Lập Kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn thuế ATA

Mục tiêu nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu công tác Lập kế hoạch kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn thuế ATAX được áp dụng trong thực tế tại khách h

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

Công trình được hoàn thành tại ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

Người hướng dẫn khoa học :TS ĐOÀN NGỌC PHI ANH

Phản biện 1: TS ĐOÀN THỊ NGỌC TRAI

Phản biện 2: PGS TS ĐẶNG VĂN THANH

Luận văn đã được bảo vệ tại Hội đồng chấm Luận văn tốt nghiệp Thạc sĩ Quản trị kinh doanh họp tại Đại học Đà Nẵng vào ngày 23 tháng 12 năm 2013

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

Trung tâm Thông tin - Học liệu, Đại học Đà Nẵng

Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Lập kế hoạch kiểm toán có vai trò quan trọng, chi phối tới chất lượng và hiệu quả chung của toàn bộ cuộc kiểm toán Lập kế hoạch kiểm toán không chỉ xuất phát từ yêu cầu chính của cuộc kiểm toán nhằm chuẩn bị những điều kiện cơ bản trong công tác kiểm toán, cho cuộc kiểm toán mà còn là nguyên tắc cơ bản trong công tác kiểm toán đã được quy định thành chuẩn mực và đòi hỏi các kiểm toán viên phải tuân theo đầy đủ nhằm đảm bảo tiến hành công tác kiểm toán có hiệu quả và chất lượng Chính từ sự chi phối mạnh mẽ của kế hoạch kiểm toán tới chất lượng và hiệu quả cuộc kiểm toán, và thực

tế công tác lập kế hoạch kiểm toán tại ATAX, kết hợp với quá trình học tập nghiên cứu, tác giả chọn đề tài cho Luận văn Thạc sĩ kinh tế

của mình là “ Lập Kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính tại Công

của mình

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là tìm hiểu công tác Lập kế hoạch kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn thuế ATAX được áp dụng trong thực tế tại khách hàng, từ đó đề xuất những giải pháp hoàn thiện dựa trên cơ sở tổng hợp, hệ thống hóa lý luận và thực tiễn Lập kế hoạch kiểm toán BCTC tại ATAX

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu: Đề tài tập trung nghiên cứu lý luận về lập kế hoạch kiểm toán trong kiểm toán Báo cáo tài chính và thực tiễn Lập kế hoạch kiểm toán báo cáo tài chính tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn thuế ATAX

Phạm vi nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn thuế ATAX

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài được thực hiện dựa trên những luận điểm khoa học của chủ nghĩa duy vật biện chứng để nghiên cứu các vấn đề lý luận cũng như thực tiễn một cách logic, khoa học Đồng thời đề tài vận dụng các phương pháp cụ thể khác trong quá trình nghiên cứu như: Phương pháp nghiên cứu tài liệu, phỏng vấn, so sánh, phân tích, tổng hợp… để phân tích, đánh giá thực tiễn công tác lập kế hoạch kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn thuế ATAX, từ

đó đưa ra các đề xuất nhằm hoàn thiện công tác lập kế hoạch kiểm toán BCTC

Kiểm toán và Tư vấn thuế ATAX

Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác lập kế

hoạch kiểm toán BCTC tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn

thuế ATAX

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

“Chương trình kiểm toán mẫu” thuộc dự án Tăng cường năng lực Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam do Hội kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) thực hiện với sự tài trợ của Ngân

kiểm toán mẫu này là phương pháp kiểm toán dựa trên rủi ro Theo

đó việc xác định, đánh giá và thiết kế các thủ tục để xử lý rủi ro được thực hiện trong suốt quá trình kiểm toán

Touch Tomasu xuất bản năm 2004 có ảnh hưởng đến việc lập kế

hoạch kiểm toán Nội dung của tài liệu là hướng dẫn phương pháp

kiểm toán BCTC dựa trên rủi ro, với sự tập trung chính vào sự hiểu biết về kinh doanh của từng khách hàng và xác định các rủi ro liên quan với khách hàng, hợp đồng kiểm toán và tổng thể báo cáo tài chính

