If a person stands perfectly still, the venous pump does not work, and the venous pressures in the lower legs increase to the full gravitational value of 90 mm Hg in about 30 seconds.
Trang 1M t đ c đi m có giá tr c a h th ng m ch máu là t t c các m ch
đ u có kh năng co giãn Kh năng co giãn t nhiên c a các đ ng
m ch cho phép chúng có th đi u ti t nh p đ p theo tim và trung
bình là huy t áp t i thi u.Kh năng này làm cho dòng máu luôn
ch y m m m i và liên l c trong các mao m ch c a các mô
Tĩnh m ch có kh năng co giãn l n nh t trong s các m ch
máu Ch m t s gia tăng nh c a áp l c trong lòng tĩnh m ch
cũng có th ch a thêm 0.5 đ n 1 lít máu.Vì v y tĩnh m ch như
m t kho ch a s lư ng máu l n đ có th b sung khi mà b t c
nơi nào trong h tu n hoàn c n đ n
Đơn v c a s co giãn c a m ch máu. Sư co giãn c a
m ch máu m t cách bình thư ng đư c bi u di n là m t phân s
c a m t s gia tăng th tích trên m t mmHg s tăng áp l c,
bi u di n theo công th c sau:
Kh năng co giãn c a m ch máu=
S gia tăng th tích
Sư gia tăng áp l c x Th tích ban đ u
Ththeo công th c trên,n u 1mmHg tác đ ng trên m ch máu ban
đ u ch a 10 lít máu đ tăng th tích thêm 1 lít,kh năng co giãn
s là 0.1/1mmHg ho c 10%/1mmHg
Tĩnh m ch có kh năng co giãn l n hơn nhi u so v i đ ng
m ch Thành c a đ ng m ch thì dày và ch c hơn so v i tĩnh m ch
tương ng.Theo đó,trung bình thì tĩnh m ch có kh năng co giãn
g p 8 l n so v i đ ng m ch.Như v y,cùng m t s gia tăng áp l c
thì lư ng máu tăng lên trong tĩnh m ch s tăng lên hơn 8 l n so
v i đ ng m ch cùng kích thư c
ThTrong vòng tu n hoàn ph i,các tĩnh m ch ph i co giãn gi ng
trong tu n hoàn h th ng.Tuy nhiên,các đ ng m ch ph i bình
thư ng ho t đ ng dư i m t áp l c b ng kho ng 1/6 áp l c trong
đ ng m ch h th ng và kh năng co giãn c a chúng tương ng
t t hơn kho ng 6 l n so v i kh năng co giãn c a đ ng m ch h
th ng
Kh năng co giãn c a m ch máu và các ch c năng c a h th ng đ ng m ch và tĩnh m ch
Kh năng thích ng(S duy trì trương l c)
c a m ch máu (Đi n dung c a m ch máu)
Trong các nghiên c u v huy t đ ng h c,thư ng thì quan tr ng hơn v n là bi t đư c t ng s lư ng máu mà
đư c c t tr trong m t đơn v đã cho c a tu n hoàn trên
m t mmHg tăng lên hơn là đo kh năng co giãn c a t ng
m ch máu.Giá tr này đư c g i là s căng trương l c hay đi n dung c a m ch máu tương ng v i lòng
m ch,là:
S gia tăng th tích
Kh năng thích ng = S gia tăng áp l c
Kh năng duy trì trương l c và kh năng co giãn thì không gi ng nhau.M t m ch máu có kh năng co giãn cao ch a m t th tích
nh cũng có th là thích ng kém xa so v i m ch máu có kh
năng co giãn kém mà ch a th tích máu l n b i vì kh năng duy trì trương l c thì b ng kh năng co giãn nhân v i th tích
Kh năng thay đ i trương l c c a tĩnh m ch h th ng thì g p kho ng 24 l n so v i đ ng m ch tương ng b i vì do kh năng co giãn g p 8 l n và th tích g p kho ng 3 l n(8x3=24)
