69/2009/NĐ-CP của Chính phủ có hiệu lực từ ngày01/10/2009, Nghị định đã góp phần giải quyết nhiều khó khăn, vướng mắc trongquản lý, sử dụng đất đai Với nhiều thay đổi tích cực và thông thoáng về các quytrình thủ tục ở các khâu: Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất; thu hồi đất, BT-HT-TĐC, trong đó công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đã có nhiều thay đổi.Qua đó kéo gần thêm khoảng cách giữa Nhà nước với người có đất bị thu hồi,hạn chế những “dự án treo” trên giấy mà nguyên nhân chủ yếu là việc khônggiải phóng được mặt bằng
1.3 Vai trò của công tác BT-HT-TĐC trong việc phát triển kinh tế -xã hội của địa phương
1.3.1 Đối với sự phát triển cơ sở hạ tầng
Ở mỗi một giai đoạn phát triển kinh tế xã hội có một sự phát triển thích ứngcủa hạ tầng kinh tế xã hội, đó là vấn đề đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, nhất làđầu tư hệ thống đường giao thông, các công trình phục vụ phát triển kinh tế-xãhội, phúc lợi công cộng, phục vụ dân sinh Đây là vấn đề có ý nghĩa hết sứcquan trọng, là động lực thúc đẩy sự phát triển toàn diện trên các lĩnh vực đờisống kinh tế-xã hội của một địa phương, quốc gia Muốn thực hiện đầu tư đạthiệu quả cao, một trong những khâu được xem là quan trọng nhất, cần phải tậptrung thực hiện tốt, đó là khâu bồi thường, giải phóng mặt bằng
Tiến độ hoàn thành của dự án phụ thuộc vào nhiều điều kiện khác nhau nhưTài chính, lao động, công nghệ, điều kiện tự nhiên, Nhưng nhìn chung, nó phụthuộc nhiều vào thời gian tiến hành BT-HT-TĐC
BT-HT-TĐC thực hiện đúng tiến độ đề ra sẽ tiết kiệm được thời gian vàviệc thực hiện dự án có hiệu quả Ngược lại giải phóng mặt bằng kéo dài gâyảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình cũng như chi phí cho dự án, cókhi gây ra thiệt hại không nhỏ trong đầu tư xây dựng Chẳng hạn một dự án dựkiến hoàn thành đến hết mùa khô nhưng do giải phóng mặt bằng chậm, kéo dàinên việc xây dựng phải tiến hành vào mùa mưa gây khó khăn cho việc thi côngcũng như tập trung vốn, lao động , ảnh hưởng đến chất lượng công trình
Trang 61.3.2 Đối với sự phát triển kinh tế -xã hội
Công tác BT-HT-TĐC mang tính quyết định tiến độ của dự án, là khâuđầu tiên thực hiện dự án Có thể nói: “Giải phóng mặt bằng nhanh là một nửa dựán” Nếu công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng không thực hiện tốt sẽ xảy rahiện tượng “treo”công trình làm ảnh hưởng chất lượng công trình, mục tiêu banđầu không thực hiện được, từ đó gây lãng phí rất lớn cho ngân sách Nhà nước
Về mặt kinh tế của dự án: BT-HT-TĐC thực hiện tốt giảm tối đa chi phí choviệc giải phóng mặt bằng, kéo dài dẫn đến chi phí tăng, tiến độ chậm gây khókhăn cho nhà đầu tư Đặc biệt, đối với các công trình có sự hợp tác đầu tư củanước ngoài như cầu Cao Lãnh nếu giao mặt bằng chậm tiến độ sẽ bị phạt tiền
Ví dụ như dự án Metro Bến Thành - Suối Tiên của tỉnh Bình Dương, cảnhbáo nguy cơ phải bồi thường 2,5 tỉ đồng/ngày cho nhà thầu Nhật Bản vì chậmbàn giao mặt bằng cũng như Hà Nội, nhà thầu Nhật phạt 200 tỉ đồng chi phí phátsinh do chậm giải phóng mặt bằng dự án cầu Nhật Tân
Trong điều kiện Tỉnh ta hiện nay, “Giải phóng mặt bằng” là một trongnhững công việc quan trọng để đầu tư xây dựng các công trình cơ sở hạ tầng,khu công nghiệp … Tạo điều kiện để Tỉnh nhà vươn lên cùng các địa phươngkhác trong vùng và cả nước, tăng cường liên kết, vì sự phát triển chung của khuvực ĐBSCL
Trang 7CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG CÔNG TÁC BT-HT-TĐC, GIẢI PHÓNG MẶT BẰNG
