a phÇn më ®Çu 1 Tính cấp thiết của đề tài Vương quốc Anh được coi là quê hương, cái nôi ra đời Nghị Viện (Quốc hội) đầu tiên của nhân loại. Nhưng, mầm mống ra đời của Quốc hội đã xuất hiện cách đây hàng nghìn năm từ thời Ai Cập, Hi Lạp và La Mã cổ đại. Tiếp đó là sự bổ sung, dần hoàn thiện của các nhà tư tưởng cận đại thuộc trường phái khai sáng như Jônlôccơ, Môngtexkiơ và Rutxô. Theo quan điểm của Jônlôccơ và Môngtexkiơ thì : trong cơ cấu tổ chức quyền lực Nhà nước Nghị Viện (Quốc hội) đóng vai trò là cơ quan lập pháp. “Vì quyền lập pháp thể hiện ý chí chung của quốc gia mà nghị viện là cơ quan đại diện cho ý chí chung đó: còn tư tưởng của Rutxô, người ủng hộ quan điểm tính thống nhất của quyền lực tối cao, cho rằng quyền lực tối cao có nguồn gốc từ dân, Nghị Viện là cơ quan do nhân dân thành lập thể hiện ý chí nguyện vọng của nhân dân cho nên Nghị viện không những có quyền lập pháp mà còn có quyền thành lập chính phủ cũng như giám sát các hoạt động của chính phủ. Ngày nay, trong hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, Quốc hội được coi như một thiết chế quan trọng, không thể thiếu được trong tổ chức của các nhà nước dân chủ. Do đó, mỗi quốc gia đều có Quốc hội của riêng mình. Tuy nhiên đặc điểm về địa lý, chính trị lịch sử và thể thức bầu cử của từng nước nên Quốc hội ở mỗi nước có những đặc điểm khác nhau. Quốc hội ở Mỹ lại càng khác và không có gì giống với Quốc hội hay Nghị Viện của bất kỳ nước nào trên thế giới. Thật vậy: Người Mỹ luôn tự hào về Quốc hội của mình. Họ cho rằng, Quốc hội Mỹ là Quốc hội đầu tiên trên thế giới nổi tiếng về những từ “do dân, vì dân” được nêu ra trong lịch sử. Họ cũng tự hào rằng chỉ có Quốc hội Mỹ mới đúng nghĩa là cơ quan lập pháp do dân cử đồng thời tiêu biểu cho nền dân chủ. Thậm chí, nước Mỹ còn tự hào về Quốc hội của mình đến mức khuyên các nước khác nên học tập theo mô hình Quốc hội của họ. Một Quốc hội được coi giống như bộ não của hệ thống kiểm soát giao thông, Quốc hội có tiềm năng vừa phản ánh, vừa chuyển động đưa ra câu trả lời và giải pháp dân chủ cho việc thực hiện. Qua đó có thể thấy, nghiên cứu tìm hiểu tổ chức, hoạt động cũng như vai trò, vị trí chức năng của Quốc hội Mỹ là điều rất cần thiết quan trọng và có ý nghĩa để từ đó chúng ta thấy được lí do mà nước Mỹ tự hào về Quốc hội của mình là gì và vì sao? Đồng thời, trong giai đoạn hiện nay khi Đảng và Nhà nước ta đang tiến hành đổi mới cải cách hành chính, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa “của dân, do dân, vì dân”… trong đó, việc đổi mới tổ chức, hoạt động Quốc hội nhằm đảm bảo thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của mình, để đảm bảo cho Quốc hội thực sự là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Chính vì vậy, trong quá trình nghiên cứu các giải pháp đổi mới, tổ chức hoạt động của Quốc hội thì việc tham khảo mô hình Quốc hội của các nước là điều vô cùng cần thiết. Bởi vì qua việc nghiên cứu về tổ chức, hoạt động của Quốc hội Mỹ sẽ giúp chúng ta nhìn nhận những mặt tích cực và hạn chế để làm bài học vận dụng ở một góc độ nào đó trong tổ chức và hoạt động của Quốc hội Việt Nam. Đặc biệt hơn đó là: đất nước ta đang trên đà đi lên, phát triển trong xu thế toàn cầu hoá, hội nhập, hợp tác với bạn bè thế giới để tăng cường ngoại lực, phát huy nội lực. Trên hành trình ra thế giới hội nhập đó, Việt Nam luôn phải tìm ra cho mình con đường đi đúng đắn, hợp lí mà vẫn đảm bảo sự phát triển của đất nước và ổn định của xã hội. Việt Nam và Mỹ đã có những chuyển biến hợp tác thúc đẩy cùng phát triển trong những năm gần đây. Vì vậy nghiên cứu thể chế chính trị của Mỹ đặc biệt là Quốc hội Mỹ là điều cần thiết để các nhà hoạch định có thể đưa ra những chủ trương hợp tác đúng đắn nhằm tăng cường quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Mỹ trên mọi lĩnh vực. Kinh tế chính trị xã hội. Đúng như tinh thần của Báo cáo chính trị của Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá VIII, tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã khẳng định, việc nghiên cứu, tìm hiểu các nước trên thế giới đặc biệt về phương diện thể chế chính trị, nhằm khai thác kế thừa những thành tựu của nhân loại phục vụ sự nghiệp đổi mới đất nước có ý nghĩa cả về lí luận và thực tiễn. “Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại, độc lập, tự chủ, rộng mở, đa phương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế, Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình, độc lập và phát triển. Với tất cả những luận giải như trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu của mình là tìm hiểu về tổ chức và hoạt động của Quốc hội Mỹ.