Đư ng cong th tích-áp l c c a tu n hoàn đ ng
m ch và tĩnh m ch
Môt cách ti n l i cho vi c bi u di n m i liên quan gi a áp l c lên th tích trong m t m ch máu
ho c trong b t kì ph n nào c a h tu n hoàn là
s d ng đư ng cong th tích- áp l c.Đư ng cong
li n màu đ trong hình 15-1 mô t tương ng,đư ng
th tích-áp l c c a h th ng đ ng m ch và tĩnh
m ch bình thư ng,ch ra r ng khi h th ng đ ng
m ch c a m t ngư i l n trung bình(bao g m tât c các đ ng m ch l n,đ ng m ch bé và các ti u đ ng
m ch) đư c đ đ y v i kho ng 700ml máu thì áp
l c đ ng m ch chính kho ng 100mmHg ,khi chúng
đư c đ đ y ch v i 400ml máu thì áp l c tr v 0 trong toàn b h th ng tĩnh m ch,th tích bình thư ng n m trong kho ng 2000 đ n 3500ml,và s thay đ i c a m t vài trăm ml thì ch đòi h i thay đ i
áp l c kho ng 3-5mmHg S đòi h i này ph n l n
gi i thích vì sao t i đa m t n a lít máu có th đư c truy n vào m t ngư i kh e m nh trong
Kh năng co giãn c a m ch máu
Trang 2ch vài phút mà không h có s thay đ i v ch c năng c a
h tu n hoàn
nh hư ng c a kích thích và c ch h giao
c m lên m i liên h gi a th tích-huy t áp c a
h th ng đ ng m ch và tĩnh m ch Hình 15.1 mô t
s nh hư ng lên đư ng cong th tích -huy t áp khi h giao c m
c a m ch b kích thích hay c ch B ng ch ng ch ra r ng s gia
tăng s m m m i c a trương l c cơ thành m ch do kích thích
h giao c m s tăng áp l c lên m i m t th tích c a đ ng
m ch hay tĩnh m ch,trong khi c ch giao c m s làm gi m áp
l c lên m i th tích.Sư đi u khi n c a các tĩnh m ch theo cách
này b ng h giao c m là m t cách có giá tr cho vi c gi m b t
chi u dài c a t ng đo n trong h tu n hoàn , như v y máu truy n
cho các đo n khác Ví d ,m t s tăng lên c a trương l c m ch
trong su t h th ng tu n hoàn có th gây nên m t th tích máu
l n đ di chuy n đ n tim,là cách ch y u mà cơ th d ng đ làm
tăng nh p tim
Sư đi u khi n c a h giao c m lên trương l c c m ch máu
cũng r t quan tr ng trong quá trình xu t huy t Sư gia tăng tác
đ ng c a h giao c m,đ c bi t lên tĩnh m ch,làm co m ch đ
đ tu n hoàn duy trì g n như bình thư ng th m chí khi m t t i
đa 25% t ng lư ng máu
S duy trì trương l c
(Căng-giãn) c a m ch máu
Sư duy trì trương l c nghĩa là m t m ch máu bi u hi n s
gia tăng th tích trong l n đ u th hi n s u tăng áp l c
l n,tuy nhiên,s ngăn c n cơ thành m ch căng giãn m m
m i là cho áp l c tr v m c bình thư ng trong vòng vài
phút đ n vài gi ,S nh hư ng này đư c bi u di n
hình 15.2,trong hình này,huy t áp đư c đo t i m t đo n
nh c a tĩnh m ch đư c b t 2 đ u.Đ t ng t thêm vào m t
lư ng máu đ n khi huy t áp tăng lên t 5 đ n 12mmHg
M ă c d ù k h ô n g r ú t r a m t l ư n g m á u n à o s a u k h i
b ơ m v à o n h ư n g á p l c n g a y l p t c g i m x u n g
g n 9 m m H g s a u m ô t v à i p h ú t N ó i c á c h k h á c , l ư n g
m á u t h ê m v à o g â y n ê n s g i ã n n đ à n h i n g a y