Nghiên cứu khác của Ngô Thị Kim Anh (2011) với đề tài

“Đánh giá hệ thống KSNB DN trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm

tác đánh giá hệ thống KSNB DN trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán BCTC tại Công ty Kiểm toán và Kế toán AAC được áp dụng trong thực tế tại khách hàng, từ đó đề xuất những giải pháp hoàn thiện dựa trên cơ sở tổng hợp, hệ thống hóa lý luận và thực tiễn đánh giá hệ thống KSNB DN trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán

BCTC tại AAC

Nghiên cứu của Trần Thị Thanh Tiếng (2012) với đề tài

“Nghiên cứu phương pháp xác định phạm vi của thử nghiệm cơ bản

từ kết quả đánh giá rủi ro kiểm soát trong kiểm toán báo cáo tài chính doanh nghiệp tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn Thuế -

tin từ thực tiễn tại Công ty TNHH Kiểm toán và Tư vấn thuế ATAX, phát hiện những hạn chế trong công tác xác định phạm vi thử nghiệm

cơ bản từ kết quả đánh giá rủi ro kiểm soát Trên cơ sở tổng hợp, hệ thống hóa lý luận, đề tài đã đưa ra phương thức đánh giá rủi ro kiểm

soát nhằm khắc phục hạn chế trong việc thực hiện các thử nghiệm kiểm soát tại ATAX

Một nghiên cứu khác của Phạm Thị Kiều Chinh (2011) với đề tài “Hoàn thiện công tác lập kế hoạch kiểm toán BCTC tại Công ty

trạng lập kế hoạch kiểm toán do công ty Delloitte Việt Nam-chi nhánh Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện, từ đó đưa ra các phương hướng và giải pháp nhằm hoàn thiện công tác lập kế hoạch kiểm toán BCTC tại công ty Deloitte Việt Nam

CHƯƠNG 1

LÝ LUẬN CHUNG VỀ LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BCTC 1.1 KHÁI QUÁT VỀ LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

1.1.1 Khái niệm về lập kế hoạch kiểm toán

Theo chuẩn mực kiểm toán Quốc tế ISA 300, “lập kế hoạch có nghĩa là việc phát triển một chiến lược tổng thể và một phương pháp tiếp cận với chi tiết tính chất thời gian dự tính và nội dung của một cuộc kiểm toán Mục tiêu của việc lập kế hoạch là để có thể thực hiện cuộc kiểm toán một cách có hiệu quả và theo đúng thời gian dự kiến”

1.1.2 Khái quát về quy trình kiểm toán và vị trí của khâu lập kế hoạch trong quy trình kiểm toán

Để đảm bảo tính hiệu quả, tính kinh tế và tính hiệu lực của từng cuộc kiểm toán cũng như để thu thập bằng chứng kiểm toán đầy

đủ và có giá trị làm căn cứ cho kết luận của kiểm toán viên về tính trung thực và hợp lý của số liệu trên báo cáo tài chính, cuộc kiểm toán thường được tiến hành theo quy trình gồm ba giai đoạn như sau: Lập kế hoạch và thiết kế các phương pháp kiểm toán, thực hiện kế hoạch kiểm toán, hoàn thành cuộc kiểm toán và công bố báo cáo kiểm toán Trong đó, lập kế hoạch và thiết kế phương pháp kiểm toán là bước công việc đầu tiên của tổ chức công tác kiểm toán nhằm tạo ra tất cả tiền đề và điều kiện cụ thể trước khi thực hành kiểm toán

