Đổi mới Phương pháp dạy học Địa Lý ở trường THCS

Đổi mới Phương pháp dạy học Địa Lý ở trường THCS là bộ tài liệu hay và rất hữu ích cho các bạn sinh viên và quý bạn đọc quan tâm. Đây là tài liệu hay trong Bộ tài liệu sưu tập gồm nhiều Bài tập THCS, THPT, luyện thi THPT Quốc gia, Giáo án, Luận văn, Khoá luận, Tiểu luận…và nhiều Giáo trình Đại học, cao đẳng của nhiều lĩnh vực: Toán, Lý, Hoá, Sinh…. Đây là nguồn tài liệu quý giá đầy đủ và rất cần thiết đối với các bạn sinh viên, học sinh, quý phụ huynh, quý đồng nghiệp và các giáo sinh tham khảo học tập. Xuất phát từ quá trình tìm tòi, trao đổi tài liệu, chúng tôi nhận thấy rằng để có được tài liệu mình cần và đủ là một điều không dễ, tốn nhiều thời gian, vì vậy, với mong muốn giúp bạn, giúp mình tôi tổng hợp và chuyển tải lên để quý vị tham khảo. Qua đây cũng gởi lời cảm ơn đến tác giả các bài viết liên quan đã tạo điều kiện cho chúng tôi có bộ sưu tập này. Trên tinh thần tôn trọng tác giả, chúng tôi vẫn giữ nguyên bản gốc. Trân trọng. ĐỊA CHỈ DANH MỤC TẠI LIỆU CẦN THAM KHẢO http:123doc.vntrangcanhan348169nguyenductrung.htm hoặc Đường dẫn: google > 123doc > Nguyễn Đức Trung > Tất cả (chọn mục Thành viên)

M C L C

L I GI I THI U 4

CH NG1 NH NG V Nă CHUNG V I M I GIÁO D C PH THÔNG 5

1.1 M t s quan đi m ch đ o đ i m i giáo d c trung h c 5

1.2 Nh ng đ nh h ng đ i m i ch ng trình giáo d c ph thông 7

1.2.1 Chuy n t ch ng trình đ nh h ng n i dung d y h c sang ch ng trình đ nh h ng n ng l c 7

1.2.2 nh h ng chu n đ u ra v ph m ch t và n ng l c c a ch ng trình giáo d c c p trung h c c ăs 13

1.3 M i quan h gi aăn ngăl c v i ki n th c, k n ng,ătháiăđ 20

CH NGă2 NH N TH C CHUNG V V Nă I M IăPH NGă PHÁP D Y H Că A LÝ TR NG TRUNG H CăC ăS 22

2.1 S c n thi t ph iăđ i m i PPDH 22

2.1.1ăCh ngătrìnhăkhôngăcònăphùăh p v iăgiaiăđo n m i 22

2.1.2 Yêu c u c a s phát tri n kinh t - xã h iăđ i v i vi căđàoăt o ngu n nhân l cătrongăgiaiăđo n m i:ă óălàăyêu c u c a s nghi p công nghi p hoá, hi năđ i hoáăđ tăn c 23

2.1.3 Yêu c u c a s phát tri n khoa h c - công ngh 23

2.1.4 Xu th h i nh p vàăđ i m i ti n b trong khu v c và trên th gi i 24

2.2 Nh ng thách th căđ i v iămônă a lí tr ng ph thông 25

2.2.1 V trí, vai trò c aămônă a lí ph thông trong th c hi n m c tiêu giáo d c 25 2.2.2 Th c tr ng d y h că a lý THCS 25

2.3 Nh ng ti năđ c ăb n c a vi căđ i m iăPPDHă a lý tr ng THCS 27

2.3.1 Ch ngătrìnhăvàăsáchăgiáoăkhoaăđưăcóăs đ i m iăc ăb n 27

2.3.2 Nh n th c c a giáo viên và h căsinhăđưăcóăs thayăđ i 28

2.3.3 GVăđưăđ c b iăd ng v đ i m i 28

2.3.4 V đ căđi m tâm sinh lí h c sinh 28

2.3.5 C ăs VCKT ph c v cho vi c d y và h căđ aălíăđưăđ căt ngăc ng 29

CH NGă3 I M I VI C S D NGăCÁCăPH NGăPHÁPăD Y H C

A LÝ TR NG TRUNG H CăS ăS 30

3.1.ăPh ngăphápăd y h c tích c c 30

3.1.1 Khái ni măph ngăphápătíchăc c 30

3.1.2 Nh ng d u hi uăđ cătr ngăc aăph ngăphápătích c c 31

3.1.3 Các tiêu chí chính c a d y h c tích c c 34

3.1.4 Nh ng bi u hi n c a tính tích c c trong gi h că a lí 36

3.2 i m i p h ng pháp d y h c tr ng trung h c 36

3.2.1.ă i m i PPDH nh m chú tr ng phát tri năn ngăl c c a h c sinh 37

3.2.2 M t s bi năphápăđ i m iăph ngăphápăd y h c 39

3.2.3 K thu t d y h cătheoăđ nhăh ng phát tri năn ngăl c 43

3.2.4 Xác đ nh các n ng l c chuyên bi t c a môn a lí 53

3.2.5 Áp d ng PPDHTC trong d y h că a lý THCS 55

3.2.6 Vai trò c aăng i giáo viên trong qúa trình t ch c ho tăđ ng d y h căđ a lí theoăh ng tích c c tr ng THCS 69

3.2.7 Công vi c c a GV tr c khi trình bày bài gi ng 71

3.2.8 Ti n hành bài gi ng 73

3.2.9 Nh n d ng d y h c tích c c 74

3.2.10 Xây d ng m t bài h c theo PPDH tích c c 75

CH NGă4 I M I KI MăTRAă ÁNHăGIÁăK T QU H C T P C A H C SINH 79

4.1.ă nhăh ngăđ i m i ki mătra,ăđánhăgiáăho tăđ ng h c t p c a h c sinh 79

4.2.ă ánhăgiáătheo n ngăl c 82

4.3 M t s yêu c uăđ i v i ki mătra,ăđánhăgiáăk t qu h c t p c a h c sinh 84

4.3.1 Ph i đánh giá đ c các n ng l c khác nhau c a h c sinh 84

4.3.2 m b o tính khách quan 85

4.3.3 m b o s công b ng 86

4.3.4 m b o tính toàn di n 87

4.3.5 m b o tính công khai 87

4.3.6 m b o tính giáo d c 88

4.3.7 m b o tính phát tri n 88

4.4 nh h ng xây d ng câu h i, bài t p đánh giá n ng l c h c sinh 89

4.4.1 Ti p c n bài t p theo đ nh h ng n ng l c 89

4.4.2 Phân lo i bài t p theo đ nh h ng n ng l c 90

4.4.3 Nh ng đ c đi m c a bài t p theo đ nh h ng n ng l c 92

4.4.4 Các b c trình đ trong bài t p theo đ nh h ng n ng l c 93

4.5.ăH ng d n biên so n câu h i g n v i th c ti n 94

4.5.1 C u trúc c a câu h i 94

4.5.2 M t s câu h i và bài t p minh h a 95

4.5.3.ăH ng d n biên so n câu h i/bài t p ki mătraăđánhăgiáătheoăđ nhăh ng n ngăl c c a các ch đ trongăch ngătrìnhăgiáoăd c ph thông 101

TÀI LI U THAM KH O 108

PH L C 109

L IăGI IăTHI U

i m i PPDH nhàătr ng ph thông là nhi m v quan tr ng c aăđ i m i

giáo d c Trongăgiaiăđo n hi nănay,ăđ chu n b cho vi c th c hi năđ i m i ch ngă

trình, sách giáo khoa vàăđ i m iăPPDH,ăđư có nhi u tài li uăc ngănh ăcácăch ngă

trình t p hu năchoăgiáoăviênăđangăgi ng d y cácătr ng ph thông Tuy nhiên s

ti p c n c a giáoăsinhătrongăcácătr ngăs ăph m còn nhi u h n ch do ph thu c vàoăch ngătrìnhăkhungăvàăth iăgianăđàoăt o c aănhàătr ng Vì v y tài li u này

đ c biên so n nh m m căđíchăgi i thi uăchoăsinhăviênă(C SPăngànhă aăLỦ)ăb c

đ u có nh ng nh n th c v s thayăđ i c aăch ngătrìnhătheoăđ nhăh ng phát tri n

n ngăl c cùng nh ng v năđ liênăquanăđ năPPDHăvàăđ i m i ki mătraăđánhăgiáăk t

qu h c t p c a h căsinhătheoăh ng phát tri năn ngăl c nhàătr ng ph thông

Tài li u bao g mă4ăch ngăchính:

Ch ngă1:ăNh ng v năđ chung v đ i m i giáo d c ph thông

Ch ngă2:ăM t s v năđ v đ i m iăPPDHă a lý tr ng THCS

Ch ngă3:ă i m i vi c s d ngăcácăPPDHă a lý tr ng THCS

Ch ngă4:ă i m i ki mătraăđánhăgiáăk t qu h c t p c a h c sinh

còn m i m vàăđangăt ngăb c v n d ng vào gi ng d y nhàătr ng ph thông c a

n c ta và do th iăl ng có h n nên tài li u ch đ c păđ n nh ng n i dung c n thi t

và h u ích nh t

Trong quá trình biên so n không kh i nh ng thi u sót, mong ng iă đ c

chân thành góp ý

giáo d c c a nhà n c, đó là nh ng đ nh h ng quan tr ng v chính sách và quan

đi m trong vi c phát tri n và đ i m i giáo d c trung h c Vi c đ i m i ph ng

pháp d y h c, ki m tra đánh giá c n phù h p v i nh ng đ nh h ng đ i m i chung

c a ch ng trình giáo d c trung h c

d c nói chung và giáo d c trung h c nói riêng đ c th hi n trong nhi u v n b n,

đ c bi t trong các v n b n sau đây:

1.1.1 Lu t Giáo d c s 38/2005/QH11, i u 28 qui đ nh: "Ph ng pháp giáo

d c ph thông ph i phát huy tính tích c c, t giác, ch đ ng, sáng t o c a h c sinh;

phù h p v i đ c đi m c a t ng l p h c, môn h c; b i d ng ph ng pháp t h c,

kh n ng làm vi c theo nhóm; rèn luy n k n ng v n d ng ki n th c vào th c ti n;

tác đ ng đ n tình c m, đem l i ni m vui, h ng thú h c t p cho h c sinh"

1.1.2 Báo cáo chính tr i h i ng toàn qu c l n th XI “ i m i

ch ng trình, n i dung, ph ng pháp d y và h c, ph ng pháp thi, ki m tra theo

h ng hi n đ i; nâng cao ch t l ng toàn di n, đ c bi t coi tr ng giáo d c lý

t ng, giáo d c truy n th ng l ch s cách m ng, đ o đ c, l i s ng, n ng l c sáng

t o, k n ng th c hành, tác phong công nghi p, ý th c trách nhi m xã h i”

