Phương pháp hướng dẫn cho trẻ làm quen với văn học, bài giảng cho sinh viên

Phương pháp hướng dẫn cho trẻ làm quen với văn học, bài giảng cho sinh viên là bộ tài liệu hay và rất hữu ích cho các bạn sinh viên và quý bạn đọc quan tâm. Đây là tài liệu hay trong Bộ tài liệu sưu tập gồm nhiều Bài tập THCS, THPT, luyện thi THPT Quốc gia, Giáo án, Luận văn, Khoá luận, Tiểu luận…và nhiều Giáo trình Đại học, cao đẳng của nhiều lĩnh vực: Toán, Lý, Hoá, Sinh…. Đây là nguồn tài liệu quý giá đầy đủ và rất cần thiết đối với các bạn sinh viên, học sinh, quý phụ huynh, quý đồng nghiệp và các giáo sinh tham khảo học tập. Xuất phát từ quá trình tìm tòi, trao đổi tài liệu, chúng tôi nhận thấy rằng để có được tài liệu mình cần và đủ là một điều không dễ, tốn nhiều thời gian, vì vậy, với mong muốn giúp bạn, giúp mình tôi tổng hợp và chuyển tải lên để quý vị tham khảo. Qua đây cũng gởi lời cảm ơn đến tác giả các bài viết liên quan đã tạo điều kiện cho chúng tôi có bộ sưu tập này. Trên tinh thần tôn trọng tác giả, chúng tôi vẫn giữ nguyên bản gốc. Trân trọng. ĐỊA CHỈ DANH MỤC TẠI LIỆU CẦN THAM KHẢO http:123doc.vntrangcanhan348169nguyenductrung.htm hoặc Đường dẫn: google > 123doc > Nguyễn Đức Trung > Tất cả (chọn mục Thành viên)

YăBANăNHỂNăDỂNăT NHăQU NGăNGẩI

-    -

B

Bà à ài i i g g gi i i n n ng g g P

PH H NG N G G P P PH H HÁ Á ÁP P P H H NG N G G D D D N N N T T TR R R

L L LÀ À ÀM M M Q Q QU U UE E EN N N V V V I I I T T TÁ Á ÁC C C P P PH H H M M M V V V N N N H H H C C C

Gi ngăviên :ăThs.ăNguy năTh ăThi n

T ăb ămôn :ăGiáoăd căm mănon Khoa :ăS ăph măT ănhiên

Thángă12ăn mă2013

M CăTIểUăH CăPH N 1.ăKi năth c

- Trình bày và phân tích đ c nh ng v n đ chung c a vi c cho tr làm quen v i

v n h c

- Hi u và v n d ng đ c nh ng tri th c khoa h c v ph ng pháp, bi n pháp, hình th c t ch c ho t đ ng cho tr làm quen v i v n h c tr ng m m non c ng nh

vi c s d ng tác ph m v n h c trong các ho t đ ng giáo d c tích h p tr ng m m non

2.ăK ăn ng

- c, k di n c m đ c tác ph m v n h c cho tr

- S d ng linh ho t các đ dùng d y h c

- K t h p t t các ph ng pháp và hình th c trong quá trình h ng d n tr làm quen v i v n h c

- L p đ c k ho ch t ch c cho tr làm quen v i v n h c

- X lí linh ho t các tình hu ng trong quá trình lên ti t d y

- T ch c đ c quá trình cho tr làm quen tác ph m v n h c

3.ăTháiăđ

- Nh n đ nh đ c t m quan tr ng c a v n h c đ i v i tr em

- Yêu thích th , truy n, đ ng dao dành cho tr em

- Yêu tr và mong mu n đ c đem tác ph m v n h c đ n v i tr

4.ăCácăm cătiêuăkhác

- Phát tri n k n ng c ng tác, làm vi c nhóm

- Phát tri n k n ng t duy, sáng t o, khám phá, tìm tòi

- Trau d i n ng l c đánh giá và t đánh giá

- Rèn k n ng l p k ho ch, t ch c, qu n lý, đi u khi n, theo dâi ki m tra ho t

đ ng, làm vi c nhóm, l p m c tiêu, phân tích ch ng trình

- V n d ng các ki n th c, k n ng có đ c vào vi c d y con, cháu làm quen v i

v n h c

1.1 Khái ni mălƠmăquenăv iătácăph măv năh c

Làm quen v i tác ph m v n h c (TPVH) là vi c cho tr ti p xúc v i TPVH qua ngh thu t đ c th , đ c và k chuy n c a cô giáo Ho t đ ng này nh m d n d t, h ng

d n tr c m nh n giá tr n i dung, giá tr ngh thu t phong phú trong tác ph m, kh i

g i tr s rung đ ng, h ng thú đ i v i v n h c, có n t ng v nh ng hình t ng ngh thu t, cái hay cái đ p c a tác ph m và th hi n s c m nh n đó qua các ho t đ ng mang tính ch t v n h c ngh thu t nh đ c th , k chuy n, ch i trò ch i đóng k ch, cao h n là ti n t i sáng t o ra nh ng v n th , câu chuy n theo t ng t ng c a mình, góp ph n hình thành và phát tri n toàn di n nhân cách tr

i v i tr em m m non, cho tr làm quen v i TPVH là giúp tr c m nh n s

đ c đáo c a phong cách ngh thu t và v đ p riêng c a n i dung hình th c v n

ch ng Cái hay cái đ p c a tác ph m v n ch ng đ c th hi n tr c h t là s miêu

t hi n th c cu c s ng xung quanh v i nh ng màu s c đa d ng, phong phú

1.2.ă căđi măc aătácăph măv năh căvi tăchoătr ăemăl aătu iăm mănon

Không n m ngoài nh ng đ c tr ng chung c a TPVH vi t cho thi u nhi, tác

ph m v n h c vi t cho tr m m non c ng mang nh ng đ c đi m chung đó Tuy nhiên,

đ i t ng tr em l a tu i m m non do ch a bi t đ c, bi t vi t nên tác ph m v n h c

dành cho l a tu i này có mang m t s nét riêng (đ c nh n m nh h n), phù h p v i

đ c đi m phát tri n c v tâm lí c ng nh sinh lí c a tr M t s đ c tr ng c b n c a tác ph m v n h c dành cho tr l a tu i m m non đó là:

1.2 1.ăTácăph măv năh căchoătr ăcóăs ăh nănhiên,ăng ăngh nhăđángăyêu

ây chính là tiêu chí đ u tiên c a vi c l a ch n tác ph m v n h c cho tr m m non

Do tr em l a tu i này ch a có nhi u kinh nghi m s ng, các quá trình tâm, sinh lý đang trong giai đo n hình thành và phát tri n, chúng ch a bi t phân tích các s

v t hi n t ng trong th gi i xung quanh m t cách chính xác, khoa h c, chúng nhìn

m i v t xung quanh v i con m t h n nhiên, ngây th , trong sáng M i v t đ i v i tr

đ u ch a đ ng “h n ng i” trong y Th nên, nh ng tác ph m cho tr c ng mang

nh ng nét h n nhiên, ngây th , ng ngh nh, đáng yêu Ch ng h n, trong bài th “ Ng

r i” c a Ph m H có đo n:

Ảàăm ăh iăgàăcon:

- ãăng ăch aăđ yăh ?

C ăđànăgàănhaoănhao:

- Ng ăc ăr iăđ yă !

Tính ng ngh nh, ngây th có chút hài h c còn đ c th hi n bài th “Ch i ú tim” c ng c a nhà th Ph m H

R ănhauăch iăúătim

Ải ăđ năphiênăchóătr n

Mèoăđ oăm tănhìnăquanh

“Chóăn păđâuăgi iăg m!”