1.2 NỘI DUNG LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH

1.2.1 Chuẩn bị kiểm toán

a Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán

Hệ thống kiểm soát chất lượng yêu cầu kiểm toán viên và công

ty kiểm toán xây dựng hệ thống chính sách và thủ tục để quyết định chấp nhận khách hàng mới hoặc tiếp tục khách hàng cũ Các chính sách, thủ tục đó phải đảm bảo rằng khả năng chấp nhận khách hàng

có ban quản lý thiếu liêm chính ở mức thấp nhất Để đưa ra quyết định chấp nhận hay duy trì một khách hàng thì KTV phải xem xét tính độc lập, khả năng phục vụ tốt khách hàng và tính liêm chính của

ban quản trị doanh nghiệp

b Nhận diện lý do kiểm toán của công ty khách hàng

Thực chất của việc nhận diện các lý do kiểm toán của công ty khách hàng là việc xác định người sử dụng báo cáo tài chính và mục đích sử dụng báo cáo của họ Để biết được điều đó, kiểm toán viên

có thể phỏng vấn trực tiếp Ban giám đốc khách hàng (đối với khách hàng mới) hoặc dựa vào kinh nghiệm của cuộc kiểm toán đã được thực hiện trước đó (đối với khách hàng cũ) Và trong suốt quá trình thực hiện kiểm toán sau này, kiểm toán viên sẽ thu thập thêm thông tin để hiểu biết thêm về lý do kiểm toán của công ty khách hàng

c Lựa chọn đội ngũ nhân viên kiểm toán

Kiểm toán viên là những người trực tiếp thực hiện các công việc của mỗi cuộc kiểm toán, do vậy chất lượng đội ngũ nhân viên sẽ quyết định chất lượng mỗi cuộc kiểm toán Vì vậy, quá trình kiểm toán phải được thực hiện bởi một hoặc nhiều người đã được đào tạo đầy đủ thành thạo như một kiểm toán viên

d Hợp đồng kiểm toán

Khi đã quyết định chấp nhận kiểm toán cho khách hàng và xem xét các vấn đề trên, bước cuối cùng trong giai đoạn chuẩn bị kiểm toán mà công ty kiểm toán phải đạt được là một hợp đồng kiểm toán Đây là sự thỏa thuận chính thức giữa công ty kiểm toán và khách hàng về việc thực hiện kiểm toán và các dịch vụ liên quan khác

1.2.2 Lập kế hoạch kiểm toán tổng thể

a Thu thập thông tin cơ sở

Trong giai đoạn này, kiểm toán viên phải thu thập hiểu biết về ngành nghề, công việc kinh doanh của khách hàng, tìm hiểu về hệ thống kế toán, kiểm soát nội bộ và các bên liên quan để đánh giá rủi

ro và lên kế hoạch kiểm toán

b Thu thập thông tin về các nghĩa vụ pháp lý của khách hàng

Việc thu thập các thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng giúp cho kiểm toán viên nắm bắt được các quy trình mang tính pháp lý có ảnh hưởng đến các mặt hoạt động kinh doanh như: Giấy phép thành lập và điều lệ công ty; Các BCTC, báo cáo kiểm toán, thanh tra hay kiểm tra của năm hiện hành hay trong vài năm trước;

Biên bản các cuộc họp cổ đông, Hội đồng quản trị và Ban giám đốc;

Các hợp đồng và cam kết quan trọng

c Thực hiện thủ tục phân tích

Sau khi đã thu thập được các thông tin cơ sở và thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng, kiểm toán viên tiến hành thực hiện các thủ tục phân tích đối với các thông tin đã thu thập để hỗ trợ cho việc lập kế hoạch về bản chất, thời gian và nội dung các thủ tục kiểm toán sẽ được sử dụng để thu thập bằng chứng kiểm toán

d Đánh giá tính trọng yếu và rủi ro

Trong giai đoạn lập kế hoạch, kiểm toán viên phải đánh giá mức độ trọng yếu để ước tính mức độ sai sót của BCTC có thể chấp nhận được, xác định phạm vi của cuộc kiểm toán và đánh giá ảnh hưởng của các sai sót lên báo cáo tài chính để từ đó xác định bản chất, thời gian và phạm vi các khảo sát (thử nghiệm) kiểm toán Ở đây, kiểm toán viên cần đánh giá mức trọng yếu cho toàn bộ báo cáo tài chính và phân bổ mức đánh giá đó cho từng khoản mục trên BCTC:

