Tiểu luận môn Thị trường chứng khoán Quyền tiên mãi - Thực hiện quyền tiên mãi trên thị trường chứng khoán Việt Nam

Khái niệm:  Quyền tiên mãi Rights hay còn gọi là quyền mua cổ phần  Theo luật chứng khoán số 70/2006/ QH 1: Quyền mua cổ phần là loại chứng khoán do công ty cổ phần phát hành kèm theo

BỘ CÔNG THƯƠNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHIỆP THỰC PHẨM TPHCM

KHOA TÀI CHÍNH – KÊ TOÁN

MÔN: THỊ TRƯỜNG CHÍNH KHOÁN

quyền tiên mãi trên TTCK Việt Nam

GVHD: Cô Phan Thị Nhã Trúc TIẾT HỌC: Tiết 4,5,6 thứ 5 NHÓM THỰC HIỆN: Nhóm 3

TP.HCM, Ngày 25 tháng 3 năm 2015

DANH SÁCH NHÓM

MỤC LỤC

QUYỀN TIÊN MÃI 4

I LỜI GIỚI THIỆU: 4

II NỘI DUNG: Quyền tiên mãi: 4

1 Khái niệm: 4

2 Đặc điểm: 6

3 Mục đích: 8

4 Thực hiện quyền mua như thế nào? 9

5 Thủ tục thực hiện quyền mua: 9

6 Giá Trị Lý Thuyết Của Quyền Tiên Mãi: 10

7 Ngày giao dịch không có quyền mua kèm theo: 11

8 Thực hiện quyền tiên mãi trên thị trường chứng khoán Việt Nam: 11

9 Nguyên nhân và giải pháp: 15

III KẾT LUẬN: 17

Tài liệu tham khảo: 18

QUYỀN TIÊN MÃI

I LỜI GIỚI THIỆU:

CHỨNG KHOÁN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN:

 Trong thời đại mà đồng tiền không còn được giữ trong két sắt ở nhà riêng hay gửi vào ngân hàng với lãi suất thấp như hiện tại Chứng khoán, bất động sản trở thành những hàng hóa được nhà đầu tư chú trọng, đầu tư với ước muốn có mức sinh lợi tốt nhất

 Tuy nhiên, hai hàng hóa này do thời gian xuất hiện mà tạo nên những nhận định khác nhau trong người dân Việt Nam Ngành đầu tư bất động sản đã quá quen thuộc với mọi người và những năm gần đây đã ở vào giai đoạn bão hòa Trong khi chứng khoán vẫn còn khá xa lạ, mới mẻ và thậm chí là có những nhận định sai lầm về ngành đầu tư chứng khoán Vậy thật ra chứng khoán là gì?

 Chứng khoán là chứng chỉ hoặc bút toán ghi sổ, theo đó tổ chức phát hành xác nhận quyền và lợi ích hợp pháp của người sở hữu chứng khoán đối với vốn hoặc tài sản của tổ chức phát hành

 Có các loại chứng khoán cơ bản là: cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và chứng khoán phái sinh

 Cổ phiếu là một loại chứng khoán vốn

 Trái phiếu là một loại chứng khoán nợ

 Chứng chỉ quỹ là loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn góp của quỹ đại chúng

 Chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính cao cấp

 Chúng ta đã tìm hiểu sơ lược về chứng khoán trên thị trường chứng khoán Sau đây ta bước vào tìm hiểu kĩ hơn một trong những công cụ tài chính cao cấp của chứng khoán: QUYỀN TIÊN MÃI

II NỘI DUNG: Quyền tiên mãi:

1 Khái niệm:

 Quyền tiên mãi (Rights) hay còn gọi là quyền mua cổ phần

 Theo luật chứng khoán số 70/2006/ QH 1: Quyền mua cổ phần là loại chứng khoán do công ty cổ phần phát hành kèm theo đợt phát hành cổ phiếu bổ sung nhằm bảo đảm cho cổ đông hiện hữu quyền mua cổ phiếu mới theo những điều kiện đã được xác định