DỰ ÁN CẦU CAO LÃNH, NĂM 2012- 2014
2.1 Khái quát tình hình, đặc điểm Trung tâm Phát triển quỹ nhà đất tỉnh Đồng Tháp (TTPTQNĐ).
2.1.1 Vị trí pháp lý
TTPTQNĐ được thành lập theo quyết định số 74/QĐ-UB-TL ngày 16tháng 6 năm 2005 của UBND tỉnh Đồng Tháp Là đơn vị sự nghiệp trực thuộcUBND Tỉnh, có tư cách pháp nhân, trụ sở, con dấu và tài khoản riêng
2.1.2 Chức năng, nhiệm vụ
Một: Tổ chức thực hiện việc BT-HT-TĐC đối với trường hợp Nhà nướcthu hồi đất, quản lý quỹ đất thuộc khu vực đô thị và khu vực đã có quy hoạchphát triển đô thị mà Nhà nước đã thu hồi nhưng chưa giao, chưa cho thuê;
Hai: Quản lý nhà ở thuộc diện Nhà nước quản lý;
Ba: Tư vấn đầu tư và xây dựng công trình
2.2 Thực trạng quản lý nhà nước trong công tác BT-HT-TĐC xây dựng cầu Cao Lãnh, dự án kết nối khu vực trung tâm đồng bằng Mêkông, năm 2012- 2014 2.2.1 Giới thiệu sơ lược về dự án Cầu Cao Lãnh
2.2.1.1 Vị trí địa lý, quy mô công trình
Trang 8Cầu Cao Lãnh bắc qua sông Tiền, thuộc địa phận thành phố Cao Lãnh vàhuyện Lấp Vò, cách bến phà Cao Lãnh 0,8 km về phía hạ lưu và cách cầu MỹThuận 35 km về phía thượng lưu, là 01 trong 04 cây cầu lớn nhất Việt Nam Cầu Cao Lãnh là một trong ba hợp phần dự án cơ sở hạ tầng của Dự án Kếtnối khu vực Trung tâm Đồng bằng Mê Kông Đây là cây cầu lớn thứ hai (saucầu Vàm Cống) Ngoài cây cầu này, dự án còn xây dựng đường dẫn hai đầu cầuvới tổng chiều dài cầu là hơn 2.000 mét Quy mô xây dựng với 4 làn xe cơ giới
và 2 làn xe thô sơ, vận tốc thiết kế 80Km/h
Dự án được thực hiện bằng nguồn vốn viện trợ không hoàn lại của Chínhphủ Australia, vốn vay của Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) và vốn đối ứngcủa Chính phủ Việt Nam, với tổng giá trị 145 triệu USD (tương đương hơn3.000 tỷ đồng) Cùng với tuyến nối Cao Lãnh - Vàm Cống, cầu Cao Lãnh và cầuVàm Cống đưa vào sử dụng (dự kiến năm 2017) sẽ tạo ra nhiều cơ hội phát triểnkinh tế - xã hội không chỉ cho tỉnh Đồng Tháp và thành phố Cần Thơ, mà cònnối kết các tỉnh của ĐBSCL lại với nhau, tạo động lực phát triển liên kết vùng
2.2.1.2 Tầm quan trọng của dự án xây dựng cầu Cao Lãnh
Công trình cầu Cao Lãnh là dấu ấn đặc biệt, sẽ góp phần cùng với các côngtrình đường cao tốc TP.HCM - Trung Lương và các cầu Cần Thơ, cầu RạchMiễu, cầu Mỹ Thuận, cầu Vàm Cống… hoàn thiện quy hoạch tổng thể phát triểnmạng lưới giao thông đường bộ, đường cao tốc khu vực ĐBSCL đã được chínhphủ phê duyệt, đồng thời góp phần hình thành một hệ thống cơ sở hạ tầng giaothông đường bộ rộng mở, thông suốt, liên tục, tạo động lực phát triển kinh tế -
xã hội trong khu vực nói riêng và cả nước nói chung, đồng thời có ý nghĩa chiếnlược trong đảm bảo an ninh quốc phòng
2.2.1.3 Tổng quan về dự án
Cầu Cao Lãnh là hợp phần 1 của dự án kết nối khu vực trung tâm đồng bằngsông Mê Kông đi qua địa bàn các địa phương: Xã An Bình, huyện Cao Lãnh,phường 3, xã Tịnh Thới, thành phố Cao Lãnh và xã Tân Mỹ, huyện Lấp Vò
Dự án có chiều dài 7,8Km, trong đó có 2,1Km cầu còn lại là đường dẫn.Diện tích đất thu hồi 60,72ha Số hộ dân bị ảnh hưởng là 711 hộ với tổng giá trịbồi thường, hỗ trợ là 347,066 tỷ đồng
Trang 9Ngày 14/3/2011, Bộ Giao thông vận tải phê duyệt dự án đầu tư xây dựngcông trình cầu Cao Lãnh tại Quyết định số 465/QĐ-BGTVT
Ngày 27/12/2011, UBND Tỉnh giao Trung tâm Phát triển Quỹ nhà đất tỉnhĐồng Tháp (TTPTQNĐ) làm chủ đầu tư thực hiện công tác BT-HT-TĐC của dự
án, phối hợp chủ đầu tư và các đơn vị liên quan thực hiện, đảm bảo tiến độ bàngiao mặt bằng để xây dựng công trình đúng kế hoạch được phê duyệt
2.2.2 Hiện trạng thực hiện công tác BT-HT-TĐC dự án cầu Cao Lãnh
2.2.2.1 Các văn bản pháp luật áp dụng của dự án
Dự án Cầu Cao Lãnh được sử dụng nguồn vốn ODA, nên theo quy địnhcủa nhà tài trợ phải thực hiện theo hướng dẫn về chính sách GPMB-TĐC củaADB Tuy nhiên do có sự khác biệt về chính sách pháp lý giữa nhà tài trợ vàChính phủ Việt Nam, vì vậy dự án sử dụng khung chính sách được điều chỉnhthống nhất chung giữa hai bên và được Chính phủ phê duyệt
Đơn giá bồi thường về đất đai, nhà ở và các công trình kiến trúc, cây trồngtrong dự án đều được khảo sát thực tế theo giá thay thế (giá thị trường)
Quyết định số 465/QĐ-BGTVT ngày 14/3/2011 của Bộ Giao thông vận tải
về việc phê duyệt Dự án đầu tư xây dựng công trình cầu Cao Lãnh
Công văn 2232/TTg-KTN ngày 05/12/2011 của Thủ tướng Chính phủ vềviệc phê duyệt khung chính sách BT-HT-TĐC của dự án kết nối khu vực trungtâm đồng bằng MêKông
Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 (NĐ69) của Chính phủ quyđịnh về việc Quy hoạch sử dụng đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Quyết định số 29/2009/QĐ-UBND ngày 23/12/2009 (QĐ29) của UBNDTỉnh về việc ban hành Quy định về BT-HT-TĐC khi nhà nước thu hồi đất trênđịa bàn tỉnh Đồng Tháp
Công văn số 613/UBND-KTTH ngày 05/9/2012 của UBND tỉnh ĐồngTháp về việc phê duyệt giá thay thế đối với dự án qua xã Tân Mỹ, huyện Lấp VòCông văn số 844/UBND-KTTH ngày 06/12/2012 của UBND tỉnh ĐồngTháp về việc phê duyệt giá thay thế đối với dự án qua xã An Bình, huyện CaoLãnh, phường 3, xã Tịnh Thới, thành phố Cao Lãnh
Trang 102.2.2.2 Quy trình thực hiện công tác BT-HT-TĐC
Cũng như các dự án trước, các bước thực hiện một dự án theo trình tự quyđịnh tại Điều 29 QĐ29 của UBND Tỉnh (Điều 30 NĐ69 của Chính phủ)
Thực hiện trình tự quy định, TTPTQNĐ đã phối hợp với từng địa phương
có dự án đi qua, gồm: xã An Bình, huyện Cao Lãnh; phường 3, xã Tịnh Thới,thành phố Cao Lãnh và xã Tân Mỹ, huyện Lấp Vò, để hỗ trợ thực hiện
* Hỗ trợ của UBND cấp Phường - Xã
a) Họp dân công bố thông báo thu hồi đất, giới thiệu địa điểm đầu tư,hướng dẫn người dân kê khai và tổ chức kiểm tra kê khai thực địa
b) Điều tra, khảo sát xác nhận thông tin cá nhân từng hộ dân (nguồn gốcđất, nguồn gốc nhà, nhân khẩu nghề nghiệp )
c) Niêm yết phương án dự kiến, phương án được duyệt về BT-HT-TĐC.d) Phối hợp trao quyết định thu hồi đất, quyết định bồi thường cho từng hộ dâne) Cung cấp tài liệu, thông tin liên quan đến khiếu nại của dân, mời dân đốithoại, giải thích khiếu nại
* Hỗ trợ của UBND cấp Huyện - Thị
a) Ban hành Quyết định thu hồi đất, Quyết định bồi thường của từng hộ giađình cá nhân và phối hợp địa phương trao quyết định cho dân
b) Đối thoại công dân và ban hành quyết giải quyết khiếu nại theo thẩm quyềnliên quan đến BT-HT-TĐC của dự án
c) Bảo vệ phương án trước hội đồng thẩm định phương án BT-HT-TĐC
d) Thành lập tổ vận động giải phóng mặt bằng để tuyên truyền, thuyết phục dân
* Hỗ trợ của Hội đồng bồi thường
Hội đồng bồi thường được thành lập theo quy định gồm: Sở Tài nguyên vàMôi trường, Sở Giao thông vận tải, Sở Xây dựng, Sở Tài Chính và đại diệnUBND địa phương có dự án đi qua (Điều 24 QĐ29)
a) Hội đồng có trách nhiệm thẩm định phương án khảo sát giá đất thay thếcho dự án và phương án chi tiết BT-HT-TĐC do TTPTQNĐ lập, xem xét đềxuất các kiến nghị trong phương án, trình cấp thẩm quyền giải quyết