Trên cơ sở mức trọng yếu được xác định cho toàn bộ BCTC và phân bổ cho từng khoản mục, kiểm toán viên cần đánh giá khả năng xảy ro sai sót trọng yếu ở mức độ toàn bộ báo cáo tài chính cũng như đối với từng khoản mục để phục vụ cho việc thiết kế các thủ tục kiểm toán và xây dựng chương trình cho từng khoản mục

e Nghiên cứu hệ thống kiểm soát nội bộ và đánh giá rủi ro kiểm soát

Theo Chuẩn mực Kiểm toán Việt Nam số 400 – Đánh giá rủi

ro và kiểm soát nội bộ: “Kiểm toán viên phải có đủ hiểu biết về hệ thống kế toán và kiểm soát nội bộ của khách hàng để lên kế hoạch

kiểm toán và xây dựng cách tiếp cận kiểm toán có hiệu quả” Các

yếu tố cần xem xét về hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm: Môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán, các thủ tục kiểm soát, kiểm toán nội bộ

1.2.3 Thiết kế chương trình kiểm toán

a Chương trình kiểm toán

Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300, chương trình kiểm toán là toàn bộ những chỉ dẫn cho kiểm toán viên và trợ lý kiểm toán tham gia vào công việc kiểm toán và là phương tiện ghi

chép theo dõi, kiểm tra tình hình thực hiện kiểm toán Chương trình kiểm toán chỉ dẫn mục tiêu kiểm toán từng phần hành, nội dung, lịch trình và phạm vi của các thủ tục kiểm toán cụ thể và thời gian ước tính cần thiết cho từng phần hành

b Quy trình thiết kế chương trình kiểm toán

Chương trình kiểm toán của hầu hết các cuộc kiểm toán được thiết kế thành 3 phần: Trắc nghiệm công việc, trắc nghiệm phân tích

và trắc nghiệm trực tiếp các số dư Việc thiết kế các loại hình trắc nghiệm kiểm toán trên đều gồm bốn nội dung: Xác định thủ tục kiểm toán, quy mô mẫu chọn, khoản mục được chọn và thời gian thực hiện

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên của cuộc kiểm toán có vai trò quan trọng chi phối tới chất lượng và hiệu quả chung của toàn bộ cuộc kiểm toán Trong chương này, tác giả đã đề cập đến cơ sở lý luận chung về lập kế hoạch kiểm toán BCTC và vị trí của giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán trong qui trình kiểm toán BCTC Đồng thời, chương 1 đã hệ thống hóa, trình bày và phân tích nội dung chi tiết các bước trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán BCTC theo qui định của các chuẩn mực kiểm toán đã ban hành

CHƯƠNG 2 LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BCTC TẠI CÔNG TY THHH

KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN THUẾ ATAX

2.1 KHÁI QUÁT VỀ CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN THUẾ ATAX

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của Công ty

2.1.3 Khái quát về quy trình kiểm toán BCTC của ATAX

a Cơ sở xây dựng quy trình kiểm toán BCTC của ATAX

b Phương pháp tiếp cận kiểm toán chung và các nguyên tắc

lập Báo cáo kiểm toán

2.2 LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BCTC TẠI CÔNG TY TNHH KIỂM TOÁN VÀ TƯ VẤN THUẾ ATAX

2.2.1 Giai đoạn chuẩn bị trước kiểm toán

Công tác chuẩn bị trước kiểm toán được Công ty thực hiện qua

ba khâu chính là gởi thư giới thiệu tới khách hàng, xem xét chấp nhận khách hàng và đánh giá rủi ro hợp đồng, hợp đồng kiểm toán và nhóm kiểm toán

2.2.2 Lập kế hoạch kiểm toán tổng thể

Sau khi ký xong hợp đồng kiểm toán, Công ty tiến hành bắt tay vào lập kế hoạch kiểm toán tổng thể Công việc này được thực hiện bởi các kiểm toán viên có chuyên môn vững và kinh nghiệm

thực tiễn cao, đã quản lý nhiều cuộc kiểm toán Cụ thể các công việc lập kế hoạch kiểm toán tổng thể của ATAX như sau:

ATAX thu thập hiểu biết về khách hàng và môi trường hoạt

động để xác và hiểu các sự kiện, giao dịch và thông lệ kinh doanh của khách hàng có ảnh hưởng trọng yếu đến BCTC, qua đó giúp xác định với rủi ro sai sót trọng yếu do gian lận hoặc nhầm lẫn

quan trọng

Mục tiêu là xác định và hiểu được phương pháp kế toán áp dụng cho các giao dịch và sự kiện liên quan đến chu trình kinh doanh quan trọng; đánh giá về mặt thiết kế và thực hiện đối với các thủ tục kiểm soát chính của chu trình kinh doanh này; quyết định xem liệu

có thực hiện kiểm tra hệ thống kiểm soát nội bộ; thiết kế các thủ tục kiểm tra cơ bản phù hợp và có hiệu quả Hiện tại ATAX đã thực hiện các công việc trên cho 5 chu trình kinh doanh chính: Chu trình bán hàng, phải thu, thu tiền; Chu trình mua hàng, phải trả, chi tiền; Chu trình hàng tồn kho, giá thành, giá vốn; Chu trình tiền lương và trích theo lương; Chu trình TSCĐ và XDCB

ATAX phân tích sơ bộ BCTC để phát hiện ra sự tồn tại của các giao dịch, sự kiện, hệ số tài chính và xu hướng bật thường; giúp xác định vùng có rủi ro sai sót trọng yếu ATAX đã thực hiện phân tích BCTC bằng cách:

-Phân tích biến động cho bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả kinh doanh năm nay với năm trước kể cả về số tuyệt đối và

tương đối cho các khoản mục chủ yếu là các khoản mục có số dư lớn, biến động lớn hoặc chỉ tiêu nhạy cảm ,

- Phân tích hệ số và đánh giá vùng khả năng xảy ra sai sót trọng yếu

ATAX thực hiện công việc này với mục tiêu là đánh giá chung

về hệ thống KSNB của khách hàng có kiểm soát hiệu quả và xử lý thông tin tài chính tin cậy và xác định các rủi ro sai sót trọng yếu do gian lận Đánh giá hệ thống KSNB của khách hàng trong giai đoạn lập kế hoạch, KTV bằng cách phỏng vấn, quan sát và kiểm tra thực

tế các yếu tố của 03 thành phần gồm Môi trường kiểm soát, Qui trình đánh giá rủi ro, Giám sát các hoạt động kiểm soát

- Xác định mức trọng yếu tổng thể: Dựa vào đặc điểm của khách hàng cũng như kinh nghiệm mà KTV sẽ chọn 1 trong 4 chỉ tiêu để xác lập mức trọng yếu cho toàn bộ BCTC như sau:

+ 2% tổng tài sản ngắn hạn hoặc nguồn vốn chủ sở hữu + Từ 5% đến 10% lợi nhuận sau thuế TNDN

+ Từ 0,5% đến 3% doanh thu tùy thuộc vào quy mô của đối tượng

- Xác định mức trọng yếu thực hiện: Tùy thuộc vào xét đoán chuyên môn của KTV đối với từng khách hàng, mức trọng yếu thực hiện được xác định từ khoảng 50% - 75% so với mức trọng yếu tổng thể đã được xác định ở trên

- Xác định ngưỡng sai sót có thể bỏ qua: Tùy theo từng khách hàng và xét đoán của mình, KTV có thể xác định ngưỡng sai sót có thể bỏ qua ở mức tối đa bằng 4% của mức trọng yếu thực hiện