 Trong khoa học kinh tế-tài chính: Là quyền ưu tiên mua trước dành cho cổ đông hiện hữu của một công ty cổ phần được mua một số lượng cổ phần trong một đợt phát hành cổ phiếu phổ thông mới tương ứng với tỷ lệ cổ phần hiện có của họ trong công ty, tại một mức giá xác định, thấp hơn mức giá chào mời ra công chúng và trong một thời hạn nhất định, thường là vài tuần

 Quyền mua CP được giao dịch trên thị trường trong thời hạn hiệu lực của CP đó

và những cổ đông không có ý định thực hiện quyền mua có thể tách quyền mua để bán riêng Số quyền mua cần có để mua một CP mới sẽ được căn cứ vào số lượng CP hiện hành và số lượng CP mới được chào bán

 Quyền tiên mãi không được phát hành thường xuyên mà chỉ phát hành từng đợt nhằm khuyến khích cổ đông hưởng ứng đợt phát hành cổ phiếu bổ sung

 Quyền tiên mãi xác định quyền chứ không phải nghĩa vụ: có nghĩa là người sở hữu

cổ phiếu có quyền sử dụng quyền tiên mãi hay không tùy thích chứ không mang tính bắt buộc Ngoài ra, quyền tiên mãi còn được mua bán trên thị trường chứng khoán như các loại chứng khoán khác

 Để hiểu rõ hơn về quyền mua cổ phần ta xét ví dụ sau:

VD 1:

Công ty A phát hành 2 triệu cổ phiếu và nay phát hành thêm 1 triệu cổ phiếu Công ty quy định các cổ đông được mua cổ phiếu mới với 2 điều kiện: 2 cổ phiếu cũ- mua 1 cổ phiếu mới: với giá 35USD/cp, trong khi đó giá thị trường hiện tại của cổ phiếu là 38USD/CP

VD 2: Cổ phần công ty ABC đang lưu hành trên thị trường ờ mức giá là 30.000 đồng/

cổ phiếu (mệnh giá mỗi cồ phiếu là 10.000 đồng) Công ty dự định phát hành 5.000.000

cổ phiếu để huy động vốn cho một dự án mới của công ty Mỗi cổ phiếu mới cũng có giá

là 10.000 đồng Giả sử hiện tại vốn điều lệ của công ty là 500 tỷ và có 50.000.000 cổ phiếu đang lưu hành

 Để đảm bảo quyền lợi của các cổ đông hiện hữu, công ty ABC đưa ra phương án phát hành như sau:

 Mỗi cổ đông hiện đang nắm giữ một cổ phần của công ty được quyền mua cổ phần mới phát hành thêm với giá là 15.000 đồng/ cỗ phần, và số lượng cổ phần được mua tương ứng với tỷ lệ cổ phần hiện đang nắm giữ Thời gian thực hiện quyền cho các nhà đầu tư là một khoản thời gian ngắn hạn và được xác định cụ thể

Để xác định số lượng quyền cần để mua một cổ phần mới, tổ chức phát hành thường sử dụng phương pháp đơn giản bằng cách lấy số lượng cỗ phần cũ đang lưu hành chia cho số lượng cổ phần mới phát hành thêm

Nói cách khác, tỷ lệ thực hiện quyền mua cổ phần của nhà đầu tư là: 50.000.000

cổ phần / 5.000.000 cổ phần = 10 Hay sỡ hữu 10 cổ phần cũ sẽ được quyền mua một cổ phần mới với giá là 15.000 đồng/cổ phần

2 Đặc điểm:

Từ các thí dụ trên ta thấy quyền mua cổ phần có các đặc điểm sau:

hữu các cổ đông hiện hữu trong công ty mua trước một lượng cổ phần trong đợt phát hành cổ phiếu phổ thong mới tương ứng với tỉ lệ cổ phần hiện có của họ trong công ty tại mức giá xác định,thấp hơn mức giá chào bán của họ ra công chúng, và đây là quyền chọn mua, có thời gian rất ngắn (thường chỉ vài tuần) quyền này được phát hành khi các công

ty tăng vốn bằng cách phát hành thêm cổ phiếu thường

Thông thường mỗi cổ phiếu đang nắm giữ mang lại cho cổ đông một phiếu tiên mãi Số lượng phiếu cần có để mua một cổ phiếu mới và số lượng cổ phiếu mới được mua bằng quyền phải dựa trên tỷ lệ cổ phần hiện có của họ trong công ty

 Ví dụ: Công ty A có 5 triệu CP đang lưu hành và muốn phát hành them 1 triệu CP mới, khi đó mỗi cổ phiếu hiện hữu sẽ được trao 1 quyền nên sẽ có 5 triệu quyền mua

được phát hành Tuy nhiên, công ty chỉ phát hành them 1 triệu cổ phiếu mới nên:

5 𝑡𝑟𝑖ệ𝑢 𝑞𝑢𝑦ề𝑛

1 𝑡𝑟𝑖ệ𝑢 𝐶𝑃 𝑚ớ𝑖 = 5

 Nghĩa là cứ có 5 quyên sẽ mua được một Cp mới

 Giả sử hiện tại có Cổ đông B nắm giữ 5000 CP, nghĩa là ông B sẽ có thể mua 1000 (=5000/5) CP bằng cách sử dụng quyền mua

một lượng CP mới tương ứng với tỷ lệ cổ phần hiện có của họ trong công ty

 Theo ví dụ trên, tỷ lệ cổ phần hiện có của họ trước và sau khi sử dụng quyền mua

CP mới là:

 Trước = 5000/5000000= 1/1000

 Sau = (5000 CP cũ +1000 CP mới) /6000000 = 1/1000

hơn giá chào bán của CP lưu hành trên thị trường

Đây là quyền dành cho các cổ đông hiện hữu, là công cụ khuyến khích để các cổ đông tiếp tục đầu tư vào công ty nên giá thường ưu đãi hơn

 Mặt khác, giá cả trên thị trường CP biến động mỗi ngày nên tổ chức phát hành đưa

ra giá ưu đãi hơn nhằm tránh rủi ro giảm giá CP trên thị trường và đảm bảo quyền mua cổ phần có thể thực hiện được

 Thứ tư, quyền mà công ty đưa ra cho các cổ đông là đặc quyền ngắn hạn(30-45

ngày) và chỉ dành cho mỗi CP thường mà cổ đông sở hữu

 Thứ năm, quyền tiên mãi có thể chuyển nhượng: Quyền tiên mãi cho phép người

nắm giữ quyền (nhưng không phải là nghĩa vụ) được mua mọt lượng cổ phiếu xác định với giá thấp hơn hiện hành của cổ phiếu đó trên thị trường

 Tuy nhiên trên thực tế không phải lúc nào cổ đông cũng sử dụng quyền mua ưu tiên của mình Quyền mua có giá trị tách biệt, một số cổ đông không muốn sử dụng

quyền mua ưu tiên thì có thể bán lại chúng trên thị trương giao dịch thứ cấp cho nhà đầu

tư khác muốn mua

 Giá của quyền mua lúc này phụ thuộc vào các yếu tố như: giá trị quyền,thời hạn còn lại của quyền, xu hướng biến động về thị giá của cổ phiếu ấn định trong quyền tiên mãi…

3 Mục đích:

 Quyền tiên mãi bảo vệ cổ đông trong việc chia lợi nhuận và vốn dư thừa tương

xứng với trị giá cổ phần mà họ làm chủ

 Giúp cho các cổ đông hiện hữu tiếp tục duy trì tỷ lệ sở hữu và khả năng kiểm soát

công ty khi công ty phát hành thêm cổ phần

 Bù đắp thiệt hại cho cổ đông hiện hữu do hiệu ứng “pha loãng” khi công ty phát hànhthêm cổ phần mới với giá phát hành thấp hơn giá thị trường trước khi phát hành

 Giúp cho công ty huy động vốn nhanh chóng hơn

 Các cổ phiếu được mua theo quyền tiên mãi sẽ được hưởng một giới hạn biên tế

mua chịu thấp hơn

 Phát hành quyền tiên mãi sẽ có tác dụng làm giảm hoặc tránh khỏi các áp lực đi

xuống của thị giá cổ phiếu mỗi khi phát hành cổ phiếu mới

 Phát hành quyền tiên mãi là một hình thức tách cổ phần gián tiếp Đây là hình thức làm tăng lượng cổ phiều trên thị trường và làm cho thị giá cổ phấn xuống thấp hơn giá vừa đúng của nó Với hình thức này, giá cổ phiếu vừa ở mức hấp dẫn với các nhà đầu tư tiềm năng, đồng thời các cổ đông hiện hữu được thêm cổ phiếu, hy vọng nhận lợi tức cổ

phần nhiều hơn nhờ sự chia tách này

 Việc phát hành quyền tiên mãi làm tăng làm tăng cường quy mô đầu tư của cổ

đông hiện hữu, làm tăng nguồn vốn đầu tư cho công ty

4 Thực hiện quyền mua như thế nào?

 Thực hiện quyền mua: Điền vào mẫu đăng ký mua CP mới và gửi kèm chứng nhận

quyền mua cùng với tiền mua CP đến đại lý bảo lãnh phát hành CP mới (trường hợp tổ chức phát hành có đại lý bảo lãnh phát hành CP) Như vậy, cổ đông có thể duy trì được tỷ

lệ lợi ích trong công ty

 Bán quyền mua: Vì chứng chỉ quyền mua là chứng khoán giao dịch được nên cổ

đông có thể bán quyền mua trên thị trường thứ cấp và thu lãi từ giá thị trường (mặc dù bằng cách bán quyền, cổ đông đã từ bỏ bất kỳ lợi nhuận tiềm năng có thể có từ việc thực hiện quyền và sở hữu CP)

 Không thực hiện quyền mua: Khách hàng có thể không thực hiện quyền mua cho

tới khi quyền mua hết hiệu lực và họ cũng bị mất nhiều quyền lợi do bị giảm tỷ lệ sở hữu trong công ty

5 Thủ tục thực hiện quyền mua:

a Trường hợp phân bổ quyền mua cho cổ đông hiện hữu: Khi quyết định phát hành

bổ sung CP mới, Ban giám đốc phải thông báo cho Ủy ban chứng khoán Nhà nước

(UBCKNN) và kèm theo lịch trình phát hành và bản tóm tắt nội dung qn giám đốc, hồ sơ dăng ký phát hành bổ sung… Sau khi được UBCKNN chấp thuận, Ban giám đốc sẽ thông báo việc phát hành CP bổ sung và thời hạn đăng ký mua cho các cổ đông

b Trường hợp phân bổ quyền mua cho bên thứ ba: Cũng giống như trường hợp trên

nhưng đơn giản hơn nhiều Cụ thể là không cần đệ trình hồ sơ đăng ký phát hành bổ sung

và báo cáo sau phát hành cho UBCKNN, không cần chốt sổ cổ đông Tuy nhiên, để bảo

vệ quyền lợi của các cổ đông hiện hữu, CP bổ sung thường được phát hành với giá cao hơn giá thị trường hiện hành của CP đó

 Đại lý bảo lãnh phát hành CP mới bổ sung cũng có thể đồng thời làm luôn công việc trợ giúp thực hiện quyền mua, tức là giúp tổ chức phát hành lưu giữ danh sách người

sở hữu quyền mua và khi quyền mua được bán thì đại lý bảo lãnh giúp ghi lại tên chủ sở hữu mới của quyền mua

 Phí dịch vụ của bên bảo lãnh phát hành sẽ hai bên thỏa thuận với nhau, thường thì bên bảo lãnh sẽ nhận được khoảng 3% trên tổng sổ CP phát hành bổ sung Ngoài ra, nếu lượng CP không bán hết thì bên bảo lãnh phát hành sẽ phải mua lại tất cả số CP đó nhưng với một mức giá thỏa thuận trước, thường là khoảng 97% của giá CP chào bán

6 Giá Trị Lý Thuyết Của Quyền Tiên Mãi:

 Từ lúc quyền mua CP được công bố cho đến khi được phát hành thì CP đó chỉ có giá trị trên lý thuyết Giá trị này là số thu được của nhà đầu tư khi thực hiện quyền mua

CP bổ sung với giá thấp hơn gía thị trường

 Giá trị lý thuyết của quyền tiên mãi được xác định như sau:

 Giá trị thị trường của n cổ phiếu cũ: n*G

 Giá trị phát hành của m cổ phiếu mới: m*g

 Giá trung bình của 1 cổ phiếu sau khi tăng vốn: 𝑛𝐺+𝑚𝑔

𝑛+𝑚

 Khoản chênh lệch giữa giá phát hành và giá trung bình cho m cổ phiếu mới:

𝑛𝐺+𝑚𝑔

𝑛+𝑚 − 𝑔 ∗ 𝑚

 Từ đó suy ra: Giá trị lý thuyết của quyền tiên mãi

𝑄 =𝑛𝐺 + 𝑚𝑔

𝑛 + 𝑚 − 𝑔 ∗

𝑚 𝑛

 Công thức rút gọn: 𝑄 = (𝐺 − 𝑔) ∗ 𝑚

𝑛+𝑚

 Trong đó:

 Q là giá trị của quyền tiên mãi

 G là giá trị của một cổ phiếu cũ

 g là giá phát hành của một cổ phiếu mới

 n là số cổ phiếu cũ

 m là số cổ phiếu mới phát hành

VD 1: Một công ty cp có vốn 20 tỷ VNĐ, với 2 triệu cổ phiếu; mệnh giá là 10000đ/cp;

đơn giá thị trường là 22000đ Công ty đã tăng thêm vốn là 5 tỷ VNĐ bằng cách phát hành

500000 cổ phiếu mới là 12000đ, dự tính dành cho cổ đông cũ Tính giá trị lý thuyết của một quyền tiên mãi

Bài làm:

Ta thấy đối với cổ đông hiện hữu, Cứ 4 cổ phiếu cũ được 1 cổ phiếu mới

Áp dụng công thức giá trị lý thuyết của quyền tiên mãi

𝑄 = (𝐺 − 𝑔) ∗ 𝑚

𝑛 + 𝑚

𝑄 = (22000 − 12000) ∗ 500000

2000000 + 500000= 2000đ Hay cách khác:

𝑄 = (22000 − 12000) ∗ 1

4 + 1= 2000đ

VD 2: Một công ty cổ phần vốn là 12 tỷ ( 1.200.000 cổ phần), đơn giá thị trường là

22.000 đ Công ty đã tăng vốn lên 8 tỷ đồng bằng cáchphát hành thêm 800.000 cổ phiếu mới, mệnh giá là 10.000đ và giá bán là 12.000đ dự tính dànhcho các cổ đông cũ Tính giá trị lý thuyết củaquyền tiên mãi

Bài làm:

Ta thấy rằng, cứ 3 cổ phiếu cũ được quyền mua 2 cổ phiếu mới Vậy giá trị lý thuyết của quyền tiên mãi:

Q = ( 22.000 -12.000) x 800.000

800.000+1.200.000 = 4.000

7 Ngày giao dịch không có quyền mua kèm theo:

 Trong ngày giao dịch không có quyền mua, giá CP sẽ rớt xuống một mức giá trị chính bằng giá trị của quyền mua Tại Việt Nam, nếu tổ chức phát hành có phát hành bổ sung CP mới thì giá CP trên thị trường sẽ được điều chỉnh ngay theo mức giá mới của CP (cổ đông hiện hữu vẫn không bị thiệt vì phần giá trị CP cũ mất đi cũng chính bằng giá trị của quyền mua mà họ đã nhận được trước đó)

 Trường hợp có một số CP không còn quyền (do cổ đông nắm giữ CP đó đã tách quyền mua ra để bán riêng trên thị trường) thì số CP này cũng vẫn được giao dịch bình thường trên thị trường, nhưng sau khi thực hiện thủ tục thanh toán bù trừ thì bộ phận thanh toán bù trừ chứng khoán sẽ trừ lại của người bán CP đó một khoản tiền đúng bằng giá trị của quyền mua mà họ đẽ tách ra để bán riêng trên thị trường chứng khoán

8 Thực hiện quyền tiên mãi trên thị trường chứng khoán Việt Nam:

Nhà nước sẽ có quyền tiên mãi:

 Từ cuộc hội thảo về vấn đề “Khai thác tài chính từ đất đai và tài sản Nhà nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội 2011-2020”, Có nhiều vấn đề cần phải được quan tâm chủ yếu là về chính sách khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai của Nhà nước

 Cũng tại hội thảo này có nhiều ý kiến cho rằng chính sách khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai của Nhà nước vẫn còn lãng phí và chưa tiến bộ Để cải thiện tình hình trên trong thời gian tới, các cơ quan có lien quan sẽ đưa ra các đề xuất mới : tiếp tục đẩy mạnh chính sách tài chính từ đất đai; Nhà nước ta sẽ điều tiết giá đất cho phù hợp với tình hình tài chính và nhu cầu của người dân

 Thời gian tới Nhà nước sẽ đẩy mạnh công tác thu hồi đất kém chất lượng nhằm tạo

ra nhiều mẫu đất sạch để tham gia đấu giá Thực hiện đấu thầu để sử dụng đất cho các công trình quan trọng, phục vụ cho nhu cầu chung

 Có nhiều ý kiến trái chiều cho rằng, ngoài việc định giá đất một cách sát với giá đất của thị trường, công tác chống thất thu cũng phải đặc biệt được chú trọng để khắc phục tình trạng các doanh nghiệp chuyên kinh doanh bất động sản kiếm lời chủ yếu từ chênh lệch giá đất

 Cũng có một vài ví dụ đưa ra về quyền tiên mãi của Nhà nước với các giao dịch đất đai đã được áp dụng ở nhiều nước trên thế giới.Trừ khi Nhà nước không mua thì giao dịch mới được tiến hành tiếp

Quyền mua cổ phần của nhân viên:

 Theo nghị định 187 của Chính phủ và thông tư 126, thông tư 95 của Bộ Tài Chính mỗi CBCNV tại doanh nghiệp cổ phần hóa được mua tối đa 100 cổ phần (tương đương với 1 triệu đồng mệnh giá) cho một năm công tác và giá mua sẽ được giảm 40%

so với giá đấu giá thành công phát hành lần đầu ra công chúng

 Ngân hàng ngoại thương Việt Nam (VCB) cũng nằm trong diện đó

 Khi có thông tin VCB sẽ thực hiện cổ phần hoá vào cuối năm 2007, phớt lờ tất cả những lời cảnh báo từ các chuyên gia chứng khoán, phương tiện truyền thông, rất nhiều người vẫn lao vào mua thâm niên công tác của VCB với suy nghĩ "Giá cổ phiếu ngân hàng trên thị trường OTC và niêm yết đều cao gấp hàng chục lần mệnh giá là ngân hàng