Cơ năng − Tiền sử: BN có thể đã đc phát hiện u nang BT từ trớc or ko − Đau bụng đột ngột, dữ dội, đau khắp bụng nhng sau đó khu trú ở vùng cuống u bị xoắn − Kèm theo buồn nôn, nôn, RLTH,
Trang 1Cõu 92: UNBT xoắn: tr/c, cđ và xử trớ
I Đại cương.
• U nang BT là khối u có vỏ bọc ngoài, bên trong chứa dịch nhày or 1 vài loại mô nào đó
• U nang BT xoắn là BC hay gặp nhất của u nang BT, thờng xra ở các nang có cuống dài, ko dính, kích thớc ko to lắm (8 – 15cm)
1 Triệu chứng
1.1 Lâm sàng
a Cơ năng
− Tiền sử: BN có thể đã đc phát hiện u nang BT từ trớc or ko
− Đau bụng đột ngột, dữ dội, đau khắp bụng nhng sau đó khu trú ở vùng cuống u bị xoắn
− Kèm theo buồn nôn, nôn, RLTH, RL nhu động ruột (bí trung đại tiện, bụng trớng dần lên)
− Thờng ko có RL kinh nguyệt
b Toàn thân
− Có thể choáng do đau: hốt hoảng, lo lắng, mạch nhanh, HA tụt, vã mồ hôi, chi lạnh
Mạch, HA ổn định???
c Thực thể
− Khỏm bụng:
+ Bụng trớng dần lên, phản ứng thành bụng (+), ấn có điểm đau chói
+ Nắn bụng có thể sờ thấy khối u vựng bụng dưới
− Thăm ÂĐ kết hợp với nắn ngoài thấy:
+ Sờ thấy khối u cạnh TC, ranh giới rừ
+ Ấn vào khối u BN đau chói (đb khi chạm vào cuống khối u)
+ Di động hạn chế??? (?di động TC thấy khối u di động theo)
1.2 CLS
− SÂ: giúp chẩn đoán xđ
+ Thấy khối u ranh giơi rừ, cạnh TC bỡnh thường
+ Gđ muộn có thể thấy dịch, lẫn máu trong khối u
− hCG (-) loại trừ CNTC
− CTM: ko có dh thiếu máu cấp -> loại trừ CM trong ổ bụng
2 Chẩn đoán
2.1 Ch/đ xác định: dựa vào LS, CLS (SA + hCG (-)).
− Nếu BN đã đc chẩn đoán là u nang BT thì chẩn đoán dễ hơn
Trang 2+ Đau bụng đột ngột, dữ dội
+ Phản ứng khắp bụng, đb vị trí xoắn
+ Thăm ÂĐ: có khối cạnh TC, to hơn trớc, di động TC và khối u rất đau
+ SÂ: giúp ch/đ xđ
− Nếu cha đc chẩn đoán u nang BT từ trớc thì dựa vào tr/ch LS, CLS (đb SÂ)
2.2 Chẩn đoán phân biệt
• Cú thai dọa sảy:
+ Chậm kinh, nghộn
+ Tử cung to, mềm, kớch thước tương xứng tuổi thai
+ Khỏm ko thấy khối cạnh tử cung
+ hCG (+), SA cho CĐXĐ
• UXTC dưới phỳc mạc cú cuống xoắn:
+ Khú phõn biệt
+ Chẩn đoỏn dựa vào SA, chụp CLVT
• Viờm phần phụ, nhất là VPP cấp
+ Triệu chứng nhiễm trựng rừ: khớ hư nhiều, hụi, sốt nhẹ
+ CTC, TC bỡnh thường
+ Tỳi cựng bờn dày dớnh, ranh giới ko rừ
+ Thường thấy khối nề cả 2 bờn vũi trứng
+ CTM: BC tăng, chủ yếu BCĐNTT
+ Điều trị KS, chườm mỏt cỏc triệu chứng giảm rừ
• Chửa ngoài tử cung thể huyết tụ thành nang vỡ thỡ 2:
+ Tiền sử:
o Chậm kinh, nghộn
o Ra mỏu đen õm đạo, ớt một, dai dẳng
o Đau bụng õm ỉ hạ vị
+ Khỏm:
o Tử cung to hơn bỡnh thường
o Tiểu khung cú khối u ranh giới ko rừ, dớnh vào tử cung, ấn đau, ko di động