B ngăkìaăch ăkheăt

Chóăđ ăl ăcáiăđuôi

Rónărénămèoăđ năn i

Òa!ăCh păngayăl ngăb n

Chóăv năthúăv ăl m

C ănheăr ngăraăc i

“Không!ăMìnhăn păgi iăth t

L iăch ăt iăcáiăđuôi”

Hay trong câu chuy n “Hai anh em gà con” c a Lê Th Qu , miêu t hai anh em gà tranh nhau v b t m t “con giun” đang ng ngu y đ n n i hàng rào b b t tung, gà anh b đau

m t còn gà em thì đau cánh nh ng không ai b t đ c và c đ th a cho nhau là đã nu t m t giun:

“…B ngăconăgiunăl iăxu tăhi n.ăảaiăanhăemăgàăl iănh yăvàoăb t.ăNh ngăconăgiunăl iă đâuăr i?

Ch tăhaiăanhăemăcùngănhìnăth yăm tăconăchu t.ăChu tătaăkhôngănénăn i,ăc iăto:

- yălàăcáiăđuôiăc aătôi.ăảaiăanhăemăgàăth tăng c! ”

Chính s ngây th đáng yêu c a tác ph m v n h c dành cho tr phù h p v i đ c đi m tâm lí c a l a tu i này đã làm cho tr có th ti p nh n m t cách đ dàng các tác ph m, mang

l i hi u qu giáo d c cao, giúp các em hi u bi t thêm v cu c s ng

1.2 2.ăTácăph măv năh căchoătr m mănon ng năg n,ăđ năgi n,ăd ăhi u

Nh chúng ta bi t, tr m m non kh n ng ghi nh còn kém, các quá trình tâm lí v n

ch y u ch a ch đ nh, v n ngôn ng còn h n ch , quá trình h ng ph n c a tr m c cao do

h th n kinh trung ng ch a phát tri n hoàn thi n, nh p đ p c a tim nhanh, tr th ng th

g p,… Vì th , tác ph m v n h c cho tr l a tu i này c n ph i ng n g n, đ n gi n, d hi u Các bài th đ c ch n l c có n i dung g n g i, mang ý ngh a giáo d c nh nhàng, d nh , t

ng mang ngh a đen v i cách miêu t c th , d hi u i u này đ c th hi n nh ng tác

ph m th truy n, đ ng dao…cho tr m i đ tu i Tùy theo đ tu i c a tr mà đ “khó” c a tác ph m đ c nâng lên

i v i tr nhà tr , các bài th th ng có b n ho c n m câu và m i câu có kho ng ba,

b n ch Ví d :

Th “ àn bò”

pănh tăđànăbò uôiădàiăhôngăto Lôngăvàngăbóngăm t

V năc ăùmăbò

Hay, th “ Yêu m ”

M ăđiălàm

T ăsángăs m

D yăth iăc m Muaăth tăcá Emăk ămá căm ăyêu iăm ă i Yêuăm ăl m!

Các câu chuy n cho tr nhà tr c ng th ng có n i dung đ n gi n nh chuy n “Qu

th ”, chuy n “Th con không vâng l i”, chuy n “ Th ngoan”…

Các bài th , câu chuy n cho tr tu i m u giáo thì có n i dung phong phú h n, k t c u

ph c t p h n, tuy nhiên v n ph i đ n gi n, ng n g n và d hi u Ch ng h n nh nh ng bài

th : “Cây dây leo” c a Xuân T u, “ àn gà con” c a Ph m H , “ Hoa cúc vàng” c a Nguy n

V n Ch ng, “Làm anh” c a Phan Th Thanh Nhàn,…và các câu chuy n nh : “Chú th Tinh khôn”, “Nh c c i”, “Cáo, Th và gà Tr ng”,…

1.2.3 Tác ph m v n h c cho tr m m non có ngôn ng đã đ c ch n l c, giàu hình nh,

nh c đi u, v n đi u

Do t duy c a tr m m non ch y u mang tính tr c quan hình t ng, vì th tác ph m

v n h c dành cho tr ph i đáp ng đ c y u t giàu hình nh, v n đi u, nh c đi u đ tr d ghi nh và thu c nhanh

M i bài th , m i câu chuy n đ u miêu t nh ng hình nh đ p, r c r , cùng v i nh ng

v n đi u, nh c đi u vui t i, làm cho tác ph m tr nên sinh đ ng, có s c h p d n và lôi cu n

s chú ý c a các em

M i tác ph m v n h c đ u miêu t nh ng hình nh đ p có trong cu c s ng đ i th c Tuy nhiên, thông qua ngôn ng ngh thu t mà các hình nh này tr nên lung linh, sinh đ ng, xinh đ p vô cùng khi chúng ta c m th chúng b ng c m xúc, b ng t ng t ng, b ng t t c

Hình nh “tr ng” trong tác ph m “Tr ng i t đâu đ n” c a Tr n ng Khoa là m t minh ch ng c th cho đi u này:

Tr ngă i…ăT ăđâuăđ n?

ảayăt ăcánhăr ngăxa

Tr ngăh ngănh ăqu ăchín

L ngăl ălênătr cănhà

Tr ngă i…ăT ăđâuăđ n?

ảayăbi năxanhădi uăkì

Tr ngătrònănh ăm tăcá Khôngăbaoăgi ăch pămi…

Hay:

Conăb mătr ng

L năv năh ng

Ả păconăong angăbayăv i…

(Nh c Th y)

Nh ng hình nh đ c miêu t trong th th t sinh đ ng, trong tr o M i bài th đ u

g i lên trong trí t ng t ng c a tr nh ng b c tranh tuy t đ p mà thiên nhiên đã ban t ng cho con ng i Qua đó không ch giúp các em c m nh n đ c v đ p c a thiên nhiên mà còn thêm yêu thiên nhiên, yêu cu c s ng

Tính v n đi u, nh c đi u trong tác ph m v n h c th ng đ c th hi n vi c tác gi

s d ng nh ng t láy, t t ng thanh, t t ng hình…, s d ng các v n chân, v n l ng l p

l i các t trong nh ng câu th Nh ng câu th trong bài th “Chim chích bông” c a Nguy n Vi t Bình thu c ch ng trình th , truy n cho tr l p m u giáo bé bi u hi n rõ đ c

đi m này:

Chim chích bông Béăt oăteo

R tăhayătrèo…

Hay:

Cây dây leo Béăt oăteo ătrongănhà

L iăbòăra Ngoàiăc aăs Vàăngh nhăc Lênătr iăcao…

(Xuân T u- Cây dây leo)

Bác G u đi mãi, đi mãi…”

B ng ngôn ng đa thanh, giàu hình nh, nh c đi u… Thiên nhiên trong tác ph m v n

h c cho tr m m non d ng nh đ p h n, thân th ng h n đ i v i các em V i tình yêu đ i

v i tr th , các tác gi đã hòa mình vào cu c s ng c a các em, vi t theo cách c m, cách ngh

c a các em đ có đ c nh ng tác ph m mang đ y âm đi u c a cu c s ng, r t phù h p v i

tr Vì th v n h c mang đ n cho tr nh ng hình nh s ng đ ng, bay b ng, giàu ch t th , giàu tình c m v th gi i xung quanh và đ c các em đón nh n n ng nhi t

1.2 4.ăTácăph măv năh căchoătr cóăy uăt ătruy nătrongăth ăvƠăy uăt ăth ătrongătruy n

ây c ng là m t đ c đi m n i b t trong sáng tác cho tr l a tu i m m non Khác v i

th vi t cho ng i l n, h u h t là th di n ta tâm tr ng, là nh ng c m xúc, n i ni m, suy

t ng…, th cho các em có th “k ” l i đ c Ngoài nh ng truy n th nh : “Mèo đi câu cá”,

“Nàng tiên c”…nh ng bài th ng n c ng đ u k l i m t s vi c, m t hi n t ng Ví d :

“ ám ma bác giun”, “M a” c a Tr n ng Khoa; “Ong và B m” c a Nh c Th y; “Cháu chào ông ” c a Nguy n Th Th o; Th Bông b m…

Bácăs ăs ăn n

ả i:ă“ auăch ănào?”

- “ăB ngăcháuăc năcào

B ngăsôiăàoăào

Ru tăđauănh ăc t”

Bácăs ăg tăg t tăchi că ngănghe Khámăxongăli năghi:

- auăvìă năb y!