Ngh quy t H i ngh Trung ng 8 khóa XI v đ i m i c n b n, toàn di n

giáo d c và đào t o “Ti p t c đ i m i m nh m ph ng pháp d y và h c theo

h ng hi n đ i; phát huy tính tích c c, ch đ ng, sáng t o và v n d ng ki n th c,

k n ng c a ng i h c; kh c ph c l i truy n th áp đ t m t chi u, ghi nh máy

móc T p trung d y cách h c, cách ngh , khuy n khích t h c, t o c s đ ng i

h c t c p nh t và đ i m i tri th c, k n ng, phát tri n n ng l c Chuy n t h c ch

y u trên l p sang t ch c hình th c h c t p đa d ng, chú ý các ho t đ ng xã h i, ngo i khóa, nghiên c u khoa h c y m nh ng d ng công ngh thông tin và truy n thông trong d y và h c”; “ i m i c n b n hình th c và ph ng pháp thi,

ki m tra và đánh giá k t qu giáo d c, đào t o, b o đ m trung th c, khách quan

Vi c thi, ki m tra và đánh giá k t qu giáo d c, đào t o c n t ng b c theo các tiêu

chí tiên ti n đ c xã h i và c ng đ ng giáo d c th gi i tin c y và công nh n Ph i

h p s d ng k t qu đánh giá trong quá trình h c v i đánh giá cu i k , cu i n m

h c; đánh giá c a ng i d y v i t đánh giá c a ng i h c; đánh giá c a nhà

tr ng v i đánh giá c a gia đình và c a xã h i”

1.1.3 Chi n l c phát tri n giáo d c giai đo n 2011 ậ 2020 ban hành kèm theo

Quy t đ nh 711/Q -TTg ngày 13/6/2012 c a Th t ng Chính ph ch rõ: "Ti p

t c đ i m i ph ng pháp d y h c và đánh giá k t qu h c t p, rèn luy n theo

h ng phát huy tính tích c c, t giác, ch đ ng, sáng t o và n ng l c t h c c a

ng i h c"; " i m i k thi t t nghi p trung h c ph thông, k thi tuy n sinh đ i

h c, cao đ ng theo h ng đ m b o thi t th c, hi u qu , khách quan và công b ng;

k t h p k t qu ki m tra đánh giá trong quá trình giáo d c v i k t qu thi"

Ngh quy t H i ngh Trung ng 8 khóa XI v đ i m i c n b n, toàn di n

giáo d c và đào t o xác đ nh ắTi p t c đ i m i m nh m và đ ng b các y u t c

b n c a giáo d c, đào t o theo h ng coi tr ng phát tri n ph m ch t, n ng l c c a

ng i h c”; “T p trung phát tri n trí tu , th ch t, hình thành ph m ch t, n ng

l c công dân, phát hi n và b i d ng n ng khi u, đ nh h ng ngh nghi p cho

h c sinh Nâng cao ch t l ng giáo d c toàn di n, chú tr ng giáo d c lý t ng,

truy n th ng, đ o đ c, l i s ng, ngo i ng , tin h c, n ng l c và k n ng th c

hành, v n d ng ki n th c vào th c ti n Phát tri n kh n ng sáng t o, t h c, khuy n khích h c t p su t đ i” Theo tinh th n đó, các y u t c a quá trình giáo d c

trong nhà tr ng trung h c c n đ c ti p c n theo h ng đ i m i

Ngh quy t s 44/NQ-CP, ngày 09/6/2014 Ban hành Ch ng trình hành

đ ng c a Chính ph th c hi n Ngh quy t s 29-NQ/TW ngày 04 tháng 11 n m

2013 H i ngh l năth tám Ban Ch p hành Trung ng khóa XI v đ i m i c n

b n, toàn di n giáo d c và đào t o, đáp ng yêu c u công nghi p hóa, hi n đ i hóa

trong đi u ki n kinh t th tr ngăđ nh h ng xã h i ch ngh a và h i nh p qu c

t xác đ nh ắ i m i hình th c, ph ng pháp thi, ki m tra và đánh giá k t qu

giáo d c theo h ng đánh giá n ng l c c a ng i h c; k t h p đánh giá c quá

trình v i đánh giá cu i k h c, cu i n m h c theo mô hình c a các n c có n n

giáo d c phát tri n”

pháp lý thu n l i cho vi c đ i m i giáo d c ph thông nói chung, đ i m i đ ng

ắđ nh h ng n i dung” d y h c hay ắđ nh h ng đ u vào” (đi u khi n đ u vào)

ch ng trình d y h c Nh ng n i dung c a các môn h c này d a trên các khoa

h c chuyên ngành t ng ng Ng i ta chú tr ng vi c trang b cho ng i h c h

Tuy nhiên ch ng trình giáo d c đ nh h ng n i dung ch a chú tr ng đ y

đ đ năch th ng i h c c ng nh đ n kh n ng ng d ng tri th c đư h c

trong nh ng tình hu ng th c ti n M c tiêu d y h c trong ch ng trình đ nh

h ng n i dung đ c đ a ra m t cách chung chung, không chi ti t và không nh t thi t ph i quan sát, đánh giá đ c m t cách c th nên không đ m b o rõ ràng

l ng giáo d c đây t p trung vào ắđi u khi n đ uăvào” là n i dung d y h c

u đi m c a ch ng trình d y h c đ nh h ng n i dung là vi c truy n th

cho ng i h c m t h th ng tri th c khoa h c và h th ng Tuy nhiên ngày nay

ch ng trình d y h c đ nh h ng n i dung không còn thích h p, trong đó có nh ng

nguyên nhân sau:

- Ngày nay, tri th c thay đ i và b l c h u nhanh chóng, vi c quy đ nh c ng

nh cănh ng n i dung chi ti t trong ch ng trình d y h c d n đ n tình tr ng n i

dung ch ng trình d y h c nhanh b l c h u so v i tri th c hi n đ i Do đó vi c rèn luy n ph ng pháp h c t p ngày càng có ý ngh a quan tr ng trong vi c chu n b

cho con ng i có kh n ng h c t p su t đ i

- Ch ng trình d y h c đ nh h ng n i dung d n đ n xu h ng vi c ki m tra đánh giá ch y u d a trên vi c ki m tra kh n ng tái hi n tri th c mà không đ nh

h ng vào kh n ng v n d ng tri th c trong nh ng tình hu ng th c ti n

- Do ph ng pháp d y h c mang tính th đ ng và ít chú ý đ n kh n ng ng

d ng nên s n ph m giáo d c là nh ng con ng i mang tính th đ ng, h n ch

1.2.1.2 Ch ng trình giáo d c đ nh h ng n ng l c

Ch ngătrìnhăgiáoăd căđ nhăh ngăn ngăl că(đ nhăh ngăphátătri năn ngăl c)ă

nayăcònăg iălàăd y h c đ nh h ng k t qu đ u ra đ căbànăđ nănhi uăt ănh ngă

n mă90ăc aăth ăk ă20ăvàăngàyănayăđưătr ăthànhăxuăh ngăgiáoăd căqu căt ăGiáoăd că

đ nhăh ngăn ngăl cănh măm cătiêuăphátătri năn ngăl căng iăh c

Giáoăd căđ nhăh ngăn ngăl cănh măđ măb oăch tăl ngăđ uăraăc aăvi căd y

h c,ăth căhi năm cătiêuăphátătri nătoànădi năcácăph măch tănhânăcách,ăchúătr ngă

n ngăl căv năd ngătriăth cătrongănh ngătìnhăhu ngăth căti nănh măchu năb ăchoăconă

ng iăn ngăl căgi iăquy tăcácătìnhăhu ngăc aăcu căs ngăvàăngh ănghi p.ăCh ngătrìnhănàyănh năm nhăvaiătròăc aăng iăh căv iăt ăcáchăch ăth ăc aăquáătrìnhănh nă

th c

Khácăv iăch ngătrìnhăđ nhăh ngăn iădung,ăch ngătrìnhăd yăh căđ nhăh ngă

n ngăl căt pătrungăvàoăvi cămôăt ăch tăl ngăđ uăra,ăcóăth ăcoiălàăắs năph măcu iă

cùng”ăc aăquáătrìnhăd yăh c.ăVi căqu nălỦăch tăl ngăd yăh căchuy năt ăvi căắđi uăkhi năđ uăvào”ăsangăắđi uăkhi năđ uăra”,ăt călàăk tăqu ăh căt păc aăh căsinh

Ch ngătrìnhăd yăh căđ nhăh ngăn ngăl căkhôngăquyăđ nhănh ngăn iădungă

d y h căchiăti tămàăquyăđ nhănh ngăk tăqu ăđ uăraămongămu năc aăquáătrìnhăgiáoă

d c,ă trênă c ă s ă đóă đ aă raă nh ngă h ngă d nă chungă v ă vi că l aă ch nă n iă dung,ă

ph ngăpháp,ăt ăch căvàăđánhăgiáăk tăqu ăd yăh cănh măđ măb oăth căhi năđ că

m cătiêuăd yăh căt călàăđ tăđ căk tăqu ăđ uăraămongămu n.ăTrongăch ngătrình

đ nhăh ngăn ngăl c,ăm cătiêuăh căt p,ăt călàăk tăqu ăh căt pămongămu năth ngă

đ cămôăt ăthôngăquaăh ăth ngăcácăn ngăl că(Competency).ăK tăqu ăh căt pămongă

mu năđ cămôăt ăchiăti tăvàăcóăth ăquanăsát,ăđánhăgiáăđ c.ăHS c năđ tăđ cănh ngă

k tăqu ăyêuăc uăđưăquyăđ nhătrongăch ngătrình.ăVi căđ aăraăcácăchu năđàoăt oăc ngălàănh măđ măb oăqu nălỦăch tăl ngăgiáoăd cătheoăđ nhăh ngăk tăqu ăđ uăra

uăđi măc aăch ngătrìnhăgiáoăd căđ nhăh ngăn ngăl călàăt oăđi uăki năqu nă

h căsinh.ăTuyănhiênăn uăv năd ngăm tăcáchăthiênăl ch,ăkhôngăchúăỦăđ yăđ ăđ năn iădungăd yăh căthìăcóăth ăd năđ năcácăl ăh ngătriăth căc ăb năvàătínhăh ăth ngăc aătriă

th c.ăNgoàiăraăch tăl ngăgiáoăd căkhôngăch ăth hi nă ăk tăqu ăđ uăraămàăcònăph ăthu căquáătrìnhăth căhi n

Trongăch ngătrìnhăd yăh căđ nhăh ngăphátătri năn ngăl c,ăkháiăni măn ngă

l c đ căs ăd ngănh ăsau:

đ c môăt ăthôngăquaăcácăn ngăl căc năhìnhăthành;

nhau nh măhìnhăthànhăcácăn ngăl c;

đ quanătr ngăvàăc uătrúcăhóaăcácăn iădungăvàăho tăđ ngăvàăhànhăđ ngăd yăh căv ă

m tăph ngăpháp;

hu ng:ăvíăd ănh ăđ căm tăv năb năc ăth ă ăN măv ngăvàăv n d ngăđ căcácăphépă

tínhăc ăb nă ;

chungăchoăcôngăvi căgiáoăd căvàăd yăh c;

n m tăth iăđi mănh tăđ nh nàoăđó,ăh căsinhăcóăth /ph iăđ tăđ cănh ngăgì?

