Thuận là cây bút người Pháp gốc Việt, là một nhà văn có cách sáng tạo đầy độc đáo. bằng chứng trong thời gian gần đây, chị đạt được nhiều giải thưởng của nước Pháp. Bài nghiên cứu nhằm khai quật những điểm mới về kết cấu của nhà văn việt nam hậu hiện đại qua lối kết cấu độc lạ và không kém phần thách đố bạn đọc..........................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HUẾ
KHOA NGỮ VĂN
BÀI TẬP LỚN
ĐỀ TÀI: KẾT CẤU TIỂU THUYẾT : “CHỈ CÒN BỐN NGÀY NỮA LÀ HẾT THÁNG TƯ” CỦA NHÀ VĂN THUẬN.
Giảng viên hướng dẫn : TS LÊ THỊ DIỄM HẰNG
Sinh viên thực hiện : ĐÀO THÀNH ĐẠT
Lớp : VĂN 2C
MSSV : 14S6011031
Huế, tháng 1, năm 2016
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài:
I.1 Thuận nhà văn của sự độc đáo và tài ba:
Văn học nước nhà đạt tới thời hoàng kim khi vươn ra tầm thế giới vào thập niên của cuối thế kỉ XX, đầu thế kỉ XXI Nhiều cây bút nổi lên với phong cách mới lạ, thu hút người đọc trong đó đáng kể đến như Nguyễn Ngọc Tư, Chu lai,… Cùng với những tác giả đó, có một cây bút hải ngoại với lối viết độc đáo, tài ba, hiệu ứng của chủ nghĩa hậu hiện đại được chị đưa vào những đứa con tinh thần luôn là những giá trị không thể nào đong đếm được
Đó cũng chính là nguồn hấp dẫn vô biên, lôi cuốn tôi cũng như nhiều bạn đọc đến với những tác phẩm, điển hình có: “thang máy Sài Gòn, T mất tích,Paris 11 tháng 8, Vân Vi,… rồi bây giờ một ấn phẩm nữa ra đời “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư”, Hơn thế, Thuận còn là một cây bút tài ba với lỗi suy tư đầy chất chiêm nghiệm về số phận con người
và cuộc sống Chị đã kết hợp hài hòa nhuần nhị giữa cái phương Tây và nét phương Đông là
sự khơi nguồn cho cách cảm, cách nghĩ về thân phận người Việt tha phương Từ đó, qua bài này tôi muốn phần nào hiểu hơn về chị, những con người gắn với những số phận mà chị thổi hồn trong các nhân vật, để cùng hiểu cùng ngẫm về phận người, cũng là nhân tố góp nên những mảnh ghép cuộc sống
Qua các lần tiếp xúc các tác phẩm của chị, đặc biệt tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” chị như đang thách thức tính mày mò, đi tìm một câu trả lời cho bài toán hóc búa của con số 4 Dường như chị muốn gởi một bức thông điệp, nói lên tình dân tộc, phận người, nhất là giai đoạn tháng tư đậm chất lịch sử này Đây cũng là một tác phẩm mới(XB 12.05.15), được đánh giá rất cao về cả nội dung cũng như hình thức Giá trị nghệ thuật nó mang lại được đánh giá rất cao, nó hàm chứa hai mặt của một vấn đề, một bên là tình dục một bên là chính trị, là hai vấn đề tưởng chừng như không mấy liên quan, thế nhưng bằng một văn phong độc đáo , mềm mại, ám ảnh, pha chút nghịch ngợm đã làm nên một “tháng tư” thật đặc sắc Vì thế tôi muốn đi lên con thuyền vào đại dương bao la của con số “4” để thấy được những sóng gió tháng tư, trải nghiệm cùng nhà văn về một lịch sử uy hùng của dân tộc, mà ít ai có thể thể hiện được như chị
Như một chân lý khách quan cùng với sự vận động phát triển của văn học đương đại, chủ nghĩa hậu hiện đại xuất hiện khoảng giữa TK XX ở Âu Châu đễ xác lập các trào lưu văn hóa và xác lập một chuẩn tư duy trên nhiều lĩnh vực như: triết học kiến trúc hội họa, Rồi