l p t c c a t ĩ n h m c h ,nhưng sau đó,các s i cơ c a thành tĩnh m ch băt đ u “rón rén” kéo dài,và s căng giãn c a chúng
gi m đi tương ng.S nh hư ng này là m t đ c đi m c a t t c các mô cơ m m m i và nó đư c g i là s căng-giãn,khái ni m này đã đư c đ c p chương 8
Sư duy trì trương l c là cơ ch đ c bi t làm cho h tu n hoàn
có th ch a đư c lư ng máu thêm vào khi c n thi t,ví d như trong trư ng h p truy n d ch quá t i Sư duy trì trương l c ngư c
l i l i là m t trong nh ng cách h tu n hoàn t đ ng thích nghi trong th i gian kho ng vài phút đ n vài gi n u lư ng máu b m t sau m t xu t huy t n ng
Nh p c a huy t áp đ ng m ch
V i m i nh p đ p c a tim,m t đ t máu m i l i đư c bơm đ y vào các đ ng m ch.Nêu không có s co giãn c a h th ng đ ng m ch thì
t t c lư ng máu m i này s ch y trong các m ch máu ngo i biên
g n như ngay t c thì trong thì tâm thu ,còn trong thì tâm trương thì không có dong máu ch y.tuy nhiên,s thích ng c a cây đ ng
m ch làm gi m áp l c nh p đ p c a tim đ n g n như không đ p vào lúc mà máu có th t i các mao m ch,vì v y,dòng máu t i mô
h u như v n ti p t c v i nh p đ p r t nh
Áp l c bơm máu góc đ ng m ch ch đưu c bi u di n trên hình 15.3.Vơí m t ngư i l n tr kh e,huy t áp đ u m i nh p đ p s
g i là huy t áp tâm thu,vào kho ng 120mmHg.T i đi m th p nh t
c a nh p đ p thì g i là huy t áp tâm trương,kho ng 80mmHg S
chênh l ch gi a 2 giá tr này kho ng 40mmHg đư c g i là huy t
áp m ch đ p(hi u s huy t áp)
2 yêú t chính nh hư ng đ n huy t áp m ch đ p : (1) th tích máu t ng c a tim và (2) S thay đ i trương l c(kh năng co giãn hoàn toàn ) c a cây đ ng m ch.Th 3,y u t kém quan tr ng hơn
Hình 15-1. Đư ng cong th tích-áp l c c a h th ng đ ng m ch
và tĩnh m ch, biê di n s kích thích hay c ch h giao c m tác
đ ng lên h th ng tu n hoàn
0
0
20
40
60
80
100
120
140
500 1000 1500 2000 2500 3000 3500
Th tích(ml)
Kích thích giao c m
c ch giao c m
H th ng đ ng m ch
H th ng tĩnh m ch
Th tích bình thư ng
Hình15-2. nh hư ng lên huy t áp trong lòng m ch khi truy n
vào đo n tĩnh m ch m t th tích máu và sau đó rút ra lư ng máu
thêm vào đ ch ng minh nguyên t c c a s căng trương l c
0 0
12 10 8 6 4 2 14
60 40
Phút
Duy trì trương
l c
Duy trì trương l c
Trang 3Các đư ng b t thư ng c a áp l c đ y máu
Trong m t vài trư ng h p b nh lí c a h tu n hoàn gây nên các đư ng b t thư ng c a huy t áp đ ng m ch thêm vào đó là s thay đ i c a áp l c đ y máu Đ c
bi t,trong các tình tr ng như h p đ ng m ch ch ,còn ng
đ ng m ch,h van đ ng m ch ch ,m i tình tr ng b nh lí
đư c mô t trong hình 15.4 ngư i h p van đ ng m ch ch ,đư ng kính c a van đ ng
m ch ch khi m b h n ch rõ ràng và áp l c m ch ch đ p cũng
gi m rõ b i vì dòng máu đi ra b gi m khi qua van b h p đó
b nh nhân còn ng đ ng m ch,m t n a lư ng máu ho c nhi u hơn bơm vào m ch ch b ng tâm th t trái ngay l p t c
ch y vè phía sau thông qua ng đ ng m ch vào đ ng m ch ph i
