Hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Cổ phần Đông Á - Phòng giao dịch Kon Tu

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Rủi ro tín dụng, cách thức nhận dạng, ño lường, kiểm soát và giảm thiểu rủi ro tín dụng trong hoạt ñộng kinh doanh của DAB Kon Tu

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

NGUYỄN HỮU SANG

HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI

NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐÔNG Á

PHÒNG GIAO DỊCH KON TUM

Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng

Mã số : 60.34.20

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH

Đ à Nẵng – Năm 2012

Công trình ñược hoàn thành tại

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS LÊ THẾ GIỚI

Phản biện 1: PGS.TS VÕ THỊ THÚY ANH

Phản biện 2: TS NGUYỄN TRÀN PHÚC

Luận văn ñã ñược bảo vệ trước Hội ñồng chấm Luận văn tốt nghiệp thạc sĩ Quản trị Kinh doanh họp tại Đại học Đà Nẵng ngày

03 tháng 02 năm 2013

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của ñề tài:

Hiện nay trong báo cáo Thu nhập – Chi phí của NHTM Việt Nam thì thu nhập từ hoạt ñộng tín dụng chiếm tỷ trọng từ 70%-80% trong tổng thu nhập của ngân hàng Hoạt ñộng tín dụng mang lại nguồn thu nhập cao nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất Cùng với thời gian, tính chất của rủi ro tín dụng cũng thay ñổi khi các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh của Việt Nam ngày càng bị sức ép của xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế Chính vì vậy, làm thế nào ñể hoạt ñộng hiệu quả trong giai ñoạn hiện nay là một vấn ñề hết sức nan giải cho các NHTM

Ngân hàng TMCP Đông Á (Dong A Bank) là một trong những ngân hàng thương mại có chi nhánh rộng khắp cả nước Ngân hàng TMCP Đông Á - Phòng giao dịch Kon Tum (Viết tắt là DAB KonTum) là một ñơn vị trực thuộc có trụ sở tại 178A Lê Hồng Phong, Thành Phố Kon Tum Trong thời gian qua, hoạt ñộng của DAB Kon Tum ñã góp phần ñáng kể vào sự nghiệp phát triển Kinh

tế – Xã hội của Thành phố, tuy nhiên trong hoạt ñộng tín dụng, mặt

dù dư nợ tín dụng ñạt ñược chưa cao nhưng tình hình nợ quá hạn và

nợ xấu vẫn tồn tại và ñang có xu hướng tăng lên Thực tế trên ñòi hỏi DAB Kon Tum phải chú trọng và nâng cao hơn nữa hiệu quả của hoạt ñộng ngân hàng nói chung và hoạt ñộng tín dụng nói riêng nhằm ñảm bảo an toàn, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh là một yêu cầu ñặt ra hết sức cấp thiết ñối với DAB Kon Tum Do vậy,

tác giả chọn ñề tài “Hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Thương

mạ i Cổ phần Đông Á – Phòng giao dịch Kon Tum” là có ý nghĩa

thiết thực

2 Mục tiêu nghiên cứu

Hệ thống hóa các khái niệm, kiến thức về rủi ro; các dạng rủi ro

trong hoạt ñộng tín dụng; các phương pháp ño lường, kiểm soát và giảm thiểu rủi ro

Phân tích thực trạng rủi ro tín dụng và hoạt ñộng kiểm soát, giảm thiểu rủi ro tín dụng tại DAB Kon Tum

Trên cơ sở lý luận và phân tích thực trạng rủi ro tín dụng, từ ñó ñưa ra một số giải pháp phòng ngừa nhằm hạn chế rủi ro cho hoạt ñộng tín dụng tại DAB Kon Tum

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Rủi ro tín dụng, cách thức nhận dạng, ño lường, kiểm soát và giảm thiểu rủi ro tín dụng trong hoạt ñộng kinh doanh của DAB Kon Tum

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dụng: Đi sâu nghiên cứu về rủi ro tín dụng chứ không phải toàn bộ các dạng rủi ro của NHTM