Sauăđâyălàăb ngăsoăsánhăm tăs ăđ cătr ngăc ăb năc aăch ngătrìnhăđ nhăh ngă

n i dungăvàăch ngătrìnhăđ nhăh ngăn ngăl c:

K tăqu ăh căt păc năđ tăđ cămôăt ă

đ c;ăth hi năđ căm căđ ăti năb ă

c aăh căsinhăm tăcáchăliênăt c

N i dung

giáo d c

Vi căl aăch năND d aăvàoăcácăkhoaăh căchuyênămôn,ăkhôngă g nă v iă cácă tìnhă

hu ngăth căti n.ăN iădungă

đ că quyă đ nhă chiă ti tătrongăch ngătrình

L aăch nănh ngăn iădungănh măđ tă

đ că k t qu đ u ra đư quy đ nh,

g n v i các tình hu ngă th că ti n.ă

Ch ngă trìnhă ch ă quy đ nh nh ng

n i dung chính, không quy đ nh chi

th ă triă th c,ă làă trungă tâmă

c aăquáătrìnhăd yăh c.ăH căsinhă ti pă thuă th ă đ ngă

nh ngă triă th că đ că quyă

đ nhăs n

- GV ch ă y uălàăng iăt ăch c,ăh ă

tr HS t ăl căvàătíchăc căl nhăh iătriă

th c.ă Chúă tr ngă s ă phátă tri nă kh ă

n ngă gi iă quy tă v nă đ ,ă kh ă n ngăgiaoăti p,…;

ph ng phápă vàă k ă thu tă d yă h cătíchăc c;ăcácăph ngăphápăd yă h căthíănghi m,ăth căhành

Hình th c

d y h c

Ch ăy uăd yăh călỦăthuy t trênăl păh c

T ăch căhìnhăth căh căt păđaăd ng;ă

chú ý cácă ho tă đ ngă xưă h i,ă ngo iăkhóa,ă nghiênă c uă khoaă h c,ă tr iănghi mă sángă t o;ă đ yă m nhă ngă

d ngăcôngăngh ăthôngătinăvàătruy nă

ánh giá

k t qu

h c t p

c a HS

xâyăd ngăch ăy uăd aătrênă

s ăghiănh ăvàătáiăhi năn iădungăđưăh c

Tiêuă chíă đánhă giáă d aă vàoă n ngă l că

đ uă ra,ă cóă tínhă đ nă s ă ti nă b ă trongăquáătrìnhăh căt p,ăchúătr ngăkh ăn ngă

v nă d ngă trongă cácă tìnhă hu ngă th c

ti n

ăhìnhăthànhăvàăphátătri năn ngăl căc năxácăđ nhăcácăthànhăph năvàăc uătrúcă

c a chúng.ăCóănhi uălo iăn ngăl căkhácănhau.ăVi cămôăt ăc uătrúcăvàăcácăthànhăph nă

n ngăl căc ngăkhácănhau.ăC uătrúcăchungăc aăn ngăl căhànhăđ ngăđ cămôăt ălàăs ă

k tăh păc aă4ăn ngăl căthànhăph n:ăN ngăl căchuyênămôn,ăn ngăl căph ngăpháp,ă

n ngăl căxưăh i,ăn ngăl căcáăth

(i)ăN ngăl căchuyênămônă(Professional competency): Làăkh ăn ngăth căhi năcácănhi m v ăchuyênămônăc ngănh ăkh ăn ngăđánhăgiáăk tăqu ăchuyênămônăm tăcáchăđ căl p,ăcóăph ngăphápăvàăchínhăxácăv ăm tăchuyênămôn.ăNóăđ căti pănh năquaăvi căh căn iădungăậ chuyênămônăvàăch ăy uăg năv iăkh ăn ngănh năth căvàătâmălỦăv năđ ng

(ii)ă N ngă l că ph ngă phápă (Methodical competency): Làă kh ă n ngă đ iă v iă

nh ng hànhă đ ngă cóă k ă ho ch,ă đ nhă h ngă m că đíchă trongă vi că gi iă quy tă cácănhi măv ăvàăv năđ ăN ngăl căph ngăphápăbaoăg măn ngăl căph ngăphápăchungăvàăph ngăphápăchuyênămôn.ăTrungătâmăc aăph ngăphápănh năth călàănh ngăkh ă

n ngăti pănh n,ăx ălỦ,ăđánhăgiá,ătruy năth ăvàătrìnhăbàyătriăth c.ăNó đ căti pănh năquaăvi căh căph ngăphápălu năậ gi iăquy tăv năđ

(iii) N ng l c xã h i (Social competency): Là kh n ng đ t đ c m c đích

trong nh ng tình hu ng giao ti p ng x xã h i c ng nh trong nh ng nhi m

v khác nhau trong s ph i h p ch t ch v i nh ng thành viên khác Nó đ c

ti p nh n qua vi c h căgiao ti p

(iv) N ng l c cá th (Induvidual competency): Là kh n ng xác đ nh, đánh giá

đ c nh ng c h i phát tri n c ng nh nh ng gi i h n c a cá nhân, phát tri n

n ng khi u, xây d ng và th c hi n k ho ch phát tri n cá nhân, nh ng quan đi m,

chu n giá tr đ o đ c và đ ng c chi ph i các thái đ và hành vi ng x Nó đ c

ch u trách nhi m

Mô hình c u trúc n ng l c trên đây có th c th hoá trong t ng l nh v c

chuyên môn, ngh nghi p khác nhau M t khác, trong m i l nh v c ngh nghi p

ng i ta c ng mô t các lo i n ng l c khác nhau Ví d n ng l c c a GV bao g m

nh ng nhóm c b năsau: N ng l c d y h c, n ng l c giáo d c, n ng l c ch n đoán và t v n, n ng l c phát tri n ngh nghi p và phát tri n tr ng h c

Mô hình b n thành ph n n ng l c trên phù h p v i b n tr c t giáo d c

triăth căvàăk ăn ngăchuyênămônămàăg mănh ngănhómăn iădungănh măphátătri năcácă

l nhăv căn ngăl c:

trình bày thông tin

đ o đ c và v n hoá,

lòng t tr ng…

Ng l c chuyên môn Ng l c ph ng pháp N ng l c xã h i N ng l c nhân cách

1.2.2 nh h ng chu n đ u ra v ph m ch t và n ng l c c a ch ng trình giáo d c c p trung h c c ăs

Qua nghiên c u, tham kh o kinh nghi m các n c phát tri n, đ i chi u v i

yêu c uăvà đi u ki n giáo d c trong n c nh ng n m s p t i, các nhà khoa h c giáo

d c Vi t Namă đư đ xu t đ nh h ng chu n đ u ra v ph m ch t và n ng l c

chung c a ch ng trình giáo d cătrung h c c ăs nh ng n m s p t i nh sau:

a)ăCoiătr ngăgiáătr ăgiaăđình;ăgi ăgìnăvàăphátăhuyăcácătruy n th ngă

t tăđ păc aăgiaăđìnhăVi tăNam

gi ăgìn, phát huy giá tr các diăs nă v năhóa c a quê h ng, đ t

n c

th ng t t đ p c aădânăt căVN;ăs năsàng b oăv T ăqu c Vi t Nam

2 Nhân ái,

khoan dung

gia và v n đ ng ng i khác tham gia các ho t đ ng xã h i vì

con ng i

x ; phê phán s đ nh ki n, h p hòi, c ch p trong quan h gi a

ng i v i ng i; t tha th cho b n thân; tôn tr ng s khác bi t

c a các thành viên trong gia đình mình; gi i quy t xung đ t m tă

cách đ l ng, khoan hòa, thân thi n

c) Ch đ ng, tích c c tham gia và v n đ ng ng i khác tham

gia phòng ng a, ng n ch n các hành vi b o l c, phê phán thái

đ dung túng/dung th ăcác hành vi b o l c

a) Có thói quen rèn luy n đ b n thân luôn là ng i trung th c;

ch a khuy t đi m; ch đ ng, tích c c tham gia và v n đ ng

hành vi thi u trung th c trong h c t p, trong cu c s ng

b) Ý th c đ c trách nhi m c a b n thân trong cu c s ng; t ăđánh giá đ c b n thân mình và nh ng vi c mình làm; ch

a) Có thói quen t ăl p trong h c t p, trong cu c s ng; ch đ ng,

tích c c giúp đ ng i s ng l i v n lên đ có l i s ng t ăl p

đ và v n đ ng ng i khác giúp đ nh ng ng i còn thi u t ă

tin; ch đ ng, tích c c phê phán và v n đ ng ng i khác phê

phán các hành đ ng a dua, dao đ ng

c) T qu n lý đ c m i công vi c c a b n thân; làm ch đ c

c m xúc, cách ng x c a b n thân; có thói quen ki m ch ; ch ă

đ ng, tích c c phê phán và v n đ ng ng i khác phê phán

d) Th ng xuyên rèn luy n nâng cao n ng l c v t khó đ có

th v t khó thành công trong h c t p, trong cu c s ng; giúp đ ă

b n bè và ng i thân v t qua khó kh n trong h c t p và trong

theo các giá tr đ o đ c xã h i; th ng xuyên tu d ng, hoàn

b) Có ý th c, ham tìm hi u đ l a ch n ngh nghi p c a b nă

thân; xác đ nh đ c h c t p là h c su t đ i

b n thân và ng i khác; s n sàng tham gia các ho t đ ng tuyên

d) Xác đ nh đ c lý t ng s ng cho b n thân; có ý th c s ng

theo lý t ng

gia các ho t đ ng t p th , ho t đ ng xã h i

h) Quan tâm đ n s phát tri n c a quê h ng, đ t n c; ch ă

đ ng, tích c c tham gia và v n đ ng ng i khác tham gia các

i) Ch đ ng, tích c c và v n đ ng ng i khác tham gia các ho tă

đ ng góp ph n gi i quy t m t s v n đ c p thi t c a nhân lo i

thiên nhiên; ch đ ng, tích c c tham gia và v n đ ng ng iă

khác tham gia các ho t đ ng tuyên truy n, ch m sóc, b o v ă

thiên nhiên và ph n đ i nh ng hành vi phá ho i thiên nhiên

khác tham gia các ho t đ ng tuyên truy n, ch p hành k lu t và

phê phán các hành vi vi ph m k lu t

theo các chu n m c c a pháp lu t; ch đ ng, tích c c tham gia

và v n đ ng ng i khác tham gia các ho t đ ng tuyên truy n,

ch p hành pháp lu t và phê phán các hành vi làm trái quy đ nh

t ng ch đ h c t p c a các bài t p khác nhau; ghi chép thông

nh , s d ng, b sung khi c n thi t; t đ t đ c v n đ h c t p

trong quá trình h c t p; suy ng m cách h c c a mình, đúc k tă

kinh nghi m đ có th chia s , v n d ng vào các tình hu ng

khác; trên c s các thông tin ph n h i bi t v ch k ho ch đi uă

ch nh cách h c đ nâng cao ch t l ng h c t p

2 N ng l c gi i

quy t v n đ

a) Phân tích đ c tình hu ng trong h c t p, trong cu c s ng;

