Các phương thức bảo vệ người gửi tiền theo quy định của pháp luật hiện hành

Đây là bài tập nhóm giữa kỳ năm 3. Điểm cho bài nhóm này là 9.5 gồm bài word, power point, người thuyết trình và phản biện. ĐẶT VẤN ĐỀCó lẽ không ở nơi đâu trên thế giới mà người dân quen sử dụng tiền tệ dưới hình thức là một phương tiện cất trữ như ở Việt Nam. Muốn huy động mọi nguồn vốn nhàn rỗi trong các tầng lớp dân cư và chấn hưng kinh tế đất nước phải tái lập niềm tin của công chúng vào hệ thống ngân hàng. Bởi vậy, vấn đề an toàn hoạt động ngân hàng luôn phải được coi là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong các hoạt động từ cả trên góc độ kinh doanh lẫn góc độ quản lý Nhà nước và bằng nhiều biện pháp khác nhau vì mục tiêu an toàn hệ thống ngân hàng cũng như là an toàn của nền kinh tế. Trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay đã có nhiều quy định chặt chẽ nhằm bảo vệ người gửi tiền. Như: Luật bảo hiểm tiền gửi năm 2012, luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2010, luật các TCTD 2010, các văn bản hướng dẫn kèm theo… Tuy nhiên, một điều nhận thấy rằng, quyền lợi người gửi tiền vẫn chưa được đảm bảo.Chính vì những lý do trên, nhóm chúng em mạnh dạn chọn đề tài: “Các phương thức bảo vệ người gửi tiền theo quy định của pháp luật hiện hành.” Thông qua việc chọn một vài phương thức điển hình, quan trọng trong vấn đề bảo vệ người gửi tiền và đánh giá các sự tác động của các phương thức đó đối với việc bảo vệ quyền lợi người gửi tiền hiện nay. Hơn nữa, nhóm đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ này.

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

NHTM: Ngân hàng thương mại

BHTG: Bảo hiểm tiền gửi

TCTD: Tổ chức tín dụng

NHNN: Ngân hàng Nhà nước

ĐẶT VẤN ĐỀ

Có lẽ không ở nơi đâu trên thế giới mà người dân quen sử dụng tiền tệ dướihình thức là một phương tiện cất trữ như ở Việt Nam Muốn huy động mọi nguồnvốn nhàn rỗi trong các tầng lớp dân cư và chấn hưng kinh tế đất nước phải tái lậpniềm tin của công chúng vào hệ thống ngân hàng Bởi vậy, vấn đề an toàn hoạtđộng ngân hàng luôn phải được coi là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu trong cáchoạt động từ cả trên góc độ kinh doanh lẫn góc độ quản lý Nhà nước và bằng nhiềubiện pháp khác nhau vì mục tiêu an toàn hệ thống ngân hàng cũng như là an toàncủa nền kinh tế

Trong hệ thống pháp luật Việt Nam hiện nay đã có nhiều quy định chặt chẽnhằm bảo vệ người gửi tiền Như: Luật bảo hiểm tiền gửi năm 2012, luật bảo vệquyền lợi người tiêu dùng năm 2010, luật các TCTD 2010, các văn bản hướng dẫnkèm theo… Tuy nhiên, một điều nhận thấy rằng, quyền lợi người gửi tiền vẫn chưađược đảm bảo

Chính vì những lý do trên, nhóm chúng em mạnh dạn chọn đề tài: “Cácphương thức bảo vệ người gửi tiền theo quy định của pháp luật hiện hành.” Thôngqua việc chọn một vài phương thức điển hình, quan trọng trong vấn đề bảo vệngười gửi tiền và đánh giá các sự tác động của các phương thức đó đối với việcbảo vệ quyền lợi người gửi tiền hiện nay Hơn nữa, nhóm đề xuất một số giải phápnhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ này

I CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 Khái niệm người gửi tiền

Thứ nhất, khái niệm

Theo quy định tại khoản 2 điều 6 của văn bản hợp nhất số 14 của ngân hàng

nhà nước về quyết định quy chế tiền gửi tiết kiệm quy định: “Người gửi tiền là

người thực hiện giao dịch liên quan đến tiền gửi tiết kiệm Người gửi tiền có thể là chủ sở hữu tiền gửi tiết kiệm, hoặc đồng chủ sở hữu tiền gửi tiết kiệm, hoặc người giám hộ hoặc người đại diện theo pháp luật của chủ sở hữu tiền gửi tiết kiệm, của đồng chủ sở hữu tiền gửi tiết kiệm.”