+ Về không gian: DAB Kon Tum

+ Về thời gian: Nội dung phân tích tình hình rủi ro tín dụng của

ñề tài chỉ căn cứ vào các dữ liệu trong giai ñoạn từ năm 2009 ñến năm 2011

4 Phương pháp nghiên cứuTrong luận văn có sử dụng các

phương pháp như: khái quát hóa, cụ thể hóa, phương pháp hệ thống, thống kê, phân tích, tổng hợp…

5 Kết cấu ñề tài

Ngoài phần mở ñầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn ñược kết cấu theo 3 chương:

Chương 1: Những vấn ñề cơ bản về rủi ro tín dụng và hạn chế rủi

ro tín dụng của ngân hàng thương mại

Chương 2: Thực trạng rủi ro tín dụng và hoạt ñộng giảm thiểu rủi

ro tín dụng tại DAB Kon Tum

Chương 3: Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại DAB Kon Tum

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Trong lịch sử tín dụng, trong nước ñã chứng kiến rất nhiều ngân hàng, tổ chức tín dụng lâm vào tình trạng khánh kiệt, phá sản, ngừng hoạt ñộng Trên thế giới, vào năm 2008, nước Mỹ ñã gặp phải cuộc khủng hoảng ngân hàng xuất phát từ hoạt ñộng cho vay dưới tiêu chuẩn, gây ra thiệt hại nặng nề cho nền kinh tế Mỹ và lan rộng ra toàn cầu Cho dù là ngân hàng lớn, và lâu ñời như các ngân hàng nước Mỹ, Châu Âu hay ở các ngân hàng nhỏ ở nước ta, việc thua lỗ hay phá sản của các ngân hàng, có nhiều nguyên nhân, nhưng quan trọng nhất là việc quản trị rủi ro kém hiệu quả, thường bắt ñầu từ những khoản tín dụng xấu không ñược kiểm soát ở một chi nhánh nào ñó ñã lớn dần và ñã lây lang ra toàn hệ thống

Các dẫn luận trên cho thấy quản trị rủi ro, ñặc biệt là rủi ro tín dụng ñã trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, là khâu sống còn ñối với tất cả các ngân hàng trong thời ñại hiện nay Nó thu hút sự quan tâm không chỉ giới tài chính ngân hàng mà cả các chính trị gia, các nhà hoạch ñịnh chính sách của tất cả các quốc gia trên thế giới Chính vì

lý do trên, tìm hiểu ñề tài : “Hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Đông Á - Phòng giao dịch Kon Tum”, tôi ñã tham khảo một

số ñề tài nghiên cứu khoa học, luận văn công bố về hạn chế rủi ro tín dụng, phòng ngừa nợ xấu như: Luận văn cao học - Đại học Đà Nẵng

của tác giả Lê Hòa Tân: "Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đông Á chi nhánh Nha Trang", thực hiện năm

2012 Luận văn này tác giả ñã làm rõ ñược khái niệm rủi ro tín dụng, hạn chế rủi ro tín dụng và các chỉ tiêu ño lường rủi ro tín dụng của ngân hàng thương mại Tuy nhiên, ñề tài chưa làm rõ ñược nội dung hạn chế rủi ro tín dụng, các tiêu chí ñánh giá kết quả hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay và các nhân tố ảnh hưởng ñến công tác hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay của ngân hàng thương mại Qua

luận văn này, tôi ñã hiểu rõ thêm về các khái niệm rủi ro tín dụng, hạn chế rủi ro tín dụng, các nhân tố ảnh hưởng ñển rủi ro tín dụng và

hệ thống các tiêu chí phản ánh hạn chế rủi ro tín dụng

Ngoài ra, luận văn cao học - Đại học Đà Nẵng của tác giả Lê

Quốc Vũ "Giải pháp nhằm hạn chế nợ xấu tại Ngân hàng Đầu tư

và phá t triển Việt Nam"; Luận văn cao học - Đại học Đà Nẵng của tác giả Hà Đức Hùng "Giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín

dụ ng tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Chi Lăng - Thành Phố Đà Nẵng"; Luận văn cao học - Đại học

Đà Nẵng của tác giả Nguyễn Thị Mai "Giải pháp hạn chế rủi ro tín

dụ ng tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần quốc doanh VPBank chi nhánh Đà Nẵng"; Luận văn cao học - Đại học Đà Nẵng của tác giả Trần Thanh Quang " Quản trị rủi ro tín dụng tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Đăk Lăk"