Trang 1Môc lôc
A- PHẦN MỞ ĐẦU 2
1- Tính cấp thiết của đề tài 2
2- Tình hình nghiên cứu vấn đề 4
3- Mục đích – nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu của đề tài 5
4- Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đề tài 6
5- Kết cấu của đề tài 6
B- PHẦN NỘI DUNG 7
Chương I: Một số vấn đề chung về Quốc hội Hoa Kỳ 7
1.1 Khái lược lịch sử Quốc hội Hoa Kỳ qua các thời kỳ 7
1.2 Thành phần, quyền hạn và nhiệm kỳ của Quốc hội Hoa Kỳ 9
Chương II: Cơ cấu tổ chức và hoạt động của Quốc hội Hoa Kỳ 14
2.1 Cơ quan Thượng viện 14
2.2 Cơ quan Hạ viện 17
2.3 Các uỷ ban của Quốc hội 23
2.4 Thủ tục hoạt động của Quốc hội 28
Chương III: Đánh giá cơ cấu tổ chức và hoạt động của Quốc hội Hoa Kỳ 35
3.1 Thành tựu: 35
3.2 Hạn chế: 35
C- KẾT LUẬN 36
Danh mục tài liệu tham khảo 38
Trang 2“Trong một nước tự do, mọi người đều được xem như có tâm hồn tự
do thì họ phải được tự quản, như vậy tập đoàn dân chúng phải có quyền lập pháp Nhưng trong một nước lớn thì không thể mỗi công dân đều làm lập pháp Trong một nước nhỏ, việc này cũng rất khó khăn, cho nên dân chúng thực hiện quyền lập pháp bằng cách giao cho các đại biểu của mình làm mọi việc mà cá nhân công dân đó không thể tự mình làm lấy được”.
Mongtexkiơ - Tinh thần pháp luật
Trang 3a- phÇn më ®Çu 1- Tính cấp thiết của đề tài
Vương quốc Anh - được coi là quê hương, cái nôi ra đời Nghị Viện(Quốc hội) đầu tiên của nhân loại Nhưng, mầm mống ra đời của Quốc hội đãxuất hiện cách đây hàng nghìn năm từ thời Ai Cập, Hi Lạp và La Mã cổ đại.Tiếp đó là sự bổ sung, dần hoàn thiện của các nhà tư tưởng cận đại thuộctrường phái khai sáng như Jôn-lôc-cơ, Môngtexkiơ và Rutxô
Theo quan điểm của Jôn-lôc-cơ và Môngtexkiơ thì : trong cơ cấu tổchức quyền lực Nhà nước Nghị Viện (Quốc hội) đóng vai trò là cơ quan lậppháp “Vì quyền lập pháp thể hiện ý chí chung của quốc gia mà nghị viện là
cơ quan đại diện cho ý chí chung đó: còn tư tưởng của Rutxô, người ủng hộquan điểm tính thống nhất của quyền lực tối cao, cho rằng quyền lực tối cao
có nguồn gốc từ dân, Nghị Viện là cơ quan do nhân dân thành lập thể hiện ýchí nguyện vọng của nhân dân cho nên Nghị viện không những có quyền lậppháp mà còn có quyền thành lập chính phủ cũng như giám sát các hoạt độngcủa chính phủ
Ngày nay, trong hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, Quốchội được coi như một thiết chế quan trọng, không thể thiếu được trong tổchức của các nhà nước dân chủ
Do đó, mỗi quốc gia đều có Quốc hội của riêng mình Tuy nhiên đặcđiểm về địa lý, chính trị lịch sử và thể thức bầu cử của từng nước nên Quốchội ở mỗi nước có những đặc điểm khác nhau
Quốc hội ở Mỹ lại càng khác và không có gì giống với Quốc hội hayNghị Viện của bất kỳ nước nào trên thế giới
Thật vậy:
Người Mỹ luôn tự hào về Quốc hội của mình Họ cho rằng, Quốc hội
Mỹ là Quốc hội đầu tiên trên thế giới nổi tiếng về những từ “do dân, vì dân”được nêu ra trong lịch sử Họ cũng tự hào rằng chỉ có Quốc hội Mỹ mới đúng
Trang 4nghĩa là cơ quan lập pháp do dân cử đồng thời tiêu biểu cho nền dân chủ.Thậm chí, nước Mỹ còn tự hào về Quốc hội của mình đến mức khuyên cácnước khác nên học tập theo mô hình Quốc hội của họ Một Quốc hội được coigiống như bộ não của hệ thống kiểm soát giao thông, Quốc hội có tiềm năngvừa phản ánh, vừa chuyển động đưa ra câu trả lời và giải pháp dân chủ choviệc thực hiện
Qua đó có thể thấy, nghiên cứu tìm hiểu tổ chức, hoạt động cũng nhưvai trò, vị trí chức năng của Quốc hội Mỹ là điều rất cần thiết quan trọng và
có ý nghĩa để từ đó chúng ta thấy được lí do mà nước Mỹ tự hào về Quốc hộicủa mình là gì và vì sao?
Đồng thời, trong giai đoạn hiện nay khi Đảng và Nhà nước ta đang tiếnhành đổi mới cải cách hành chính, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hộichủ nghĩa “của dân, do dân, vì dân”… trong đó, việc đổi mới tổ chức, hoạtđộng Quốc hội nhằm đảm bảo thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ và quyềnhạn của mình, để đảm bảo cho Quốc hội thực sự là cơ quan quyền lực Nhànước cao nhất, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng Chính vì vậy, trong quá trìnhnghiên cứu các giải pháp đổi mới, tổ chức hoạt động của Quốc hội thì việctham khảo mô hình Quốc hội của các nước là điều vô cùng cần thiết Bởi vìqua việc nghiên cứu về tổ chức, hoạt động của Quốc hội Mỹ sẽ giúp chúng tanhìn nhận những mặt tích cực và hạn chế để làm bài học vận dụng ở một góc
độ nào đó trong tổ chức và hoạt động của Quốc hội Việt Nam
Đặc biệt hơn đó là: đất nước ta đang trên đà đi lên, phát triển trong xuthế toàn cầu hoá, hội nhập, hợp tác với bạn bè thế giới để tăng cường ngoạilực, phát huy nội lực Trên hành trình ra thế giới hội nhập đó, Việt Nam luônphải tìm ra cho mình con đường đi đúng đắn, hợp lí mà vẫn đảm bảo sự pháttriển của đất nước và ổn định của xã hội Việt Nam và Mỹ đã có nhữngchuyển biến hợp tác thúc đẩy cùng phát triển trong những năm gần đây Vìvậy nghiên cứu thể chế chính trị của Mỹ đặc biệt là Quốc hội Mỹ là điều cầnthiết để các nhà hoạch định có thể đưa ra những chủ trương hợp tác đúng đắn
Trang 5nhằm tăng cường quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Mỹ trên mọi lĩnh vực.Kinh tế chính trị - xã hội Đúng như tinh thần của Báo cáo chính trị của Banchấp hành Trung ương Đảng khoá VIII, tại Đại hội Đại biểu Toàn quốc lầnthứ IX của Đảng đã khẳng định, việc nghiên cứu, tìm hiểu các nước trên thếgiới đặc biệt về phương diện thể chế chính trị, nhằm khai thác kế thừa nhữngthành tựu của nhân loại phục vụ sự nghiệp đổi mới đất nước có ý nghĩa cả về
lí luận và thực tiễn
“Thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại, độc lập, tự chủ, rộng mở, đaphương hoá, đa dạng hoá các quan hệ quốc tế, Việt Nam sẵn sàng là bạn, làđối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế, phấn đấu vì hoà bình,độc lập và phát triển
Với tất cả những luận giải như trên, tôi chọn đề tài nghiên cứu củamình là tìm hiểu về tổ chức và hoạt động của Quốc hội Mỹ
2- Tình hình nghiên cứu vấn đề.