phát hi n và nêu đ c tình hu ng có v n đ trong h c t p, trong

thông tin đ c l p đ th y đ c khuynh h ng và đ tin c y c aă

ý t ng m i

b) Xem xét s v t v i nh ng góc nhìn khác nhau; hình thành và

thay đ i c a b i c nh; đánh giá r i ro và có d phòng

c) L p lu n v quá trình suy ngh , nh n ra y u t sáng t o trong

các quan đi m trái chi u; phát hi n đ c các đi m h n ch trong

quan đi m c a mình; áp d ng đi u đư bi t trong hoàn c nh m i

d) Say mê; nêu đ c nhi u ý t ng m i trong h c t p và cu că

s ng; không s sai; suy ngh không theo l i mòn; t o ra y u t ă

làm vi c nhóm v i quy mô phù h p v i yêu c u và nhi m v

b) T nh n trách nhi m và vai trò c a mình trong ho t đ ng chung

c a nhóm; phân tích đ c các công vi c c n th c hi n đ hoàn

thành nhi m v đáp ng đ c m c đích chung, đánh giá kh n ng

c a mình có th đóng góp thúc đ y ho t đ ng c a nhóm

c) Phân tích đ c kh n ng c a t ng thành viên đ tham gia đ ă

công, t ch c ho t đ ng h p tác

d) Theo dõi ti n đ hoàn thành công vi c c a t ng thành viên và

c nhóm đ đi u hoà ho t đ ng ph i h p; khiêm t n ti p thu s ă

góp ý và nhi t tình chia s , h tr các thành viên khác

e) C n c vào m c đích ho t đ ng c a nhóm đ t ng k t k t qu

đ t đ c; đánh giá m c đ đ t m c đích c a cá nhân và c a

nhóm và rút kinh nghi m cho b n thân và góp ý cho t ng ng i

trong nhóm

và l u tr d li u an toàn và b o m t trên các b nh khác nhau

và v i nh ng đ nh d ng khác nhau

b) Xác đ nh đ c thông tin c n thi t và xây d ng đ c tiêu chí

tr nghiên c u ki n th c m i; đánh giá đ c đ tin c y c a các

thông tin, d li u đư tìm đ c; x lý thông tin h tr gi i quy tă

a) Nghe hi u và ch t l c đ c thông tin b ích t các bài đ i

logic, bi t cách l p lu n ch t ch và có d n ch ng xác th c,

đ c và l a ch n đ c các thông tin quan tr ng t các v n b n,ă

ng và bút ng ; có t v ng dùng cho các k n ng đ i tho i và

đ c tho i; phát tri n k n ng phân tích c a mình; làm quen

v i các c u trúc ngôn ng khác nhau thông qua các c m t có

b) S d ng hi u qu các thu t ng , kí hi u toán h c, tính ch t

th ng kê toán đ gi i quy t v n đ n y sinh trong b i c nh th c;

hình dung và v đ c hình d ng các đ i t ng trong môi tr ng

xung quanh, hi u tính ch t c b n c a chúng

c) Mô hình hoá toán h c đ c m t s v n đ th ng g p; v n

d ng đ c các bài toán t i u trong h c t p và trong cu c s ng;

trong cu c s ng

d) S d ng hi u qu máy tính c m tay v i ch c n ng tính toán

T ăcácăph măch tăvàăn ngăl căchung,ăm iămônăh căxácăđ nhănh ngăph măch t,

n ngăl căcáăbi tăvàănh ngăyêuăc uăđ tăraăchoăt ngămônăh c,ăt ngăho tăđ ngăgiáoă

d c

1.3 ăM iăquanăh ăgi aăn ngăl căv iăki năth c,ăk ăn ng,ătháiăđ

M tăn ngăl călàăt ăh păđoăl ngăđ căcácăki năth c,ăk ăn ngăvàătháiăđ ămàă

nhi uăbi năđ ng.ă ăth căhi năm tănhi măv ,ăm tăcôngăvi căcóăth ăđòiăh iănhi uă

n ngăl căkhácănhau.ăVìăn ngăl căđ căth ăhi năthôngăquaăvi căth căhi nănhi măv ănênăng iăh căc năchuy năhóaănh ngăki n th c,ăk ăn ng,ătháiăđ ăcóăđ căvàoăgi iăquy tănh ngătìnhăhu ngăm iăvàăx yăraătrongămôi tr ngăm i

Nh ăv y,ăcóăth ănóiăki năth călàăc ăs ăđ ăhìnhăthànhăn ngăl c,ălàăngu năl căđ

ng i h cătìmăđ căcácăgi iăphápăt iă uăđ ăth căhi nănhi măv ăho căcóăcáchă ngăx ăphùăh pătrongăb iăc nhăph căt p.ăKh ăn ngăđápă ngăphùăh păv iăb iăc nhăth călàă

đ cătr ngăquanătrongăc aăn ngăl c,ătuyănhiên,ăkh ăn ngăđóăcóăđ căl iăd aătrênăs ă

đ ngăhóaăvàăs ăd ngăcóăcânănh cănh ngăki năth c,ăk ăn ngăc năthi tătrongăt ngăhoànăc nhăc ăth Nh ngăki năth călàăc ăs ăđ ăhìnhăthànhăvàărènăluy năn ngăl călàă

nh ngăki năth c màăng iăh căph iăn ngăđ ng,ăt ăki năt o,ăhuyăđ ngăđ c.ăVi că

hìnhăthànhăvàărènăluy năn ngăl căđ cădi năraătheoăhìnhăxoáyătrônă c,ătrongăđóăcácă

n ngăl căcóătr căđ căs ăd ngăđ ăki năt oăki năth căm i;ăvàăđ năl tămình,ăki nă

th căm iăl iăđ tăc ăs ăđ ăhìnhăthànhănh ngăn ngăl căm i

K ăn ngătheoăngh aăh pălàănh ngăthaoătác,ănh ngăcáchăth căth căhành,ăv nă

d ngăki n th c,ăkinhănghi măđưăcóăđ ăth căhi năm tăho tăđ ngănàoăđóătrongăm tămôiătr ngăquenăthu c.ăK ăn ngăhi uătheoăngh aăr ng,ăbaoăhàmănh ngăki năth c,ă

nh ngăhi uăbi tăvàătr iănghi m,…ăgiúpăcáănhânăcóăth ăthíchă ngăkhiăhoànăc nhăthayă

đ i

Ki năth c,ăk ăn ngălàăc ăs ăc năthi tăđ ăhìnhăthànhăn ngăl cătrongăm tăl nhă

v căho t đ ngănàoăđó.ăKhôngăth ăcóăn ngăl căv ătoánăn uăkhôngăcóăki năth căvàă

đ căth căhành,ăluy năt pătrongănh ngăd ngăbàiătoánăkhácănhau.ăTuyănhiên,ăn uăch ăcóăki năth c,ăk ăn ngătrongăm tăl nhăv cănàoăđóăthìăch aăch căđưăđ căcoiălàăcóă

v iătháiăđ ,ăgiáătr ,ătráchănhi măb năthanăđ ăth căhi năthànhăcôngăcácănhi măv ăvàă

gi iăquy tăcácăv năđ ăphátăsinhătrongăth căti năkhiăđi uăki năvàăb iăc nhăthayăđ i

CÂU H I ÔN T P

1 D a vào nh ngăc ăs nàoăđ đ i m i GD trung h c

2.ăCh ngătrìnhăđ nhăh ngăn ngăl c là gì? So sánh m t s đ cătr ngăc ăb n

3 Hãy phân tích 4 thành ph n c u trúc chung c a n ngăl căhànhăđ ng

4 Phân tích nh ngăđ nhăh ng chu năđ u ra c aăch ngătrìnhăTHCSă(V n ngă

l c ph m ch tăvàăn ngăl c chung)?



Ch ngă2

NH NăTH CăCHUNGăV V Nă ă IăM IăPH NGăPHÁPăD YăH C

AăLụă ăTR NGăTRUNGăH CăC ăS

M CTIÊU Sinh viên c n:

kh năc aăđ i m iăPPDHă a lí hi nănay.ă ng th iăxácăđ nhăđ c m cătiêu,ăđ nh

2 1.1ăCh ngătrìnhăkhôngăcònăphùăh păv iăgiaiăđo năm i

Trongăgiaiăđo n hi nănay,ăch ngătrìnhăc ăkhôngăcònăphùăh p do:

- S thayăđ i c aăđ iăt ng giáo d c: H c sinh v th l c, nh n th c, tâm lý,

nhu c u, kh n ngăti p nh năthôngătinăngàyăcàngăt ngătrongăth iăđ i khoa h c ậ k

thu t phát tri n m nh S n ph m c aănhàătr ngăch aăthíchă ng v i yêu c u xã h i,

hi u qu s d ngăch aăcao.ăCh aăđápă ng yêu c u phân lu ng cho HS

- Nhi u thành t u l n và m i c a khoa h c t nhiên, xã h i, công ngh , nh ng

cách ti p c n thông tin m i, cách th c cung c p thông tin m iăđ i v i tri th c nhân

l c c a h căsinh;ăch aăchúătr ng yêu c u v v n d ng ki n th c, rèn luy năt ăduyă

đ c l p, kh n ngăph n bi n, thói quen t h c, các k n ngăth c hành, k n ngăh p

tác và làm vi cănhóm,ăn ngăl c ngo i ng và tin h c c a h căsinh”

Bên c nhăđó,ăch ngătrìnhăvàăsáchăgiáoăkhoaăhi n hành m i chú tr ng vi c

Ch ngătrìnhăhi n hành còn n ng v lý thuy t nh v th c hành, n ng v d y ch

nh v d yăng i,ăh ng nghi p

2.1.2 ăYêuăc uăc aăs ăphátătri năkinhăt ă- xưăh iăđ iăv iăvi căđƠoăt oăngu nă nhơnăl cătrongăgiaiăđo năm i:ă óălƠăyêuăc uăc aăs ănghi p côngănghi păhoá,ă

hi năđ iăhoáăđ tăn c

hoá, hi năđ i hoá và phát tri n kinh t tri th c, t o n n t ngăđ đ aăn cătaăc ăb n

tr thành m tăn c công nghi pătheoăh ng hi năđ i vàoăn mă2020”

S nghi p công nghi p hoá, hi năđ iăhoáăđ tăn căđòiăh iăconăng i ph i có

xuyên ki n th c m i,ăn ngăl c thích ng v i nh ngăthayăđ i…ă âyăchínhălàănh ng

n ngăl căgiúpăconăng i Vi tăNamăắđiăt tăđónăđ u”,ărútăb t kho ng cách l c h u so

i uănàyăđòiăh i ph iăđ i m iăPPDHătrongănhàătr ng ph thông chu n b cho cácăemăcóăđ yăđ các ph m ch tăvàăn ngăl c c n thi t đ làm ch t ngălai,ăxâyă

d ng và phát tri năđ tăn c

2.1.3 Yêuăc uăc aăs ăphátătri năkhoaăh că- côngăngh

M t trong nh ngăđ căđi m n i b t c a th iăđ i chúng ta là s phát tri nănh ăv ă

bão c a khoa h c - công ngh Các cu c cách m ng khoa h c trênăcácăl nhăv c: tin

h c, truy n thông, công ngh , v t li u m i…ăkhôngăch làmăthayăđ i m i m t c a

đ i s ng kinh t - xã h iămàăcònăcóătácăđ ng m nh m đ năph ngăphápăgi ng d y vàăđánhăgiáă nhàătr ng ph thông

