Vận dụng mô hình phân tích SWOT khi lập kế hoạch chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng học sinh tại trường THPT Nguyễn Du

mô hình phân tích SWOT khi lập kế hoạch quản lý chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng học sinh tại trường THPT Nguyễn Du” làm đề tài nghiên cứu.II.. Đối tượng và phạm vi áp dụng Đề tài thể

MỤC LỤC Trang

A CƠ SỞ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP

I SỰ CẦN THIẾT HÌNH THÀNH GIẢI PHÁP: 1

II MỤC TIÊU - ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 3

1 Mục tiêu giải pháp: 3

2 Đối tượng-phạm vi áp dụng: 3

3 Phương pháp thực hiện đề tài: 3

III GIỚI HẠN ĐỀ TÀI VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU: 4

1 Giới hạn đề tài: 4

2 Nhiệm vụ nghiên cứu: 4

IV GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU: 4

V KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU: 4

B QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG GIẢI PHÁP I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN: 6

1 Cơ sở lý luận khoa học: 6

2 Cơ sở thực tiễn: 8

II THỰC TRẠNG VÀ MÂU THUẪN: 9

1 Thực trạng: 9

2 Những mâu thuẫn: 11

III CÁC BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ: 11

3.1 Quy trình xác định đối tượng: 11

3.2 Quy trình phân tích đối tượng: 12

3.3 Xác định định hướng chiến lược: 12

3.4: Xác định mục tiêu chiến lược: 13

3.5: Xác giải pháp chiến lược: 13

3.6: Xác định kế hoạch hành động: 14

3.7: Các bước xây dựng kế hoạch: 14

IV HIỆU QUẢ ÁP DỤNG: 16

C KẾT LUẬN I Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI: 17

II BÀI HỌC VÀ HƯỚNG PHÁT TRIỂN: 18

1 Bài học kinh nghiệm: 18

là trong Nghị quyết số 29 của Hội nghị Trung ương 8, khóa XI, khẳng định đâykhông chỉ là “quốc sách hàng đầu”, là “chìa khóa” mở ra con đường đưa đấtnước tiến lên phía trước, mà còn là “mệnh lệnh” của cuộc sống

Trong Văn kiện đại hội XII lần này, kế thừa quan điểm chỉ đạo củanhiệm kỳ trước, Đảng ta đưa ra đường lối đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục,đào tạo, phát triển nguồn nhân lực Đảng cũng chỉ rõ trong giáo dục thì công tácquản lí giáo dục và đào tạo có mặt còn yếu kém Đội ngũ nhà giáo và cán bộquản lí giáo dục bất cập về chất lượng, số lượng và cơ cấu Trong văn kiện cũngnêu rõ trong hệ thống giải pháp phát triển giáo dục giai đoạn 2011-2020, thì đổimới quản lý giáo dục được xem là mục tiêu quan trọng và được quan tâm hàngđầu Đồng thời trong năm học 2009-2010 Bộ GD-ĐT cũng phát động đổi mới

giáo dục với chủ đề: “ Đổi mới công tác quản lý để nâng cao chất lượng giáo dục” Chủ đề đã được triển khai chỉ đạo trong phạm vi toàn ngành và có nhiều

giải pháp đặt ra cho đội ngũ cán bộ quản lý, nhất là công tác bồi dưỡng chuyênmôn nghiệp vụ được quan tâm nhiều

Trong quản lý nói chung và quản lý nhà trường nói riêng, thì quản lý

chuyên môn là nhiệm vụ hết sức quan trọng, mà trong đó phải kể đến vai trò củangười cán bộ quản lý chuyên môn Người cán bộ quản lý giáo dục có ảnh hưởngquan trọng, trực tiếp đến thành công hoặc thất bại của nhà trường Trong xu thếđổi mới giáo dục hiện nay ở nước ta, thì người cán bộ quản lý phải thườngxuyên học tập và trang bị các kỹ năng quản lý để điều hành nhà trường một cách

có hiệu quả Trong quá trình quản lý, đòi hỏi người cán bộ quản lý phải đề ranhững giải pháp cụ thể, nhằm tác động trực tiếp đến đội ngũ,

từ đó nâng cao hiệu quả để đạt được mục tiêu giáo dục của nhà trường đề ra

Công tác quản lý nói chung và quản chuyên môn nói riêng ở trườngTHPT Nguyễn Du trong những năm gần đây luôn có nhiều đổi mới, nên hàngnăm luôn đạt được nhiều thành tích đáng kể trong các hoạt động Nhưng trongthực tế cho thấy, do tác động từ một số yếu tố khách quan như; mặt trái của kinh

tế thị trường, vấn đề dạy thêm - học thêm trên địa bàn còn nhiều phức tạp,chương trình học còn quá tải Đồng thời còn chịu sự chi phối chủ quan từ phíamột số ít giáo viên và học sinh trong nhà trường Từ đó dẫn đến chất lượng giáodục trong nhà trường hàng năm chưa cao, kết quả đạt được chưa thật sự phảnánh đúng năng lực chuyên môn vững vàng và tinh thần trách nhiệm cao của độingũ trong nhà trường Đồng thời chưa tương xứng với điểm xét tuyển đầu vàohàng năm cao, chưa tương xứng với bề dày thành tích và vị thế của nhà trường

Bản thân tôi với vai trò là một người cán bộ quản lý hoạt động chuyên môncủa nhà trường, đòi hỏi tôi phải nghiên cứu sâu hơn về thực trạng công tác chuyênmôn nhằm đưa ra giải pháp phù hợp, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục họcsinh của nhà trường, đó là vấn đề nhằm khẳng định vị thế của nhà trường Nhận

thức được từ lý do khách quan và chủ quan đó, mà tôi chọn vấn đề: “Vận dụng

mô hình phân tích SWOT khi lập kế hoạch quản lý chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng học sinh tại trường THPT Nguyễn Du” làm đề tài nghiên cứu.

II. MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1. Mục tiêu giải pháp

Mô hình phân tích SWOT hay thực chất chính là phân tích môi trường bêntrong và môi trường bên ngoài, đó là một trong nhiều phương pháp dùng để phântích hiện trạng của nhà trường Nên khi lập kế hoạch chiến lược phát triển nhàtrường, nhất là phát triển công tác chuyên môn cần phải vận dụng để hoạch địnhcác mặt một cách cụ thể Để từ đó giúp cho quản lý chuyên môn sẽ đạt được mụctiêu nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ mới đặt ra trong giáo dục của nhà trườngtrong giai đoạn hiện nay

2 Đối tượng và phạm vi áp dụng

Đề tài thể hiện việc vận dụng linh hoạt, sáng tạo mô hình phân tíchSWOT khi lập kế hoạch chuyên môn của nhà trường Nên đề tài tập trungnghiên cứu đối tượng là học sinh tại nhà trường, nhằm có cơ sở thực tế phù hợpvới việc nghiên cứu Đề tài đã được triển khai áp dụng trong nhà trường, nhưngvới những giải pháp cụ thể từ thực tiễn và đã nâng cao được hiệu quả trong quản

lỷ chuyên môn, nên phạm vi đề tài có thể phổ biến trong công tác quản lýchuyên môn nói riêng và quản lý giáo dục nói chung ở ngoài phạm vi trườngNguyễn Du

3 Phương pháp thực hiện đề tài

Để thực hiện sáng kiến, tôi đã sử dụng nhiều phương pháp nghiên cứukhác nhau:

- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết: nghiên cứu mô hình phân tích

SWOT, nghiên cứu những bài viết liên quan đến đề tài, thu thập thông tin số liệuthực tế

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phương pháp điều tra, thống kê,

2. Nhiệm vụ nghiên cứu

Đề tài có nhiệm vụ nghiên cứu:

- Làm rõ cơ sở lý luận chung về mô hình phân tích SWOT, từ đó cần thiếtphải vận dụng mô hình vào lập kế hoạch quản lý trong hoạt động chuyên môncủa nhà trường hiện nay

- Khảo sát, đánh giá thực trạng công tác chuyên môn, những nguyên nhândẫn đến tỉ lệ học sinh những năm trước ở trường THPT Nguyễn Du còn thấp

- Đề ra một số giải pháp cụ thể qua việc vận dụng linh hoạt, sáng tạo môhình vào xây dựng kế hoạch quản lý chuyên môn ở trường THPT Nguyễn Dumột cách có hiệu quả

IV GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU

Nếu vận dụng mô hình phân tích SWOT vào việc lập kế hoạch quản lýchuyên môn một cách hiệu quả, thì kết quả học tập của học sinh qua từng năm

sẽ cao hơn, từ đó dẫn đến chất lượng giáo dục của nhà trường cũng tốt hơn

V KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU

Trong thực tế trong công tác lập kế hoạch quản lý hoạt động chuyên môncủa nhà trường THPT Nguyễn Du trước đây cũng có đề ra một số giải pháp, đểnhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh, nhưng kết quả hàng năm chothấy vẫn chưa cao, chưa tương xứng Công tác chuyên môn trong nhà trường cónhiều thay đổi, từ khi được vận dụng mô hình phân tích SWOT vào việc lập kếhoạch quản lý Vì với những nguyên tắc và nhân tố rong mô hình SWOT khiđược phân tích cụ thể, để từ đó xác định rõ những nguyên tắc và nhân tố đó đãđược nhận định và cụ thể trong thực tế khi lập kế hoạch quản lý trong nhàtrường hay chưa? Do đó kế hoạch nghiên cứu đề tài được tôi xây dựng cụ thểtheo bảng dưới đây:

- Đọc tài liệu, nghiên cứu

lý thuyết để viết cơ sở lýluận

- Thử nghiệm đề tài

- Nắm bắt được kháiniệm, đặc điểm đề tài.Tập hợp tài liệu, viết

- Hoàn chỉnh sángkiến, báo cáo hộiđồng thẩm định cấp

cơ sở

B QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ NỘI DUNG GIẢI PHÁP

I CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN

1 Cơ sở lý luận khoa học

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở lý luận rút ra từ đặc trưng mô hình phân tích SWOT, tinh thần Nghị quyết 29 Đại hội XI và văn kiện Đại hội XII (nhiệm

kì 2016-2020) của Đảng, các văn bản chỉ đạo có tính pháp lý Đảng và Nhànước, của ngành Giáo dục về công tác đổi mới quản lý giáo dục nhằm nâng caochất lượng giáo dục

1.1 Đặc trưng mô hình phân tích SWOT

Phân tích SWOT là tập hợp viết tắt từ những chữ cái đầu các từ tiếngAnh : S-Strengths (điểm mạnh, Ưu thế), W-Weakness (điểm yếu, khuyết điểm),O-Opportunities (cơ hội, thời cơ) và T-Threats (nguy cơ, thách thức) Đây đượcxem là một mô hình nổi tiếng trong kinh doanh, nhưng cũng có thể áp dụngphân tích nhằm xây dựng kế hoạch trong quản lý giáo dục

Hình ảnh của mô hình phân tích SWOT thể hiện bảng gồm 4 ô tương ứngvới 4 yếu tố:

Điểm mạnhS

Điểm yếuW

Cơ hộiO

Thách thứcT

- Điểm mạnh: đó là bao gồm các nguồn lực và năng lực của nhà trường được sửdụng nhằm đạt được mục tiêu giáo dục mả trường đề ra

- Điểm yếu: đó là các khó khăn, trở ngại về nguồn lực và năng lực của chính nhàtrường mà nó làm cản trở nhà trường khi thực hiện nhằm đạt mục tiêu

- Cơ hội: đó là các điều kiện ưu đãi, có lợi từ bên ngoài nhà trường mà chính nó

đã tạo điều kiện thuận lợi cho nhà trường thực hiện các giải pháp, kế hoạch mớinhằm đạt được mục tiêu đề ra

- Thách thức (nguy cơ): là những yếu tố cản trở, tạo sức ép gây khó khăn có thểphá hoại, đe dọa đến sự phát triển nhà trường

1.2 Thực hiện mô hình phân tích SWOT

- Lập bảng gồm 4 ô tương ứng với 4 yếu tố trên

- Trong mỗi ô, nhà trường nhìn nhận và viết ra các đánh giá dưới dạnggạch đầu dòng, nên phải cụ thể

- Khi thống kê cần cụ thể và thể hiện tính khách quan, nêu rõ quan điểmcủa cá nhân

- Sắp xếp thành hệ thống, bỏ những điểm trùng lặp, chú ý nhấn mạnhnhững điểm quan trọng

- Phân tích một cách cụ thể để thấy ý nghĩa của từng điểm

- Hoạch định cụ thể những hoạt động cần làm, củng cố các kĩ năng quantrọng, đồng thời loại bỏ những mặt còn hạn chế.

- Tập trung vào khai thác các cơ hội, nhưng cũng phải bảo vệ để tránhkhỏi những nguy cơ, rủi ro có thể xảy ra nhằm cản trở sự phát triển nhà trường

- Thường xuyên cập nhật thông tin, số liệu vào biểu đồ SWOT, để làmtăng thêm tính hoàn thiện và hiệu quả kế hoạch nhằm tìm ra hướng phát triểnchắc chắn nhất

1.3 Vận dụng phân tích SWOT trong việc lập kế hoạch quản lý chuyên môn nhà trường

Theo chuyên đề « Lập kế hoạch phát triển nhà trường phổ thông » trong

tài liệu bồi dưỡng CBQL do tập thể tác giả của trường CBQL TP.HCM biênsoạn, thì việc vận dụng mô hình phân tích SWOT vào quản lý chuyên môn nhà

trường là: Trong quản lý nhà trường xác định rõ mục tiêu cần đạt và các hoạt động cụ thể trong công tác chuyên môn Từ đó giúp người quản lý và các thành viên trong nhà trường hiểu hơn về những nhân tố quan trọng thực sự và tiềm tàng trong chuyên môn mà có thể xem đó là những chiến lược Những chiến lược này tồn tại cả bên trong và bên ngoài nhà trường, nó ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển nhà trường Khi lập kế hoạch chuyên môn mà người quản lý phân tích kĩ các yếu tố bên trong và bên ngoài theo mô hình SWOT, sẽ giúp cho

kế hoạch thể hiện được rõ mục đích, yêu cầu để hướng tới mục tiêu cao nhất.

Vì vậy; từ những văn bản chỉ đạo và những công trình đã nghiên cứu củacác tác giả, tôi nhận định khái quát về phân tích SWOT là một phương phápquản lý mới, hiện đại và hiệu quả, phù hợp với mục tiêu mà mỗi nhà trường đề

ra Bản thân tôi mới được tiếp cận sâu sắc mô mình qua lớp bồi dưỡng CBQLtheo tinh thần đổi mới, mà Bộ giáo dục và Đào tạo đã ra quyết định số 382/QĐ-BGDĐT ngày 20/01/2012 ban hành Chương trình Với vai trò là người cán bộquản lý chuyên môn của trường, tôi mạnh dạn vận dụng mô hình vào việc xây

dựng kế hoạch trong quản lý chuyên môn nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ đượcgiao.

2 Cơ sở thực tiễn

Trong nhiều năm qua, trường THPT Nguyễn Du luôn đi đầu trong việcthực hiện phong trào đổi mới phương pháp dạy học gắn liền với đổi mới côngtác quản lý Thực tế cho thấy, việc sử dụng phương pháp quản lý, xây dựng kếhoạch và định lượng hóa trong kiểm tra đánh giá, giúp gắn liền với công tác thiđua khen thưởng nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo, lấy đội ngũ cán bộ, giáoviên và học sinh làm trung tâm nhằm phát triển mạnh mẽ nhà trường Nhưngquá trình đổi mới dù có nỗ lực thì vẫn gặp những khó khăn nhất định, nên hiệuquả chưa có tính đột phá Qua đó cho thấy muốn đổi mới cần có sự đồng bộ giữaquản lý, giảng dạy và học tập Nếu chỉ tập trung đổi mới phương pháp dạy học,

mà không chú trọng đổi mới phương pháp quản lý, cụ thể là phải nâng cao nănglực quản lý bằng việc xây dựng kế hoạch chiến lược, định lượng hóa trong chỉđạo điều hành, kiểm tra đánh giá, gắn với công việc thúc đẩy công tác thi đuakhen thưởng, thì việc đổi mới sẽ có hiệu quả cao

Bản thân tôi khi được giao nhiệm vụ quản lý công tác chuyên môn củanhà trường dù mới được 3 năm, nhưng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tôiluôn nhận thức rõ công tác chuyên môn luôn là một vấn đề trọng yếu của nhàtrường Vì vậy; tôi thấy việc vận dụng mô hình phân tích SWOT trong quá trìnhxây dựng kế hoạch quản lý là một việc cần thiết, nhằm nâng cao chất lượng dạyhọc trong nhà trường

II THỰC TRẠNG VÀ MÂU THUẪN.

1. Những thực trạng

Thực tế của việc khi vận dụng mô hình phân tích SWOT vào lập kế hoạchtrong quản lý chuyên môn tại nhà trường, nó giúp cho bản thân có được tính hệthống nhằm hỗ trợ cho công việc, giám sát và đánh giá việc dạy và học trong

nhà trường cho đúng chỉ tiêu đề ra Để qua đó biết được những hạn chế nhằmkhắc phục, điều chỉnh kịp thời cho đạt kết quả như mong đợi Đồng thời nhờ môhình phân tích SWOT sẽ giúp cho bản thân xác định rõ mình sẽ làm gì? Làmnhư thế nào? Làm khi nào và ai sẽ làm? Khi đã giải quyết được các câu hỏivướng mắc trên, thì chắc chắn sẽ đạt mục tiêu đề ra.

* Trước khi áp dụng

Hàng năm trường THPT Nguyễn Du luôn chú trọng nhiều đến việc làmsao để nâng cao chất lượng dạy và học Bên cạnh đó cũng đề ra phương hướng,nhiệm vụ vào mỗi năm học, nhưng kết quả thực sự như mong đợi Từ những lý

do chọn đề tài trên, mà bản thân khi vận dụng mô hình phân tích SWOT vàoquản lý thật sự còn những băn khăn, vì mô hình phù hợp với việc kinh doanghơn và nó có quy mô, tính chất rất rộng

* Sau khi áp dụng

Dù mới được giao nhiệm vụ quản lý hoạt động chuyên môn, nên bản thânchưa có nhiều kinh nghiệm thực tế về quản lý Nhưng với tinh thần tự học tập vàmạnh dạn đề xuất sáng kiến mới Đồng thời vì thời gian giảng dạy ở nhà trườngcũng đã nhiều năm, nên phần nào nắm bắt được thực trạng vấn đề Mặt khác bảnthân tôi được học lớp bồi dưỡng Cán bộ quản lý, được tiếp cận với mô hìnhSWOT Nên tôi mạnh dạn trong việc vận dụng sáng kiến với mong muốn nângcao chất lượng chuyên môn trong nhà trường Vì vậy; dù đề tài mới được vậndụng nhưng kết quả đạt được khả quan hơn

* Những thuận lợi khi triển khai đề tài

Trường THPT Nguyễn Du là trường có tỉ lệ đầu vào cao, nên nhìn chunghọc sinh có ý thức cao trong việc học tập và rèn luyện Đồng thời nhà trường cóđội ngũ Cán bộ - giáo viên có trình độ 100% đạt chuẩn và trình độ trên chuẩn là

trên 10% nên năng lực chuyên môn tốt, đặc biệt là có sự kết hợp chặt chẽ giữacác lực lượng trong và ngoài nhà trường trong việc giáo dục học sinh

* Những khó khăn khi triển khai đề tài

- Vì tỉ lệ đầu vào hàng năm cao chính là yếu tố tạo áp lực, thách thức đối với nhàtrường nói chung và chuyên môn nhà trường nói riêng

- Tình hình dạy thêm – học thêm tại địa bàn còn nhiều phức tạp, học sinh chịu

sự tác động, chi phối từ nhiều yếu tố khách quan nên ảnh hưởng đến kết quả họctập

- Do thực trạng chung là học sinh và gia đình chú trọng đầu tư nhiều cho việc thiĐại học - Cao đẳng, nên phần lớn các em học lệch môn

- Do một số ít giáo viên còn chưa nhận thức tốt về đổi mới phương pháp giảngdạy, còn nặng về truyền thụ kiến thức Một số giáo viên chưa đổi mới việc kiểmtra đánh giá học sinh, còn hiện tượng cảm tính trong đánh giá

- Phân phối chương trình còn quá tải, tạo áp lực lớn cho học sinh nên ảnh hưởngđến việc dạy và học, nhất là kết quả học tập của học sinh

2 Những mâu thuẫn

Khi mô hình phân tích SWOT được vận dụng với mục tiêu sau cùng là để

lập kế hoạch chuyên môn một cách hiệu quả, từ đó góp phần nâng cao tỉ lệ dạyhọc Nên khi phân tích thực trạng đòi hỏi phải có sự đối chiếu, phải gắn liền vớicông tác thi đua khen thưởng của đội ngũ trong nhà trường để khích lệ, và để cóchỉ số cụ thể để làm cơ sở xét thi đua đòi hỏi phải đặt ra chỉ tiêu thi đua cụ thểcho giáo viên đăng kí Vì vậy, khi đưa ra chỉ tiêu thi đua phần lớn đội ngũ đồngtình và phối hợp để hướng tới việc đạt mục tiêu chung Bên cạnh đó vẫn còn gặpphải khó khăn, đó là có một số ít giáo viên cho là chạy theo thành tích

III CÁC BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

3.1 Quy trình xác định các đối tượng liên quan trước khi lập kế hoạch