Bài th là m t câu chuy n nh , k v m t chú th n u ng m t v sinh nên b đau

b ng và khóc la M th đ a th đ n khám bác s Bác s khám và h i th đã n, u ng nh ng

gì Sau khi nghe th tr l i bác s k t lu n r ng: Th đau b ng vì n b y

Y u t truy n trong th s giúp tr d dàng n m b t đ c tác ph m đ t đó liên h , phát hi n và c m nh n đ c nh ng v đ p trong thiên nhiên và trong cu c s ng

Bên c nh nh ng tác ph m th có y u t truy n thì trong truy n l i có ch tăth ă Ch t

th trong truy n nh m t ch t xúc tác làm cho câu chuy n thên s c lôi cu n, h p d n m nh

m M i câu chuy n vi t cho các em là nh ng bài h c nh nhàng mà sâu s c Ch t th c a truy n s làm cho nh ng bài h c y không khô khan Có nhi u câu chuy n nh nh ng bài

th b ng v n xuôi Ch ng h n nh nh ng câu chuy n:ăẢi ngăhótăchimăS năca,ăChúă ăcon,ă

Câyăg o,ăL iăruăc aătr ng,ăNgàyăvàăđêm… Cùng v i ch t th bay b ng, ý ngh a c a câu

chuy n có th s còn theo các em mãi trong su t cu c đ i

1.2 5.ăTácăph măv năh căchoătr ăm mănonăcóăỦăngh aăgiáoăd cănh ănhƠngămƠăsơuăl ng

V n h c là lo i hình ngh thu t b ng ngôn t , có kh n ng tác đ ng m nh m t i tâm

h n và nh n th c c a con ng i Ch c n ng giáo d c là ch c n ng c b n c a v n h c Các tác ph m v n h c nói chung và v n h c dành cho tr em nói riêng đ u có nh h ng l n t i

vi c giáo d c các m t nhân cách tr , tuy nhiên ý ngh a giáo d c th m m và giáo d c lòng nhân ái cho tr là có u th h n c M i tác ph m chính là chi c g ng ph n chi u cu c s ng chân th c nh t đ tr có th t đó soi mình và b c đ u bi t nh n xét, đánh giá ng i khác

Các tác ph m v n h c luôn mang đ n cho tr nh ng bài h c đ o đ c sâu s c nh ng r t nh nhàng và hi u qu l i cao h n b t c m t bài thuy t gi ng nào Nh ng bài th , câu chuy n

mà tr yêu thích là do sau khi đ c nghe đ c, nghe k mà tr đã rút ra đ c bài h c cho mình ó là nh ng bài h c v tình c m b n bè, tình c m gia đình, tình c m v i nh ng s v t,

Hay trong câu chuy n “Ai đáng khen nhi u h n”, k t chuy n, th m đã d n th em

“…Th ăconăc aăm ,ăconăhãyălàmănh ngăvi cătr căh tămangăl iăni măvuiăchoăng iăkhác,ă

con nhé!

Th ăemăb năl n:ăTh aăm ,ăvângă !”

Nh ng bài h c đ o đ c thông qua tác ph m v n h c r t nh nhàng, h p d n vì nó phù

h p v i nh ng tình c m, suy ngh c a các em Nh ng bài h c mà tr ti p thu đ c trong th i

kì u th s theo các em trong su t cu c đ i

1.3.ăụăngh aăc aătácăph măv năh căv iăvi căgiáoăd cătr ăm mănon

1.3 1.ăTácăph măv năh căcóăỦăngh aăgiáoăd căth măm ă(GDTM)ăchoătr

L a tu i m u giáo là th i kì phát c m c a các c m xúc th m m , t c là nh ng xúc c m tích c c, đ c n y sinh khi tr ti p xúc tr c ti p v i cái đ p khi n tr th y g n bó tha thi t

v i con ng i và c nh v t xung quanh Chính vì v y, đây là th i đi m vô cùng thu n l i cho

vi c giáo d c th m m và chính vi c giáo d c th m m l i có th mang đ n m t hi u qu to

l n đ i v i s phát tri n toàn di n nhân cách c a tr

Tr c h t, tácăph măv năh căđemăđ năchoătr ănh ngăhìnhă nhăđ păđ ,ăt iăsáng;ăg iă

m ătrongăcácăemănh ngăxúcăc măth măm ăvàăth ăhi uăth măm

i v i con ng i, nhu c u v cái đ p là nhu c u có tính b n ch t, nó g n v i quá trình phát tri n th ch t và tinh th n và GDTM tr thành nhi m v tr ng tâm c a quá trình cho tr làm quen v i tác ph m v n h c tr ng m m non Qua ti p xúc v i tác ph m v n

h c, d i s h ng d n c a cô giáo, tr em s hình thành và phát tri n nh ng xúc c m th m

m , tình c m th m m , th hi u ngh thu t, n ng l c c m th v n h c, kh n ng ho t đ ng ngh thu t và sáng t o ngh thu t GDTM trong tr ng m m non không ch cung c p cho tr

tr em H n ai h t tr em luôn b cu n hút b i cái đ p và h ng t i cái đ p Nh ng hình

t ng t i sáng trong tác ph m, nh ng b c tranh thiên nhiên giàu ch t th đ c v nên b ng ngôn ng , nh c đi u c a nh ng v n th , tính bi u c m c a ngôn ng s t o cho tr s nh y

c m th m m , tâm h n, tình c m cao đ p, s phong phú c a đ i s ng tinh th n

V đ p c a thiên nhiên, thông qua ngôn t ngh thu t càng tr nên l p lánh h n, trong

Tr iăt nhăd n Yêuăm aăl m!

(M aă– Ngô Th Bích Hi n)

Và ánh tr ng trong th Tr n ng Khoa b ng tr nên đ p huy n di u:

Tr ngă i…ăT ăđâuăđ n?

ảayăt ăcánhăr ngăxa

Tr ngăh ngănh ăqu ăchín

L ngăl ălênătr cănhà

Tr ngă i…ăT ăđâuăđ n?

ảayăbi năxanhădi uăkì

Tr ngătrònănh ăm tăcá Khôngăbaoăgi ăch pămi…

(Tr ngă i…t ăđâuăđ n)

V đ p đáng yêu c a chú gà con c ng đ c tác gi Ph m H miêu t :

“Cáiăm ătíăhon Cái chân bé xíu Lôngăvàngămátădi u

ng th i, tác gi còn kh i g i trong các em tình yêu th ng đ i v i nh ng con v t

nh xinh này:

“ iăchúăgàă i Taăyêuăchúăl m”

V đ p c a thiên nhiên trong hi n th c n u ch nhìn b ng m t th ng thì không th

th y h t đ c nh ng kì di u c a nó Nh ng n u đ c miêu t b ng l i th , l i v n thì hình

nh đó có th đ p lên r t nhi u l n c bi t, khi đi qua “l ng kính” c a các em, m i l i v n,

l i th đó s tr thành nh ng b c tranh sinh đ ng v i s c màu c a riêng tr

Bên c nh vi c cung c p cho các em nh ng hình nh đ p đ , t i sáng, v năh căchoătr ă

l aătu iăm mănonăcònăgiúpătr ăphátăhuyătríăt ngăt ngăphongăphú,ăbayăb ngăđ ătr ăt ăt oăraă cáiăđ păho cătìmăđ năth ngăth căcáiăđ p