và các m ch máu c a ph i,như v y huy t áp tâm trương s xu ng
r t th p trư c khi có nh p tim ti p theo,
b nh nhân h ch ,van đ ng m ch ch m t đi ho c không
đóng hoàn toàn.Vì v y,sau m i nh p tim,máu v a đư c bơm vào
đ ng m ch ch ngay l p t c s ph t ngư c l i tâm th t trái.D n
đ n áp l c m ch ch có th rơi v 0 gi a các nh p tim.Và s không
có đư ng khuy t c a m ch ch đ p vì không có van ch đóng
S lan truy n c a áp l c đ y máu ra các m ch máu ngo i biên
Trong th i kì tâm thu,tim t ng máu ra đ ng m ch
ch ,ban đ u ch có đo n g n c a đ ng m ch ch tr nên căng giãn b i vì quán tính c a máu ngăn c n s
di chuy n đ t ng t c a máu trên t t c m i con
đư ng đ n ngo i vi.Tuy nhiên,s gia tăng áp l c
đo n g n đ ng m ch m t cách nhanh chóng s vư t lên quán tính này và dòng máu su t đ ng m ch,như
hình 15-5.Hi n tư ng này đư c g i là s lan truy n
c a áp l c đ y máu trong các đ ng m ch.T c đ c a
s lan truy n này là 3-5cm/s trong các đ ng m ch thư ng và 7 đ n 10m/s trong các đ ngnm ch l n hơn
và 15-35m/s đ i v i các đ ng m ch nh
N h ì n c h u n g , đ o n m ch có s duy trì trương l c càng t t thì
t c đ lan truy n càng bé và đi u này gi i thích vì sao s lan truy n ch m trong đ ng m ch ch và các đ ng m ch càng nh
xa thì s lan truy n l i càng nhanh hơn.T i đ ng m ch ch ,t c
đ c a s lan truy n áp l c đ y máu là g p 15 ho c nhi u hơn
so v i tóc d c a dòng máu vì áp l c đ y máu đơn gi n là s di chuy n c a dòng áp l c bao g m c s di chuy n t ng th c a th tích máu ti n v ch m phía trư c
Áp l c đ y máu nh d n các đ ng m ch nh ,các
ti u đ ng m ch và các mao m ch Hình 15.6 mô t các thay đ i trong đư ng c a áp l c đ y máu cũng như s đ y máu đi
đ n các m ch máu ngo i vi.Chú ý đ c bi t 3 đư ng cong nơi mà
cư ng đ c a m ch đ p tr nên
l à đ c t í n h t n g m á u t t i m t r o n g t h i k ì
t â m t h u
N h ì n c h u n g , t h t í c h m á u t n g c à n g l n , l ư n g
m á u c n p h i c h a t r o n g c â y đ n g m c h c à n
l n t r o n g m i n h p t i m v à v ì v y n ê n á p l c
c à n g t ă n g c a o v à h m n h t r o n g s u t k t â m
t h u , đ i u n à y l à m c h o á p l c đ y m á u c à n g
t ă n g N g ư c l i , t r ư ơ n g l c m c h c à n g k é m thì áp
l c tăng lên m nh cho m t lân t ng máu ra đ ng m ch.Ví d ,m t
trư ng h p đư c ch ng minh đư ng cong cao gi a hình
15-4,áp l c đ y máu ngư i già đôi khi tăng đ n g p 2 l n so v i
bình thư ng b i vì các đ ng m ch tr nên c ng ch c hơn do tình
tr ng xơ c ng m ch và vì v y nên s d n đ n gi m trương l c
H u qu ,áp l c đ y máu thì đư c xác đ nh tương đương b i
t l c a th tích máu t ng ra trên kh năng thích ng c a cây
đ ng m ch.trong các đi u ki n c a h tu n hoàn thì m t trong
hai y u t cũng có th nh hư ng đ n áp l c đ y máu:
Áp l c đ y máu = Th tích máu t ng/S duy trì trương l c
c a đ ng m ch
Hình15-3. Đư ng bi u di n nh p c a huy t áp t i nhánh lên đ ng m ch ch.