Tuy nhiên, khái niệm này chỉ mới đề đập đến người gửi tiền tiết kiệm, khôngphải là người gửi tiền tại tổ chức tín dụng Theo tìm hiểu, nghiên cứu, nhóm đềxuất khái niệm người gửi tiền đó là:

Người gửi tiền là khách hàng có một khoản tiền gửi tại TCTD dưới một hìnhthức nhất định theo quy định của pháp luật phù hợp với mục đích, yêu cầu củakhách hàng và TCTD

Người gửi tiền được hiểu thông thường là người có một khoản tiền gửi vàotài khoản của họ tại NHTM Tiền gửi có ý nghĩa to lớn đối với người gửi tiền vàcác ngân hàng thường mại Đối với người gửi tiền, ý nghĩa tiền gửi phụ thuộc vàomục đích gửi của họ Có thể dễ dàng nhận ra hai trường hợp mà khách hàng gửitiền là khi khác hàng hưởng lợi ích từ các công cụ thành toán mà ngân hàng cungcấp cho họ hoặc là khách hàng gửi tiền vào để hưởng lợi như gửi vào tài khoản tiếtkiệm hoặc tài khoản định kỳ Còn đối với NHTM thì có ý nghĩa là một nguồn vốnquan trọng, chủ yểu để thực hiện hoạt động ngân hàng

Thứ hai, Đặc điểm của người gửi tiền

- Người gửi tiền có thể là cá nhân hoặc tổ chức

- Mục đích của người gửi tiền tại NHTM rất khác nhau và phụ thuộcvào đặc điểm của từng loại tiền gửi mà họ sử dụng

- Mối quan hệ giữa người gửi tiền và NHTM là một hợp đồng dân sựđặc biệt Nó vừa mang đặc điểm của hợp đồng gửi giữ, vừa mang đặc điểm củahợp đồng vay tài sản, mặt khác hình thức thực hiện hợp đồng mang tính nghiệp vụcủa ngân hàng thể hiện thông qua tài khoản tiền gửi của chính khách hàng tạINHTM

2 Khái niệm nhận tiền gửi

Theo quy định tại khoản 13 điều 4 luật các TCTD năm 2010:

“Nhận tiền gửi là hoạt động nhận tiền của tổ chức, cá nhân dưới hình thức tiền gửi không kỳ hạn, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm, phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu và các hình thức nhận tiền gửi khác theo nguyên tắc có hoàn trả đầy đủ tiền gốc, lãi cho người gửi tiền theo thỏa thuận.”

3 Sự cần thiết phải bảo vệ quyền lợi người gửi tiền

- Bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền góp phần bảo đảm việc thực hiệnquyền con người Như chúng ta đã biết, quyền con người trong đó bao gồm quyềnđược đảm bảo sở hữu tài sản tài sản của mình; quyền được thông tin liên quan đếnviệc gửi tiền của mình tại NHTM; quyền được đóng góp ý kiến, tham gia xây dựng

và thực hiện các quy định của pháp luật nhằm bảo vệ quyền lợi của chính minh;quyền được khiếu nại, tố cáo và yêu cầu bồi thường thiệt hại khi quyền và lợi íchhợp pháp của bản thân bị xâm phạm… Đây đều là những biểu hiện của quyền conngười và cần thiết phải đảm bảo những quyền này để bảo vệ quyền và lợi ích hợppháp của người gửi tiền trên thực tế

- Bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền góp phần gây dựng lòng tin củamỗi người về các hoạt động tín dụng của ngân hàng, hạn chế rủi ro và bảo đảmhoạt động lành mạnh của các TCTD tránh khủng hoảng.