Trang 3cho đến phạm trù văn học, chủ nghĩa hậu hiện đại nổi lên với tên tuổi các nhà văn lớn:Umberto Eco, Louis Berge, ở Việt Nam chúng ta có Thuận, chị đã vận dụng một cách tài ba vào trong các cuốn tiểu thuyết chị cho ra đời Mà chủ nghĩa hậu hiện đại thấy rõ nhất trong “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” thì không đâu khác ngoài kết cấu Qua khía cạnh này, nó thể hiện được tư tưởng của Thuận, được nhà văn sắp xếp linh hoạt, có tính nghệ thuật cao trong quá trình xây dựng kết cấu Cho dù từ trước đến nay chị chưa bao giờ
có một tuyên ngôn nào về lối viết theo con đường nào, nhưng nhìn vào những đưa con tinh thần của chị, không khó khăn cho chúng ta nhận ra chị là một đại diện cho cây bút hậu hiện đại Chính vì lý do trên, cùng với việc tìm hiểu hơn về kết cấu tiểu thuyết hậu hiện đại mà Thuận đã thành công, mong muốn nhìn nhận một trào lưu lớn đang nổi lên trong tiến trình văn học nước nhà Tôi xin được mạnh dạn tìm hiểu đề tài: kết cấu tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư”
2.Lịch sử vấn đề:
2.1 Những công trình liên quan gián tiếp đến đề tài:
Thuận là một cây bút trẻ của đương đại, năng động, sáng tạo, tìm tòi, nhưng các bài nghiên cứu về văn của chị thì còn hạn chế, chưa chuyên sâu vào từng khía cạnh một
Đầu tiên đáng kể đến có Dương Trường khẳng định có dấu ấn hậu hiện đại trong tác phẩm này: “ngổn ngang và tung tóe như những mảnh vỡ của một trò chơi ghép hình, không chương hồi liền mạch suốt 200 trang sách, bề bộn và suy ngẫm, hình tượng, chi tiết nhấn đi nhấn lại bất tận thành ám ảnh, như lưỡi dao cùn nhay mãi không đứt, như cái đĩa hát cũ bị vấp rãnh, cuốn sách đậm đặt như một thứ humour xót xa và không thiếu những yếu tố mà giờ đây người ta gọi là hậu hiện đại này nhiều lúc làm tôi như nhập đồng”[106]
Trong bài viết Đôi nét về kết cấu thi pháp của Chinatown trên evan.com.vn khẳng định tác giả đã tìm hiểu thi pháp hư cấu và kết cấu của tác phẩm dưới cái nhìn hậu hiện đại Theo đó, Nguyễn hoàng cho rằng: Thuận đã sử dụng cắt ráp các chi tiết hư cấu và phi hư cấu, thật và không thực làm cho các đọc giả phải so sánh đồi chiếu về tiểu sử của tác giả Ngoài ra có tác phẩm Pari 11 tháng 8 cuốn tiểu mang dấu ấn nhất được giải thưởng của hội nhà văn Việt Nam 2006,Đoàn Cầm Thi có nói đọc tác phẩm của chị mang cấu trúc hiện đại, tinh tế duyên dáng, mang một hàm ý, ẩn một nội dung mà ít khi Thuận nói ra, điều đó được
hé lộ qua cảm nhận của độc giả
2.2 Những công trình liên quan trực tiếp dến đề tài:
Trang 4Là một tác phẩm mới, nhưng vừa khi ra mắt công chúng được đánh giá rất cao, lý do đơn giản vì chị mang một tâm huyết lớn đặt vào “đứa con tinh thần này” Đã cho ra một mê cung số 4, ta bắt gặp ngay từ bìa sách cho đến khi kết thúc tác phẩm, cũng dễ hiểu vì sao mà
có nhiều nhà nghiên cứu nhận định, đánh giá ngay từ những ngày đầu Đáng nhắc đến có
“đọc chỉ bốn ngày nữa là hết tháng Tư-một cuộc dạo chơi cùng tiếng Việt” của Đoàn Minh Hằng, tác giả bài viết nói: “Đọc văn của tác giả Thuận như giải bài toán khó, thường phải chuẩn bị trước tinh thần minh mẫn, tỉnh táo để nhào vào một cuộc chơi chữ nghĩa đầy rối rắm Sẽ chẳng có một mũi tên nào đâm thẳng vào trái tim bạn để bạn nức nở lên từng cơn Lúc nào cũng là giọng văn lạnh lùng, giễu nhại, làm khó người đọc, nhất là trong “Chỉ còn 4 ngày là hết tháng Tư” lần này, bạn đọc phải nhảy xuống một cái hố toàn hình chông số bốn.”