Ti p xúc v i tác ph m v n h c, tr không ch c m nh n đ c cái đ p c a ngh thu t

mà còn mu n khám phá cái đ p trong đ i s ng V n h c kh i d y và ti p s c cho nh ng rung đ ng v cái đ p, n i nuôi d ng cho tâm h n tr s trong sáng, nh y c m v i v đ p

c a thiên nhiên…Có th nói, ph ng di n này v n h c chính là n i nuôi d ng c m xúc

th m m , n i gìn gi phát tri n ch t ngh s v n có trong tâm h n…

Khi đ c th ng xuyên th ng th c các tác ph m v n h c, tr l a tu i m m non còn

có th bi t t mình sáng t o ra cái đ p S sáng t o đ c th hi n nhi u khía c nh Tr có

th sáng t o ngay trong gi ng đ c, gi ng k , sáng t o khi thêm ho c b t các tình ti t, l i tho i trong các câu chuy n, sáng t o trong ho t đ ng t o hình khi tr th hi n l i c m xúc c a mình v các hình t ng v n h c thông qua tranh v ho c tô màu nhân v t ho c xé dán… c

bi t, s sáng t o đ c th hi n m c cao nh t đó là sáng tác Tr em l a tu i này đã có th sáng tác đ c nh ng bài th , câu chuy n ng n miêu t nh ng gì tr nhìn th y đ c xung quanh chúng Ch ng h n bé Ngô Th Bích Hi n m i 5 tu i đã có th sáng tác đ c nh ng bài

th r t hay nh : Ôngăm tătr i,ăc uăThêăảúc,ăM a…, C m Th v i bài “ChúăẢi iăphóngă

quân”, Hoàng D Thi v i bài “Cáiăchuôngăvú” và đ c bi t là Tr n ng Khoa v i nh ng

t p th n i ti ng mà ai c ng bi t

Nh v đ p trong tác ph m v n h c mà làm nên nh ng t m lòng h n h u, không ngu i l nh th v i s ph n con ng i, bi t ghét nh ng cái x u, cái ác, bi t yêu th ng

đ ng v cái t t đ p Nh v y m t tác ph m v n h c đích th c trong khi b i đ p nh ng xúc

c m th m m c ng đ ng th i làm nên s cao đ p trong tâm h n và hình thành cho tr quan

ni m v cái đ p

1.3 2.ăTácăph măv năh căcóătácăd ngăr tăl năđ iăv iăvi căgiáoăd călòngănhơnăáiăchoătr

Lòng nhân ái chính là c s , là cái g c đ o đ c c a con ng i Nhân ái chính là tình yêu th ng đ ng lo i và nh ng gì xung quanh T tình th ng yêu y d n d n hình thành

tr nh ng tình c m đ o đ c Giáo d c lòng nhân ái là c s hàng đ u giúp tr xác l p đ c các m i quan h tích c c v i môi tr ng xung quanh và v i cu c s ng đ t đó tr có th phát tri n nhân cách m t cách toàn di n

Xu t phát t đ c đi m tâm lí c a tr m m non, tr l a tu i này r t nh y c m, chúng

s ng b ng tình c m, d rung đ ng, d hòa mình vào ng i khác đ b c l thái đ c a mình

và th c m thông, chia s v i ng i khác Tr em r t r ch ròi, d t khoát trong nh n xét, đánh giá gi a hai m t yêu – ghét, t t – x u, vui – bu n…Vì th , giáo d c lòng nhân ái cho tr ph i

b t đ u t giai đo n tr tu i m m non nh cha ông ta đã d y t bao đ i nay:

“D yăconăt ăth ăcònăth ”

“Béăkhôngăvin,ăc ăgãyăcành”

Lòng nhân ái th hi n trong nh ng tác ph m v n h c cho tr đ c bi u hi n r t c th ,

r t đ i th ng ó là nh ng tình c m yêu th ng gi a con ng i v i con ng i, gi a con

ng i v i thiên nhiên

Lòngănhânăáiăđ căbi uăhi năc ăth ătrongătìnhăyêuăth ngăgi aăconăng iăv iă conăng i ó là nh ng tình c m gia đình, bao g m: tình m con, tình cha con, tình anh em,

tình ông cháu, tình bà cháu Ví d : Ải aăvòngăgióăth m (Quang Huy), M ă mă(Tr n ng

Khoa), Th ngăông (Tú M ), Làm anh (Phan Th Thanh Nhàn), B ănôngăcóăhi u (Phong

Thu), TíchăChu,ăCâyăKh ,ăBaăcôăgái…đã th hi n rõ ý ngh a giáo d c này

Ngoài ra còn còn có r t nhi u tác ph m vi t v tình c m c a tr v i th y cô, b n bè và

nh ng ng i lao đ ng, nh ng ng i có công v i đ t n c Có th k đ n nh ng tác ph m

nh : BácăẢ uăđenăvàăhaiăchúăth ,ăBànătayăcôăgiáo,ăBóăhoaăt ngăcô,ăChi căc uăm i,ăChúăb ă

đ iăhànhăquânătrongăm a,ă nhăBác,…

V n h c t o c h i cho các em th ng th c nh ng v đ p c a thiên nhiên kì di u,

kh i g i tr tình yêu thiên nhiên V n h c còn giúp các em c m nh n m t cách sâu s c m i quan h c a các s v t, hi n t ng trong t nhiên, đ c bi t là m i quan h gi a con ng i

v i thiên nhiên Nh ng tác ph m có u th v nh ng đi m này ph i k đ n: Ải ngăhótăchimă

s năca,ăẢi tăn căTíăXíu,ăCâyăg oăbênăh ,…

T tình yêu thiên nhiên, t m i giao c m v i thiên nhiên, v n h c đã góp ph n giáo

d c các em thái đ bi t trân tr ng, gi gìn và b o v thiên nhiên nh m t kho báu vô t n Và

c ng t nh ng câu chuy n h p d n, đ y n t ng y, v n h c còn góp ph n kh i m trong các em nh ng suy ng m v tình yêu, tình th ng, lòng nhân đ o và kh n ng h ng thi n

c a con ng i

Nh ng bài th vi t cho tr , n i dung này c ng đ c th hi n r t rõ ó là nh ng bài

nh : Tr ngăsáng,ăTr ngă iăt ăđâuăđ n,ăảoaăk tătrái,ăRongăvàăcá,…

Qua bài th Tr ngăsáng,ăTr ngă iăt ăđâuăđ n, tr c m nh n đ c v đ p c a c nh v t

đêm tr ng, v đ p c a tr ng trong nh ng hôm tr ng tròn, tr ng khuy t:

Tr ngătrònănh ăcáiăđ a

L ăl ngămàăkhôngăr i

Nh ngăhômănàoătr ngăkhuy t Trôngăgi ngăconăthuy nătrôi…

Có th nói, thiên nhiên t i đ p đ c th hi n trong các tác ph m vi t cho các em đã

t o nên nh ng rung đ ng sâu s c trong lòng ng i đ c Chính s rung đ ng, d xúc đ ng v cái đ p c a thiên nhiên đó đã t o nên các em ý th c gi gìn và b o v chúng i u này

càng đúng v i câu nói c a nhà lí lu n n i ti ng Eliot W Eisner: “ăẢiáoăd căth măm ăchínhălàă

giáoăd căđ oăđ căchoăconăng iătrongăvàăthôngăquaăngh ăthu t” Theo t t ng m h c c a

Ch t ch H Chí Minh thì cái th m m và cái đ o đ c th ng nh t v i nhau Cái đ p, cái th m

m là c s n y sinh nh ng xúc c m, tình c m và nh ng hành đ ng t t Vì v y giáo d c lòng nhân ái luôn g n li n v i giáo d c th m m cho các em

Nh v y, n u đ c ti p xúc v i các tác ph m v n h c mang đ m tính giáo d c thì các

em s có m t c m giác t i mát tràn ng p tâm h n, khi n các em mu n làm m t vi c gì đó

t t đ p và có ích, s n sàng yêu th ng, trân tr ng m i ng i, m i v t xung quanh

1.3.3 Tácăph măv năh căcóăỦăngh aăl năđ iăv iăvi căgiáoăd cătríătu ăchoătr ăemăl aătu iă

m mănon

Giáo d c trí tu có v trí h t s c quan tr ng và c n thi t đ i v i tr m m non ó là

m t trong nh ng nhân t giúp tr phát tri n toàn di n V i ch c n ng ph n ánh cu c s ng,

v n h c thi u nhi nh “nh ng cu n sách giáo khoa” đ u tiên giúp tr nh n th c th gi i xung quanh