Cu c cách m ng khoa h c và công ngh hi năđ iăđòiăh iănhàătr ng ph iăđàoă

t o ra nh ngăconăng i m i, thông minh, sáng t o, thích ngăđ c v i yêu c u m i

c a th iăđ i, có tri th c khoa h c ậ công ngh tiên ti n, có k n ng,ăk x o v ng

ch c, có ý th c ngh nghi păđ gi i quy t các nhi m v c a th c ti năđ t ra

D i nhă h ng c a các cu c cách m ng khoa h c, nhi uă ph ngă ti n k

thu t d y h c hi năđ i xu t hi n Vi c s d ngăcácăph ngăti nănh :ăH th ng nghe nhìn,ăinternet…ătrongăquáătrìnhăđàoăt oăđòiăh i ph iăđ i m i cách d y, cách h c

2 1.4ăXuăth h iănh păvƠăđ iăm iăti năb ătrongăkhuăv căvƠătrênăth ăgi i

Trong s đ i m i đ t n c theo c ch th tr ng, hoà nh p khu v c và th

gi i chúng ta đang ti n t i xây d ng XH tri th cậXH phát tri n Xã h i tri th c là

m t hình thái KTậXH, trong đó tri th c tr thành y u t quy t đ nh v i n n kinh t

hi n đ i và các quá trình s n xu t, quan h s n xu t c a nó, c ng nh đ i v i các

nguyên t c t ch c c a XH Xã h i tri th c có nh ng đ c đi m c b n nh :

- Tri th c là y u t then ch t c a l c l ng ki n t o XH hi n đ i, c a l c

l ng s n xu t và t ng tr ng kinh t

- Thông tin và tri th c t ng lên m t cách nhanh chóng kéo theo s l c h u

nhanh c a tri th c, công ngh c

- S trao đ i thông tin và tri th c đ c h tr b i công ngh thông tin và mang

tính toàn c u

- T ch c và tính ch t lao đ ng ngh nghi p đ c thay đ i Ng i lao đ ng

ph i h c t p liên t c đ thích nghi v i nh ng tri th c và công ngh m i

- Con ng i là y u t trung tâm trong XH tri th c, là ch th ki n t o XH

- i v i t ng con ng i thì tri th c là m t c s đ xác đ nh v trí XH, kh

n ng hành đ ng, vai trò và nh h ng trong XH

Giáo d c đóng vai trò then ch t trong vi c đào t o con ng i, do đó đóng vai

trò then ch t trong s phát tri n Nh v y xã h i tri th c là xã h i toàn c u hoá,

trình đ GD đư tr thành y u t tranh đua qu c t V i s phát tri n nhanh chóng

c a tri th c, GD c n gi i quy t đ c mâu thu n c b n là: tri th c ngày càng t ng

nhanh mà th i gian đào t o thì có h n Giáo d c l i ph i đào t o con ng i đáp ng

đ c nh ng đòi h i c a th tr ng lao đ ng và ngh nghi p c ng nh cu c s ng, có

nh : có n ng l c hành đ ng; có tính sáng t o, n ng đ ng; tính t l c và trách

nhi m; n ng l c c ng tác làm vi c; n ng l c gi i quy t các v n đ ph c h p; kh

n ng h c t p su t đ i N c ta đang ti n hành quá trình h i nh p, gia nh p WTO,

gia nh p các t ch c đa ph ng và song ph ng nên vi c đ i m i trong GD là y u

t vô cùng quan tr ng, mang tính ch t quy t đ nh đ n s phát tri n c a đ t n c

Trong quá trình đ i m i giáo d c thì s đ i m i v PP d y và PP h c là y u t c n

b n

2.2 Nh ngătháchăth căđ iăv iămônă a líă ătr ngăph ăthông

2.2.1 V ătrí,ăvaiătròăc aămônă aălíăph ăthôngătrongăth căhi năm cătiêuăgiáoăd c

i u 23, Lu t Giáo d căquyăđ nh m c tiêu c a giáo d c ph thông là: "giúp

h c sinh phát tri n toàn di n v đ oăđ c, trí tu , th ch t, th măm ăvàăcácăk n ngăc ă

b n nh măhìnhăthànhănhânăcáchăconăăng i Vi t Nam xã h i ch ngh a,ăxâyăd ngăt ă

cách và trách nhi m công dân, chu n b cho h c sinh ti p t c h c lên ho căđiăvàoă

cu c s ngălaoăđ ng, tham gia xây d ng và b o v T qu c"

a lí là môn h c cung c p cho h c sinh (HS) nh ng ki n th c ph thông,ăc ă

b n, c n thi t v Tráiă t và nh ng ho tăđ ng c aăconăng i trên bình di n qu c gia

và qu c t ,ălàmăc ăs cho hình thành th gi i quan khoa h c; giáo d căt ăt ng tình

Mônă a lí còn có nhi u kh n ngăb iăd ngăchoăHSăn ngăl căt ăduyă(t ăduyă

kinh t ,ăt ăduyăsinhăthái,ăt ăduyăphêăphán, );ătríăt ngăt ng và óc th m m ; rèn

luy n cho HS m t s k ăn ngăcóăíchătrongăđ i s ng và s n xu t Cùng v i các môn

hi u bi t khoa h c,ătìnhăyêuăthiênănhiên,ăconăng i,ăquêăh ng,ăđ tăn c

thôngănh ăLu t Giáo d căđưănêu

2.2 2.ăTh cătr ngăd yăh că aălỦă ăTHCS

T nh ngăn mă90ăc a th k XX, cùng v i vi căđ i m i v m cătiêu,ăch ngătrình,ăSGKă a lý c p THCS theo nh ngăđ nhăh ng c a c i cách giáo d c thì

ch ngătrìnhăvàăsáchă giáoăkhoaăph thông m i mà tr ng tâmălàă đ i m iăph ngă

pháp d y h că theoă h ng phát huy tính tích c c, ch đ ng, sáng t o, rèn luy n

ph ngăphápăt h c c a h c sinh

Tuy nhiên ho tăđ ngăđ i m iăph ngăphápăd y h c tr ng trung h c ph thôngă ch aă mangă l i hi u qu cao Truy n th tri th c m t chi u v nă làă ph ngă

pháp d y h c ch đ o c a nhi u giáo viên S giáoăviênăth ng xuyên ch đ ng,

sáng t o trong vi c ph i h pă cácă ph ngă phápă d y h că c ngă nh ă s d ng các

ph ngăphápăd y h c phát huy tính tích c c, t l c và sáng t o c a h c sinh còn

ch aănhi u D y h c v n n ng v truy n th ki n th c lí thuy t Vi c rèn luy n k

n ngăs ng, k n ngăgi i quy t các tình hu ng th c ti n cho h c sinh thông qua kh

n ngăv n d ng tri th c t ng h păch aăth c s đ c quan tâm Vi c ng d ng công

ngh thông tin - truy n thông, s d ngăcácă ph ngăti n d y h căch aăđ c th c

hi n r ng rãi và hi u qu trongăcácătr ng trung h c ph thông Choăđ n nay, vi c

đ i m iăPPDHă a lý v n còn ch m,ăch aăđápă ngăđ c m c tiêu giáo d c.ă i u

này th hi n các khía c nh sau:

quanătr ng,ăb năch t,ăph ngăh ngăvàăcáchăth căđ iăm iăPPDHă aălỦ;ăhi uăbi tă

v ăc ăs ălỦălu n,ăth căti năc aăđ iăm iăPPDHăcònăch aăch căch n

n ng v thông báo, gi ng gi i mà xem nh phát huy tính tích c c, ch đ ng, sáng

t o c a h c sinh

- Hình th c t ch c d y h căcònăđ năđi u, d y theo l p là ch y u Các hình

ho c th c hi năch aăhi u qu

- Vi c t oăđ ngăc ăh c t păđúngăđ n cho h c sinh và th c hi n các hình th c khenăth ng,ăđ ng viên khác nhauăđ i v iăng i h căđưăkhôngăđ c giáo viên quan tâmăthíchăđáng

Nhìn chung, gi h că aălỦăch aămangăl i nhi u h ng thú cho HS tr ng

THCS

Có th nói, cách d y h c hi nănayăđưă nhăh ng không nh đ n ch tăl ng

d y h c, h n ch đ n vi c phát tri n trí tu c a h c sinh khi h cămônă a lý; t đóă

vi c d y và h că a lý tr thành gánh n ng c a th yăvàătrò;ăkhôngăđápă ngăđ c

yêu c uăđápă ng nhân l c cho s phát tri n kinh t - xã h iătrongăgiaiăđo n m i

i uănàyăđòiăh i ph i c n có s đ i m i PPDH tích c c và hi u qu

2.3 ăNh ngăti năđ ăc ăb năc aăvi căđ iăm iăPPDHă aălỦă ătr ngăTHCS

2.3.1 Ch ngătrìnhăvƠăsáchăgiáoăkhoaăđưăcóăs ăđ iăm iăc ăb n

v n ph thôngăchoăHS,ăđ ng th i t oăđi u ki n cho HS có th ti p t c h c lên các

b c h căcaoăh n,ăc ng c và phát tri n ti p t c b năn ngăl c ch y u c aăng i lao

đ ngătrongăt ngălai,ăđápă ng m c tiêu giáo d c và phát tri năconăăng i Vi t Nam

trong th i kì công nghi p hoá, hi năđ iăhoá.ăCácăn ng l căđóălà:

+ăN ngăl căhànhăđ ng có hi u qu trênăc ăs nh ng ki n th c,ăk ăn ng,ăph m

+ăN ngăl c h p tác, ph i h păhànhăđ ng trong h c t păvàăđ i s ng

+ăN ngăl c sáng t o, có th thích ng v i nh ngăthayăđ i trong cu c s ng +ăN ngăl c t kh ngăđ nh b n thân

Nh ăv y, m c tiêu c aămônă Lăhi nănayăđ t n ng vào vi c hình thành và rèn

chính c aămônă Lăđ t n ng vào vi c cung c p cho HS các ki n th căđ a lí khoa h c,

có h th ng).ă i uăđóăđ t ra nh ng yêu c u v đ i m i sách giáo khoa (SGK) và

PPDH m t cách phù h p nh m th c hi n các m c tiêu trên

- Quán tri t nh ngăđ i m i trong m cătiêu,ăch ngătrìnhăb mônă Lă tr ng THCSăđ c thi t k thành ba m ng l n có quan h ch t ch v i nhau, g m:ă Lăđ i

c ngă(l pă6,7),ă Lăth gi i (l pă7,8),ă LăVi t Nam (l p 8,9) Các b ph năc ăb n

này c aăch ngătrìnhăcóăm căđíchăcungăc p cho HS các ki n th c ph thông,ăc ă

b n, mang tính h th ng v :