- Bảo vệ quyền lợi của người gửi tiền sẽ thúc đẩy hoạt động kinh doanhmột cách lành mạnh của các TCTD Chỉ khi các TCTD đó thực hiện đúng và đủnhững quy định mà pháp luật đặt ra nhằm bảo vệ người gửi tiền, từ đó mới huyđộng được nguồn vốn rãnh rỗi lớn từ nhân dân thì kinh tế nhà nước mới có thể pháttriển bền vững và lành mạnh

- Bảo vệ quyền lợi người gửi tiền góp phần tăng cường pháp chế xã hộichủ nghĩa Các quy định pháp luật bảo vệ quyền lợi người gửi tiền chính là căn cứ,

cơ sở để các cơ quan nhà nước có thẩm quyền và các chủ thể liên quan khác thựchiện những hoạt động đúng đắn trên thực tế Như vậy, bảo vệ quyền lợi người gửitiền chính là bảm đảm pháp chế xã hội chủ nghĩa

TIỀN THEO QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH

1 Phương thức truyền thông

Thứ nhất, khái niệm phương thức truyền thông

Phương thức truyền thông là việc vận dụng các khả năng của cơ thể, sử dụng những phương tiện có sẵn trong thiên nhiên, những công cụ nhân tạo để diễn

tả và truyền tải những thông tin, thông điệp từ bản thân đến người khác hay là nơi này sang nơi khác.

Phương thức truyền thông được quy định tại khoản 14 điều 13 Luật bảo

hiểm tiền gửi 2012, cụ thể “Tổ chức tuyên truyền chính sách, pháp luật về bảo

hiểm tiền gửi; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ về bảo hiểm tiền gửi, nghiên

cứu ứng dụng khoa học, công nghệ và phương thức quản lý phù hợp với yêu cầu phát triển của tổ chức bảo hiểm tiền gửi.”

Thứ hai, đánh giá phương thức

Ưu điểm:

- Đối tượng tác động rộng cùng một lúc lan toả thông tin rất rộng vì vậygiúp cho người gửi tiền nắm bắt thông tin nhanh chóng và kịp thời

- Mức độ tiếp nhận thông tin sâu sắc

- Dùng nhiều tài liệu phù hợp với nhiều đối tượng bằng các hình thứcphong phú, đa dạng, hấp dẫn tác động đến đối tượng và lưu giữ được

- Tuyên truyền đến công chúng và các bên liên quan chính sách BHTGtrong từng thời kỳ

- Góp phần bảo vệ tốt hơn quyền lợi người gửi tiền và góp phần duy trì

an toàn lành mạnh hệ thống ngân hàng cũng như đảm bảo an toàn hoạt động củacác TCTD

Ví dụ: Hệ thống Công nghệ Thông tin và Truyền thông (CNTT và TT) mớicho các Quy trình nghiệp vụ liên quan đến Bảo hiểm tiền gửi giúp tăng hiệu quảtrong việc sử dụng thông tin và đảm bảo an toàn, ổn định của 1.252 tổ chức thamgia bảo hiểm tiền gửi, gồm 92 NHTM, ngân hàng hợp tác xã, 1.156 quỹ tín dụngnhân dân cùng 3 tổ chức tài chính vi mô

Hay như việc ứng dụng truyền thông, thông báo đến cụ thể từng khách hànggửi tiền qua các phần mềm trên điện thoại hoặc tin nhắn về những vấn đề, hoạtđộng diễn ra trong quá trình gửi tiền

Nhược điểm:

- Nhận thông tin phản hồi chậm

- Thông tin được đưa ra quá nhiều làm cho người gửi tiền không thểbiết tin nào là chính xác.

Hoạt động thông tin tuyên truyền được xác định là một nhiệm vụ quan trọng,góp phần vào hiệu quả triển khai chính sách BHTG

2 Phương thức kiểm tra, giảm sát của các cơ quan chức năng

Thứ nhất, khái niệm thanh tra, giám sát

Khái niệm thanh tra

Thanh tra là sự xem xét, đánh giá và xử lý việc thực hiện của người có thẩm quyền thực hiện theo trình tự pháp luật quy định nhằm phục vụ cho hoạt động quản lý nhà nước, bảo vệ lợi ích nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân,

tổ chức và hoàn thiện pháp luật.