Giây
0 0.2 0.4 0.6 0.8 1.0 1.2 1.4 1.6 1.8 2.0
120
80
60
40
tăng t t đ n đ nh Khuy t
sâu
S gi m c p s mũ k tâm trương (may be distorted by
reflected wave)
Đư ng lên s c
Hình 15-4. Huy t áp ngư i bình thư ng và b nh lí
160
120
80
160
120
80
40
0
Bình thư ng
Bình thư ng
Còn ng
đ ng m ch Ph t ngư c đ ng m ch
Xơ v a đ ng m ch H p đ ng m ch
Trang 4Figure 15-5. Sơ đ bi u di n s di chuy n c a áp l c đ y máu
trong lòng đ ng m ch ch
Các dòng phía trư c
Figure 15-6. Đư ng cong bi u di n s thay đ i áp l c đ y máu
thay đ i theo kích thư c m ch máu
Th i gian(giây)
Đi m khuy t
Đ ng m ch quay
m ch
Mao m ch
Tâm trương
Đo n lên đ ng m ch ch
Đ ng m ch đùi Tâm thu
d n d n kém hơn các m ch máu nh hơn, các ti u đ ng
m ch,đ c bi t các mao m ch.Trong th c t ,ch lúc nào nh p
đ p c a đ ng m ch ch m nh t i đa ho c các ti u đ ng m ch
có th giãn n t t thì lúc đó nh p đ p các mao m ch m i có
th theo dõi đư c
S gi m t t c a nh p đ p ngo i biên g i là s s t gi m
c a áp l c đ y máu.Nguyên nhân c a s s t gi m này là do 2 v n
đ :s c c n c a dòng máu ch y trong m ch và s duy trì trương
l c c a m ch máu.S c c n làm gi m l c đ y vì m t lư ng máu
nh c n ch y v phía trư c khi có nh p đ p đ căng lên c a đo n phía trư c.S c c n càng l n thì càng khó cho dòng máu ch y.S duy trì trương l c m ch làm gi m l c đ y vì m ch máu càng thích
ng t t thì lư ng máu càng l n đư c đ y v phía trư c do s u gia tăng áp l c.Vì v y,c p đ c a s gi m h u như là m t ph n
tr c ti p c a k t qu s c c n nhân kh năng thích ng
CÁCH ĐO HUY T ÁP TÂM THU VÀ HUY T ÁP TÂM TRƯƠNG TRÊN LÂM
SÀNG
Không có tính th c hành n u s d ng b n ghi huy t áp th mà yêu c u kim l ng vào bên trong lòng m ch đ đo huy t áp đ ng
m ch hàng ngày trên ngư i,m c dù cách này có th s d ng khi
c n thi t trong các nghiên c u đ c bi t.Thay vào đó,các ch ng minh lâm sàng đo đư c huy t áp tâm thu và tâm trương b ng
cách gián ti p ,thư ng thư ng s d ng phương pháp nghe m ch
Phương pháp nghe m ch.Hình 15-7 mô t phương pháp nghe
m ch đ thu huy t áp đ ng m ch th i kì tâ mthu và tâm trương.M t ng nghe đư c đ t vào đư ng đi c a đ ng m ch và băng huy t áp đư c qu n quanh ph n dư i c a cánh tay.Mi n
là băgn v n ti p t c ép ch t vào cánh tay v i m t l c bé đ có
th ép cào đ ng m ch cánh tay đ n khi không nghe th y m ch
đ p.Tuy nhiên,khi áp l c băng đ l n g n v i áp l c c a nh p đ p
c a m ch vào đ ng m ch cánh tay thì s nghe th y m t ti ng
đ p.Ti ng đ p này g i là ti ng đ p Korotkoff,đư c đ t tên sau khi Nikolai korotkoff,nhà v t lí h c ngư i Nga mô t vào năm 1905
Ti ng đ p Kotorkoff đư c cho là t o nên b i dòng máu ph t thành tia khi đi qua đo n h p c a m ch máu và b i s rung lên
c a thành m ch.S ph t này do dòng chuy n đ ng h n lo n c a dòng máu xa băng đo,và s u chuy n đ ng h n lo n này gây nên s rung l c nghe đư c qua ng nghe
Đo huy t áp b ng phương pháp nghe này thì huy t áp đ u tiên thu đư c t i băng huy t áp s là huy t áp tâm thu.Mi n là áp l c
c a băng đo cao hơn so v i huy t áp tâm thu,đ ng m ch cánh tay
v n s t gi m vì v y không có tia máu ph t xu ng các đ ng m ch phía dư i th p hơn trong su t quá trình vòng huy t áp.Vì v y,không
có ti ng Korotkoff nào nghe đư c các đ ng m ch phía dư i.Nhưng sau đó,áp l c băng đo d n d n gi m xu ng.V a ngay khi áp l c băng đo xu ng t i huy t áp tâm thu(đi m B,
Trang 5Huy t áp tâm trương đo b ng cách đ t catheter lòng m ch.Khi áp l c băng đo
gi m xu ng ít hơn vài mmHg n a,đ ng m ch không còn b th t ch t trong th i kì tâm trương,đi u đó có nghĩa r ng các y u t cơ b n làm nên ti ng đ p(ti ng
c a dòng máu
ch y qua đo n m ch co th t) không còn xu t hi n.Vì
v y,ti ng đ p hoàn toàn không còn xu t hi n.Các nhà lâm sàng tin r ng huy t áp mà khi ti ng đ p Korotkoff hoàn toàn bi n m t có th đư c xem như huy t áp trong
th i k tâm trương ,ngo i tr trong trư ng h p s bi n
m t c a ti ng đ p đư c xác nh n theo cách không đáng tin c y b i vì ti ng đ p có th v n còn nghe th y th m chí sau khi x h t hoàn toàn hơi trong băng huy t áp
Phương pháp nghe đ xác đ nh huy t áp tâm thu
và tâm trương này thì không chính xác tuy t đ i,tuy nhiên,nó cho giá tr trong vòng 10% c a cách đo b ng
g n catheter tr c ti p vào trong lòng m ch
Tr s huy t áp đ ng m ch bình thư ng đươc đo b ng phương pháp nghe
m ch Hình 15-8 mô t giá tr trung bình c a huy t áp
tâm thu và tâm trương theo tu i.Huy t áp thì tăng lên theo đ tu i do nh hư ng c a tu i lên cơ ch
ki m soát huy t áp.Chúng ta s th y trong chương 19
r ng th n là y u t cơ b n ban đ u trong ki m soát huy t áp kéo dài,và th n cũng đư c bi t đ n s thay
đ i rõ r t v ch c năng,đ c bi t là sau tu i 50
Có s tăng nh trong huy t áp tâm thu thư ng
x y ra sau tu i 60.S tăng này nguyên nhân do
gi m kh năng co giãn hay tr nên c ng hơn,ch y u nguyên nhân do xơ v a.H u qu cu i cùng là tăng huy t áp tâm thu v i s tăng lên c a hi u s huy t áp,như đã gi i thích phía trên
Ý nghĩa c a huy t áp đ ng m ch Huy t
áp đ ng m ch là trung bình c a áp l c lên đ ng
m ch đo trên t ng mili giây qua mili giây trong m t kho ng th i gian.Nó đư c s d ng
Figure 15-7. Phương pháp đo huy t áp tâm thu,tâm trương trên
lâm sàng
120
160
20
mmHg
60
Giây
Ti ng nghe
A
A
B
B
C
C
D
D
80
100
120
140
Figure 15-8. S thay đ i huy t áp tâm thu,tâm trương,trung bình theo tu i.Đư ng vi n quanh ch gi i h n quanh giá tr bình thư ng.
0 0
150
100 200
60 40
Tu i 50
Tâm thu Trung bình
Tâm trương
Hình 15-7), máu b t đ u ch y qua đ ng m ch phía dư i băng
đo trong su t đ nh c a huy t áp tâm thu và b t đ u nghe âm thanh
khe kh t đ ng m ch cánh tay đ ng th i v i nh p tim.Ngay khi
nh ng ti ng đ p đ u tiên đư c nghe th y,m c huy t áp đư c ch
ra trên áp k đư c n i v i băng đo là giá tr c a huy t áp tâm thu
Áp l c trong băng đo ti p t c gi m xu ng,ti ng đ p Korotkoff
thay đ i v ch t lư ng,nghe gi m hơn v s xoáy m nh vào thành
đ ng m ch cũng như v nh p đi u hay cư ng đ Cu i cùng,khi
huy t áp t i băng đo h xu ng g n v i giá tr huy t áp tâm trương
,âm thanh nghe đư c đ t ng t thay đ i v m c ch n l i(muffed
quality) (đi m C,hình 15-7).C n chú ý r ng áp l c huy t áp k khi
ti ng đ p Korotkoff thay đ i v m c b ch n,và huy t áp lúc này
tương đương v i huyêt áp tâm trương,m c dù có hơi nh nh hơn
Trang 6máu đ ch y v tim t tĩnh m ch ngo i vi.Vì v y,chúng ta th o lu n
v s đi u ch nh c a áp l c tâm nh ph i sâu hơn chương 20