+ăTráiă t - Môiătr ng s ng c aăconăng iă(Tráiă tătrongăV ătr , các thành

ph n c u t oăvàătácăđ ng qua l i gi aăchúng;ădânăc ăvàăcácăho tăđ ng c aădânăc ătrênăTráiă t; m i quan h gi aădânăc ,ăho tăđ ng s n xu tăvàămôiătr ng

và qu c gia trên th gi i

+ă căđi m t nhiên,ătàiănguyênăthiênănhiên,ădânăc ,ăkinhăt và nh ng v năđ

đ tăraăđ i v i t nhiên,ădânăc ,ăkinhăt - xã h i c aăđ tăn c, c a các vùngăvàăđ a

ph ngăn iăHSăđangăs ng

- Phù h p v iăch ngătrìnhăm i,ăsáchăgiáoăkhoaăđ c biên so nătheoăh ng

c nh vi c cung c p ki n th c, sách giáo khoa m i chú tr ng th hi n quá trình d n

đ n ki n th c, cách th c làm vi c, các hình th c ho tăđ ngăđ t khámăphá,ăl nhăh i

các ki n th căđó.ăN i dung bài vi tăđ c biên so n theo tinh th n t o nên nhi u tình

tích, x lí chúng, t oăđi u ki n cho HS trong quá trình h c t p, v a ti p nh n ki n

th c, v a rèn luy năk ăn ng.ăNhi u n i dung c aăcácăbàiăkhôngăđ c trình bày m t

cách tr n v n mà có nh ng ph năđ tr ngă(d i hình th c câu h i gi a bài), dành

cho s tham gia b sung tr c ti p c a HS thông qua các ho tăđ ng h c t păđaăd ng

d i s h ng d n c aăGV.ăDoăđóăbu c HS ph iăsuyăngh ,ăph i làm vi c th c s ,

Có th nói, vi căđ i m i n i dung và cách th hi n n i dung c a sách giáo

khoa m i m t m t t oăđòiăh i ph iăđ i m iăPPDHă a lí, m t khác l i góp ph năđ

giáo viên th c hi năthànhăcôngăquáătrìnhăđ i m i này

2.3.2 Nh năth căc aăgiáoăviênăvƠăh căsinhăđưăcóăs ăthayăđ i.ă

H uăh tăGVă aălỦ đ uăhi uăđ căcùngăv iăđ iăm iăm cătiêu,ăn iădungăch ngătrìnhăvàăsáchăgiáoăkhoa,ăvi căđ iăm iăPPDHălàănhânăt ăquanătr ngănh t,ăquy tăđ nhă

nh tăđ năvi cănângăcaoăch tăl ngăd yăh că aălỦ.ăM tăkhiăch ngătrìnhăvàăsáchăgiáoăkhoaăđưăđ iăm iăthìăvi căđ iăm iăPPDHălàăm tăt tăy u.ă

2.3.3 GVăđưăđ căb iăd ngăv ăđ iăm i.ă

Trongăm tăs ăn măg năđây,ăcôngătácăb iăd ngăth ngăxuyênăGVă(tr iăquaăbaăchuăkì)ăđưăgópăph năquanătr ngăt oănênănh ngăthayăđ iătrongănh năth căc aăgiáoăviênăv ăđ iăm iăPPDH.ăNgoàiăvi cănângăcaoănh năth căvàătrìnhăđ ălíălu năd yăh căchoăgiáoăviên,ăch ngătrìnhăb iăd ngăth ngăxuyênăcònăt ngăc ngăđ căn ngăl că

th căthiăcácăph ngăphápăd yăh cătiênăti năvàăs ăd ngăcácăph ngăti năd yăh căhi nă

đ iăc aăGVătrongăth căti năd yăh că aălíă ăTHCS

2.3.4 V ăđ căđi mătơmăsinhălíăh căsinh.ă

Ngoàiăkh ăn ngăphânătích,ăt ngăh p,ăsoăsánh,ătr uăt ngăhoá,ăkháiăquátăhoáăngàyăcàngăđ căphátătri n,ăHSăl aătu iănàyăkhôngăthíchăch pănh năm tăcáchăđ nă

gi nănh ngănh ngăápăđ tăc aăgiáoăviên.ăCácăemăthíchătranhălu n,ăthíchăbàyăt ănh ng Ủăki năriêngăbi tăc aăcáănhânămìnhăv ănh ngăv năđ ălíăthuy tăvàăth căti n.ă âyălàă

m tăthu năl iăc ăb nătrongăvi căth căhi năđ iăm iăPPDHă aălí

2.3.5 C ăs ăv tăch tăk ăthu tăph căv ăchoăvi căd yăvƠăh căđ aălíăđưăđ căt ngă

c ng.ă

Trongăcácăgi ăh că L,ăh uăh tăHSătrongăl păđ uăcóăsáchăgiáoăkhoa.ăH ăth ngă

b năđ ăgiáoăkhoaătreoăt ngăđưăphátătri năv ăm tăs ăl ngăvàăch tăl ng.ăM tăs ăt pă

b nă đ ă vàă Atlată đưă đ că xu tă b n.ă M tă lo tă sáchă thamă kh o,ă h ngă d nă ph ngăphápăd yăh căvàăm ăr ngăn iădungăki năth cătrong sách giáo khoa dành cho giáo viênăđưăđ căbiênăso n.ăH ăth ngăv ăbàiăt păđ aălíăđưăđ căso năth oăphùăh păv iă

n iădungăh căt p.ăM tăs ăb ngăhìnhăph căv ăb iăd ngăgiáoăviênăvàăph căv ăd yă

h că Lăđưăđ căxâyăd ng.ăCácăthi tăb ăk ăthu tădùngătrongăd yăh că Lăngàyăcàngă

đ căs ăd ngăr ngărưi.ă

CÂUăH IăỌNăT P 1.ăVìăsaoăc năthi tăph iăđ iăm iăPPDH?ă

2.ăVi căđ iăm iăPPDHă aălỦă ăTHCSăg păph iăănh ngătháchăth căvàăthu năl iă

c ăb nănào?



C h ngă3

IăM IăVI CăS ăD NGăCÁCăPH NGăPHÁP D YăH C

AăLụă ăTR NGăTRUNGăH CăS ăS

- Xác nh các ng l c chuyên bi t c a môn Đ a lí và áp d ng PPDHTC trong d y h Đ a lý THCS

- Có ý th c tích c c,ăth ng xuyên s d ng các KTDH và PPDH tiên ti n

N I DUNG 3.1 P h ngăphápăd yăh c tíchăc c

3.1.1 ăKháiăni măph ngăphápătíchăc c

Thu tăng ă"ph ngăpháp"ăth ngăđ cădùngă ănh ngăc păđ ăkhácănhauăt ăkháiă quátă đ nă c ă th ,ă ch ngă h nă ph ngă phápă bi nă ch ng,ă ph ngă phápă th cănghi m,ăph ngăphápăthíănghi m, ăT ngăt ,ătrongăd yăh căc ngăcóăcácăph ngăphápă theoă cácă c pă đ ă khácă nhau:ă ph ngă phápă d yă h c,ă ph ngă phápă dùngă l i,ă

ph ngăphápătr căquan,ăph ngăphápăphátăv n,ăph ngăphápăđóngăvai,

Nói "Ph ngăphápătíchăc c"ătrongăd yăh călàănóiăt iăcácăph ngăphápăd yă

h că theoă h ngă phátă huyă tínhă tíchă c c,ă ch ă đ ngă c aă ng iă h c.ă Ng iă taă dùngăthu tăng ărútăg nănh ăv yăđ ăti tăki mătrongăngônăng ăgiaoăti p.ăT ăactiveă(ti ngăAnh),ăactifă(ti ngăPháp)ăcóăcácănghiưăt ngăđ ngătrongăti ngăVi tălàătíchăc c,ăch ă

đ ng,ăho tăđ ng.ăDoăđóăcácăt ăăactiveămethod,ăméthodăăactiveăđ căchuy năsangă

ti ngăVi tăv iăcácăngh aăkhácănhauănh :ăph ngăphápătíchăc căhoáăho tăđ ngăh că

t p,ăph ngăphápăho tăđ ngăhoáăng iăh c,ăph ngăphápăh căt păch ăđ ng.ăT ăđóă

m tăs ănhàănghiênăc uăv ăph ngăphápăd yăh că ăn cătaăđưăđ ăngh ădùngăthu tă

ng ărútăg nă"ăPh ngăphápătíchăc c"ănh ăđưăs ăd ngă ănhi uăn cătrênăth ăgi i.ă

Tíchăc cătrongătrongă"ph ngăphápătíchăc c"ăđ cădùngăv iăngh aălàăch ăđ ng,ăho tă

đ ng,ătráiăngh aăv iăb ăđ ngăch ăkhôngădùngătheoăngh aătráiăv iătiêuăc c

Tíchă c că đ că bi uă hi nă trongă ho tă đ ngă ch ă đ ngă c aă ch ă th ă ă Vìă v yă

ph ngăphápăd yăh cătíchăc căchínhălàăph ngăphápăd yăh căh ngăt iăvi căh căt pă

ch ăđ ng,ăch ng l iăthóiăquenăh căt păth ăđ ng.ă ănh năm nhăđi uănày,ăcácătácăgi ădùngă""ăPh ngăphápătíchăc c"ăđòiăh iăph iăphátăhuyătínhătíchăc căc aăc ăng iăd yăvàăng iăh c,ăng iăd yăph iăphátăhuyătínhătíchăc c,ăch ăđ ngăc aăng iăh c

c tr ng chung nh t c a ph ng pháp tích c c

B n ch t c a ph ng pháp tích c c

v iăđ iăs ngăxưăh i

3.1.2 Nh ngăd uăhi uăđ cătr ngăc aăph ngăphápătíchăc c

3.1.2.1 D yăh căthôngăquaăt ăch căcácăho tăđ ngăh căt păc aăh căsinh

Ph ngăphápătíchăc căd aătrênăc ăs ătâmălíăh căchoăr ngănhânăcáchăc aătr ă

đ căhìnhăthànhăvàăphátătri năthôngăquaăcácăho tăđ ngăch ăđ ngăv iăcácăhànhăđ ngăcóăỦăth c.ăTríătu ăc aătr ăphátătri nănh ăs ă"đ iătho i"ăgi aăch ăth ăv iăđ iăt ngăvàămôiătr ng.ăM iăquanăh ăgi aăh căvàălàmăđưăđ cănhi uătácăgi ăl năđ ăc p:ă"Suyăngh ăt călàăhànhăđ ng"ă(J.Piaget),ă"cáchăt tănh tăđ ăhi uălàălàm"ă(Kânt)ă- "H căđ ăhành;ăh căvàăhànhăph iăđiăđôi.ăH cămàăkhôngăhànhăthìăvôăích;ăhànhămàăkhôngăh că