Đặc điểm của hoạt động thanh tra ngân hàng

- Hoạt động thanh tra ngân hàng mang tính quyền lực nhà nước, do cơquan nhà nước có thẩm quyền thực hiện với các hoạt động phát hiện và xử lýnhững vi phạm trong việc tuân thủ pháp luật

- Thanh tra gắn liền với hoạt động quản lý nhà nước về ngân hàng Do

đó, với tư cách pháp lý là thanh tra chuyên nghành, thanh tra ngân hàng có quyềnthanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật liên quan tới chức năng quản lý nhànước của ngân hàng nhà nước về tiền tệ và ngân hàng

Khái niệm giám sát

Giám sát là các công tác kiểm tra, chỉ đạo và đánh gía công việc những

người tham gia vào hoạt động ngân hàng

Lấy hoạt động của TCTD, chi nhánh ngân làm đối tượng; lấy pháp luật, quyđịnh, chính sách làm chỗ dựa, lấy quy phạm để thực hiện công việc

Đặc điểm của hoạt động giám sát ngân hàng

- Giám sát để đảm bảo sự vận hành hiệu quả và từ đó sẽ đưa ra nhữngkiến nghị đảm bảo hiệu quả để thực thi.

- Giám sát vừa mang tính quyền lực nhà vừa mang tính hành chính

Mục tiêu của hoạt động thanh tra, giám sát

- Thanh tra, giám sát ngân hàng nhằm góp phần bảo đảm sự phát triển

an toàn, lành mạnh của hệ thống các TCTD và hệ thống tài chính;

- Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền và khách hàngcủa TCTD;

- Duy trì và nâng cao lòng tin của công chúng đối với hệ thống cácTCTD;

- Bảo đảm việc chấp hành chính sách, pháp luật về tiền tệ và ngânhàng; góp phần nâng cao hiệu quả và hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiền

tệ và ngân hàng

Thứ hai, Cơ chế thanh tra, giám sát của cơ quan nhà nước về bảo vệ quyền

lợi của người gửi tiền

Cơ chế thanh tra, giám sát trong hoạt động bảo hiểm tiền gửi

Theo điều 14 thông tư 24/2014/TT-NHNN về hướng dẫn một số nội dung vềhoạt động bảo hiểm tiền gửi, quy định trách nhiệm của cơ quan thanh tra và giámsát ngân hàng:

“Điều 14: Trách nhiệm của các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước.

1 Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng:

a) Kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo về bảo hiểm tiền gửi;

b) Kiểm tra, thanh tra, giám sát Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi;

c) Chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan kiểm tra, thanh tra việc sử dụng nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam phù hợp với quy định của pháp luật về bảo hiểm tiền gửi.

2 Vụ Chính sách tiền tệ:

Chủ trì, phối hợp với các đơn vị có liên quan để tham mưu cho Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định mức lãi suất tiền gửi của Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam tại Ngân hàng Nhà nước.

3 Sở Giao dịch:

Hướng dẫn Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam thực hiện việc gửi tiền tại Ngân hàng Nhà nước, mua tín phiếu Ngân hàng Nhà nước theo quy định tại Thông tư này và các quy định khác của pháp luật.

4 Ngân hàng Nhà nước chi nhánh tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương: Kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo về bảo hiểm tiền gửi trên địa bàn.”

Như vậy vừa có sự phân cấp, phối hợp giữa cơ quan thanh tra, giám sát ởtrung ương với địa phương cũng như các cơ quan khác trong phạm vi nhiệm vụ,quyền hạn cuả mình để quản lý bảo hiểm tiền gửi một cách toàn diện

Tuy nhiên, thách thức đặt ra là việc phân cấp, uỷ quyền cho các NHNN chinhánh thực hiện thanh tra, giám sát các NHTM trên địa bàn quản lý có thể dẫn đếnnhững khó khăn trong thanh tra toàn diện hệ thống NHTM Thanh tra ngân hàngđược giao thực hiện đồng thời cả hoạt động giám sát an toàn hệ thống ngân hàng

và thanh tra chuyên ngành, khiến việc thực thi chính sách giám sát ngân hàng bịhạn chế Bên cạnh đó, mặc dù việc thanh tra định kỳ các chi nhánh của NHTM đã

có hiệu quả nhưng chưa cao và chưa phù hợp với yêu cầu thanh tra, giám sát dựatrên cơ sở rủi ro (chủ yếu tập trung ở hội sở chính của NHTM)