- V n h c giúp các em nh n bi t v các hi n t ng thiên nhiên Các tác ph m th hi n

rõ n i dung này là: M a (Tr n ng Khoa), Bàiăh căt t (Võ Qu ng), gi tăn căTíăXíu,ăả ă

n căvàămây,ăRìnhăxemăm tătr i…

- V n h c cung c p cho các em nh ng hi u bi t thú v v th gi i c cây hoa lá Các

tác ph m nh : Câyăd a,ăM mănon,ăảoaă k tătrái,ăVòngăquayăluânăchuy n,ăB păc iăxanh,ă

D a,…giúp các em nh n bi t rõ đ c đi m c a th gi i th c v t

- V n h c giúp tr m r ng s nh n th c v th gi i loài v t Nh ng v n th , nh ng câu v n là nh ng bài h c giúp các em nh n bi t nh ng đ c đi m đi n hình c a các con v t,

l i s ng, th c n, quá trình sinh tr ng, phát tri n c a chúng,… Nh ng tác ph m nh : C ăc iă

tr ng,ă Conă trâuă m ng,ă ànă gàă con,ă Trongă m tă h ă n c,ă c!ă c!,… th hi n r t rõ

nh ng đi u đó

- V n h c còn cung c p cho tr nh ng tri th c v th gi i đ v t xung quanh nh :

inh,ăCh i,ăTh căk ,ăẢh ăđá,ăT măl ch,… Thông qua ngôn t , nh ng đ v t này tr nên r t

ng ngh nh, sinh đ ng, qua đó giúp các em nh n bi t đ c nh ng đ c đi m v hình dáng, màu s c và công d ng c a m i đ v t y

- V n h c còn giúp tr có thêm nh ng hi u bi t v các m i quan h trong cu c s ng

ó là nh ng m i quan h gi a con ng i v i con ng i, gi a con ng i v i thiên nhiên và loài v t T đó tr có th tích l y đ c nh ng kinh nghi m và nh ng phép đ i x nhân th

trong cu c đ i Các tác ph m:ăẢ uăquaăc u,ăDêăconănhanhătrí,ăC ăc iătr ng,ăBácăẢ uăđenăvàă

haiăchúăth ,…đã nói lên đi u đó

1.3 4.ăV năh căthi uănhiăgiúpăphátătri năngônăng ăchoătr

Phát tri n ngôn ng cho tr là m t nhi m v đ t bi t quan tr ng tr ng m m non

B i vì ngôn ng g n li n v i t duy N u tr không đ c trang b m t v n ngôn ng nh t

đ nh thì tr s g p khó kh n khi b c vào các c p h c sau đ l nh h i nh ng tri th c khoa

h c trong n n v n hóa c a nhân lo i H n n a, tu i m m non, đ c bi t là giai đo n tr 2 – 5

tu i là giai đo n phát c m ngôn ng , vì th chúng ta c n t n d ng c h i này đ giúp tr phát tri n ngôn ng m t cách t t nh t

Vi c phát tri n ngôn ng cho tr đ c th c hi n trong t t c các ho t đ ng tr ng

m m non Tuy nhiên, tác ph m v n h c có m t u th l n trong vi c th c hi n nhi m v này

C th :

- Tác ph m v n h c thi u nhi giúp tr m r ng v n t , đ c bi t là t ng ngh thu t

Nh trên đã nói, tác ph m v n h c cho tr m m non giúp tr nh n bi t các hi n t ng thiên nhiên, th gi i t nhiên, loài v t, c cây, đ v t, các m i quan h trong xã h i Nh v y vi c

m r ng nh n th c cho tr v th gi i xung quanh đã cung c p cho tr v n t kh ng l H n

n a nh ng t ng này đã đ c ch n l c, trau chu t, g t gi a nên khi tr ti p xúc v i tác

ph m v n h c, tr s đ c ti p xúc v i ngôn ng ngh thu t, làm cho v n t c a tr phong phú và s ng đ ng

- Tác ph m v n h c thi u nhi còn giúp tr phát tri n ngôn ng m ch l c và nâng cao

kh n ng bi u đ t B i vì khi ti p xúc v i tác ph m, tr h c đ c nh ng cách di n đ t sinh

đ ng, qua đó tr có th di n đ t các v n đ m t cách m ch l c, giàu hình nh và bi u c m

Quá trình tr nghe k chuy n, nghe đ c th , đ c bi t là khi tr đ c tr c ti p k l i chuy n ho c đ c thu c lòng th chính là quá trình tr tích l y thêm đ c nhi u t m i và

h c thêm đ c nh ng cách di n đ t giàu hình nh, giàu s c bi u c m Quá trình cho tr ti p xúc v i v n h c c ng là quá trình tr h c ti ng nói c a các tác ph m v n h c L i nói ngh thu t không ch giúp tr c m nh n đ c cái đ p c a ngôn t nói chung mà th c s là c m

nh n cái đ p c a ti ng nói m đ

Tóm l i, tác ph m v n h c có ý ngh a vô cùng to l n đ i v i vi c giáo d c tr tu i

m m non V n h c giúp cho vi c hình thành và phát tri n nhân cách tr m t cách toàn di n

S r t thi t thòi cho nh ng đ a tr không đ c th ng xuyên ti p xúc v i tác ph m v n h c

Vì v y c n đ a v n h c – ngh thu t c a ngôn t đ n v i tr t r t s m, th m chí ngay t khi

tr m i chào đ i

1.4.ăM tăs ăđ căđi mătơmălíăc aătr ăm mănonăliênăquanăđ năvi căti pănh nătácăph măv nă

h c

1.4 1.ă căđi măxúcăc m,ătìnhăc m

Giàu xúc c m là nét tâm lí n i b t tr th , đ c bi t là tr em l a tu i m m non Vì

th nh n th c c a tr c ng mang đ m màu s c c m xúc M i hành đ ng c a tr đ u b chi

ph i b i tình c m, tr yêu thích cái gì thì h ng thú tìm hi u b ng đ c cái đó và hành đ ng

v i vì cái đó Tr b c l tình c m h n nhiên, chân th c và ch a ki m ch đ c tình c m c a mình vì h th n kinh c a chúng th ng tr ng thái h ng ph n m nh

Chính đ c đi m d nh y c m này làm cho tr khi nghe k chuy n, đ c th có th d dàng hóa thân vào nhân v t trong tác ph m Tr th ng có nh ng ph n ng tr c ti p, ngay

t c thì khi ti p xúc v i tác ph m Tr có th c i to, kêu lên ho c nghiên đ u nghiên c ho c

t ra lo l ng,…tr c nh ng tình ti t đ c miêu t trong tác ph m ó là ph n x r t t nhiên

bi u th tr ng thái ch a n đ nh, d dao đ ng tr c tác đ ng c a bên ngoài

Càng l n, xúc c m, tình c m c a tr càng d n n đ nh S hi u bi t c a tr s phong phú, ph c t p d n theo các m i quan h và nh ng hi u bi t v th gi i xung quanh Vì v y

nh ng xúc c m, tình c m đ c n y sinh trong quá trình c m th tác ph m v n h c s giúp tr

bi t yêu th ng m i ng i c ng nh v n v t xung quanh

Nh v y xúc c m tr thành y u t tâm lí góp ph n phát tri n nhân cách tr V i các tác ph m ngh thu t tr , tr ti p xúc b ng c tâm h n, trái tim và nh ng tình c m h t s c h n nhiên, ngây th c a mình Tr em là nh ng con ng i s ng n ng v tình c m, h n nhiên, d

c m thông, d hòa nh p vào m i v t Nh ng xúc c m, tình c m giàu có tr cùng cái nhìn

h n nhiên, ngây th tr c cu c s ng, khi n tr hòa đ ng, tin và s ng v i các hình t ng ngh thu t trong tác ph m

1.4 2.ă căđi măt ăduy,ăt ngăt ng

T ăduyăc aătr ămangătínhăhìnhăt ng

T duy hình t ng là m t trong nh ng đ c đi m tâm lí quan tr ng có nh h ng tr c

ti p đ n s ti p nh n tác ph m v n h c c a tr Tr tu i m m non, đ c bi t là tr m u giáo, luôn l y mình làm trung tâm đ nhìn nh n th gi i xung quanh V i cách nhìn “ v t ngã đ ng

nh t” và trí t ng t ng phong phú, m i v t xung quanh qua con m t c a tr th đ u tr nên sinh đ ng và có h n Chính kh n ng đ ng hóa này khi n tr có th giao c m v i th gi i ngh thu t trong tác ph m, đ có th hi u bi t v th gi i b ng tâm h n và ngôn ng c a mình