Trongă ph ngă phápă tíchă c c,ă ng iă h că - ch ă th ă c aă ho tă đ ngă h c đ că

cu năhútăvàoănh ngăho tăđ ngăh căt pădoăGVăt ăch căvàăch ăđ o,ăthôngăquaăđóăt ă

l căkhámăpháănh ngăđi uămìnhăch aăbi tăch ăkhôngăph iălàăth ăđ ngăti păthuănh ngătriăth căđưăđ căs păs n.ăNg iăh cătr căti păquanăsát,ălàm thíănghi m,ăth oălu n,ă

gi iăquy tăv năđ ăđ tăraătheoăcáchăsuyăngh ăc aămình,ăt ăđóăn măđ căki năth că

m i,ăk ăn ngăm i,ăn măđ căph ngăphápă"làmăra"ănh ngăki năth c,ăk ăn ngăđó,ăkhôngănh tăthi tăr păkhuônătheoănh ngăkhuônăm uăcóăs n,ăng iăh căđ căb căl ăvàă

phátăhuyăkh ăn ngăsángăt o

D yăh cătheoăph ngăphápătíchăc c,ăGVăkhôngăch ăgiúpăHSăn măv ngătriăth cămàăcònăh ngăd năhànhăđ ng.ăCh ngătrìnhăd yăh căph iăgiúpăchoăt ngăng iăh că

bi tăhànhăđ ngăvàătíchăc căthamăgiaăcácăch ngătrìnhăhànhăđ ngăc aăc ngăđ ng.ă

"T ăh călàmăđ năbi tălàm,ămu nălàmăvàăcu iăcùngămu năt năt iăvàăphátătri nănh ănhânăcáchăm tăconăng iălaoăđ ngăt ăch ,ăn ngăđ ng,ăsángăt o

Ph ngăphápătíchăc căxemăvi cărènăluy năph ngăphápăh căt păchoăHSăkhôngă

ch ălàăm t bi năphápănângăcaoăhi uăqu ăd yăh cămàăcònălàăm tăm cătiêuăc aăd yă

h c.ă"ăNg iăth y giáoăt iătruy năđ tăchânălí,ăng iăth y giáoăgi iăd yăcáchălàmăraă

chân lí"

Trongăxưăh iăhi năđ iăđangăbi năđ iănhanhăchóng,ăv iăs ăbùngăn ăthôngătin,ăkhoaăh căvàăcôngăngh ăphátătri nănh ăv ăbưoăthìăvi căd yăph ngăphápăh căngàyăcàngăđ căcoiătr ng.ă âyălàăcáchăh uăhi uăđ ăchu năb ăchoăl păng iăk ăt căthíchăngăv iăxưăh iăh căt p,ătrongăđóăm iăng iăph iăcóăn ngăl căh căt păliênăt c,ăsu tă

đ i

D yă h că theoă ph ngă phápă tíchă c că thìă c tă lõiă làă d yă ph ngă phápă t ă h c.ă

Ph ngăphápăt ăh călàăc uăn iăgi aăh căt păvàănghiênăc uăkhoaăh c.ăN uărènăluy năchoăng iăh căcóăđ căph ngăpháp,ăk ăn ng,ăthóiăquenăt ăh c,ăbi tăv năd ngălinhă

ho tănh ngăđi uăđưăh căvàoănh ngătìnhăhu ngăm i,ăbi tăt ăl căphátăhi n,ăđ tăvàăgi iăquy tănh ngăv năđ ăg păph iătrongăth căti năcu căs ngăthìăs ăt oăchoăh ălòng ham

h c,ă kh iă d yă nh ngă ti mă n ngă v nă cóă trongă m iă ng i.ă Làmă đ că nh ă v yă thìăkhôngănh ngăk tăqu ăh căt păđ cănângălênăg păb i,ăs ă"h căm t,ăbi tăm i"ămàăchaăôngătaăth ngănói,ămàăng iăh căcònăđ căchu năb ăđ ăti păt căt ăh căkhiăvàoă

đ i,ăd ădàngăthíchă ngăv iăcu căs ng

Vìă nh ngă l ă đó,ă ngàyă nayă ng iă taă nh nă m nhă ph ngă phápă h că trongă quáătrìnhăd yăh c,ăc ăg ngăt oăraăs ăchuy năbí năt ăh căt păth ăđ ngăsangăt ăh căch ă

đ ng

Ph ngăphápătíchăc căđòiăh iăs ăc ăg ngăcaoăv ătríătu ăvàăngh ăl căc aăng iă

h cătrongăquáătrìnhăt ăl căgiànhăl yăki năth căm i.ăỦăchíăvàăn ngăl căc aăHSătrong

m tăl păkhôngăth ăđ ngăđ uătuy tăđ iăvìăv yăbu căph iăch pănh năs ăphânăhoá.ăS ă

phân hoá trongăd yăh căch ăcóăhaiăconăđ ng:ăM tălà,ă ăth iăđi măđ nhăs n,ăm iăHSă

th căhi năm tăch ngătrình.ăHaiăLà,ătu ătheoăch ngătrìnhăđ nh s n,ăm iăHSăăm tă

nh p đi uă(khácănhauăv ăc ngăđ ,ăti năđ ăhoànăthànhănhi măv ăh căt p)ănh tălàăkhiăbàiăh căđ căthi tăk ăthànhăm tăchu iăcôngătácăđ căl păgiaoăchoăt ngăcáănhânăth că

hi n, áp d ngăph ngăphápătíchăc că ătrìnhăđ ăcàngăcaoăthìăphânăhoáăcàngăl n.ăVi că

s ăd ngăcácăph ngăti năngheă- nhìn,ămáyăviătínhăcàngăr ngărưiătrongănhàătr ngăs ăđápă ngăyêuăc uăcáăth ăhoáă- phânăhoáăho tăđ ngăh căt păkhôngăch ădi năraăsauăgi ălênăl p,ătrongăkhâuăhoànăthi năc ngăc ăbàiăh cămàăcònădi năraăngayătrongăgi ălênă

l p,ătrongăkhâuăl nhăh iăn iădungăbàiăm i.ăV iăcácăch ngătrìnhăph năm măchoămáyătínhăcáănhân,ăvi căphânăhoáăkhôngăch ădi năraă ăti năđ ăhoànăthànhănhi măv ăh căt pămàăcònă ăc ăn iădungăh căt p,ăphùăh păv iătrìnhăđ ,ăn ngăl căc aăng iăh c.ăD yă

h căcáăth ălàăđi uăki năđ măb oăchoăng i h căđ căt ăgiác,ăt ădoăvàăđ căđápă ngănhuăc uăh ngăthúăcáănhân

Trongăh căt p,ăkhôngăph iăm iătriăth c,ăk ăn ng,ătháiăđ ăđ uăđ căhìnhăthànhă

b ngănh ngăho tăđ ngăthu nătuỦăcáănhân.ăl păh călàăm tămôiătr ngăgiaoăti păth y -

trò, trò - trò,ăt oănênăm iăquanăh ăh pătácăgi aăcácăcáănhânătrênăconăđ ngăđiăt iă

ki năth căm i.ăTrongăph ngăphápăh căt păh pătácăv năcóăgiaoăti păth y - tròănh ngă

m iăquanăh ăgiaoăti pătròă- tròăđ căn iălên.ăCácăho tăđ ngăcáănhânăđ căt ăch că

l i,ăliênăk tăh uăc ăv iănhauănh măth căhi năm tăm cătiêuăchung.ăHo tăđ ngăc aătròătrongăd yăh căh pătácăs ălàmăchoăt ngăthànhăviênăquenăd năv iăs ăphânăcôngăh pă

tác, quaăđóătínhăcách,ăn ngăl căc aăm i cá nhân đ căb căl ,ăđ cău năn n,ăchu nă

b ăchoăthíchă ngăv iănhuăc uăxưăh i.ăThôngăquaăs ăh pătácătìmătòiănghiênăc u,ăth oă

lu n,ătranhălu nătrongăt păth ,ăỦăki năc aăm iăcáănhânăđ căb căl ,ăđ căđi uăch nh,ă

kh ngăđ nhăhayăbácăb ,ăquaăđóăng iăh cănângămìnhălênăm tătrìnhăđ ăm i,ăbàiăh că

v năd ngăđ căv năhi uăbi tăvàăkinhănghi măc aăm iăcáănhânăvàăc ăl p.ă

Trongăgiáoăd c,ăvi căh căt păh pătácăđ căt ăch că ăc pănhóm,ăt ,ăl păho că

tr ngănh ngăs ăd ngăph ăbi nănh tătrongăd yăh călàăho tăđ ngăh pătácătrongănhómă

nh ă4ăđ nă6ăHS.ăHo tăđ ngătrongăt păth ănhómăs ălàmăchoăt ngăthànhăviênăđ căb că

l ăsuyăngh ,ăhi uăbi t,ătháiăđ ăc aămình,ăquaăđóăđ căt păth ău năn n,ăđièuăch nh,ăphátătri nătìnhăb n,ăỦăth căt ăch căk ălu t,ătinhăth năt ngătr ,ăỦăth căc ngăđ ng.ă

Ho tăđ ngătrongăt păth ănhóm,ăt păth ăl păs ălàmăchoăt ngăthànhăviênăquenăd năv iă

s ăphânăcôngăh pătácătrongălaoăđ ngăxưăh i,ăhi uăqu ăh căt păs ăt ngălênănh tălàă

ph iăgi iăquy tănh ngăv năđ ăgayăc n,ălúcăxu tăhi nănhuăc uăph iăh păgi aăcácăcáănhânăđ ăhoànăthànhăm tănhi măv ăh căt păđ căxácăđ nh.ăTrongănhómănh ,ăm iăcáănhânăđ uăph iăn ăl c,ăph iăh p v iănhauăđ ăđ tăđ căm cătiêuăchung.ăK tăqu ălàmă

vi căc aăt ngănhómăđ cătrìnhăbàyăth oălu nătr căl păs ăt oăm tăkhôngăkhíăthiăđuaă

gi aăcácănhóm,ăđóngăgópătíchăc căvàoăk tăqu ăchungăc aăbàiăh c.ăBi tăhoàănh pă

c ngăđ ng,ăc ngătácăv iăb năbèăđ ăhoànăthànhă nhi măv ,ăchu năb ăchoălaoăđ ngăphânăcôngăh pătácătrongăc ngăđ ngăc ngălàăm tătrongănh ngăm cătiêuăc aăn năgiáoă

d căt ngălai:ă"h căđ ăcùngăchungăs ng".ăTrongăxuăh ngătoànăc uăhoá,ăxu tăhi nănhuăc uăh pătácăxuyênăqu căgia,ăliênăqu căgiaăthìăn ngăl căh pătácăth căs ătr ăthànhă

m tăm cătiêuăđàoăt oăc aăgiáoăd cănhàătr ng

Trongăd yăh căvi căđánhăgiáăk tăqu ăh căt păc aăHSăkhôngăch ănh măm căđíchă

nh năđ nhăth cătr ngăh căt păđ ăđi uăch nhăho tăđ ngăh căc aătròămàăcònăt oăđi uă

ki nănh năđ nhăth cătr ngăd yăăđ ăđi uăch nhăho tăđ ngăd yăc aăth y

Khiăvi cărènăluy năph ngăphápăh căđ ăchu năb ăchoăHSăkh ăn ngăh căt păliênă

t căsu tăđ iăđ căxemănh ăm tăm cătiêuăgiáoăd căthìăbênăc nhăđánhăgiáăc aăth y,

GVăph iăt oăđi uăki năđ ăHSăthamăgiaăđánhăgiáăl nănhau

3.1 3.ăCácătiêuăchíăchínhăc aăd yăh cătíchăc c

D yăh căđ căcoiălàătíchăc căkhiăvi căh căt păc aăHSăđ tăđ căcácătiêuăchíăchínhănh ăsau:ăTínhătíchăc c,ătínhăt ădo,ătínhăt ăgiác