Ví dụ: Trong vụ việc của bà Phúc gửi tiền tại Phòng giao dịch Nguyễn

Khuyến (Hà Nội) của SCB hơn 4,2 tỉ đồng để chuẩn bị mua nhà Ngày 19.11.2015,

bà Phúc ra SCB rút tiền thì được biết ngày 5.10.2015 số tiền này đã được chuyểnqua một tài khoản khác tên Hà Bà Phúc kể phía SCB đưa cho bà một bảnphotocopy giấy ủy nhiệm chi có chữ ký giống chữ ký của bà nhưng camera giámsát tại thời điểm đó người giao dịch là một nam giới “Ngân hàng khăng khăng đãthực hiện chuyển tiền theo ủy quyền của tôi cho người đàn ông đó nhưng khôngxuất trình được hợp đồng ủy quyền của tôi theo quy định của pháp luật SCB xácnhận việc ủy quyền bằng cách cho nhân viên gọi điện cho tôi để hỏi có ủy quyềncho người đàn ông đó Thực tế tôi không nhận được cuộc gọi nào từ SCB và khiyêu cầu cho nghe băng ghi âm thì SCB từ chối”, bà bức xúc kể Bà Phúc cho rằngSCB làm sai quy trình dẫn đến thất thoát 4,2 tỉ đồng của bà

Cơ chế kiểm soát đặc biệt:

Kiểm soát đặc biệt là việc một TCTD bị đặt dưới sự kiểm soát trực tiếp củaNHNN do có nguy cơ mất khả năng chi trả, mất khả năng thanh toán hoặc vi phạmnghiêm trọng pháp luật dẫn đến nguy cơ mất an toàn hoạt động Căn cứ vào thựctrạng tài chính, mức độ rủi ro và vi phạm pháp luật của TCTD, NHNN VN xemxét, quyết định đặt TCTD vào tình trạng kiểm soát đặc biệt dưới hình thức giám sátđặc biệt hoặc kiểm soát toàn diện

Kiểm soát đặc biệt nhằm tìm kiếm các giải pháp khôi phục khả năng thanhtoán, khả năng chi trả các khoản nghĩa vụ phát sinh trong hoạt động kinh doanhngân hàng nhất là các khoản tiền gửi Điều này có tác động lớn các cá nhân, tổchức có tiền gửi không rơi vào tình trạng khủng hoảng, giúp cho họ chủ động trongviệc thực hiện những hoạt động kinh tế của mình, nhằm ổn định nền kinh kế,không xảy ra tình trạng đổ vỡ mang tính dây truyền trong nền kinh tế

Ví dụ: Trong vụ việc của ngân hàng Đông Á, sau khi kết quả kinh doanh

2014 cho thấy chỉ đạt 7% kế hoạch đề ra Năm 2014, lợi nhuận trước thuế của ngânhàng đạt 35 tỷ đồng, giảm 96% so với năm 2013 Với kết quả này, DongA Bankkhông trả cổ tức cho cổ đông Tăng trưởng tín dụng là 1% (cho vay TCTD trong

nước tăng 73% trong khi cho vay khách hàng giảm 2,26%) và nợ xấu là 3,7% Do

đó, Ngân hàng Nhà nước chiều 14/8/2014 công bố kết luận thanh tra toàn diệnNgân hàng cổ phần Đông Á (DongA Bank) và quyết định kiểm soát đặc biệt vớingân hàng này Thực hiên việc kiểm soát đặc biệt này thì đến năm 2015, DongABank đặt kế hoạch 200 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, gấp gần 6 lần năm 2014 Vàkết quả 7 tháng đầu năm 2015, lợi nhuận trước thuế của DongA Bank đạt hơn 105

tỷ đồng, huy động vốn gần 82.000 tỷ đồng, tăng gần 5,5%, trong khi tín dụng chỉtăng 1%

3 Phương thức bảo hiểm tiền gửi

Thứ nhất, Khái niệm

Theo quy định tại khoản 1 điều 4 luật Bảo hiểm tiền gửi 2012: “Bảo hiểm

tiền gửi là sự bảo đảm hoàn trả tiền gửi cho người được bảo hiểm tiền gửi trong hạn mức trả tiền bảo hiểm khi tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi lâm vào tình trạng mất khả năng chi trả tiền gửi cho người gửi tiền hoặc phá sản”.

Người được bảo hiểm là cá nhân có tiền gửi và được bảo hiểm tại tổ chứctham gia bảo hiểm tiền gửi

Tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi là TCTD, chi nhánh ngân hàng nướcngoài thành lập và hoạt động theo Luật các TCTD được nhận tiền gửi của cá nhân

Tổ chức bảo hiểm tiền gửi là tổ chức tài chính nhà nước, hoạt động không vìmục tiêu lợi nhuận, thực hiện chính sách bảo hiểm tiền gửi, góp phần duy trì sự ổnđịnh của hệ thống các TCTD, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạtđộng ngân hàng

Về mục đích bảo hiểm tiền gửi được quy định tại điều 3, luật bảo hiểm tiền

gửi năm 2012: “Bảo hiểm tiền gửi nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của

người gửi tiền, góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống các TCTD, bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt động ngân hàng”.

Bảo hiểm tiền gửi có vai trò rất quan trọng đối với sự ổn định phát triển kinh

tế - xã hội Nó góp phần bảo vệ người gửi tiền, đảm bảo sự an toàn lành mạnh hoạtđộng ngân hàng, thúc đẩy huy động vốn phục vụ phát triển và xử lý khủng hoảngtài chính BHTG có mục đích cơ bản sau:

- Bảo vệ người gửi tiền ít, có hạn chế về mặt thông tin đối với hoạtđộng của các tổ chức nhận tiền gửi

- Góp phần đảm bảo hệ thống tài chính – ngân hàng hoạt động lànhmạnh, ổn định và ngăn chặn đổ vỡ ngân hàng thông qua các hoạt động nghiệp vụ

- Góp phần xây dựng thị trường tài chính lành mạnh, có tính cạnh tranhbình đẳng giữa các tổ chức tài chính với quy mô và loại hình khác nhau

- Giảm thiểu gánh nặng cho Chính phủ trong trường hợp xử lý đổ vỡcủa TCTD; giảm gánh nặng cho người dân đóng thuế trong trường hợp ngân hàng

đổ bể (Nhà nước không phải sử dụng ngân sách nhà nước để xử lý đổ vỡ của cácTCTD)

Tín dụng là một hoạt động kinh tế đem lại lợi nhuận cao, tuy nhiên rủi ro cóthể xảy ra bất cứ lúc nào gây thiệt hại cho các TCTD và người gửi tiền ví dụ thua

lỗ, mất khả năng chi trả, mất vốn Để đối phó với những rủi ro đó có thể thấy mộttrong những biện pháp hữu hiệu là bảo hiểm, tức là chuyển nhửng rủi ro mà mình

có thể gặp phải cho tổ chức bảo hiểm

Bảo hiểm tiền gửi ra đời nhằm bảo đảm an toàn tiền gửi cho những ngườigửi tiền tại các TCTD, góp phần duy trì sự ổn định của các tổ chức đó, bảo đảm sựphát riển, an toàn lành mạnh hoạt động của ngân hàng và các TCTD

Bảo hiểm tiền gửi là loại hình bảo hiểm bắt buộc được quy định tại khoản 1,điều 5 luật Bảo hiểm tiền gửi 2012

Người gửi tiền có tiền gửi thuộc đối tượng được bảo hiểm sẽ được lợi trựctiếp từ chính sách bảo hiểm tiền gửi qua việc họ được tổ chức Bảo hiểm tiền gửichi trả tiền bảo hiểm, khi tổ chức nhận tiền gửi của họ bị đóng cửa và mất khả năng

thanh toán Người đi vay sẽ được hưởng lợi từ dịch vụ này ở chỗ tính ổn định của

hệ thống tài chính giúp cho họ sử dụng tiền vay được an toàn và thuận tiện hơn

Theo quy định của pháp luật Việt Nam, tổ chức Bảo hiểm tiền gửi sẽ cótrách nhiệm chi trả tiền gửi được bảo hiểm cho người gửi tại tổ chức tham gia bảohiểm tiền gửi khi tổ chức đó bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền có văn bản chấmdứt hoạt động và tổ chức đó mất khả năng thanh toán, như vậy sự kiện bảo hiểm sẽphát sinh dựa trên hai căn cứ: có văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền vềchấm dứt hoạt động và tổ chức đó mất khả năng thanh toán