Liên quan đến đề tài còn phải nhắc đến Văn Bảy, tiểu thuyết mới của nhà văn Thuận:
“hậu chiến và trò chơi con số 4”, thethaovanhoa.vn là nhà văn luôn theo dõi những tác phẩm mà chị viết ra, có cái nhìn khách quan đánh giá: “tiểu thuyết Chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư( NXB Họi Nhà Văn và Nhã Nam,6/2015) của Thuận một lần nữa cho thấy sự thể nghiệm không ngưng nghỉ về cấu trúc của nhà văn này Thế nhưng vượt lên trên lại là một không khí hậu chiến rẩ đặc biệt, nơi hòa trộn chính trị và tình dục , khiến độc giả có thể nghẹt thở vì dõi theo”
Trên một trang báo mạng cũng có bài viết: Nhà vănThuận & chỉ còn bốn gày nữa là hết tháng Tư, [elle.vn] có nhận định: “Tiểu thuyết mới “Chỉ còn 4 ngày là hết tháng Tư” có thể
là một quá trình chịu đựng – chịu đựng sự cộc cằn trong giọng điệu, sự nhập nhằng trong cấu trúc, sự đắng ngắt trong câu chuyện… giống như chịu đựng đời sống vốn không đơn giản.”
2.3 Đánh giá, nhận định ưu nhược điểm của các bài viết trên:
Ưu điểm: nhìn chung, các đề tài liên quan trực tiếp hay gián tiếp điều đáp ứng được câu hỏi, chìa khóa của bài, cung cấp khá đầy đủ thông tin cho người đọc, hướng dẫn người đọc hiểu hơn về lối viết của nhà Thuận
Nhược điểm: các bài viết chưa chuyên sâu hời hợt, có một số bài còn thụ động, chư tích cực khai thác đầy đủ thông tin, phần đông là các trang mạng chỉ viết mang tính xã giao trên cộng đồng mạng Hơn nữa nội dung các vấn đề còn nhiều bất cập, có đôi chỗ còn khuất mắc
Kế thừa:
Trang 5Từ những bài viết về văn Thuận nói chung và “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” nói riêng Tất cả điều có giá trị riêng, góp nhặt các vấn đề này lại để có thêm những đánh giá khách quan hơn về đề tài sắp trình bày sau đây
Khoảng trống:
Những bài viết có liên quan trực tiếp đến đề tài thì chỉ bàn đế chủ yếu là hiệu ứng của chủ nghĩa hậu hiện đại chưa đi vào tác phẩm, mặc khác các bài viết về kết cấu của tiểu thuyết thì tới tận bây giờ vẫn chưa có nhà văn, hay nhà phê bình nào bàn tới cả Từ đó dựa trên các yếu tố cũ, những kế thừa, bài này sẽ mạnh dạn đề cập đến đề tài kết cấu “tiểu thuyết chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng tư”
3 Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu:
3.1 Đối tượng:
Kết cấu tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư”
3.2 Phạm vi:
Kết cấu tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” trên một số phương diện kết cấu nhân vật, kết cấu cốt truyện, kết cấu không gian- thời gian
4 Phương pháp nghiên cứu:
- Cấu trúc- hệ thống
- Phân tích- tổng hợp
- So sánh: đồng đại, lịch đại
5 Đóng góp công trình:
Mục tiêu hướng đến nhằm hiểu hơn về con người, cuộc sống giữa “tháng Tư” lịch sử ấy qua bức thông điệp mà chị nhắn gửi Đặc biệt, qua đề tài này, mong muốn đóng góp thêm vào tư duy, cách tiếp nhận của khách thể Mà riêng nhất là thấy được hiệu ứng của việc xây dựng kết cấu mang hình hài của chủ nghĩa hậu hiện đại Góp thêm hương hoa vào công trình nghiên cứu về Thuận một cây bút đương đại độc đáo, sáng tạo của văn học nước nhà
6 Cấu trúc đề tài:
Chương I: kết cấu nhân vật tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” của nhà văn Thuận
Chương II: kết cấu cốt truyện tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” của nhà văn Thuận
Chương III: kết cấu không gian-thời gian trong tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” của nhà văn Thuận
Trang 6II Phần nội dung:
Chương I: kết cấu nhân vật tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” của nhà văn Thuận
1 Cơ sở lý luận và thực tiễn
1.1 Các khái niệm cơ bản:
Nhân vật văn học là con người được nhà văn miêu tả trong tác phẩm bằng phương tiện văn học Những con người này có thể được miêu tả kỹ hay sơ lược, sinh động hay không rõ nét, xuất hiện một hay nhiều lần, thường xuyên hay từng lúc, giữ vai trò quan trọng nhiều, ít hoặc không ảnh hưởng nhiều lắm đối với tác phẩm
Kết cấu nhân vật: là cách sắp xếp nhân vật theo một trật từ nào đó, nhằm tạo ra một hay nhiều tuyến nhân vật,… nhằm biểu hiện một nội dung nhất định
1.2 Cơ sở lý luận:
Xuyên suốt nền văn học từ xưa cho đến nay, nhân vật là trung tâm của tác phẩm là xương sống, cái hồn của văn bản Những thứ như thiên nhiên, đồ vật, con vật hay cả mọi thứ xung quanh chỉ là phần màu tô sắc cho nhân vật thêm mà thôi Vì thế, để một bài viết hay ấn tượng ta cần phải tập trung xây dựng nhân vật cho thất đặc sắc, đi đến người đọc một cách tự nhiên không gượng ép, đó cũng là một thành công đầu tiên của tác giả
1.3 Cơ sở thực tiễn
Trong tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” ta thấy nhân vật trong câu chuyện xoay quanh là nàng-Ân-M-hắn-cô, các mối quan hệ này không theo một trật tự nhất định nào, từng câu chuyện, từng cuộc đời gắn với mỗi nhân vật
Xây dựng kết cấu nhân vật phải phải phù hợp với cái hồn của tác phẩm làm sao phản ánh được những suy nghĩ, quan điểm của chính tác giả về hiện thực Bởi lẽ, nhân vật trong tác phẩm văn học khái quát được hiện thực cuộc sống, điểm nhìn của chính nhà văn
Vì thế kết cấu nhân vật có vai trò chủ đạo trong xây dựng một tác phẩm, hơn nữa các nhân vật cần phải bổ trợ lẫn nhau, không làm mờ nhạt nhân vật chính cũng không nên bỏ qua xây dựng nhân vật phụ Để có thể hiểu hơn vấn đề này ta cùng đi vào phần phân tích kết cấu nhân vật trong tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư”
2 Kết cấu đa tuyến :
2.1 Khái niệm:
Trang 7Là cách sắp xếp nhân vật theo nhiều tuyến khác nhau, nhưng nòng cốt gồm hai tuyến chính và phụ đan xen lẫn nhau, nhằm xây dựng nhân vật theo ý định riêng của chủ thể sáng tác
2.2 Biểu hiện kết cấu đa tuyến và hiệu ứng thẩm mỹ mà kết cấu mang lại:
2.2.1 Biểu hiện:
Nhân vật trong tác phẩm của Thuận có mối quan hệ không rõ ràng, làm cho người ta dễ
bị nhầm tưởng giữa cô với nàng, các nhân vật nữ xoay quanh vấn đề liên quan đến nhân vật hắn Ban đầu ở chương 1, và chương 2 dường như các tình tiết cứ cuốn lấy nhau như những con sóng xoắn lại, đan xen vào nhau thành một cục rối bời Thế nhưng càng về sau câu chuyện lại như hé lộ, dần dần các mối quan hệ không bị cuốn lại mà có những điểm gỡ nút Nhìn chung ta có thể thấy được tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” có những tuyến sau
* Đầu tiên đó chính là tuyến chính:
Hắn- M- Nàng- 4 năm sinh viên y khoa-pari
Hắn- vợ- năm 44 tuổi- bác sĩ phòng khám tư- Sài Gòn- Pari- Sài Gòn
Nàng- Ân- gia đình họ- ngôi nhà mẹ nàng- Cô- gia đình Cô- Sài Gòn trước tháng tư Chính hiệu ứng của việc lắp ghép mà các nhà văn hậu hiện đại hay sử dụng, và đây Thuận
cũng vậy, nhưng điểm son mà chị tạo ra đó chính là biết sắp xếp theo một cách mà trước đến nay ít ai có thể làm được như vậy Giữa các tuyến chính trên xoay quanh hai vấn đề giữa chính trị và tình dục Một điểm mới nữa trong tác phẩm này, nhân vật của Thuận làm tình nhiều hơn, từ đầu đến cuối truyện, cứ vuốt ve nhau, rồi cương cứng, rồi trườn lên, trườn xuống…gập gềnh trên những con số 4 và cũng không tránh khỏi được những pha giễu nhại của tác giả kiểu như: “Đúng lúc hắn tưởng như có thể chết đi trong cái âm hộ lênh láng lũ xuân của cô thì hắn giật nẩy mình bởi 4 tiếng cộc cộc tưởng thủng cả màng nhĩ: 4 trăm gram thịt bò Úc áp chả, không kèm khoai tây, đang bốc khói nghi ngút trong tay đầu bếp khách sạn, đằng sau cánh cửa.”
Khi nhìn vào tuyến đầu tiên, nhân vật hắn hiện lên với cuộc sống gò bó mất tự do, áp đặt của bà mẹ Cuộc đời cứ đi theo cái bản thảo mà mẹ hắn soạn sẵn, từ khi học phổ thông cho đến khi thành sinh viên Y khoa với số điểm “cao nhất từ dưới lên” Rồi từ đó hắn đi vào con đường say mê làm tình với các cô gái trong đó M là nhân vật tiêu biểu gắn với đời sinh viên trường Y Thế nhưng cũng không thể phủ nhận ý chí quyết tâm của hắn, muốn làm
Trang 8theo những gì mình mong muốn: “hắn viết vào sổ tay: bằng mọi giá phải quay lại với cuộc sống bình thường Khẩu hiệu này được gạch chân 4 lần bằng mực đỏ”
Đến khi là một thanh niên ở tuổi tứ tuần, hắn kết hôn, lấy vợ, trở thành một bác sĩ tư danh tiếng là thanh liêm Ngày từ thời bé hắn cũng có một tuổi thơ gắn liền với Sài Gòn tư lúc sinh ra cho đến khi được 4 tuổi, cái tuổi mà trí nhớ thật mong manh, khó cho cù cố lưu giữ cũng không được Ở tuyến này, cuộc sống của hắn chán ngẫm với người vợ “mê tin bất động sản hơn mê chồng” Cứ theo thói cũ hắn tìm đến cái vui khoái lạc, mà từ thời sinh viên hắn đã làm như vậy