Tíchăc călàăph năch tăv năcóăc aăconăng iăvàănóăđ căbi uăhi năquaăho tă

đ ng.ăTínhătíchăc căh căt pălàăs ăg ngăs căcaoătrongăho tăđ ngăh căt pănh tălàătrongă

ho tăđ ngănh năth c;ăđóălàăm tătr ngătháiăho tăđ ngăđ cătr ngăb iălòngăkhátăkhaoă

h căt p,ăs ăn ăl căt ănguy năv ăm tătríătu ăv iăngh ăl căcaoătrongăquáătrìnhăchi mă

l nhă triă th c,ă rènă luy nă k ă n ngă choă b nă thân.ă i uă đóă c ngă đ ngă ngh aă v iă vi că

ng iăh căch ăđ ngătrongătoànăb ăqúaătrìnhătìmătòi,ăphátăhi năvàăgi iăquy tănhi mă

v ănh năth căd iăs ăh ngăd năc aăGV.ă

Tínhătíchăc căc aăHSăcóă3ăc păđ ăt ăth păđ năcao:

đ cătíchălu ăquaăkinhănghi măc aăng i khácăho cătheoăm u

h năc păđ ă1,ăth ăhi nă ăch ăHSăhi uăv năđ ăvàătìmăcáchăgi iăquy tăv năđ ăđó

cáchăth c đ ăgi iăquy tăv năđ ăH năth ăn aăcácăconăđ ng,ăcáchăth căđ căl aă

ch nălàăm i,ăkhôngătheoăkhuônăm uăvàăcóătínhăsángăt o

h c

Ho tăđ ngăd yă- h căph iătho ămưnănhuăc uăc aăHS,ăt oăđi uăki năchoăcácăemă

b căl ăh tăkh ăn ngăc aămình.ăTínhăt ădoăc ngăđ ngăngh aăv iăvi căch ngăquy năuy,ăápă đ t,ă giáoă đi u (đ iă v iă GV);ă th ă đ ng,ă "ngoană ngoưn",ă khuônă m u,ă quáă l ăthu c,ăd ăb ăchiăph i,ă"h căv t",ălíăthuy tăsuôngă(đ iăv iăHS)

H căt păt ăgiác,ăt ăgiáoăd căkhôngăch ăbaoăg măvi căt ăquy tăđ nh,ăt ăho tă

đ ngămàăcònăgiúpăphátătri nătínhăt ăgiác,ăxúcăti năvi căhìnhăthànhăconăng iăn ngă

đ ng,ăsángăt o,ăt ăch ,ăvìăm căđíchăc aăgiáoăd căkhôngănh ngăgiúpăHSăchi măl nhă

cácăki năth c,ăk ăn ngămàăcònălàmăth căt nhătínhănh yăc m,ătínhăphánăđoánăvàăphátătri nănhânăcáchăc aăHS

Tínhăt ăgiácăc ngălàăti năđ ăd năđ năl ngătâm,ăđ nătinhăth nătráchănhi m,ălàă

nh ngăph măch tăquỦăgiáăc aăconăng i

3.1.4 ăăNh ngăbi uăhi năc aătínhătíchăc cătrongăgi ăh că aălí

h căsnhăcóănhuăc uăvàăh ngăthúăh căt p

ho tăđ ngăh căt p

Tínhătíchăc căho tăđ ngăh căt păth căch tălƠătínhătíchăc cănh năth c,ăđ că

tr ngă ăkhátăv ngăhi uăbi t,ăc ăg ngătríătu ăvƠăngh ăl căcaoătrongăquáătrìnhă chi măl nhătriăth c

kh iăd yăvàăkíchăthíchătríătòămò,ălòngăhamămu nătìmăhi uăcácăki năth căđ aălí

h căt păc aăh căsinh

h căt păđ aălỦăkhácănhauănh ăb năđ ,ăbi uăđ ,ăqu ăc u,ătranhă nh,ăb ngăhình,ăph nă

m măd yăh căđ aălí

3.2 i m i ph ng pháp d y h c tr ng trung h c

3.2 1.ă iăm iăph ngăphápăd yăh cănh măchúătr ngăphátătri năn ngăl căc aă

h căsinh

tích c c hoá h c sinh v ho t đ ng trí tu mà còn chú ý rèn luy n n ng l c gi i

quy t v n đ g n v i nh ng tình hu ng c a cu c s ng và ngh nghi p, đ ng th i

g n ho t đ ng trí tu v i ho t đ ng th c hành, th c ti n T ng c ng vi c h c

t p trong nhóm, đ i m i quan h giáo viên ậ h c sinh theo h ng c ng tác có ý

th c và k n ng riêng l c a các môn h c chuyên môn c n b sung các ch đ

h c t p ph c h p nh m phát tri n n ng l c gi i quy t các v n đ ph c h p

Nh ng đ nh h ng chung, t ng quát v đ i m i ph ng pháp d y h c các

môn h c thu c ch ng trình giáo d c đ nh h ng phát tri n n ng l c là:

- Ph i phát huy tính tích c c, t giác, ch đ ng c a ng i h c, hình thành và

phát tri n n ng l c t h c (s d ng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm ki m thông

tin, ), trênăc s đó trau d i các ph m ch t linh ho t, đ c l p, sáng t o c a t ăduy

- Có th ch n l a m t cách linh ho t các ph ng pháp chung và ph ng

pháp đ c thù c a môn h c đ th c hi n Tuy nhiên dù s d ng b t k ph ng

pháp nào c ng ph iă đ m b o đ c nguyên t c ắH c sinh t mình hoàn thành

nhi m v nh n th c v i s t ch c, h ng d n c a giáo viên”

- Vi c s d ng ph ng pháp d y h c g n ch t v i các hình th c t ch c d y

h c

Tu theo m c tiêu, n i dung, đ i t ng và đi u ki n c th mà có nh ng

hình th c t ch c thích h p nh ăh c cá nhân, h c nhóm; h c trong l p, h c ngoài

trong d y h c

Vi c đ i m i ph ng pháp d y h c c a giáo viên đ c th hi n qua b n đ c

(i) D y h c thông qua t ch c liên ti p các ho t đ ng h c t p, t đó giúp h c

sinh t khám phá nh ng đi u ch a bi t ch không ph i th đ ng ti p thu nh ng tri

th c đ c s p đ t s n Theo tinh th n này, giáo viên là ng i t ch c và ch đ o h c

sinh ti n hành các ho t đ ng h c t p nh nh l i ki n th c c , phát hi n ki n th c

m i, v n d ng sáng t o ki n th c đã bi t vào các tình hu ng h c t p ho c tình hu ng

th c ti n,

(ii) Chú tr ng rèn luy n cho h c sinh nh ng tri th c ph ng pháp đ h bi t

cách đ c sách giáo khoa và các tài li u h c t p, bi t cách t tìm l i nh ng ki n th c

đư có, bi t cách suy lu n đ tìm tòi và phát hi n ki n th c m i, Các tri th c

nhiên c ng c n coi tr ng c các ph ng pháp có tính ch t d đoán, gi đ nh (ví

d : các b c cân b ng ph ng trình ph n ng hóa h c, ph ng pháp gi i bài t p toán h c, ) C n rèn luy n cho h c sinh các thao tác t duy nh phân tích, t ng

h p, đ c bi t hoá, khái quát hoá, t ng t , quy l v quen… đ d n hình thành

và phát tri n ti m n ng sáng t o c a h

(iii) T ng c ng ph i h p h c t p cá th v i h c t p h p tác theo ph ng

châm ắt o đi u ki n cho h c sinh ngh nhi u h n, làm nhi u h n và th o lu n

nhi u h n” i uăđó có ngh a, m i h c sinh v a c g ng t l c m t cách đ c l p,

v a h p tác ch t ch v i nhau trong quá trình ti p c n, phát hi n và tìm tòi ki n

th c m i L p h c tr thành môi tr ng giao ti p th y ậ trò và trò ậ trò nh m

v n d ng s hi u bi t và kinh nghi m c a t ng cá nhân, c a t p th trong gi i quy t các nhi m v h c t p chung

(iv) Chú tr ng đánh giá k t qu h c t p theo m c tiêu bài h c trong su t ti n

trình d y h c thông qua h th ng câu h i, bài t p (đánh giá l p h c) Chú tr ng

phát tri n k n ng t đánh giá và đánh giá l n nhau c a h c sinh v i nhi u

hình th c nh theo l i gi i/đáp án m u, theo h ng d n, ho c t xác đ nh tiêu chí

đ có th phê phán, tìm đ c nguyên nhân và nêu cách s a ch a các sai sót

3.2.2 M t s bi n pháp đ i m i ph ng pháp d y h c

3.2.2.1 C i ti n các ph ng pháp d y h c truy n th ng

Các ph ng pháp d y h c truy n th ng nh thuy t trình, đàm tho i, luy n

t p luôn là nh ng ph ng pháp quan tr ng trong d y h c i m i ph ng pháp

d y h c không có ngh a là lo i b các ph ng pháp d y h c truy n th ng quen thu c mà c n b t đ u b ng vi c c i ti n đ nâng cao hi u qu và h n ch nh c

đi m c a chúng nâng cao hi u qu c a các ph ng pháp d y h c này ng i

giáo viên tr c h t c n n m v ng nh ng yêu c u và s d ng thành th o các k thu t c a chúng trong vi c chu n b c ng nh ti n hành bài lên l p, ch ng h n nh

k thu t m bài, k thu t trình bày, gi i thích trong khi thuy t trình, k thu t đ t

các câu h i và x lý các câu tr l i trong đàm tho i, hay k thu t làm m u trong

luy n t p Tuy nhiên, các ph ng pháp d y h c truy n th ng có nh ng h n ch t t

y u, vì th bên c nh các ph ng pháp d y h c truy n th ng c n k t h p s d ng các ph ng pháp d y h c m i, đ c bi t là nh ng ph ng pháp và k thu t d y

đi m và gi i h n s d ng riêng Vì v y vi c ph i h p đa d ng các ph ng pháp và

hình th c d y h c trong toàn b quá trình d y h c là ph ng h ng quan tr ng đ

phát huy tính tích c c và nâng cao ch t l ng d y h c D y h c toàn l p, d y h c nhóm, nhóm đôi và d y h c cá th là nh ng hình th c xã h i c a d y h c c n k t h p

v i nhau, m i m t hình th c có nh ng ch c n ng riêng Tình tr ng đ c tôn c a d y

h c toàn l p và s l m d ng ph ng pháp thuy t trình c n đ c kh c ph c, đ c bi t

thông qua làm vi c nhóm

Trong th c ti n d y h c tr ng trung h c hi n nay, nhi u giáo viên đã c i

ti n bài lên l p theo h ng k t h p thuy t trình c a giáo viên v i hình th c làm

vi c nhóm, góp ph n tích c c hoá ho t đ ng nh n th c c a h c sinh Tuy nhiên