Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)Nghiên cứu chất lượng phần mền và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử trường Đại học giao thông vận tải (tt)
Trang 1HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
Trang 2Luận văn được hoàn thành tại:
HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
Người hướng dẫn khoa học: TS PHÙNG VĂN ỔN
Phản biện 1: ………
………
Phản biện 2: ………
………
Luận văn sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ tại Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông Vào lúc: giờ ngày tháng năm
Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Thư viện của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông
Trang 3về chất lượng sản phẩm
Quản lý chất lượng phần mềm là vấn đề không mới nhưng theo một số đánh giá là còn yếu của các công ty, đơn vị, tổ chức xây dựng phát triển phần mềm ở Việt Nam Các sản phẩm phần mềm ngày càng phức tạp và phát triên đa dạng phục vụ nhu cầu ngày càng cao của người dùng dẫn đến việc đánh giá chất lượng phần mềm trở lên khó khăn hơn Để đánh giá được chất lượng phần mềm có đáp ứng được yêu cầu hay không cần phải đưa ra các tiêu chí đánh giá chất lượng phần mềm theo một tiêu chuẩn chung và phần mềm đó phải qua sử dụng thực tế
Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải (GTVT) là một cơ sở giáo dục công lập thuộc Bộ GTVT, trong những năm qua Nhà trường luôn chú trọng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong mọi hoạt động, nhất là trong quản lý và quảng bá hình ảnh, thương hiệu của Trường Mặc dù Website của Trường đã được đưa vào sử dụng, nhưng trong quá trình hoạt động vẫn còn tồn tại những hạn chế mà nguyên nhân có thể là công tác kiểm soát, quản lý chất lượng Trang tin chưa được thực hiện tốt
Trong phạm vi đề tài, với mong muốn nghiên cứu về các tiêu chuẩn, quy trình, phương pháp đánh giá chất lượng phần mềm, giúp
cơ quan quản lý và người sử dụng có thể đánh giá khách quan về chất lượng phần mềm sử dụng trong thực tế, học viên lựa chọn đề tài
“Nghiên cứu chất lượng phần mềm và thử nghiệm đánh giá chất lượng trang thông tin điện tử Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải”
Trang 4 Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu đánh giá chất lượng phần mềm nói chung và chất lượng Website nói riêng, đề xuất bộ tiêu chí đánh giá chất lượng Website và thử nghiệm đánh giá chất lượng Website của Trường Đại học Công nghệ GTVT
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung vào nghiên cứu các tiêu chí, phương pháp, quy trình đánh giá chất lượng phần mềm nói chung, Website nói riêng ở Việt Nam và thử nghiệm đánh giá chất lượng Website của Trường Đại học Công nghệ GTVT
Phương pháp nghiên cứu
Khảo sát các tiêu chí đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm thông qua việc thu thập, tổng hợp các sách, các bài báo, các tài liệu trên website Nghiên cứu các tiêu chuẩn, hướng dẫn của các tổ chức về tiêu chuẩn quốc tế (ISO/IEC, IEEE ) về đánh giá chất lượng sản phẩm phần mềm qua các bộ tiêu chuẩn Khảo sát tình hình tiêu chuẩn và thực tế đánh giá chất lượng website của Trường Đại học Công nghệ GTVT để đề xuất ứng dụng
Bố cục của luận văn
Luận văn bao gồm 3 chương:
Chương 1: Tổng quan về chất lượng phần mềm
Chương 2: Tiêu chí, phương pháp và quy trình đánh giá chất lượng phần mềm
Chương 3: Thử nghiệm đánh giá chất lượng website trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải
Kết luận – Kiến nghị
Trang 5Chương 1: TỔNG QUAN VỀ CHẤT LƯỢNG PHẦN MỀM 1.1 Chất lượng phần mềm
1.1.1 Khái niệm chất lượng phần mềm
Chất lượng phần mềm là sự đáp ứng các yêu cầu chức năng, sự hoàn thiện và các chuẩn được phát triển, các đặc trưng mong đợi từ người phát triển phần mềm đến người sử dụng
Sau khi thực hiện đánh giá hệ thống và xác định được điểm
số cho từng phép đánh giá, điểm số của từng tiêu chí bằng trung bình cộng điểm số của các phép đánh giá cho tiêu chí đó Tiếp theo, tính điểm đạt được cho từng thành phần, sử dụng công thức tính trung bình cộng có trọng số của các tiêu chí trong thành phần đó
1.1.4 Website chuẩn SEO
SEO (Search Engine Optimization) là một tập hợp các
phương pháp nhằm nâng cao thứ hạng của một website Bản chất của SEO là một trong những chiến thuật quan trọng trong quy trình lập kế hoạch online Marketing, khách hàng luôn tra cứu thông tin trên Google trước khi quyết định mua sắm hay sử dụng dịch vụ…
1.2 Tầm quan trọng việc đánh giá chất lượng phần mềm
Việc đánh giá sản phẩm phần mềm để thoả mãn các yêu cầu chất lượng là một trong những quy trình trong vòng đời phát triển của phần mềm Chất lượng sản phẩm phần mềm cần được đánh giá bằng việc đo kiểm các thuộc tính bên trong (thường là các phương pháp đo tĩnh trên các sản phẩm trung gian), hoặc bằng cách đo kiểm các thuộc tính bên ngoài (thường là đo các đáp ứng của mã lệnh khi thực thi), hoặc bằng cách đo kiểm chất lượng các thuộc tính sử dụng
1.3 Các tiêu chuẩn quốc tế về chất lượng phần mềm
1.3.1 Bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 9126
1.3.2 Bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 14598
1.3.3 Bộ tiêu chuẩn ISO/IEC 12119
Trang 61.4 Các tiêu chuẩn Việt Nam về chất lƣợng phần mềm
1.5.1 Mô hình chất lƣợng trong và chất lƣợng ngoài
Hình 1.4 Mô hình chất lượng cho chất lượng trong và ngoài
Mô hình chất lượng ISO-9126 trên thực tế được mô tả là một phương pháp phân loại và chia nhỏ những thuộc tính chất lượng, nhằm tạo nên những đại lượng đo đếm được dùng để kiểm định chất lượng của sản phẩm phần mềm
Trang 71.5.2 Mô hình chất lượng sử dụng
Chất lượng sử dụng là đánh giá của người sử dụng về chất lượng Thường phải tiến hành đo đạc trên cả 3 mức vì việc đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng trong không có nghĩa sẽ đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng ngoài, đáp ứng tiêu chuấn chất lượng ngoài không
có nghĩa sẽ đáp ứng tiêu chuẩn của chất lượng sử dụng
Hình 1.5 - Mô hình chất lượng sử dụng
1.6 Kết luận chương 1
Khi phần mềm trở thành sản phẩm và đòi hỏi đảm bảo chất lượng đáp ứng nhu cầu của người sử dụng thì hoạt động đảm bảo chất lượng phần mềm là một hoạt động cốt yếu được các công ty sản xuất phần mềm quan tâm hàng đầu
Chương 1 đã giới thiệu tổng quan các vấn đề chung nhất của quá trình đánh giá chất lượng phần mềm, các bộ tiêu chuẩn ISO/IEC
9126, ISO/IEC 14598, ISO/IEC 12119 và các tiêu chuẩn Việt Nam
về chất lượng phần mềm Trên cơ sở các tiêu chuẩn quốc tế và của Việt Nam, luận văn đã nghiên cứu các nội dung cụ thể như tiêu chí, phương pháp và quy trình đánh giá chất lượng phần mềm sẽ được trình bày trong Chương 2
Trang 8Chương 2: TIÊU CHÍ, PHƯƠNG PHÁP VÀ QUY TRÌNH
ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG PHẦN MỀM
2.1 Tiêu chí đánh giá chất lượng phần mềm
Mô hình chất lượng chia các thuộc tính chất lượng phần
mềm thành 6 tiêu chí (chức năng, độ tin cậy, sự tiện lợi, tính hiệu
quả, khả năng bảo hành bảo trì, tính khả chuyển), những tiêu chí này
tiếp theo lại được chia thành những tiêu chí con, cụ thể:
2.1.1 Tiêu chí chức năng
Khả năng của phần mềm cung cấp các chức năng đáp ứng
được nhu cầu sử dụng khi phần mềm làm việc trong điều kiện cụ thể,
bao gồm: Tính phù hợp; tính chính xác; khả năng tương tác; tính an
toàn; tính năng chung
2.1.2 Tiêu chí độ tin cậy
Là khả năng phần mềm có thể hoạt động tin cậy trong những
điều kiện cụ thể, bao gồm: Tính hoàn thiện; khả năng chịu lỗi; khả
năng phục hồi; tính tin cậy phù hợp
2.1.3 Tiêu chí khả dụng
Là khả năng của phần mềm có thể hiểu được, học được, sử
dụng được và hấp dẫn người dùng trong từng trường hợp sử dụng,
gồm: Tính dễ hiểu; tính dễ học; có thể sử dụng được; tính hấp dẫn;
tính khả dụng phù hợp
2.1.4 Tiêu chí hiệu quả
Khả năng của phần mềm có thể hoạt động một cách hợp lý,
tương ứng với lượng tài nguyên nó sử dụng, gồm: Đáp ứng thời gian;
sử dụng tài nguyên; tính hiệu quả phù hợp
2.1.5 Tiêu chí khả chuyển
Là khả năng của phần mềm cho phép nó có thể được chuyển
từ môi trường này sang môi trường khác, gồm: Khả năng thích nghi;
có thể cài đặt được; khả năng cùng tồn tại; khả năng thay thế; tính
khả chuyển phù hợp
2.1.6 Tiêu chí bảo trì được
Khả năng của phần mềm có thể chỉnh sửa Việc chỉnh sửa
bao gồm: sửa lại cho đúng, cải tiến và làm phần mềm thích nghi
Trang 9được với những thay đổi của môi trường, của yêu cầu và của chức năng xác định
2.2 Các phương pháp đánh giá chất lượng phần mềm 2.2.1 Các phép đánh giá trong
2.2.1.1 Phạm vi áp dụng
Phép đánh gia trong được áp dụng cho bất kì loại phần mềm nào Người sử dụng tiêu chuẩn kỹ thuật này có thể chọn hoặc thay đổi và áp dụng các phép đánh giá và phép đo từ tiêu chuẩn kỹ thuật này hoặc có thể định nghĩa các phép đánh giá xác định cho ứng dụng như an toàn hay bảo mật có thể tìm trong các Tiêu chuẩn quốc tế hay Tiêu chuẩn kỹ thuật của IEC 65 hay ISO/IEC JTC 1/SC 27 Tiêu chuẩn này chỉ đánh giá chất lượng trong của sản phẩm phần mềm Chất lượng trong của sản phầm phần mềm được chia thành 6 tiêu chí (tính năng, độ tin cậy, sự tiện lợi, tính hiệu quả, khả năng bảo hành bảo trì, tính khả chuyển)
2.2.1.2 Các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng trong
Trang 10có thể được áp dụng cho bất kì loại phần mềm nào cho bất kì ứng dụng nào Người sử dụng tiêu chuẩn kỹ thuật này có thể chọn hoặc thay đổi và áp dụng các phép đánh giá và phép đo từ tiêu chuẩn kỹ thuật này hoặc có thể định nghĩa các phép đánh giá xác định cho ứng dụng như an toàn hay bảo mật có thể tìm trong các Tiêu chuẩn quốc
tế hay Tiêu chuẩn kỹ thuật của IEC 65 hay ISO/IEC JTC 1/SC 27
Tiêu chuẩn này chỉ đánh giá chất lượng ngoài của sản phẩm phần mềm Chất lượng ngoài của sản phầm phần mềm được chia thành 6 tiêu chí (tính năng, độ tin cậy, sự tiện lợi, tính hiệu quả, khả năng bảo hành bảo trì, tính khả chuyển)
Trang 11thuộc vào các nhu cầu xác định của người dùng nhưng phụ thuộc vào các yếu tố chung; ví dụ như các yếu tố nhận thức của con người
Tiêu chuẩn này có thể được áp dụng cho bất kì loại phần mềm nào cho bất kì ứng dụng nào Người sử dụng tiêu chuẩn kỹ thuật này có thể chọn hoặc thay đổi và áp dụng các phép đánh giá và phép đo từ tiêu chuẩn kỹ thuật này hoặc có thể định nghĩa các phép đánh giá xác định cho ứng dụng như an toàn hay bảo mật có thể tìm trong các Tiêu chuẩn quốc tế hay Tiêu chuẩn kỹ thuật của IEC 65 hay ISO/IEC JTC 1/SC 27
- Xác lập các đại lượng và độ đo
- Thiết lập mức đo chuẩn
- Thiết lập các tiêu chí đánh giá
2.3.3 Bước 3: Thiết kế kế hoạch đánh giá phần mềm
- So sánh với tiêu chí đánh giá
- Đánh giá kết quả thu được
2.4 Phương pháp đánh giá chất lượng phần mềm
- Tính điểm tiêu chí đánh giá chất lượng: điểm của mỗi tiêu chí đánh giá chất lượng bằng trung bình cộng của tổng điểm của các phép đánh giá chất lượng của nó
- Công thức tính điểm
Trang 12Trong đó:
𝑇𝐶𝑖: điểm của tiêu chí thứ i
𝑋𝑗 : điểm của phép đánh giá thứ j
N: số phép đánh giá của tiêu chí 𝑇𝐶𝑖
- Tính điểm nhóm tiêu chí đánh giá chất lượng: điểm của mỗi nhóm tiêu chí đánh giá chất lượng bằng tổng của điểm các tiêu chí nhân với giá trị trọng số của tiêu chí đó
Công thức tính điểm:
Trong đó:
𝑁𝑇𝐶𝑖: điểm của nhóm tiêu chí thứ i
𝑇𝐶𝑗 : điểm của tiêu chí thứ j
𝑤𝑗 : trọng số của tiêu chí thứ j
M: số tiêu chí của nhóm tiêu chí tiêu chí 𝑁𝑇𝑇𝐶𝑖
- Tính điểm đánh giá chất lượng chung của phần mềm ứng dụng: điểm đánh giá chất lượng phần mềm bằng tổng điểm các nhóm tiêu chí nhân với giá trị trọng số của nhóm tiêu chí đó
Trang 13Trên cơ sở tham khảo các nghiên cứu khác, các kết quả thử nghiệm đánh giá các phần mềm ứng dụng và kinh nghiệm thực tế, để đánh giá phần mềm ứng dụng có “đạt yêu cầu” chất lượng hay không, chúng tôi có đề xuất như sau:
- Nếu tổng điểm đánh giá chất lượng của phần mềm ứng dụng (C) lớn hơn hoặc bằng 75 điểm thì đạt yêu cầu chất lượng
- Ngược lại chưa đạt yêu cầu chất lượng
2.5 Đánh giá chất lƣợng Website
Các tiêu chí đánh giá nội dung thông tin trên Website:
Đầy đủ thông tin; Tính chính xác của thông tin; Thời hạn cập nhật, xử lý và lưu trữ thông tin
Các tiêu chí đánh giá chất lượng ngoài của Website:
- Chức năng; Hiệu năng hoạt động; Tính khả dụng; Tính tin cậy; Khả năng bảo trì, chuyển đổi
Các tiêu chí đánh giá chất lượng sử dụng của Website:
- Hiệu quả sử dụng; An toàn, bảo mật; Hoạt động ổn định; Thỏa mãn người dùng
Các tiêu chí đánh giá chất lượng Website chuẩn SEO:
Website chuẩn SEO là website đáp ứng được những yêu cầu dưới đây:
Domain: domain càng ngắn càng tốt, thời gian sử dụng (thời
gian đăng ký) domain càng lâu và hoạt động tích cực sẽ được được đánh giá cao nhờ độ tin cậy cao
Hosting: Tốc độ tải nhanh tạo sự hứng thú cho người dùng URL trang web: Quy ước chung cho tất cả các website đó là
đường dẫn (URL) phải thân thiện
Title: Tiêu đề trang web là dòng giới thiệu chung nhất về
website, lĩnh vực kinh doanh, độ dài title tốt nhất từ 40->70 kí tự , từ khóa chính nên nằm ngay đầu title (bên trái)
Description: là dòng mô tả chung về website, độ dài tốt nhất
từ 140->160 kí tự, cũng giống như title, description nên chứa từ khóa bên trái
Meta keywords: Không nên chứa quá nhiều từ khóa, trung
bình khoảng 3->5 từ khóa
Trang 14Website chuẩn SEO phải đảm bảo điều kiện có thể chỉnh sửa: Title, description, meta key words cho từng trang, bài viết Google Authorship: Từ đầu năm 2014 một yếu tố được
Google đánh giá cao khi SEO đó là vấn đề bản quyền tác giả, độ uy tín tác giả,…
Dữ liệu có cấu trúc: Giúp các công cụ tìm kiếm hiểu về
website đang nói về cái gì và giúp người dùng nhìn tổng quan một phần nào đó trang ngay trên kết quả tìm kiếm
Các nút Like share social (mạng xã hội): Với sự phát triển
mạnh mẽ của mạng xã hội và Google cũng thay đổi thuật toán SEO theo chiều hướng đó, chính vì vậy các website thiết kế đều phải có các button social trong mỗi trang hay dưới bài viết, giúp lan truyền thông tin nhanh và tăng lưu lượng truy cập (traffic) cho website, tốt cho SEO
2.6 Mô hình CMMI
CMMI là phiên bản cải thiện từ CMM, được nghiên cứu và phát triển bởi Viện SEI của Mỹ CMMI được tích hợp từ nhiều mô hình khác nhau, phù hợp cho cả những doanh nghiệp phần cứng và tích hợp hệ thống, chứ không chỉ đơn thuần áp dụng cho doanh nghiệp sản xuất phần mềm như CMM trước đây CMMI đưa ra cụ thể các mô hình khác nhau cho từng mục đích sử dụng có đặc điểm riêng bao gồm:
- CMMI-SW mô hình chỉ dành riêng cho phần mềm
- CMMI-SE/SW mô hình tích hợp dành cho các hệ thống và kỹ
sư phần mềm
- CMMI-SE/SW/IPPD mô hình dành cho các hệ thống, kỹ sư phần mềm và việc tích hợp sản phẩm cùng quá trình phát triển nó
Trang 15Hình 2.2: Mô hình CMMI 5 cấp độ trưởng thành
2.7 Kết luận chương 2
Chương 2 đã nêu các tiêu chí đánh giá phần mềm bao gồm: Tiêu chí chức năng, tiêu chí độ tin cậy, tiêu chí khả dụng, tiêu chí hiệu quả, tiêu chí bảo trì được và tiêu chí khả dụng Đồng thời chương 2 còn trình bày tiêu chuẩn đánh giá chất lượng phần mềm, phương pháp đánh giá chất lượng phần mềm theo 3 phép đánh giá: Phép đánh giá trong, Phép đánh giá ngoài và đánh giá chất lượng sử dụng Quy trình đánh giá phương pháp đánh giá chất lượng phần mềm sử dụng và quy trình đánh giá chất lượng website Các nội dung này làm cơ sở xây dụng các tiêu chuẩn đánh giá chất lượng cổng thông tin điện tử Trường Đại học Công nghệ GTVT được trình bày trong chương 3