Hai tuyến chính trên đề cập chủ yếu là vấn đề tình dục, thế nhưng ở càng cuối truyện, tuyến nhân vật mới, mới cả về trong nhân vật lẫn chủ đề Nàng- Ân gắn với gia đình với vấn
đề là cuộc tính éo le giữa ba với má, người ba đã phụ tình, để rồi má chờ đợi trong vô vọng, chợt biết tin ba đã có vợ mới, bỏ mặt mẹ con nàng Ân Thứ hai, cuộc đời cũng không kém phần đen tối của quá khứ đầy trắc trở của cô, gắn với gia đình, gia tộc nội ngoại bất đồng về chế độ Nhìn nhận tuyến này dường như có một sợi dây vô hình nào đó liên kết lại giữa nàng với nhân vật cô lại với nhau, làm cho chúng ta cảm giác như hòa cùng với nhân vật sự trắc trở của năm tháng ấy
* Tuyến phụ:
Giữa những tuyến nhân vật chính ấy, len lõi vào ở phần chữ nghiên là các nhân vật có mối quan hệ sau:
Ân- nàng-Tòng- bí thư đoàn trường
Ân- nàng- bà chủ quán cơm Hàn
Ân- Tòng- Diệu Tư
Sự xuất hiện các tuyến phụ tạo ra một hiệu ứng là thay đổi chủ đề, câu chuyện, mối quan hệ giữa Ân với Tòng tạo ra cái thai, hớp với sự xuất hiện của Diệu Tư là câu chuyện trở nên một cuộc trinh thám, đi tìm câu trả lời
2.2.2 Hiệu ứng thẩm mỹ mang lại:
Các tuyến trong nhân vật đem lại cho ta cảm giác bị lạc vào lối mê cung huyền ảo, rơi xuống vực thẳm của con số 4 khủng khiếp nhưng cũng đầy sức hấp dẫn Đưa ta đến một mơi sa mạc, lạc lối giữa một mê cung nhưng đi cuối chân đường là thỏa mãn niềm khao khát, hiểu biết được ý nghĩa thật sự của câu chuyện Đan xen giữa các tuyến nhân vật cũng
là hình tượng số 4, độc đáo, hàm ý Tháng Tư chỉ mốc thời gian lịch sử 30 tháng Tư khi biết bao số phận con người hai miền Nam Bắc thay đổi được thể hiện rõ trong tuyến thứ Ba
Trang 9Chuyển giao giữa chế độ cũ và chế độ XHCN là niềm hân hoan nhưng cũng gây ra bao đau thương cho một bộ phận nhân dân Với việc tổ chức xắp xếp các tuyến nhân vật, các sự kiện trong tác phẩm từ tuyến chính cho đến tuyến phụ Thuận đã tạo nên một dòng cảm xúc cho người đọc, thể thiện chị xứng đáng là một cây bút đương đại của chủ nghĩa hậu hiện đại Có thể thấy rằng, việc xây dựng kết cấu đa tuyến đã góp phần làm nên thành công của tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư”
Chương II: kết cấu cốt truyện tiểu thuyết: “chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” của nhà văn Thuận.
1 Cơ sở lý luận và thực tiễn:
1.1 Những khái niệm cơ bản :
Cốt truyện: Theo từ điển thuật ngữ văn học, cốt truyện là: “hệ thống sự kiện cụ thể được
tổ chức theo yêu cầu tư tưởng và nghệ thuật nhất định, tạo thành bộ phận cơ bản, quan trọng nhất.”