Viết về Quốc Hội Mỹ, có thể nói là có nhiều công trình lớn và đồ sộ vềquy mô nghiên cứu, luận bàn từ nhiều góc độ và khía cạnh khác nhau xoayquanh các vấn đề như: sự hình thành, chức năng, nhiệm vụ của Quốc hội Mỹ,vận động hành lang cho bầu cử Quốc hội ở Mỹ… thành phần trong Quốc hội
Mỹ như thế nào, ra sao…? Sau đây là một số công trình của một số tác giảtiêu biểu
Trước hết, có lẽ phải nói đến công trình nghiên cứu của một tổ chứccông dân được mệnh danh là Đội Đột kích gồm 100 người đã bỏ nhiều côngphu trong một năm rưỡi để sưu tầm, tập hợp tác thể thức liên quan đến bầu cử
và hoạt động của Quốc hội Mỹ để viết nên cuốn sách sự thật về Quốc hội Mỹvới tiêu đề “Ai chỉ huy Quốc hội Mỹ” Sách do Mark T.Green, Jamé MFallous và David RZWiek” viết và được dịch giả Anh Thư dịch Đây là tàiliệu thẳng thắn để mọi người biết Quốc hội Mỹ được bầu như thế nào, hoạtđộng ra sao, chính trị, cơ cấu quyền lực, sức ép của nhà lập pháp như thế nào?Cuốn sách này đánh giá hay nói đúng hơn là có sự nhìn nhận về 1 cơ quan
Trang 6dân cử đã thực sự đại diện cho nhân dân như thế nào và đã làm những gì màmỗi năm chi tiêu hết 250 tỷ USD bằng tiền thuế của nhân dân
Tiếp đó, là sự nghiên cứu một cách cụ thể và nguyên tắc phân chiaquyền lực của bộ máy Nhà nước Mỹ do Missin A.A viết
Bên cạnh đó là công trình của Richard viết về lịch sử nước Mỹ và lịch
sử Nhà nước Mỹ Ngay cả các nhà chính trị gia cũng viết về Quốc hội Mỹ saukhi họ hết nhiệm kỳ Cuốn “Chính phủ của Quốc hội” viết năm 1885 củatổng thống thứ 28 Hoa Kỳ – Woondrow Wilson cũng bàn về các uỷ ban Quốchội
Ở Việt Nam, nghiên cứu và tìm hiểu về Quốc hội Mỹ cũng có nhiềucông trình như công trình của Tiến sĩ Vũ Hồng Anh nghiên cứu về cơ cấuhoạt động của Quốc hội Mỹ một cách khái quát Bên cạnh đó là các côngtrình nghiên cứu của tiến sĩ Lưu Văn An, GS TS Dương Xuân Ngọc trong thểchế chính trị Mỹ…
Tóm lại, trên cơ sở kế thừa những kiến thức về Quốc hội Mỹ ở cáccông trình nghiên cứu đã có, trong đề tài của mình tôi xin trình bày về lịch sửQuốc hội Mỹ từ ngày đầu lập quốc, rồi đi sâu vào tìm hiểu tổ chức, hoạt động,chức năng nhiệm vụ của từng cơ quan trong Quốc hội
Qua đề tài, tôi mong góp phần hiểu biết của mình để rút ra kinh nghiệm
về tổ chức, hoạt động của Quốc hội Việt Nam từ đó đề ra giải pháp hoàn thiệnthể chế Nhà nước ta hiện nay
3- Mục đích – nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu của đề tài.
* Mục đích:
Qua việc tìm hiểu nghiên cứu về tổ chức hoạt động của Quốc hội Mỹ,
đề tài nhằm tìm ra những mặt thành công và hạn chế của mô hình Quốc hội ởMỹ… để từ đó tìm ra những bài học, kinh nghiệm xây dựng và hoàn thiện tổchức hoạt động Quốc hội ở nước ta hiện nay
Trang 7* Nhiệm vụ:
- Làm rõ về mặt lý luận những vấn đề về chức năng, nhiệm vụ, hoạtđộng, quy định pháp lú, nguyên tắc hoạt động của Quốc hội
- Tìm hiểu lịch sử Quốc hội Mỹ: ra đời, thành lập ra sao?
- Tìm hiểu cơ cấu tổ chức, hoạt động của các cơ quan trong Quốc hội
Mỹ
- Đánh giá thành tựu, hạn chế trong tổ chức hoạt động của Quốc hội Mỹ
* Phạm vi:
Đề tài đi sâu nghiên cứu về mặt tổ chức và hoạt động của Quốc hội Mỹ
4- Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu đề tài.