Các ñề tài này tác giả ñã sử dụng duy vật biện chứng, duy vật lịch sử

và kết hợp một số phương pháp như thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp tổng hợp ñể nghiên cứu

Từ những ñề tài tham khảo trên, tôi nhận thấy ñiểm chung của các

ñề tài là trong chương 1 tác giải ñưa ra những khái niệm: rủi ro tín dụng, hạn chế rủi ro tín dụng, hệ thống các tiêu chí phản ánh hạn chế rủi ro tín dụng, các nhân tố ảnh hưởng, nguyên nhân , trong chương

2 tác giả phân tích thực trạng rủi ro, và chương 3 ñưa ra hệ thống các giải pháp hạn chế rủi ro Tuy nhiên các nội dung này vẫn còn chung

chung Điểm khác biệt của ñề tài “Hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Đông Á - Phòng giao dịch Kon Tum” mà tôi ñang

nghiên cứu là làm rõ hơn nội dụng hạn chế rủi ro tín dụng: quan ñiểm hạn chế rủi ro tín dụng, hệ thống các tiêu chí phản ánh ñến hạn chế rủi ro tín dụng, các nhân tố ảnh hưởng ñến công tác hạn chế rủi

ro tín dụng Đề tài ñi sâu phân tích thực trạng từ ñó ñánh giá và rút ra

ñược những khó khăn, thuận lợi và nguyên nhân hạn chế ñối với hạn chế rủi ro tín dụng của ñơn vị Trên cơ sở ñó ñưa ra nhóm giải pháp thích hợp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng của ñơn vị

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NHTM

1.1.1 Khái niệm và ñặc ñiểm của rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng phát sinh trong trường hợp ngân hàng không thu ñược ñầy ñủ cả gốc lẫn lãi của khoản cho vay, hoặc việc thanh toán

nợ gốc và lãi không ñúng kỳ hạn Rủi ro tín dụng không chỉ giới hạn

ở hoạt ñộng cho vay, mà còn bao gồm nhiều hoạt ñộng mang tín chất tín dụng khác của ngân hàng như bảo lãnh, cam kết, chấp thuận tài trợ thương mại, cho vay ở thị trường liên ngân hàng, tín dụng thuê mua, ñồng tài trợ

1.1.2 Phân loại rủi ro tín dụng

- Rủi ro giao dịch: nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế

trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, ñánh giá khách hàng Rủi ro giao dịch có ba bộ phận chính là rủi ro lựa chọn, rủi ro ñảm bảo, rủi ro nghiệp vụ

- Rủi ro danh mục: là một hình thức của rủi ro tín dụng mà

nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, ñược phân chia thành hai loại: rủi ro nội tại

và rủi ro tập trung

1.1.3 Những nhân tố ảnh hưởng ñến rủi ro tín dụng

* Nhân tố thuộc về năng lực quản trị của ngân hàng:

* Nhân tố thuộc về phía ngân hàng:

* Nhân tố về phía khách hàng

* Nhân tố khách quan

1.1.4 Hậu quả của rủi ro tín dụng ñối với hoạt ñộng của NHTM

- Đối với ngân hàng:

+ Về mặt tài chính: do không thu ñược nợ (gốc và lãi) ngân hàng

ñã bị giảm doanh thu trong khi vẫn chi trả tiền lãi – lãi ñầu vào của nguồn vốn huy ñộng, gây mất cân ñối trong thu chi nghiệp vụ + Về mặt xã hội: từ rủi ro tín dụng dẫn ñến rủi ro thanh khoản gây mất lòng tin, mất tín nhiệm trong nhân dân, gây tâm lý không ổn ñịnh khách hàng ồ ạt rút tiền ở ngân hàng dẫn ñến nguy cơ phá sản ngân hàng