Tr em l a tu i m m non t duy m t cách c th , g n li n v i nh ng hình nh, âm thanh, màu s c Vì v y tính c th c a ngôn ng trong tác ph m có liên quan m t thi t v i s

ti p nh n tác ph m v n h c c a tr

Tríăt ngăt ngăphongăphú,ăbayăb ngă

M t đ c đi m quan tr ng trong tâm lí c a tr m u giáo là trí t ng t ng vô cùng phong phú S t ng t ng c a tr d ng nh vô b b n T ng t ng c a tr g n li n ch t

ch v i xúc c m, đó là quan h hai chi u T ng t ng ph thu c vào s phát tri n c a c m xúc, c m xúc càng sâu s c thì trí t ng t ng càng phát tri n đ phù h p v i tình c m đó, và

ng c l i, t ng t ng c ng gi vai trò quan tr ng trong vi c làm giàu thêm nh ng kinh nghi m c m xúc c a tr

S hình thành và phát tri n trí t ng t ng c a tr c ng g n li n v i s hình thành và phát tri n ngôn ng Nh có ngôn ng mà tr có th hình dung ra đ c nh ng gì mà chúng không nhìn th y Tr th r t c n có t ng t ng, vì v y vi c nuôi d ng trí t ng t ng cho

tr là m t trong nh ng nhi m v quan tr ng c a giáo d c m m non T ng t ng là m t

n ng l c không th thi u đ c m th và s ng v i tác ph m v n h c Tr đã s n có trong đ u trí t ng t ng phong phú và bay b ng nên khi g p nh ng hình nh đ p, kì o c a tác ph m

1.4 3.ăKh ăn ngăchúăỦ,ăghiănh ăc aătr ăđangătrongăquáătrìnhăti năđ năcóăch ăđ nh

Chú ý là xu h ng, là s t p trung t t ng vào m t đ i t ng xác đ nh Chú ý là quá trình t ch c đ nh h ng cho các ho t đ ng tâm lí khác nhau nh : t duy, t ng t ng, xúc

c m…

Trong c m th v n h c, các kích thích ngôn ng có vai trò quan tr ng đ i v i s chú

ý c a tr , và s chú ý đ c th hi n qua vi c đ a tr có th l ng nghe cô đ c, k tác ph m

L ng nghe là m t quá trình giúp ngôn ng chuy n thành ý ngh trong óc L ng nghe là m t

bi u hi n c n thi t c a vi c t p trung chú ý nghe cô đ c ho c k tác ph m Kh n ng l ng nghe c a tr s phát tri n n u ng i đ c tác ph m cho tr nghe m t cách có h th ng, không

có các kì dán đo n dài, khi đ c ho c k ph i th hi n xúc c m cao, nh v y tr s b cu n hút

và l ng nghe tích c c

S b n v ng c a chú ý có liên quan ch t ch v i s phát tri n các ch c n ng tâm lí khác Quá trình hi u n i dung tác ph m v n h c v i s xu t hi n nh ng c m h ng c a tr t i màu s c, âm thanh c a các tác ph m ngh thu t s duy trì đ c s t p trung chú ý c a tr

Trí nh là quá trình tâm lí ph n ánh nh ng kinh nghi m cá nhân d i hình th c bi u

t ng Nó bao g m s ghi nh , gìn gi và tái t o trong óc cái mà con ng i đã t ng tri giác,

t ng suy ngh

Tr m m non trí nh không ch đ nh chi m u th , trí nh có ch đ nh đang hình thành và phát tri n m nh, kh n ng ghi nh có ch đ nh vào âm thanh ngôn ng c ng đang phát tri n Bên c nh đó trí nh c a tr còn mang tính tr c quan và g n li n v i c m xúc Trí

nh c a tr không bao gi t n t i đ c l p mà có quan h ch t ch v i các quá trình tâm lí

V i đ c đi m chú ý, ghi nh nh trên, mu n tr chú ý và ghi nh t t n i dung tác

ph m v n h c thì nh ng ng i sáng tác, ch n l c th , truy n cho tr ph i chú ý s d ng ngôn ng d hi u, ng n g n, rõ ràng và th t sinh đ ng N i dung các tác ph m ph i có nhi u tình ti t h p d n đ gây s chú ý và ghi nh tác ph m c a tr Bên c nh đó, khi đ a tác ph m

đ n tr , giáo viên ph i s d ng các bi n pháp thích h p, k t h p n i dung hài hòa thì m i lôi

cu n s chú ý, ghi nh c a tr

1.4 4.ă căđi măphátătri năngônăng

Tr em l a tu i m m non là giai đo n phát tri n ngôn ng r t m nh (giai đo n phát

c m ngôn ng ) Cu i tu i m u giáo tr đã có th n m v ng ng âm và ng đi u khi s d ng

ti ng m đ V n t và c c u ng pháp c ng phát tri n Tr đã bi t s d ng ngôn ng đ giao ti p,…Tuy nhiên ngôn ng c a tr so v i ng i l n thì v n ch a hoàn thi n v nhi u

m t Chính vì th , tác ph m v n h c dành cho tr ph i s d ng ngôn ng ng n g n, d hi u,

đ khó v c u trúc câu, s l ng t , câu trong tác ph m ph i đ c t ng d n theo t ng đ

tu i Có nh v y thì tr m i có th ti p nh n tác ph m v n h c m t cách t t nh t

Tóm l i, vi c l a ch n và s d ng tác ph m v n h c theo quan đi m tích h p vào các

ho t đ ng giáo d c tr ng m m non, giáo viên c n ph i n m k các đ c đi m tâm lí trên

c a tr đ mang l i hi u qu cao nh t trong quá trình s d ng tác ph m v n h c cho tr ti p xúc

1.5.ă căđi măti pănh nătácăph măv năh căc aătr ăm mănon

Tr em ch a ph i là b n đ c đích th c, chúng ch a t mình ti p nh n tác ph m v n

h c mà ph thu c vào s ti p nh n c a ng i khác và m i ch m c đ “ làm quen” v i tác

ph m S ti p nh n tác ph m v n h c c a tr có m t s đ c đi m sau:

1.5 1.ăTr ăti pănh nătácăph măv năh cămangătínhăgiánăti p

ây là m t đ c đi m riêng c a tr m m non khi ti p nh n v n h c Tr m m non ch a

bi t đ c nên ti p nh n tác ph m v n h c qua l i k , gi ng đ c c a ng i l n

Tr m m non đ n v i v n h c ch y u là nghe, t nghe mà hi u r i m i c m Chính vì

th mà ch ng trình cho tr m u giáo làm quen v i v n h c th ng có nh ng ki u bài nh :

Cô đ c, k cho tr nghe, d y tr đ c th , k l i chuy n, h ng d n tr đóng k ch… Tr ti p

nh n tác ph m v n h c m t cách gián ti p, vì v y, tr ti p nh n đ c các giá tr c a tác ph m

hay không thì ph thu c vào cô giáo Qua gi ng đ c, l i k c a cô s giúp tr hình dung ra

đ c nh ng hình nh sinh đ ng c a cu c s ng và c m nh n đ c nh ng cung b c c m xúc

ch a đ ng trong tác ph m mà ngôn ng vi t đã th hi n Khi phân tích tác ph m v n h c cho

tr ph i h t s c linh ho t, phù h p v i đ c đi m tâm, sinh lý c a các em

Vi c đ c, k tác ph m m t cách di n c m, s ng đ ng, sáng t o c a cô giáo trên l p có

nh h ng r t l n đ n s c m th v n h c ngh thu t và vi c th hi n l i tác ph m tr

1.5 2.ăTr ăti pănh năv năh cămangătínhăt păth ăvƠăb căđ uăcóătínhăđ căl p

Tr m m non sinh ho t và h c t p theo nhóm l p, vì v y, gi ng nh nhi u ho t đ ng

khác, ho t đ ng cho tr làm quen v i tác ph m v n h c mang tính t p th và tr ti p nh n tác

ph m v n h c c ng mang tính t p th C nhóm tr cùng ng i nghe cô đ c m t bài th hay

k m t câu chuy n ho c tr cùng đ c đ ng thanh bài th hay đ c n i ti p câu chuy n theo

cô Vi c c m th tác ph m c a m t s tr nh h ng đ n c nhóm tr Ch ng h n, khi nghe

k chuy n, n u có 2 – 3 tr th y “bu n c i” và c i to thì r t d d n đ n ph n ng dây chuy n làm t t c nhóm tr cùng c i theo Hay khi tr đang t p trung nghe k chuy n, b n bên c nh làm vi c riêng thì ngay l p t c tr c ng b phân tán s t p trung chú ý vào tác

ph m

Tuy nhiên, đ n cu i đ tu i m u giáo, tr đã đ t đ c nh ng b c ti n đáng k trong

s phát tri n tâm lí, tr b t đ u ghi nh có ch đ nh, t giác t p trung chú ý vào các ho t

đ ng c a giáo viên và đ c bi t là r t ham hi u bi t, nên m c dù s ti p nh n v n h c v n mang tính t p th nh ng m i tr đã b t đ u có tính đ c l p, có cách ngh , cách hi u riêng và

c m xúc riêng v i tác ph m Nh ng tr giàu c m xúc, có c m nh n tinh t , ngôn ng phát tri n m nh, yêu thích th truy n thì tr r t chú ý l ng nghe và có s c m th r t t t

1.5 3.ăTr ăti pănh năv năh căthiênăv ăc măxúc

Tu i m u giáo là giai đo n phát tri n m nh m v i t c đ h t s c nhanh chóng v m i

m t Trong các quá trình tâm lí thì n i b t h n c là tính d xúc c m, đ ng c m và tính hình

t ng Tr em r t d xúc đ ng, tr nh n bi t th gi i xung quanh b ng tình c m Khi ti p xúc

v i tác ph m v n h c tr em có l i th vì chúng giàu c m xúc, h n nhiên, n ng v tr c giác,

do đó tr đã th hi n rõ kh n ng đ ng c m, đ ng tr i nghi m v i tác ph m ó là n ng l c

hóa thân c a các em v i cái nhìn ngây th , gi n đ n v s gi ng nhau gi a hi n th c c a tác

ph m v n h c và hi n th c trong đ i s ng xã h i

Khi ti p xúc v i v n h c, tr th ng gán tình c m và nh ng xúc đ ng c a con ng i cho s ki n, hi n t ng, khi n tr không ch hi u bi t, hình dung s ki n, hi n t ng mà còn

s ng v i nó Tr tu i này r t d nh y c m tr c nh ng thay đ i c a th gi i xung quanh và luôn xúc đ ng, ng ngàng tr c nh ng đi u t ng ch ng nh r t đ n gi n Các em có th

c m th y rung đ ng tr c nh ng hình nh, hi n t ng x y ra r t bình th ng: m t chi c lá

r i, nh ng h t m a, m t c già n xin,… Vì th khi đ c nghe k chuy n, đ c th …tr

th ng bi u l c m xúc c a mình m t cách t nhiên nh c i phá lên, che m t x u h ho c

t rõ s t c gi n,…khi g p nh ng tình hu ng c th trong các tác ph m Các em cho r ng th

gi i ngh thu t trong tác ph m c ng là hi n th c ngoài đ i nên chúng d dàng th c lòng chia

s i u này giúp cho vi c làm n i b t “tâm tr ng ch đ o” và “c m xúc trung tâm” khi cho

Trong ti p nh n v n h c, tr th ng v n d ng nh ng kinh nghi m tr c ti p và nguyên

h p, không phân bi t s khác nhau gi a chúng Các em ch a đòi h i s h p lí tình c m trong khuôn kh h n h p c a mình Khi gi i thích v i tr c n ph i nh t quán Cái gì đã tr thành kinh nghi m riêng c a tr thì s thì có s c s ng lâu b n Làm m t ni m tin c a tr thì khó có

th giúp tr ti p nh n v n h c

Tuy nhiên, n u đ c ti p xúc v i môi tr ng t nhiên, trí t ng t ng c a tr c ng

d n phong phú, bi u hi n th ng xuyên h n, bay b ng h n và r ng kh p h n, t duy tr c quan hình t ng và ngôn ng c a tr c ng phát tri n m nh theo l a tu i c a tr Vì v y mà tính ch t ngây th trong ti p nh n v n h c c a tr c ng gi m d n đ ti n đ n vi c ti p nh n

có logic h n và ch quan h n

Quá trình ti p nh n v n h c c a tr ph thu c vào nhi u y u t khác nhau Song, vì tr

ch a bi t đ c nên vi c c m th tác ph m v n h c c a tr m u giáo ph thu c ch y u vào giáo viên B i v y khi cho tr làm quen v i tác ph m v n h c các nhà giáo d c c n ph i l a

ch n tác ph m và ph ng pháp d y h c phù h p v i tâm lí nh n th c và kh n ng ti p nh n

v n h c c a tr

CỂUăH I

1 Làm quen v i tác ph m v n h c là gì?

2 Phân tích nh ng đ c đi m c a tác ph m v n h c vi t cho tr em l a tu i m m non

3 Phân tích ý ngh a c a tác ph m v n h c v i vi c giáo d c tr m m non

4 Nh ng đ c đi m tâm lí nào có liên quan đ n vi c ti p nh n tác ph m v n h c c a

tr m m non?

5 Phân tích đ c đi m ti p nh n tác ph m v n h c tr m m non

6 Phân tích quá trình cho tr làm quen v i v n h c

Ch ngă2 CÁCăPH NGăPHÁPăCHOăTR ăLẨMăQUENăV IăTÁCăPH MăV NăH C

A M cătiêu:

- Sinh viên hi u và v n d ng đ c nh ng ph ng pháp, bi n pháp nh : Ph ng pháp

đ c k tác ph m v n h c có ngh thu t, ph ng pháp đàm tho i, ph ng pháp phân tích gi i thích, ph ng pháp s d ng các ph ng ti n tr c quan trong quá trình t ch c cho tr làm quen v i v n h c

- Xác đ nh và v n d ng đ c ph ng pháp ch đ o, ph ng pháp h tr trong t ng bài d y

c m xúc h

2.1 2.ăụăngh aăc aăvi c s ăd ngăph ngăphápăđ c,ăk ăTPVHăcóăngh ăthu t:

- Giúp tr có th ti p xúc v i TPVH vì tr ch a bi t ch

Qua gi ng đ c, l i k di n c m c a cô s t o nên s c h p d n, lôi cu n tr đi vào th

gi i kì o c a nh ng bài th , câu chuy n, giúp tr d dàng t ng t ng đ c các hình nh, các chi ti t c a tác ph m, c m nh n đ c v đ p c a ti ng m đ

- Giúp tr đ c làm quen v i nh ng t ng chính xác, bi u c m và giàu hình t ng ngh thu t c a tác ph m v n h c

- Qua gi ng đ c, l i k di n c m c a cô s t o cho tr có nh ng rung c m, xúc c m

th m m

2.1 3.ăM tăs ăbi năphápăc ăb năđ ărènăluy n đ c,ăk ăTPVHăcóăngh ăthu t:

th c hi n t t đ c ho t đ ng ngh thu t này, ng i đ c, ng i k ph i t p luy n nhi u đ có k n ng, k x o và ph i n m đ c các th thu t c b n c a vi c đ c, k di n c m

C th :

2.1.3.1 Xác đ nh gi ng đi u c b n:

Gi ng đi u c b n là tính ch t chung c a gi ng đ c, gi ng k khi trình bày tác ph m