* Cơ sở lý luận:
Đề tài nghiên cứu được thực hiện trước hết đứng vững trên lập trườngcủa chủ nghĩa Mác Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, để làm cơ sở cho phươngpháp luận Bên cạnh đó, việc nghiên cứu đề tài phải luôn vận dụng điểm duyvật lịch sử và cách tiếp cận hình thái kinh tế xã hội của Mác Đó là công cụnhận thức quan trọng để nhìn nhận đánh giá vấn đề tổ chức và hoạt động củaQuốc hội Đồng thời, nó là cơ sở khoa học để nhìn nhận một cách khách quan
và mang tính khoa học về một vấn đề quan trọng của thể chế Nhà nước làthiết chế Nghị viện (Quốc hội)
* Phương pháp nghiên cứu chủ yếu của đề tài
Trong quá trình tìm hiểu nghiên cứu vấn đề, tôi đã sử dụng phươngpháp duy vật biện chứng, phương pháp logic lịch sử, phương pháp phân tíchtổng hợp, đánh giá… và những nội dung liên quan đến thể chế Nhà nước,thiết chế lập pháp của Nghị viện…
5- Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết thúc và danh mục tài liệu tham khảo, đề tàigồm 3 chương và nhiều tiểu tiết
Trang 8B- phÇn néi dung CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUỐC HỘI HOA KỲ 1.1 Khái lược lịch sử Quốc hội Hoa Kỳ qua các thời kỳ
Quốc hội Hoa Kỳ là cơ quan lập pháp của chính quyền liên bang hợpchủng quốc Hoa Kỳ và có lịch sử ra đời phát triển hoàn thiện ngay từ ngàyđầu lập quốc:
Theo những điều khoản liên hiệp thì Hiệp Chủng Quốc Hoa Kỳ mớigiành độc lập được điều hành, quy định Quốc Hội là thiết chế một viện, mỗitiểu bang có số đại biểu bằng nhau Sự thiếu hiệu quả của chính quyền liênbang theo thể chế này dẫn đến việc triệu tập Quốc hội lập hiến năm 1787, tất
cả các bang, ngoại trừ Rhode Island, cử đại biểu đến tham dự Một trongnhững vấn đề gây chia rẽ tại đây là cơ cấu của quốc hội Kế hoạch Virginiacủa James Madison chủ trương một quốc hội lưỡng viện; hạ viện được ngườidân bầu trực tiếp, thượng viện được bầu bởi hạ viện và số đại biểu được ấnđịnh theo tỷ lệ dân số Kế hoạch này nhận được sự ủng hộ từ các bang lớnnhư Virginia, Massachusetts và Pennsylvania Trong khi đó, các bang nhỏhơn ủng hộ kế hoạch Jersey, chủ trương quốc hội một viện với số đại biểubằng nhau cho mỗi tiểu bang Dần dần, một đề án mang tính thoả hiệp gọi làConnecticut hay Đại Thoả hiệp, được hình thành Theo đó, nhằm ngăn chặntình trạng lạm quyền có thể xảy ra ở cấp liên bang, Hiến pháp xác lập nguyêntắc phân quyền với quyền lực được quy định theo mô hình lưỡng viện để bảođảm nguyên tắc kiểm soát lẫn nhau và cân bằng quyền lực Một viện (việndân biểu) có số đại biểu theo tỷ lệ dân số, trong khi viện còn lại (thượng viện)
có số đại biểu bằng nhau, và để duy trì quyền lực của tiểu bang, viện lập pháptiểu bang, chứ không phải người dân, bầu chọn các thượng nghị sĩ Hiếnchương được thông qua bởi chín trong số mười ba nước tiểu bang và có hiệulực từ ngày 4 tháng 3 năm 1789
Trang 9Thế kỷ 19 chứng kiến những tranh chấp thường xuyên xảy ra giữa haiviện Trong hầu hết nửa đầu thế kỷ 19, Thượng viện giữ được thế cân bằnggiữa miền Bắc chủ trương tự do và miền Nam chủ trương sở hữu nô lệ, trongkhi số lượng các tiểu bang còn ngang nhau Ngược lại, tại Hạ viện, vì miềnBắc đông dân hơn nên nắm quyền kiểm soát Những tranh chấp về vấn đề nô
lệ và về các vấn đề khác ngày càng trở nên trầm trọng cho đến khi bùng nổcuộc Nội chiến (1861 – 1865), sau khi các tiểu bang miền Nam quyết địnhtách rời khỏi liên bang Miền Nam bị thất trận và chế độ nô lệ bị bãi bỏ
Cả hai viện đều ở dưới quyền kiểm soát của Đảng Cộng hoà, đượcnhiều người Mỹ nối kết với chiến thắng trong cuộc nội chiến Vào năm 1877bắt đầu một giai đoạn mới của phát triển và hưng thịnh; vò lúc này, bắt đầumột sự chia rẽ sâu sắc trong lòng các cử tri, khi họ phải lựa chọn giữa đảngdân chủ và đảng cộng hoà Cũng phát sinh nhiều bất bình về việc dành quyềnbầu thượng nghị sĩ cho các viện lập pháp tiểu bang Các cuộc bầu cử Thượngviện thường bị vấy bẩn bởi những vụ mua chuộc và tham nhũng; trong một sốtrường hợp, sự liên kết giữa hai viện của các viện lập pháp tiểu bang ngănchặn các cuộc bầu cử thượng viện Cuối cùng, năm 1913 cho phép bầu trựctiếp các thượng nghị sĩ
Thời gian đầu thế kỷ chứng kiến sự toả sáng của các nhà lãnh đạo tại
cả hai viện của Quốc hội Tại Hạ viện, vị thế của Chủ tịch ngày càng nângcao, lên đến đỉnh điểm với nhiệm kỳ của Joseph Gurney Cannon Dù các nhàlãnh đạo tại Thượng viện không giành được nhiều quyền lực như chủ tịch hạviện, các thượng nghị sĩ tự gây dựng cho mình thanh thế lớn lao Đặc biệt làchủ tịch các uỷ ban tại cả hai viện thường có nhiều ảnh hưởng đáng kể chođến khi có những cải cách được tiến hành vào những năm 1970
Trong ba nhiệm kỳ lâu dài của tổng thống Franklin D.Roosevelt 1945), đảng Dân chủ kiểm soát cả hai viện Quốc hội, có lúc chiếm hai phần
(1933-ba số ghế trong cả hai viện Các dự luật cho chương trình New Deal đượcQuốc hội thông qua đều đến từ Toà Bạch ốc thay vì được các nghị sĩ đệ trình
Trang 10Song, sau khi xảy ra vụ Watergate và những vụ lạm quyền khác của chínhphủ Nixon, Quốc hội bắt đầu tái khẳng định quyền lực của mình trong chứcnăng làm luật và giám sát hành pháp Trong thập niên kế tiếp, có sự phân phốiđồng đều hơn cho đảng cộng hoà và đảng Dân chủ Đảng Cộng hoà thắngtrong kỳ bầu cử 1946, nhưng lại thất bại hai năm sau đó, đến khi Dwight D.Eisenhower đắc cử tổng thống năm 1952, Đảng Cộng hoà giành kiểm soátlưỡng viện Quốc hội trong suốt 40 năm kế tiếp; Đảng Cộng hoà chỉ kiểm soátThượng viện một lần trong sáu năm (1981 – 1987) Kể từ kỳ tuyển cử năm
1994, các đảng viên Cộng hoà đã ào ạt chiếm lại quyền lực dưới sự lãnh đạocủa Newt Gingrich cho đến năm 2006, ngoại trừ giai đoạn từ năm 2001 đến
2002, khi Đảng Dân chủ kiểm soát Thượng viện Năm 2006, Đảng Dân chủtái lập thế đa số ở Viện Dân biểu Đến Quốc hội khoá 110 (2007 – 2008), cácnghị sĩ Dân chủ kiểm soát Thượng viện với 51-49 ghế
1.2 Thành phần, quyền hạn và nhiệm kỳ của Quốc hội Hoa Kỳ
a Thành phần của Quốc hội Hoa Kỳ.