Kết cấu cốt truyện: là cách sắp xếp các thành phần có trong truyện theo một trật tự nào
đó nhằm xây dựng nên một cốt truyện vững chắc
1.2 Cơ sở lí luận:
Một con người để duy trì sự sống thì nhờ tim, cũng thế cốt truyện đóng vai trò quan trọng bật nhất trong một tác phẩm Cốt truyện là một yếu tố nghệ thuật trong tiểu thuyết, gắn bó mật thiết với các yếu tố khác nhưng đóng vai trò chủ đạo Đặc biệt khi nói về vấn đề tiểu thuyết thì kết cấu đóng vai trò nòng cốt, không thể lu mờ yếu tố này Khi nhà văn xây dựng một tác phẩm văn chương, việc tạo nên một tiểu thuyết hay hấp dẫn, đầu tiên phải xây xựng cốt truyện có định hướng rõ ràng Cố truyện có chức năng phản ánhđược nhân vật, nhờ cốt truyện nhà văn có thể diễn tả được sự tác động qua lại giữa các nhân vật, để thấy được con người bên trong, tính cách, ác thiện, hơn nữa cốt truyện còn là kim chỉ nam cho tác giả định hướng lối đi, biểu hiện được tính chất, phương thức của đối tượng, quan trọng hơn là tái hiện được hệ thống xã hội, các vấn đề xoay quanh nó
Để làm được điều đó, chủ thể sáng tác còn phải nhờ phương thức nghệ thuật đó là kết cấu Như đã nói từ trước kết cấu là toàn bộ tổ chức nghệ thuật được nhà văn sắp xếp, nhằm biểu hiện nội dung nhất định, thì kết cấu cốt truyện cũng thế với việc sắp xếp các nhân vật, tình huống truyện, nhằm làm nên một câu chuyện thêm hấp dẫn hơn
1.3 Cơ sở thực tiễn:
Trang 10Nhà văn Thuận đã thành công trong việc xây dựng cốt truyện, diễn tả thành công trạng thái xã hội lúc bấy giờ, không chỉ trong tiểu thuyết này mà cả nhiều sáng tác khác của chị
So sánh với các tác phẩm trước đây của chị, điển hình như thang máy Sài Gòn, T mất tích, ta có thể nhận ra ngay các hương vị lạ mà cũng khá quen của các nhân vật mang dáng dấp của một người Việt tha hương Thấy rõ nhất ở tác phẩm “thang máy Sài Gòn” với lối cấu trúc lắp ghép, phân mảnh, chị đã phá vỡ lối cấu trúc truyền thống, bỏ đi tư tưởng cũ xây dựng cho mình một cốt truyện đậm chất đương đại Hình tượng Sài Gòn, thang máy, cái chết vẫn là một câu hỏi mở, kết thúc ra sao sẽ do người đọc tự quyết định Đọc tiểu thuyết:
“chỉ còn bốn ngày nữa là hết tháng Tư” ta nhận ra rằng, Thuận đã sắp xếp bố trí xây dựng cốt truyện không theo mạch tuần tự nào Đây cũng là giá trị giúp cho câu chuyện thêm phần
li lỳ pha chút trinh thám
2 Kết cấu lồng ghép:
2.1 Khái niệm: là kiểu kết cấu lồng ghép các tình tiết câu chuyện, đan xen lẫn nhau tạo cho câu chuyện thêm hấp dẫn hơn
2.2 Biểu hiện kết cấu lồng ghép và hiệu ứng thẩm mỹ mang lại:
2.2.1 Biểu hiện:
Khi đặt mắt vào tác phẩm điều đầu tiên ai cũng nhận ra, tác phẩm được Thuận phân thành hai luồng riêng biệt Dấu hiệu rõ nhất là hai phần chữ nghiêng, chữ thẳng dường như chia tác phẩm thành hai phần riêng biệt Kế đó, qua hai phần chữ nghiêng và thẳng lại chia câu chuyện thành hai vấn đề chính trị và tình dục, dường như có quá khô khan, quá mâu thuẫn không? Câu trả lời là không Mượt mà, nhuần nhị, đầy ý nghĩa, ám ảnh Con số 4 gợi lên những mốc thời gian, sự gấp bội về mọi thứ (cảm xúc, nỗi đau, mớ hỗn độn, sự trống rỗng, sự xô bồ),sự vô phương, thất lạc
Như nhiều người đã nói, truyện kết hợp chính trị và tình dục - hai thứ tưởng chừng khác
xa nhưng trong truyện này hình như có một điểm gặp nhau: đầy cảm xúc (đúng hơn là ẩn ức), chật hẹp, oi bức, trở đi trở lại vô số lần Ở một mối quan hệ khác, tình dục giải phóng nỗi đau và tổn thương của những nạn nhân chính trị Tình dục và chàng trai có cuộc đời trống rỗng còn là điểm kết nối 2 cô gái - 2 số phận Sài Gòn sau sự kiện tháng Tư năm 1975 Vấn đề được nói khá đậm và khá thẳng Không nghĩ rằng một câu chuyện như vậy lại có thể được phép nói thẳng ra như vậy
*Xét câu chuyện phần chữ nghiêng: