Thông qua quá trình nghiên cứu, quan sát những động tác, hành vi lãnh đạo trong nhóm, các nhà khoa học đã đưa ra kết luận người lãnh đạo thành công là người biết điều hòa sự tham gia, tổ
Trang 1BÀI TẬP CÁ NHÂN MÔN: PH ÁT TRIỂN KHẢ NĂNG LÃNH ĐẠO
-*** -Đề tài: Hành vi lãnh đạo có đáng bàn tới hay không? Hãy đưa ra lập luận hai chiều
cho vấn đề này?
A GIỚI THIỆU CHUNG
B.
Theo tiến sĩ Earl R.Smith II “Lãnh đạo là một sản phẩm có chất lượng đặc biệt” Một cá nhân có khả năng thúc đấy hoặc gây ảnh hưởng đến hành vi của người khác để đạt được mục tiêu chính là nhà lãnh đạo Khả năng lãnh đạo cũng đồng nghĩa với việc ảnh hưởng đến mọi người để họ đặt ra mục tiêu và chuyển động hướng tới mục tiêu
đó Thông qua quá trình nghiên cứu, quan sát những động tác, hành vi lãnh đạo trong nhóm, các nhà khoa học đã đưa ra kết luận người lãnh đạo thành công là người biết điều hòa sự tham gia, tổng hợp các ý kiến và giúp nhóm khai phá được vấn đề, kết nối các hành vi của nhóm để đưa nhóm đến mục tiêu
Sự sống còn của một nhóm hay một tổ chức đều do mục tiêu đã được vạch ra và lãnh đạo là tác động vào tổ chức đó để tiến tới mục tiêu Như vậy, cách tổ chức, vận hành, hoạt động, văn hóa và sự thành bại của một tổ chức đều in đậm dấu ấn hành vi của nhà lãnh đạo
Vậy cần phải hiểu một cách đơn giản nhất về hành vi lãnh đạo như thế nào? Các nhà lãnh đạo thường tập trung vào khả năng của nhóm và thay đổi hành vi ra quyết định của họ, dựa trên mức độ kỹ năng của mỗi thành viên Họ có thể chỉ đạo và nói với mọi người phải làm điều gì, ở đâu, khi nào và như thế nào Hoặc họ có thể huấn luyện, nhấn mạnh vào việc "làm như thế nào", "tại sao" Họ có thể lựa chọn cách
Trang 2hợp tác và đối xử với các thành viên nhóm như đối tác Hoặc họ có thể uỷ thác, cho các thành viên nhóm quyền tự quyết Đó chính là hành vi lãnh đạo
Trước hết, phải khẳng định rằng hành vi lãnh đạo là một nhân tố hết sức quan trọng và đáng bàn tới khi nói đến khả năng lãnh đạo Trong khuôn khổ ngắn gọn của bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về tầm quan trọng của hành vi lãnh đạo, có những loại hành vi lãnh đạo nào, khi nào và tại sao một nhà lãnh đạo sẽ lựa chọn mỗi hành vi đó
C PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ
1 Khái quát chung về lãnh đạo và tầm quan trọng của hành vi lãnh đạo
Có rất nhiều định nghĩa về lãnh đạo, tuy nhiên theo ý kiến của cá nhân tôi một trong những định nghĩa có ý nghĩa nhất đó là: “Lãnh đạo là việc truyền đạt các tầm nhìn, thể hiện các giá tri và tạo ra môi trường trong đó các mục tiêu có thể đạt được” (Richard & Engle, 1986, trang 206) - (giáo trình)
Trên thực tế, nhà lãnh đạo có vai trò rất quan trọng trong một tổ chức Những hành vi lãnh đạo sáng suốt, có định hướng hay không sẽ được phản ánh rõ nét thông qua kết quả hoạt động kinh doanh của tổ chức trong dài hạn Khi thực hiện tốt vai trò của mình, nhà lãnh đạo thúc đẩy tổ chức phát triển Ngược lại, với khả năng có hạn, quản lý và ra quyết định không đúng đắn, họ có thể kìm hãm sự phát triển của tổ chức
Vậy, lãnh đạo có thể tác động điều gì đối với các thành viên và đối với tổ chức?
Đó là tác động đến cách nhận thức về các sự kiện của mỗi thành viên, việc lựa chọn các mục tiêu và chiến lược của tổ chức, động lực của các thành viên để đạt được mục tiêu, sự tin tưởng và hợp tác giữa các thành viên, củng cố kỹ năng và lòng tin cho các thành viên, học hỏi và chia sẻ kiến hức giữa các thành viên, chia sẻ niềm tin và giá trị của các thành viên,… Để đạt được mục tiêu của mình, mọi hành vi mà nhà lãnh đạo sử dụng để gây ảnh hưởng đều được xem xét dù là họ ép buộc, hay hướng dẫn, động viên cấp dưới Nghệ thuật lãnh đạo là sự uyển chuyển, biết sử dụng phương cách nào một
cách đúng lúc và thích hợp nhất
Theo Auren Uris, có ba phong cách hành vi lãnh đạo cơ bản và thái độ được biểu hiện qua cử chỉ, hành vi, là một yếu tố rất quan trọng, có thể nói quyết định đến
Trang 3sự thành bại của công việc trong một tổ chức Lãnh đạo hiệu quả là làm thế nào có thể duy trì và phát triển những thái độ mà người lãnh đạo muốn
· Lãnh đạo độc tài : Nhà lãnh đạo đòi hỏi cấp dưới phải tuân phục mọi mệnh
lệnh của mình Ông ta quyết định chính sách và coi việc lựa chọn là điều mà chỉ có một người có quyền làm là ông ta Nhưng ở đây không có nghĩa là sự thống trị bởi một người
· Lãnh đạo dân chủ : Nhà lãnh đạo ghi nhận ý kiến của nhóm viên, tổ chức các
buổi họp thảo luận, bàn bạc công việc, tham khảo ý kiến của người khác và khuyến khích nhóm viên tham gia lập ra chính sách Công việc của người lãnh đạo chủ yếu là điều hành các buổi họp Nhưng cũng đừng hiểu lãnh đạo dân chủ là mọi quyết định đều dựa trên sự biểu quyết của tập thể
· Lãnh đạo để tự do hoạt động : Người lãnh đạo chỉ là người cung cấp thông
tin và các dữ kiện, không tham gia vào hoạt động của tập thể, sử dụng rất ít quyền điều hành của mình Đây cũng không có nghĩa là thiếu vắng hoàn toàn sự lãnh đạo, mọi người được phép muốn làm gì thì làm Người lãnh đạo có thể thể hiện bất cứ phong cách nào trong ba phong cách này Nhưng điều quan trọng là không nên cố định chỉ ở một phong cách duy nhất vì còn phải tùy thuộc rất nhiều yếu tố chi phối tập thể
2 Hành vi lãnh đạo vs Hành vi quản lý
Người ta đã không ngừng nỗ lực để đi tìm định nghĩa về vai trò hay chức năng tách biệt cho hai khái niệm: lãnh đạo và quản lý Điểm khác biệt nhất đó là dựa trên tác phong của hai đối tượng thể hiện vai trò này Lãnh đạo được mô tả như những người có khả năng truyền cảm hứng và có định hướng, trong khi quản lý là những người có nhiệm vụ trọng tâm và là người điều khiển Phong cách của nhà quản lý là quản lý kinh doanh - họ thưởng cho nhân viên vì năng lực làm việc của họ Ngược lại, lãnh đạo có nhiệm vụ chuyển hoá, hay nói cách khác, họ là những người truyền cảm hứng
Lãnh đạo và quản lý đều đóng vai trò quan trọng ngang nhau Quản lý cần sử dụng triệt để mọi nguồn lực trong việc phát triển và điều hành các chiến lược Lãnh đạo là điều thiết yếu trong việc phát triển tương lai thông qua đổi mới Cả người lãnh đạo và nhà quản lý có thể đều là nhà chiến lược Sự khác nhau đó là: lãnh đạo có ảnh
Trang 4khi nhà quản lý là người quyết định những chiến lược mới Ví dụ, một công nhân có hiểu biết có thể trình một chiến lược mới lên CEO Khi CEO quyết định chấp nhận một chiến lược mới, họ sẽ quyết định cách quản lý Và người thúc đẩy đầu tiên của chiến lược này chính là người lãnh đạo
Rõ ràng là không thể tách biệt lãnh đạo và quản lý Bởi lãnh đạo chú trọng đến việc truyền tải nhiệt huyết cho các thành viên trong tổ chức (hiệu lực) trong khi đó, quản lý lại chú ý đến cách thức làm tốt được công việc của tổ chức (năng suất)
Lý thuyết gia về quản lý Peter Drucker cho rằng năng lực lãnh đạo hiệu quả hầu như không liên quan đến khả năng lôi cuốn người khác Drucker từng viết: "Năng lực lãnh đạo hiệu quả không phụ thuộc vào sức lôi cuốn của một người Dwight Eisenhower, George Marshall và Harry Truman đều là những tài năng lãnh đạo phi thường, thế nhưng không ai trong số họ có sức hấp dẫn cao hơn những người bình thường khác"
Drucker và Collins đã viện dẫn khái niệm "sự cuốn hút" khi đưa ra luận điểm sức lôi cuốn thiên bẩm không phải là yếu tố cần thiết để thực thi công tác lãnh đạo một cách hiệu quả Đó là lý thuyết, tuy nhiên trên thực tế sự thành công của những tập đoàn lớn trên thế giới như Microsoft, IBM, GE, Wallmart,… đều phần lớn phụ thuộc vào sự truyền tải nhiệt huyết của các nhà lãnh đạo Ngọn lửa trong tim những người này đã giúp kích động lòng nhiệt tình của những người khác Chẳng hạn như đối với trường hợp của Sam Watson - Người sáng lập kiêm cựu Tổng giám đốc Wall-Mart
"xét trên khía cạnh chiến lược, ông ta có thể đưa ra những quyết định lớn lao nhưng điều đó chưa hẳn đã giúp được nhiều trừ khi ông ấy là một người lãnh đạo có khả năng truyền cảm.” Có rất nhiều doanh nghiệp được thành lập dựa trên điều này hoặc điều kia Nhưng nếu muốn có một công ty vĩ đại thì cần phải có cả hai Và đó chính là những gì có ở Wal-Mart
3 Phân tích về hành vi lãnh đạo
Theo tác giả Howard M Guttman Leadership Excellence, lãnh đạo có thể lựa chọn trong số các kiểu hành vi như chỉ đạo, huấn luyện, hợp tác và uỷ thác để ra quyết định Mỗi hành vi có những lợi thế riêng của nó
* Chỉ đạo
Trang 5Trong hệ thống thứ bậc, các lời chỉ đạo đến từ cấp cao và được mong đợi sẽ tiến hành mà không được đặt bất kỳ câu hỏi nào Ngày nay, các nhà lãnh đạo của các nhóm xuất sắc là người đầu tiên trong những người ngang tài ngang sức Khả năng ảnh hưởng - để thuyết phục những người khác thay đổi quan điểm và hành vi của họ để họ gắn với bạn - đã trở thành một kỹ năng quan trọng Các nhà lãnh đạo ngày nay phải có được sự tôn trọng mà không ra lệnh
Tuy nhiên, có những lúc một nhà lãnh đạo phải chỉ đạo Ví dụ, nếu có một cuộc tranh luận chiến lược trong ban quản lý, vị CEO có bổn phận phải nghe tất cả các phía Nhưng sau đó, người đó phải đưa ra lựa chọn cứng rắn Hoặc, khi một người có các chức năng thay đổi, nhà lãnh đạo có thể phải can thiệp và chống đỡ cho việc kiến thức nông cạn và thiếu kinh nghiệm
* Huấn luyện
Trước khi các nhà lãnh đạo có thể làm cho mọi người có trách nhiệm, họ phải nâng cao khả năng Bằng việc hướng dẫn mọi người, các nhà lãnh đạo giúp họ phát triển các kỹ năng để tiến hành một cách hiệu quả trong công việc của họ Một công cụ huấn luyện hiệu quả là sử dụng câu hỏi boomerang (một vũ khí của thổ dân Úc, ném ra bay tới đích rồi lai quay về chỗ người ném) Sau khi một người trả lời một câu hỏi, nhà lãnh đạo chuyển câu nói đó thành câu hỏi khác, và cứ tiếp tục Mục tiêu là để làm cho mọi người nhìn sâu khỏi bề mặt của vấn đề, để khám phá mọi con đường trước khi đưa
ra quyết định Đó là kỹ năng mà khuyến khích một nhà lãnh đạo thả lỏng với sự tự tin
Một nhà quản lý cấp cao ở công ty Motorola sử dụng các câu hỏi boomerang để giúp một trong những thành viên nhóm của ông giải quyết một vấn đề với một đồng nghiệp ở châu Âu Bằng việc đặt câu hỏi boomerang, nhà quản lý này đã khuyến khích nhân viên tự phát triển một giải pháp Và vấn đề giữa hai thành viên đã được giải quyết ở cuộc họp tiếp theo
Jack Welch - Chủ tịch của Tập đoàn General Electric (GE) trong suốt hai thập
kỷ 80 và 90 của thế kỷ 20 Ông là nhà quản lý tài năng, đặc biệt là trong lĩnh vực quản
lý, điều hành nhân sự Quan điểm của ông về vai trò, nhiệm vụ quản trị nhân sự của người điều hành cao nhất rất rõ ràng, không phải là phải quản lý, giám sát, kiểm tra nhân viên mà phải biết hướng dẫn, động viên, biết kích thích nhân viên làm việc, làm
Trang 6ra được những kết quả mà chính bản thân họ trước đó cũng không dám làm, dám tin là được
Hành vi lãnh đạo huấn luyện có nghĩa là đưa cho mọi người các giải pháp và khuyến khích họ giải quyết những vấn đề cụ thể, dạy cho họ cách đi đến giải pháp và khuyến khích họ giải quyết các vấn đề tương lai
* Hợp tác
Nhiều người lo lắng về việc "thử tung cánh" thậm chí sau khi đã được huấn luyện Một nhà lãnh đạo khôn ngoan nâng hành vi của mình lên bằng việc đồng ý hợp tác Trong lúc hợp tác để giải quyết vấn đề hoặc ra quyết định, nhà lãnh đạo có thể hướng dẫn để tăng kỹ năng và sự tự tin trong những người có liên quan
Alexandr Izosimov là Tổng giám đốc trẻ của tập đoàn Mars tại Maxcova, là điển hình của một vị lãnh đạo biết hợp tác và lắng nghe Giống như tất cả các chi nhánh của tập đoàn Mars trên toàn cầu, cả sếp lẫn nhân viên trên dưới 200 người cùng chung một không gian làm việc "mở" Theo Alexandr thì sự bố trí không gian làm việc kiểu này mang lại rất nhiều lợi ích: " Bỏ hết các bức tường ngăn cách, ta đã giúp thông tin thông suốt từ bộ phận này sang bộ phận kia Và bất cứ một nhân viên nào cũng có thể đến gặp tôi để báo cáo, thảo luận, trao đổi công việc mà không cần phải dùng một nghi lễ hay hình thức nào hết"
* Uỷ thác
Uỷ thác chỉ ra mức độ tin cậy cao nhất Khi một nhà lãnh đạo uỷ thác, ông ta trao quyền trong một lĩnh vực cho một hoặc một số thành viên trong tổ chức Họ được chịu trách nhiệm và được trang bị đầy đủ để tiến hành hành động
Một lần nữa, nhà lãnh đạo cần chắc chắn rằng những người sẽ chịu trách nhiệm cho kết quả được chuẩn bị để thành công chứ không phải thất bại Trước khi trao quyền cho người khác, nhà lãnh đạo cần đặt câu hỏi:
- Liệu họ có đủ thông tin, hoặc cách tiếp cận với nguồn thông tin cần thiết để giải quyết vấn đề này hay không?
- Liệu họ có nguồn tài chính, địa điểm để tiến hành nhiệm vụ này hay không?
- Liệu họ đã có tất cả các công cụ mà họ cần hay chưa?
Trang 7- Họ có các mối quan hệ với những người mà sẽ giúp họ trong suốt dự án hay chưa?
Uỷ thác là một hành vi lãnh đạo hiệu quả bởi vì nó giải phóng nhà lãnh đạo khỏi những nhiệm vụ hàng ngày để chuyển sang những mối quan tâm có tính chiến lược và cũng sẽ tiết kiệm thời gian cho lãnh đạo Điều này làm cho vệc ra quyết định gần với khách hàng và nó xây dựng sức mạnh bằng việc tạo ra các nhà lãnh đạo mới
mà có thể đảm nhiệm khi đến lượt họ
Các nhà lãnh đạo phải phục vụ như các mẫu hình cho việc ra các quyết định có cân nhắc, cho phép mọi người thử sức trong việc ra quyết định, khen thưởng cho các quyết định thành công, và duy trì việc học từ những quyết định tồi
4 Một số phương pháp nâng cao tính hiệu quả lãnh đạo
- Tiếp thu những ý kiến phản hồi về mức độ hiệu quả trong công tác lãnh đạo hiện tại - do những đồng nghiệp nể phục đánh giá
- Chọn ra những hành vi quan trọng nhất muốn thay đổi - những hành vi tin rằng sẽ giúp nâng cao tính hiệu quả trên cương vị lãnh đạo (chẳng hạn như, “trở thành một người lắng nghe hiệu quả hơn”, hay “đưa ra những quyết định kịp thời”)
- Theo định kỳ, yêu cầu các đồng nghiệp đưa ra những gợi ý về cách thức giúp hoàn thành công việc tốt hơn với những hành vi lựa chọn để thay đổi
- Lắng nghe những ý kiến của đồng nghiệp và thực hiện những thay đổi để nâng cao hơn nữa hiệu quả lãnh đạo
- Theo dõi và đánh giá sự biến đổi về tính hiệu quả qua từng thời điểm
D KẾT LUẬN
Khả năng lãnh đao có thể là một phẩm chất bẩm sinh của một số ít người Ở những người khác, khả năng này được phát triển nuôi dưỡng qua thời gian Đây chính
là điểm bắt đầu cho quá trình huấn luyện lãnh đạo Khả năng lãnh đạo có thể được cải thiện với sự giúp sức của một phương pháp huấn luyện lãnh đạo
Lãnh đạo có rất nhiều phong cách khác nhau Một vài nhà lãnh đạo có thể có phong cách dẫn dụ đặc biệt nào đó, có thể phù hợp cho một tình huống cụ thể, nhưng không thể áp dụng cho những nhà lãnh đạo khác Một nhà lãnh đạo tài ba là nhà lãnh
Trang 8đạo không cứng nhắc, biết vận dụng một cách linh hoạt các hành vi lãnh đạo tùy thuộc vào từng tình huống lãnh đạo, đối tượng chịu sự lãnh đạo, phong cách của nhóm, môi trường công việc, văn hóa của tổ chức, cá nhân của người lãnh đạo,…
Việc lựa chọn phong cách lãnh đạo đúng để hoàn thành công việc là điều mà một nhà lãnh đạo có khả năng làm Nhà lãnh đạo có thể làm được điều này bằng cách đưa ra ý tưởng rõ ràng về mục đích và mục tiêu và lên kế hoạch chính xác để đạt được những mục tiêu đó Đồng thời để việc lãnh đạo trở nên hiệu quả, tổ chức làm việc phải cam kết cho một mục tiêu chung
-TÀI LIỆU THAM KHẢO 1/ Giáo trình Phát triển khả năng lãnh đạo – GRIGG
2/ Sách Leadership Excellence - Howard M Guttman
3/ Tài liệu CEO Refreasher – Nhiều tác giả - Vân Anh biên dịch
4/ www.Dr-Smith.com – Tác giả Earl R Smith II
5/www.bcc.com.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=112&Itemid=104 6/ Alexandr Izosimov – Nhà Quản Lý Tài Ba Của MARS MOSCOW
http://kienthuckinhte.com/doanh-nhan/guong-thanh-cong/27-alexandr-izosimov-nha-quan-ly-tai-ba-cua-mars-moscow.html
7/www.youtemplates.com/show.asp?file=2108