Quốc hội Hoa kỳ là một định chế quyền lực theo mô hình lưỡng việngồm:
- Hạ viện hay Viện dân biểu, có 435 thành viên đại diện cho 50 tiểubang Những đại biểu này được bầu chọn từ các bang dựa trên số dân, nhưngmỗi bang có quyền ít nhất là một đại diện tại Hạ viện
Các dân biểu được bầu từ một khu vực cử tri riêng lẻ gọi là hạt bầu cử.Mỗi tiêu bang có thể sắp xếp các hạt bầu cử để đáp ứng những đòi hỏi củapháp luật như mỗi hạt bầu cử phải có số dân xấp xỉ ngang nhau Nhiệm kỳcho các dân biểu là hai năm
Hiến pháp không dành quyền đại diện cho Đặc khu Columbia và cácvùng lãnh thổ Tuy nhiên, Quốc hội cho phép họ bầu các đại biểu hoặc uỷviên quốc hội với quyền tham dự và tranh luận tại các phiên họp của Quốchội, nhưng không có quyền biểu quyết Các dân biểu phục vụ với nhiệm kỳhai năm trong khi nhiệm kỳ dành cho uỷ viên Quốc hội là bốn năm Đặc khu
Trang 11Columbia, Samoa, Guam, quần đảo Virgin thuộc Mỹ, mỗi nơi có một đạibiểu Riêng Puerto Rico bầu cho mình một Resident Commisioner.
- Thượng viện có 100 thành viên, mỗi tiểu bang có quyền gởi đếnThượng viện hai thượng nghị sĩ đại diện cho mình Thượng nghị sĩ được bầubởi cử tri, không phải từ một hạt bầu cử, mà là của toàn bang Nhiệm kỳ dànhcho thượng nghị sĩ là sáu năm, được sắp xếp sao cho cứ mỗi hai năm có mộtphần ba số ghế tại Thượng viện được bầu lại, là làm thế nào để hai ghế đạidiện cho một tiểu bang không phải bị bầu lại trong cùng một kỳ tuyển cử Đặckhu Columbia và các lãnh thổ khác không có đại diện tại Thượng viện
Các Đảng Cộng hoà và Dân chủ chọn ứng cử viên cho các cuộc bầu cửchính Các cuộc tổng tuyển cử được tổ chức vào ngày thứ Ba đầu tiên củatháng 11 vào những năm chẵn Các cuộc bầu cử đặc biệt được tổ chức bất cứlúc nào có chỗ khuyết; riêng đối với các ghế khuyết tại Thượng viện, thốngđốc tiểu bang thường giành quyền bổ nhiệm một thượng nghị sĩ tạm quyềncho đến khi có bầu cử
b Quyền hạn của Quốc hội Hoa Kỳ
Theo khoản 8 của điều 1 Hiến pháp Hoa kỳ xác lập các quyền hạn củaquốc hội Những quyền quan trọng nhất gồm quyền đánh thuế và thu thuế,vay mượn, quy định về thương mại giữa các tiểu bang và với nước ngoài, đúc
và in tiền, thiết lập các toà án trực thuộc Tối cao Pháp viện, phát triển và duytrì quân lực, và tuyên chiến Quốc hội cũng có một số quyền hạn khác thêmvào các quyền kể trên Hơn nữa, điều khoản “mềm dẻo” trong hiến pháp chophép quốc hội làm “tất cả luật cần thiết và đúng đắn để hành xử” các quyềnkhác của mình Tối cao Pháp viện đã giải thích điều khoản cần thiết và đúngđắn này cách cởi mở, cho phép quốc hội tăng gia quyền hạn của mình Hơnnữa, các phần khác của hiến pháp cung cấp thêm cho quốc hội một số quyềnphụ trội chẳng hạn như quốc hội có quyền thêm vào liên bang các tiểu bangmới
Trang 12Khoản 9 của điều 1 quy định một số giới hạn cho thẩm quyền của quốchội như không được đình hoãn quyền công dân khiếu nại trong thời gian bịbắt giữ (trừ trường hợp tham gia phiến loạn hoặc đất nước đang bị xâm lăng),không được thông qua luật cho phép bắt giữ mà không xét xử, không đượcthông qua các luật có tính hồi tố, cũng không có quyền ban tặng các tước hiệuquý tộc.
Hiến pháp không công khai cho phép toà án hành xử quyền tài phánchung thẩm (quyền bác bỏ luật dựa trên sự thẩm định luật ấy là vi hiến) Tuynhiên, khái niệm này được chấp nhận bởi một vài đại biểu như AlexanderHamilton Năm 1803, tối cao Pháp viện, dưới sự lãnh đạo của Chánh án JohnMarshall, thiết lập thẩm quyền hợp pháp cho quyền tài phán chung thẩm khipháp quyết vụ Marbury chống Madison Sau vụ này, trong hơn 50 năm toà tốicao không vô hiệu hoá đạo luật nào của quốc hội cho đến năm 1857, khi xảy
ra vụ án Dred Scott chống Sandford Từ đó đến nay có nhiều đạo luật đượcthông qua bởi quốc hội bị tuyên bố là vi hiến
c Đặc quyền của Quốc hội Hoa Kỳ
Hiến pháp ban cho nghị sĩ lưỡng viện quyền không bị bắt giữ trong mọitình huống ngoại trừ khi phạm tội phản quốc, các trọng tội và tội gây rối Đặcquyền miễn trừ này được áp dụng cho các nghị sĩ “trong khi đang tham dự cácphiên họp của quốc hội, khi đang trên đường đến dự họp và khi trở về Hạviện ban hành các quy định nghiêm nhặt nhằm bảo vệ quyền này; một hạ nghị
sĩ không được phép khước từ quyền đặc miễn tài phán trừ khi có sự cho phépcủa toàn thể hạ viện Quy định của thượng viện ít nghiêm nhặt hơn, cho phépcác thượng nghị sĩ khước từ đặc quyền này khi thấy thích hợp
Hiến pháp cũng bảo đảm quyền tự do tranh luận tại hai viện “các nghị
sĩ không bị xét hỏi về những điều họ phát biểu hay tranh luận tại quốc hội”
Do đó, một nghị sĩ sẽ không bị truy tố vì tội vu khống hoặc phỉ báng vì nhữngnhận xét người này đưa ra tại quốc hội Tuy nhiên, mỗi viện đều lập ra các
Trang 13quy định nhằm hạn chế các phát biểu có mục đích xúc phạm người khác, và
có biện pháp chế tài đối với các nghị sĩ vi phạm
Từ năm 1789 đến 1815, thành viên Quốc hội chỉ nhận 6 USD cho mỗingày họp Từ năm 1815, họ được trả 1500 USD mỗi năm Đến năm 2006,thành viên Quốc hội nhận 165 200 USD mỗi năm, trong khi các nhà lãnh đạotrong quốc hội được trả 183 500 USD Lương hằng năm của Chủ tịch Hạ viện
là 212 100 USD, trong khi lương của Chủ tịch tạm quyền của Thượng việnnăm 2006 là 183 500 USD, ngang bằng mức lương của Lãnh tụ phe Đa số vàThiểu số của cả hai viện
Một đặc quyền khác được dành cho các thành viên Quốc hội là quyền
sử dụng Thư viện Quốc hội Một trong những nhiệm vụ của thư viện khổng lồnày là phục vụ các nghị sĩ và nhân viên quốc hội Để thực thi nhiệm vụ này,
cơ quan Dịch vụ Nghiên cứu Quốc hội cung cấp những ưu khảo chi tiết, cậpnhật, và phi đảng phái cho các thượng nghị sĩ, dân biểu, và nhân viên của họnhằm giúp họ hoàn thành các chức trách thường nhật
Ngăn cản công tác của quốc hội là một tội hình sự chiếu heo luật liênbang, được biết đến như là tội khinh mạn quốc hội Quốc hội có quyền truy tốcác cá nhân về tội khinh mạn, nhưng không thể áp đặt bất cứ hình phạt nào
Hệ thống tư pháp sẽ xét xử theo trình tự thông thường dành cho một vụ ánhình sự Nếu bị buộc tội, bị tố cáo có thể nhận mức bị giam giữ lên đến mộtnăm
d Nhiệm kỳ của Quốc hội Hoa Kỳ.
Trước đây, nhiệm kỳ của Quốc hội bắt đầu vào ngày 4 tháng 3 của năm
lẻ Vì vậy, có một thời gian “tê liệt” tính từ cuộc tuyển cử vào tháng 11 chođến lúc các tân nghị sĩ tuyên thệ nhậm chức Đến năm 1933, quy định lại làrút ngắn thời gian tê liệt này bằng cách ấn định thời điểm khởi đầu nhiệm kỳcủa Quốc hội là giữa trưa ngày 3 tháng 1 của năm lẻ
Để bắt đầu nhiệm kỳ mới, toàn thể hạ nghị sĩ và một phần ba thượngnghị sĩ (vừa đắc cử trong cuộc tuyển cử tháng 11 năm trước) tiến hành tuyên
Trang 14thệ Họ sẽ đọc lời tuyên thệ: “Tôi long trọng tuyên thệ rằng tôi sẽ ủng hộ vàbảo vệ Hiến pháp Hoa kỳ chống lại mọi kẻ thù, trong và ngoài nước; tôi tintưởng và trung thành với Hiến pháp, tôi nhận lãnh trách nhiệm này cách tựnguyện, không hề dè dặt, cũng không né tránh; tôi sẽ tận tuỵ hoàn thành tốtmọi nhiệm vụ trọng trách mà tôi sắp đảm nhận; Cầu xin Chúa phù hội tôi”.
Hạ viện sẽ tiến hành bầu Chủ tịch mới trong khi chủ tịch tạm quyền củaThượng viện chỉ tiếp tục công việc của mình từ trước
Quốc hội tổ chức hai “kỳ họp” cho mỗi nhiệm kỳ, mỗi kỳ họp kéo dàimột năm, bắt đầu vào ngày 3 tháng 1 (hoặc một ngày nào khác theo sự chọnlựa của Quốc hội) Vào một thời điểm được chọn trong hai tháng đầu của mỗi
kỳ họp, tổng thống sẽ đọc Diễn văn Liên bang, thẩm định tình hình quốc gia
và phác thảo những dự luật sẽ trình quốc hội Bài diễn văn này là một ứngdụng theo hình mẫu của Bài diễn văn của Vương quyền, được tuyên đọc bởiquốc vương nước Anh Thomas Jefferson đã đình chỉ thông lệ này, và nhữngtổng thống kế nhiệm tiếp bước ông, bằng cách hằng năm gửi một thông điệpviết sẵn đến quốc hội Năm 1913, tổng thống Woodrow Wilson phục hồithông lệ cũ khi ông đích thân đến đọc diễn văn trước lưỡng viện Quốc hội; từ
đó đến nay, ít có tổng thống nào muốn tránh né công việc này
Trang 15CHƯƠNG II: CƠ CẤU TỔ CHỨC
VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA QUỐC HỘI HOA KỲ 2.1 Cơ quan Thượng viện
a Lịch sử ra đời
Hiến pháp Hoa Kỳ tạo ra một quốc hội lưỡng viện với ý muốn có haiviện lập pháp để trông coi lẫn nhau Một viện lập pháp được lập nên có chủđích là một “viện của nhân dân” phản ánh các ý kiến của công chúng Việnlập pháp kia có chủ đích đại diện các tiểu bang Viện lập pháp này là một diễnđàn thông thái ưu tú có tính cách bàn luận hơn mà nơi đó các thượng nghị sĩvới nhiệm kỳ sáu năm sẽ không bị chi phối bởi ý kiến của công chúng Hiếnpháp có nói rằng việc chấp thuận của cả hai viện lập pháp là cần thiết để phêchuẩn luật
Thượng viện Hoa Kỳ được thành lập theo mẫu Thượng viện La Mã cổđại Thuật từ Thượng viện trong tiếng Anh “Senate” được lấy từ thuật từ
“Senatus” trong tiếng Latin có nghĩa là hội đồng trưởng lão (từ senex cónghĩa người già trong tiếng Latin)
Đặc khu Columbia và các vùng lãnh thổ không được bao gồm trongquy định có đại diện trong Thượng viện Với 50 tiểu bang trong liên bang kể
từ năm 1959, Thượng viện Hoa Kỳ hiện tại có 100 ghế Tuy nhiên, vào lúckhởi đầu phiên họp đầu tiên của Quốc hội Hoa Kỳ lần thứ 111, chỉ có 98 ghế
có chủ vì xảy ra vụ tham những của Rod Blagojvich tại Illinois (nghi ngờ bánghế thượng nghị sĩ của Barack Obam khi Obâm đắc cử tổng thống) và vụtranh chấp bầu cử tại Minnesota Thượng viện Hoa Kỳ họp ở cánh bắc củaToà Quốc hội Hoa Kỳ tại Washington D.C
b Quyền hạn, bầu cử, nhiệm kỳ của Thượng viện.
* Quyền hạn:
Thượng viện Hoa Kỳ có một số quyền lực đặc biệt mà Hạ viện không
có trong đó gồm có việc tán thành các hiệp ước như là điều kiện tiên khởi
Trang 16trước khi chúng được phê chuẩn, việc tán thành hoặc phê chuẩn về việc bổnhiệm các bộ trưởng nội các, thẩm phán liên bang, và các giới chức hànhchánh liên bang khác, các giới chức quân sự và những giới chức đồng phụcliên bang khác Thượng viện là một bộ phận thiên về hội thảo hơn so với Hạviện vì Thượng viện nhỏ hơn và thành viên của Thượng viện phục vụ nhiệm
kỳ lâu hơn nên bầu không khí tại Thượng viện ít đảng phái hơn và hợp táchơn Hạ viện Thượng viện được xem là bộ phận có thế lực hơn Hạ viện vìnhiệm kỳ lâu hơn, thành viên ít hơn và đại diện cho cộng đồng to lớn hơn
Bên cạnh đó Thượng viện có quyền hạn thông qua, phê chuẩn các dựluật hiến pháp cho Thượng viện một số chức năng như kiểm tra và cân bằngquyền lực của các thành phần khác trong chính phủ liên bang Thượng viện cóquyền xét xử luận tội Thượng viện có quyền bầu phó tổng thống nếu nhưkhông có ứng cử viên nào nhận đa số phiếu đại cử tri
* Bầu cử, nhiệm kỳ.
Điều I, phần III, Hiến pháp Hoa Kỳ tạo ra ba tiêu chuẩn dành cho cácthượng nghị sĩ: mỗi thượng nghị sĩ phải ít nhất là 30 tuổi, phải là công dânHoa Kỳ ít nhất trong 9 năm qua, và phải là vào thời gian bầu cử một cư dâncủa tiểu bang mà họ ra tranh cử Tuổi và tư cách công dân bắt buộc đối vớithượng nghị sĩ thì nghiêm khắc hơn đối với dân biểu
Hiến pháp Hoa Kỳ quy định sẽ loại bỏ khỏi Thượng viện bất cứ viênchức nào đã từng tuyên thệ ủng hộ Hiến pháp Hoa kỳ nhưng sau đó tham dựvào các hành động phản loạn hay giúp đỡ kẻ thù của Hoa Kỳ Hiến pháp trởthành có hiệu lực chẳng bao lâu sau khi kết thúc Nội chiến Hoa Kỳ, có ý địnhngăn cản không cho những ai từng sát cánh bên Liên hiệp các tiểu bang miềnnam Hoa Kỳ phục vụ trong chính phủ
Tuy nhiên, Hiến pháp cho phép một người bị loại có thể phục vụ nếunhư họ giành được sự ủng hộ của 2/3 thành viên Quốc hội Hoa kỳ ở cả haiviện
Trang 17Ban đầu, các thượng nghị sĩ được bầu lên bởi các nghị viện tiểu bang,không phải bởi các cuộc bầu cử phổ thông Vào những năm đầu của thế kỷ
20, có đến 29 tiểu bang đã tổ chức bầu các thượng nghị sĩ của họ bằngphương pháp trưng cầu dân ý mà được lập pháp tiểu bang phê chuẩn Bầu cửphổ thông để chọn thượng nghị sĩ được tiêu chuẩn hoá toàn quốc vào năm1913
Mỗi thượng nghị sĩ phục vụ nhiệm kỳ sáu năm; các nhiệm kỳ đượcphân chia sao cho khoảng 1/3 số ghế sẽ bị trống để được đưa ra cho bầu cử cứhai năm một lần
Bầu cử vào Thượng viện được tổ chức vào ngày thứ ba đầu tiên sau thứhai đầu tiên trong tháng 11 của năm chẳng được gọi là Ngày bầu cử, và xảy
ra cùng lúc với các cuộc bầu cử Hạ viện Hoa kỳ Mỗi thượng nghị sẽ đượcbầu bởi toàn thể người dân trong tiểu bang của người họ Thông thường, mộtcuộc bầu cử sơ bộ được tổ chức cho các Đảng cộng hoà và dân chủ trước tiên,theo sau là tổng tuyển cử vài tháng sau đó Luật lệ bầu cử dành cho các ứng
cử viên độc lập và các đảng thiểu số thì khác nhau theo từng tiểu bang Ngườiđắc cử là ứng cử viên nhận được đa số phiếu Một khi trúng cử, một thượngnghị sĩ tiếp tục phục vụ cho đến khi nhiệm kỳ của mình kết thúc, mất, từ chúchay bị trục xuất khỏi Thượng viện
Một thành viên trúng cử nhưng đang chờ đợi để nhậm chức thì đượcgọi là “thượng nghị sĩ tân cử”; một thành viên được bổ nhiệm (không phảiđược bầu) vào một ghế Thượng viện nhưng chưa nhậm chức thì được gọi là
“thượng nghị sĩ mới bổ nhiệm”
c Tổ chức của cơ quan Thượng viện hiện nay.
Chủ tịch Thượng viện Joe Biden (Dân chủ)
Từ 20 tháng 1 năm 2009Chủ tịch tạm quyền Robert Byrd (Dân chủ)
Từ 4 tháng 1 năm 2007Lãnh tụ đa số Harry Reid (Dân chủ)
Trang 18Từ 4 tháng 1 năm 2007Lãnh tụ thiểu số Mitch Mc Connell (Cộng hoà)
Từ 4 tháng 1 năm 2007
Các chính đảng Dân chủ (56 thành viên)
Cộng hoà (41 thành viên)Độc lập (1 thành viên)Dân chủ độc lập (1)Chưa kết quả (1ghế)
2.2 Cơ quan Hạ viện
a Lịch sử ra đời
Dưới những điều khoản Liên hiệp, Quốc hội là một bộ phận độc việnquốc hội trong đó mỗi tiểu bang có một phiếu bầu Sự vô hiệu quả của chínhphủ liên bang dưới Những điều khoản Liên hiệp đưa đến việc Quốc hội triệutập một Hội nghị Hiến pháp năm 1787; tất cả các tiểu bang, trừ Rhode Islandnhận lời gửi đại biểu đến dự họp Vấn đề Quốc hội được thiết lập như thế nào
là một trong những điều gây chia rẽ nhất đối với những người khai sinh raHoa Kỳ trong suốt đại hội Kế hoạch Virginia của James Madison kêu gọithành lập một quốc hội lưỡng viện: hạ viện sẽ là “của nhân dân” được trựctiếp bầu lên bởi người dân của Hoa Kỳ và đại diện cho ý kiến chung của cộngđồng, và một thượng viện thiên về bàn thảo hơn sẽ đại diện cho các tiểu bangthành viên, và sẽ ít bị các ý kiến khác nhau của dân chúng làm ảnh hưởng, sẽtạo được hạ viện bầu lên
Hạ viện thường được xem là “lower house” trong khi thượng viện là
“upper house” trong ngữ cảnh tiếng Anh của Hoa Kỳ mặc dù Hiến pháp Hoa
Kỳ không có sử dụng ngôn ngữ như vậy để diễn tả Sự chấp thuận của cả haiviện là cần thiết để thông qua một bộ luật Kế hoạch Virginia được sự ủng hộcủa các đại biểu từ để thông qua một bộ luật Kế hoạch Virginia được sự ủng
Trang 19hộ của các đại biểu từ các tiểu bang lớn như Virginia, Massachusetts vàPennsylvania vì nó kêu gọi số đại biểu được tính theo tỉ lệ dân số Tuy nhiêncác tiểu bang nhỏ hơn thì thích Kế hoạch New Jersey vì nó kêu gọi thành lậpmột quốc hội độc viện trong đó số đại biểu cho từng tiểu bang là ngang nhau.
Sau cùng, đại hội đạt đến Thoả hiệp Connecticut, hay Đại Thoả hiệp,theo đó một viện của Quốc hội (viện dân biểu hay hạ viện) sẽ có số đại biểuđược tính theo tỉ lệ dân số của mỗi tiểu bang trong khi viện khác (thượngviện) sẽ có đa số đại biểu bằng nhau cho mỗi tiểu bang Hiến pháp được phêchuẩn theo quy định có số tiểu bang cần thiết (9 thuận trong 13 tổng số) vàonăm 1788, nhưng việc thi hành được ấn định là vào ngày 4 tháng 3 năm 1789
Hạ viện bắt đầu làm việc lần đầu tiên vào ngày 1 tháng 4 năm 1789 khi nó đạtđược đủ số lượng thành viên theo yêu cầu
Trong suốt nửa đầu thế kỷ 19, hạ viện luôn xung đột với Thượng viện
vê các vấn đề gây chia rẽ của các vùng, trong đó có chế độ nô lệ Miền Bắc códân số đông hơn miền Nam nhiều, và vì vậy chi phối Hạ viện Tuy nhiên,miền Bắc không có lợi thế tại Thượng viện nơi có số đại biểu bằng nhau chotất cả các tiểu bang
Xung đột giữa các vùng trầm trọng nhất là về vấn đề liên quan đến chế
độ nô lệ Thí dụ một dự luật liên tục được Hạ viện thông qua nhưng vẫn bịThượng viện ngăn cản đó là Dự luật Wilmot Dự luật này được đưa ra nhằmnghiêm cấm chế độ nô lệ tại vùng đất chiếm được trong Chiến tranh Mêxicoo– Mỹ Xung đột về vấn đề chế độ nô lệ và những vấn đề khác kéo dài cho đếnNội chiến Hoa Kỳ (1861 – 1865) sau khi một số tiểu bàng miền Nam tìm cáchrút ly khai khỏi liên bang Cuộc nội chiến kết thúc với sự bại trận của miềnNam và đưa đến việc bãi bỏ chế độ nô lệ Vì tất cả các Thượng nghị sĩ miềnNam, trừ Andrew Johnsn từ chức lúc bắt đầu xảy ra chiến tranh nên Thượngviện không có cán cân quyền lực giữa miền Nam và miền Bắc trong suốt nộichiến