- Đối với chính quyền quản lý cấp trên ngân hàng: gây mất

lòng tin, không tin tưởng vào sự chỉ ñạo hoạt ñộng của cấp cơ sở

- Đối với nền kinh tế: làm phá sản một vài ngân hàng sẽ dễ lây

lan sang ngân hàng khác làm xuất hiện tâm lý sợ hãi trong dân cư do

sự phá sản của ngân hàng mà ñua nhau rút tiền ồ ạt

1.2 HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.2.1 Quan niệm về hạn chế và hạn chế rủi ro tín dụng

Hạn chế là các hoạt ñộng nhằm phòng ngừa ñể giảm thiểu khả năng xảy ra sự việc không mong muốn nào ñó và ñưa ra các biện pháp xử lý sự việc ñó khi ñã xảy ra

Hạn chế rủi ro tín dụng là các hoạt ñộng mà ngân hàng ñưa ra nhằm phòng ngừa ñể giảm thiểu khả năng xuất hiện rủi ro tín dụng

và ñưa ra các biện pháp xử lý khi rủi ro tín dụng ñã xảy ra

1.2.2 Hoạt ñộng hạn chế rủi ro tín dụng

a Các hoạt ñộng nhằm phòng ngừa rủi ro tín dụng

Xây dựng chính sách tín dụng và quy trình phân tích tín dụng hợp lý, khoa học

Phân loại và ñánh giá khách hàng

Phân tán rủi ro tín dụng

Mức giảm nợ xấu = Số dư nợ xấu cuối kỳ - Số dư nợ xầu ñầu kỳ

Nợ xấu (nợ từ nhóm 3, 4, 5) là các khoản tín dụng có nguy

cơ không thể thu hồi và ñây là biểu hiện của rủi ro tín dụng Chỉ tiêu này thấp thể hiện rủi ro tín dụng của ngân hàng thấp và các kế hoạch của ngân hàng sẽ ñược thực hiện tốt Ngược lại rủi ro tín dụng của

ngân hàng cao, ñiều này ảnh hưởng ñến chi phí, lợi nhuận cũng như tính thanh khoản của ngân hàng

Số nợ xóa ròng ñầu kỳ Chỉ tiêu tỷ lệ nợ xấu chưa phải là căn cứ tin cậy ñể ñánh giá mức ñộ rủi ro mà ngân hàng phải ñối mặt

d Mức giảm tỷ lệ trích lập dự phòng

Dự phòng rủi ro tín dụng ñược trích lập

e Sự thay ñổi cơ cấu các nhóm nợ xấu

Sự thay ñổi trong cơ cấu các nhóm nợ xấu theo chiều hướng tăng

nợ nhóm 3 và giảm nợ nhóm 4, 5 thì ñây là sự thay ñổi cơ cấu các nhóm nợ xấu theo chiều hướng tốt hơn, những khoản nợ này chỉ gặp khó khăn tạm thời và có khả năng thu hồi và ngược lại

1.3 NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN VIỆC HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

1.3.1 Nhân tố chủ quan

Các nhân tố cơ bản ảnh hưởng ñến việc hạn chế rủi ro tín dụng như:

- Nhận diện rủi ro tín dụng

- Tình hình sản xuất kinh doanh, tình hình tài chính của khách hàng

- Sự lừa ñảo của khách hàng

Rủi ro do môi trường pháp lý, kinh tế, chính trị, văn hoá - xã hội

Môi trường pháp lý có ảnh hưởng lớn ñến việc hạn chế rủi ro tín dụng Nếu môi trường pháp lý tốt, ñầy ñủ, ñồng bộ sẽ góp phần tích

cực vào hiệu quả của các biện pháp hạn chế rủi ro tín dụng

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Như vậy, chương 1 ñã khái quát những vấn ñề cơ bản về lý luận

về hoạt ñộng tín dụng và rủi ro tín dụng trong hoạt ñộng kinh doanh ngân hàng của ngân hàng thương mại Trên cơ sở ñó ñưa ra một số

hệ thống các chỉ tiêu phản ánh kết quả hạn chế rủi ro tín dụng, các nhân tố ảnh hưởng, nguyên nhân , qua ñó giới thiệu trọng tâm của luận văn nội dung hạn chế rủi ro tín dụng, làm cơ sở cho việc ñánh giá và phân tích thực trang trong chương tiếp theo

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG RỦI RO TÍN DỤNG VÀ HOẠT ĐỘNG GIẢM THIỂU RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI

CỔ PHẦN ĐÔNG Á – PHÒNG GIAO DỊCH KON TUM 2.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ DAB KON TUM

2.1.1.Sơ lược quá trình hình thành và phát triển của DAB

Kon Tum

DAB Kon Tum chính thức khai trương hoạt ñộng vào ngày

14/07/2008, là Phòng giao dịch trực thuộc Dong A Bank

Tên giao dịch: Ngân hàng TMCP Đông Á – PGD Kon Tum ĐC: 178A Lê Hồng Phong, P.Quyết Thắng, TP.Kon Tum, Kon Tum

Từ những ngày ñầu thành lập, DAB Kon Tum ñã ñối diện với sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng quốc doanh trên ñịa bàn Đây là những ngân hàng lớn, hoạt ñộng lâu dài, mạng lưới hoạt ñộng lớn Tuy nhiên, DAB Kon Tum ñã từng bước thích nghi, chấp nhận thách thức của thị trường ñể phục vụ khách hàng với các sản phẩm

ña dạng, thái ñộ phục vụ nhiệt tình, thân thiện

Tuy mới thành lập không lâu nhưng với lợi thế vị trí hoạt ñộng cùng với ñội ngũ nhân viên trẻ trung, năng ñộng, tác phong làm việc chuyên nghiệp, DAB Kon Tum ñã nhanh chóng thu hút ñược nhiều

2011 lại giảm (23,45%) so với năm 2010

b Tình hình hoạt ñộng cho vay

Trong ba năm dư nợ cho vay ñều tăng, dư nợ năm sau cao hơn năm trước, cụ thể: năm 2010 ñạt 92,29 tỷ ñồng, tăng 49,50% Tốc ñộ tăng có xu hướng giảm dần qua năm 2011, cụ thể ñạt 115,89 tỷ ñồng, chỉ tăng 25,58% so với năm 2010 Dư nợ cho vay chủ yếu là dư nợ cho vay ngắn hạn, dư nợ cho vay trong lĩnh vực ngành nông nghiệp

và lâm nghiệp tăng nhanh qua các năm, năm 2010 ñạt 13,84 tỷ ñồng, tăng 97,16% so với năm 2009; và tăng cao trong năm 2011 ñạt 45 tỷ, tăng 225,24% so với năm 2010

c Kết quả hoạt ñộng kinh doanh

Tổng thu nhập qua các năm ñều tăng cao, cụ thể năm 2010 ñạt 16,98 tỷ ñồng, tăng 58,57%; năm 2011 ñạt 29,63 tỷ ñồng, tăng 74,52% Nguồn thu nhập chủ yếu từ lãi vay từ hoạt ñộng cho vay Tổng chi phí cũng tăng cao qua các năm, cụ thể là năm 2010 tăng 70,33% so với năm 2009 Tuy nhiên bước sang năm 2011, DAB KonTum ñã thực hiện chính sách thắt chặt chi tiêu và chi phí lãi từ hoạt ñộng huy ñộng vốn giảm nên tốc ñộ tăng năm 2011 chỉ còn

và tỷ lệ nợ của nhóm 2 luôn ở mức cao làm cho tỷ lệ nợ quá hạn tại ngân hàng duy trì ở mức cao Nguy cơ rủi ro tín dụng của DAB Kon Tum có thể bùng phát trong tương lai nếu không có biện pháp hữu hiệu ñể khống chế và giảm thiểu dư nợ thuộc nhóm 2

2.2.2 Thực trạng nợ xấu theo ngành, thành phần kinh tế, tài sản thế chấp và theo thời hạn cho vay

Tỷ lệ nợ xấu ở DAB Kon Tum ở mức thấp, dao ñộng qua các năm không quá 3% với tổng dư nợ Nợ xấu tăng dần qua các năm,

cụ thể: năm 2010 nợ xấu ñạt 1,25 tỷ ñồng, chiếm 1,35% dư nợ cho vay, tăng 326,08% so với năm 2009 Năm 2011 nợ xấu ñạt 2,11 tỷ ñồng, chiếm 1,82% dư nợ cho vay, tăng 68,80% so với năm 2010

2.3 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI DAB KON TUM

Hiện nay DAB Kon Tum thực hiện nhiều biện pháp ñể hạn chế