+ hCG cú thể (+) hoặc (-)
+ Siờu õm: buồng tử cung rỗng, cú khối õm vang ko đồng nhất ở 1 bờn phần phụ, bờ dày, cú thể thấy õm vang thai
• Đỏm quỏnh ruột thừa;
+ Tiền sử: đau, PUTB hố chậu phải, sốt nhẹ trước đú vài ngày
+ Khỏm HCP cú 1 mảng ranh giới ko rừ, ấn đau ớt
+ Thăm õm đạo: CTC, TC bỡnh thường
Chửa ngoài TC vỡ
− Giống: Đau bụng đột ngột, dữ dội
Choáng
Trang 3− Khác: TS tắt kinh, nghén
Ra máu ÂĐ ít một, dai dẳng
Có dh chảy máu trong ổ bụng Thăm ÂĐ: khối cạnh TC nhỏ, cảm giác TC bồng bềnh nh trong nớc, khó xđ thể tích TC, túi cùng sau đầy, đau
hCG (+) SÂ: giúp chẩn đoán phân biệt
Vỡ nang DeGraff
− Giống: Đau bụng đột ngột, dữ dội
Ko có TS chậm kinh, hCG (-)
− Khác: Cạnh TC ko có khối ấn đau
Di động TC ko đau
U xơ TC dới PM có cuống Phân biệt bằng SÂ thấy âm vang đồng nhất Viêm phần phụ: ứ nớc, ứ mủ vòi trứng
Vỡ tạng trong ổ bụng ko do sang chấn
− Giống: Đau bụng đột ngột, dữ dội
Choáng
Ko có TS chậm kinh, nghén, hCG (-)
− Khác: HC chảy máu trong ổ bụng
Dh mất máu cấp trên LS và CTM SÂ: dịch trong ổ bụng, hình ảnh đng vỡ tạng
3 Xử trí
• Khi đó chẩn đoỏn xỏc định UNBT xoắn phải mổ cấp cứu ngay: mổ mở hoặc mổ nội soi
• Phẫu thuật:
+ Nếu khối u hoại tử: cặp cắt cuống nang, ko thỏo xoắn, ko để chất độc từ khối u vào mỏu
+ Nếu khối u chưa hoại tử: cú thể bảo tồn, gỡ xoắn
+ Kiểm tra buồng trứng bờn đối diện, nhất là u nang bỡ
+ Sau khi cắt khối u gửi GPB: xỏc định u lành tớnh hay ỏc tớnh
+ Nếu u ỏc tớnh: phải cắt cả 2 buồng trứng, tử cung, cú thể cắt cả mạc nối lớn cú thể lấy rộng hơn: nạo vột hạch và tổn thương đường tiờu húa Húa trị liệu kết hợp
+ Trường hợp kốm theo cú thai: phải bảo tồn tối đa buồng trứng, hoặc dựng hormone trợ thai sau mổ
• Theo dừi sau mổ: phỏt hiện tỏi phỏt, ung thư húa
Trang 4− Khi đã chẩn đoán xđ là u nang BT xoắn phải mổ cấp cứu ngay, mổ mở or nội soi
− Nếu BN lớn tuổi, đủ con: Cặp, cắt khối u, ko tháo xoắn, kiểm tra BT bên kia
− Nếu BN cha có con, khối u hồng => mổ bóc tách u
− Nếu khối u nang BT xoắn đã vỡ -> mổ cc: cặp, cắt khối u, rửa sạch ổ bụng, ko cần dẫn lu
− Nếu BN sau nạo trứng đang theo dõi K NBN mà bị xoắn nang hoàng tuyến
+ Cắt bỏ nang hoàng tuyến bị xoắn
+ Kiểm tra BT bên kia
+ Nếu BN còn trẻ, ko thấy di căn bộ phận SD, ko cần cắt BT ngay nếu ko nghi ngờ
− Bất kỳ TH nào cũng phải ktra BT bên đối diện
− Cắt khối u phải gửi GPB khối u để biết tính chất khối u -> có thái độ xử trí tiếp
− HS chống sốc, hậu phẫu tốt, KS sau mổ
− Theo dõi tái phát, K
− Nếu kèm có thai phải bảo tồn tối đa BT or dùng hormon trợ thai sau mổ