Các văn bản quy định về bảo hiểm tiền gửi

- Luật bảo hiểm tiền gửi năm 2012

- Nghị định 68/2013/NĐ-CP ngày 28-6-2013

- Thông tư 24/2014/TT-NHNN ngày 06-9-2014

Thứ hai, đánh giá phương thức bảo hiểm tiền gửi

Ưu điểm:

Việc triển khai BHTG là chủ trương đúng đắn góp phần tạo sự tin tưởng củangười gửi tiền đối với các TCTD phù hợp với mong mốn của người dân về bảođảm an toàn cho tiền gửi dân cư

Pháp luật về bảo hiểm tiền gửi đã qui định tương đối đầy đủ các nội dung cơbản cho hoạt động bảo hiểm tiền gửi ở Việt Nam Các qui định này có nhiều điểmtiến bộ, phù hợp với thực tiễn Việt Nam và thông lệ quốc tế, cụ thể:

- Quy định về mục tiêu của bảo hiểm tiền gửi

Pháp luật hiện hành đã có những quy định rõ ràng về mục tiêu của bảo hiểmtiền gửi: bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền, góp phần duy trì sự

ổn định của các TCTD và bảo đảm sự phát triển an toàn, lành mạnh của hoạt độngngân hàng Đây là những mục tiêu khái quát, tiến bộ và phù hợp với hoàn cảnh củaViệt Nam và thông lệ quốc tế

- Quy định về bảo hiểm tiền gửi bắt buộc

Pháp luật Việt Nam về bảo hiểm tiền gửi đã có những quy định tiến bộ vềviệc tham gia bảo hiểm tiền gửi là bắt buộc Việc xác định cơ chế bảo hiểm tiềngửi bắt buộc ngay từ khi thiết lập hệ thống bảo hiểm tiền gửi là một thuận lợi chohoạt động bảo hiểm tiền gửi tại Việt Nam.

- Quy định về trả tiền bảo hiểm cho người gửi tiền

Khoản 1, điều 9 thông tư 24/2014/TT-NHNN quy định:

Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiềnbảo hiểm, tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi phải gửi Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam

hồ sơ đề nghị trả tiền bảo hiểm

Khoản 3, điều 9: Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ

đề nghị trả tiền bảo hiểm theo quy định tại khoản 1 Điều này, Bảo hiểm tiền gửiViệt Nam tiến hành kiểm tra các chứng từ, sổ sách để xác định số tiền bảo hiểmphải chi trả

Khoản 4, điều 9: Trong thời hạn 10 ngày làm việc, kể từ ngày kết thúc kiểmtra theo quy định tại khoản 3 Điều này, Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam phải cóphương án trả tiền bảo hiểm cho người được bảo hiểm tiền gửi; thông báo côngkhai về địa điểm, thời gian, phương thức trả tiền bảo hiểm

Điều này có tác động to lớn trong việc đảm bảo lợi ích của người gửi tiềnđồng thời tạo niềm tin cho họ khi tham gia hoạt động gửi tiền ở các TCTD

Nhược điểm:

Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam ra đời vào năm 2000 nhưng đến năm 2012,Luật BHTG mới được thông qua Thực tế hoạt động của BHTG đang bộc lộ một sốhạn chế liên quan đến cơ chế, chính sách cần được khắc phục

- Vốn của BHTG còn nhỏ, tính đến năm 2013 tổng vốn của BHTGkhoảng 9.000 tỷ đồng, chỉ gấp 3 lần vốn điều lệ tối thiểu của một NHTM Trongkhi đó, số lượng tổ chức tham gia BHTG ở nước ta năm 2012 là 1.182 tổ chức Vì