Vi c xác đ nh gi ng đi u c b n ph thu c vào th lo i, n i dung, t t ng và phong cách ngôn ng c a tác ph m Vi c th hi n gi ng đi u c b n có ý ngh a quan tr ng giúp cho

ng i nghe có th c m nh n đ c giá tr n i dung, ngh thu t c a tác ph m N u xác đ nh sai

gi ng đi u c b n, r t có th ng i nghe s hi u sai ho c hi u không đ y đ t t ng ch

Ng đi u là t ng h p ph c t p các ph ng ti n bi u c m ng âm, bao g m: giai đi u,

nh p đi u, c ng đ , tr ng âm, âm s c…

Ng đi u là nh ng bi n đ i v đ cao c a gi ng khi nói, khi đ c, có liên quan đ n c

m t ng đo n và có th dùng đ bi u th m t s ý ngh a b sung, giúp ng i đ c, ng i k miêu t l i đ c cá tính, tâm tr ng, hành đ ng c a các nhân v t, đ ng th i b c l đ c thái

đ c a mình tr c các nhân v t đó nh m tác đ ng m nh đ n xúc c m c a tr

Ví d : Truy n ba cô gái, gi ng ch c , ch hai bình th n, h i ng c nhiên, th hi n s

th , thi u quan tâm khi nghe tin m m Gi ng cô út cao, d n d p khi nghe tin m m

Gi ng Sóc khi nói v i hai cô ch thì ph i cao và gay g t, th hi n thái đ phê phán s thi u

trách nhi m và tình c m gi d i đ i v i m và tr m m, yêu m n và c m ph c khi nói v i cô

- Chính âm là cách phát âm đ c coi là chu n

- Tr m m non ch a đ trình đ đ phân bi t gi a chu n và l ch chu n c a chính âm

Vì th cô gi o ph i phát âm đúng đ làm m u cho tr

* Ng ng gi ng:

- Ng ng gi ng có ý ngh a đ c bi t quan tr ng trong vi c đ c, k di n c m các TPVH Thông th ng ng i ta ng ng gi ng ch có d u câu Tuy nhiên c ng có khi v n b n không

có d u câu v n đ c ng ng gi ng, tùy theo vi c th hi n tâm tr ng c a nhân v t ho c ý ngh a

ph i t nhiên, đ p và tho i mái Khi đ c, k TPVh cho tr ph i h ng v phía tr , có th

đ ng ho c ng i ch không nên đi l i tr c m t tr

* Nét m t: Th hi n rõ nh t s giao l u gi a ng i nói và ng i nghe trong ho t đ ng giao ti p Nét m t, v m t t nó s xu t hi n n u ng i đ c hi u th u n i dung và c m th

đ c nó.Vì th , khi đ c, k TPVH, nét m t c a cô giáo ph i th hi n đ c c m xúc, thái đ

c a ng i đ c, ng i k và ph i phù h p v i n i dung c a tác ph m (v i t ng tình ti t c a tác ph m) Ch ng h n, n u tác ph m vui, có tình ti t ng ng nh, k t thúc có h u thì nét m t

c a cô giáo ph i t i vui Còn n u tác ph m có tính ch t bi th ong thì nét m t ph i b c l s

bu n r u, th ng c m Tuy nhiên, n u s d ng nét m t quá nhi u s khi n ng i nghe ít chú

ý đ n ngôn ng ngh thu t

* C ch , đi u b : đ c dùng đ bi u l thái đ đ i v i các nhân v t, các s ki n đ c miêu t trong tác ph m, làm t ng thêm s c bi u c m cho l i nói, và đ c bi t là giúp cho

ng i nghe c m nh n b ng tr c c m Ng i đ c không ph i làm cái vi c mô t t t c các nhân v t c a tác ph m mà h ch k l i mà thôi Nh ng c ch đ n gi n, chân th c s góp

ph n th hi n sâu s c n i dung tác ph m Ng c l i, nh ng c ch c ng đi u, máy móc s làm cho vi c th hi n tác ph m kém hi u qu

C ch ph i đa d ng, di n c m, không ph i đ nh m tô thêm v đ p cho các hình

k p th i u n n n nh ng sai sót cho tr Th c ch t đây là quá trình giao ti p gi a tác gi , tác

ph m v i cô giáo và tr em

2.2 2.ăụăngh a

- H tr cho ph ng pháp đ c, k di n c m

- Lôi cu n tr tham gia trao đ i, b c l suy ngh , c m nh n riêng c a mình

- Giúp tr n m đ c n i dung, t t ng tác ph m, kích ho t t duy

- T o c h i đ tr t p nói và di n đ t s hi u bi t b ng chính ngôn ng c a mình, qua

đó phát tri n m t s k n ng giao ti p c n thi t

2 2.3.ăM tăs ăyêuăc uăc aăcơuăh iătrongăđƠmătho i

- Câu h i ph i n m trong m t h th ng H th ng câu h i ph i logic, h p lý (t d đ n khó), giúp tr nh n i dung tác ph m m t cách có trình t

- Câu h i ph i ng n g n, rõ ràng, d hi u Không nên đ a hai n i dung khó tr l i trong m t câu h i

- Không nên đ a ra nh ng câu h i có s n câu tr l i, câu h i quá chi ti t, v n v t Tuy nhiên c ng không nên đ a ra nh ng câu h i quá khó, làm cho tr b t t, d n đ n m t h ng thú C n đ t câu h i h ng s chú ý c a tr vào v n đ m u ch t ch y u trong tác ph m

- C n có nh ng câu h i v giá tr n i dung và nh ng câu h i v giá tr ngh thu t c a tác ph m

- C n có nh ng câu h i giúp tr liên h v i nh ng tình hu ng t ng t t kinh nghi m

c a b n thân tr

- C n xen k gi a nh ng câu h i đ nh h ng cho t p th và câu h i chi ti t cho các nhân

Th c hi n đ c nh ng yêu c u này cô giáo s kích thích đ c s tham gia tích c c

tr , đ ng th i giúp tr theo dõi các tình ti t, các hình nh c a TPVH m t cách liên t c

 H th ng câu h i đ i v i truy n và th :

- iăv iătruy n: mu n tr hi u tác ph m c n chú ý xây d ng h th ng câu h i xoay

quanh nh ng tình ti t chính, vào tính cách c a nhân v t

Ví d : H th ng câu h i cho câu chuy n Chú Dê en, có th h i tr nh ng câu h i sau:

+ Cô v a k cho các con nghe câu chuy n gì? Câu chuy n g m có nh ng nhân

+ Dê en đã vào r ng tìm c non đ n và n c mát đ u ng, Dê en đã g p ai? + Khi g p Sói, Dê en t thái đ nh th nào?

+ Dê en đã tr l i Sói ra sao?

+ N u là con, khi g p Sói thì con s làm gì?

+ Trong câu chuy n, con thích nh t nhân v t nào? Vì sao?

- iăv iăth : câu h i c n đi vào tr ng tâm c a bài th , vào c m xúc c a tác gi N u

bài th có nh ng câu miêu t thì c n giúp tr th y đ c v đ p c a c nh v t mà câu th nói

đ n

Ví d : H th ng câu h i bài th Hoa k t trái, có th h i tr nh ng câu h i sau:

+ Cô v a đ c cho các con nghe bài th có tên là gì? Bài th do ai sáng tác? + Trong bài th , tác gi đã nh c đ n nh ng lo i hoa gì?

+ Các loài hoa đó có màu s c nh th nào?

+ Hoa cà có màu gì? Hoa m p màu gì?

nh ng t ng miêu t tr ng thái tâm lý c a nhân v t, các khung c nh đ c nêu trong tác

ph m, giúp tr d dàng hình dung và hi u đúng tác ph m khi đ c làm quen

2 3.2.ăụăngh a

- Làm phong phú v n t , làm giàu v n s ng, giúp tr d dàng t ng t ng tái t o các hình nh đ c nêu trong tác ph m

- Giúp tr hi u sâu s c, đ y đ và có h th ng TPVH ng th i qua vi c s d ng

ph ng pháp này cô giáo có th truy n đ c nh ng rung c m sâu s c c a mình đ n v i tr ,