v i s liên h v i ch c năng t ng máu c a tim
Áp l c tâm nhĩ ph i bình thư ng là kho ng 0mmHg,cân
b ng v i áp l c khí quy n xung quanh cơ th Áp l c này có th tăng đ n 20-30mmHg dư i các tình tr ng b t thư ng,ví d như (1) suy tim r t n ng ho c(2) sau khi truy n m t kh i lư ng máu quá l n,làm tăng t ng th tích máu và gây nên tình tr ng th a
d ch làm quá t i dòng máu ch y v tim t các tĩnh m ch ngo i
vi
Gi i h n th p nh t c a áp l c tĩnh m ch trung tâm là kho ng -3- -5mmHg dư i áp su t khí quy n,th mà cũng t o nên áp l c trong khoang l ng ng c bao quanh tim.Áp l c tâm nhĩ ph i giá
tr th p như v y khi tim không có kh năng t ng máu ho c khi máu ch y v tim t tĩnh m ch ngo i vi gi m m nh ,ví d như sau
m t tình tr ng xu t huy t n ng
S c c n tĩnh m ch và áp l c tĩnh
m ch ngo i vi
Các tĩnh m ch l n có s c c n nh đ n m c mà dòng máu khi mà chúng đã căng giãn thì s c c n c a chúng g n như b ng không
và cũng không có s quan tr ng Tuy nhiên,hình 15-9 cho th y
h u h t các tĩnh m ch l n đi vào ng c đ u đư c ép r t nhi u
đi m do các mô bao quanh nên dòng máu b c n tr t i các đi m này.Ví d tĩnh m ch b t ngu n t cánh tay thì b ép b i các góc
h p qua khoang gian sư n th nh t.Tương t như v y,áp l c trong tĩnh m ch c thư ng gi m th p đ n m c áp su t khí quy n bên ngoài c làm cho nh ng tĩnh m ch này x p l i.Cu i cùng,h tĩnh m ch xuyên su t b ng cũng thư ng b ép b i các t ng và
t ch c khác nhau trong b ng
trong k tâm thu hơn thì tâm trương,vì v y,huy t áp đ ng m ch
v n g n v i huy t áp tâm trương hơn so v i tâm trương trong su t
chu k ho t đ ng c a tim.Giá tr c a huy t áp đ ng m ch thì đư c
xác đ nh b ng kho ng 60% giá tr huy t áp tâm trương và 40%
giá tr huy t áp tâm thu.Hình 15-8 ch ra tr ng giá tr huy t
áp(hình màu xanh dương) t t c các l a tu i thì g n v i huy t
áp tâm trương hơn so v i huy t áp tâm thu.Tuy nhiên,khi nh p
tim quá cao,,th i k tâm trương b ng n l i và tr s huy t áp thì
càng g n hơn so v i giá tr huy t áp trung bình
Tĩnh m ch và các ch c năng c a chúng
Tĩnh m ch là con đư ng d n máu v tim,tuy nhiên chúng cũng
đ m nhi m các ch c năng đ c bi t khác c n thi t cho s ho t
đ ng c a h tu n hoàn.S quan tr ng đ c bi t đó là kh
năng co và giãn và b ng cách đó có th ch a đ ng m t th
tích máu nh ho c l n khi c n thi t theo nhu c u c a h tu n
hoàn.Các tĩnh m ch ngo i vi cũng có th đ y máu đi b ng cách
cũng đư c g i là “bơm tĩnh m ch” và chúng th m chí cũng
giúp đi u hoà lư ng máu ra t tim,m t ch c năng m r ng r t
quan tr ng đư c mô t chi ti t trong chương 20
Áp l c tĩnh m ch-huy t áp tâm nhĩ ph i( Áp l c tĩnh
m ch trung tâm) và áp l c tĩnh m ch ngo i vi
Đ hi u rõ v các ch c năng c a tĩnh m ch,đi u c n thi t đ u tiên
là bi t v áp l c tĩnh m ch và cách xác đ nh nó
Máu t t t c các tĩnh m ch h th ng đ v tâm nhĩ ph i c a
tim,vì v y,áp l c trong tâm nhĩ ph i đư c g i là áp l c tĩnh m ch
trung tâm
Áp l c tâm nhĩ ph i thì đư c đi u ch nh b ng s cân b ng
gi a(1) kh năng t ng maú c a tim ra kh i tâm nhĩ ph i và
tâm th t vào ph i và (2) chi u đ y máu th các tĩnh m ch
ngo i vi v tâm nhĩ ph i.N u tim ph i bơm máu kho ,áp l c
nhĩ ph i s gi m.Trái l i,s suy y u c a tim làm áp l c nhĩ
ph i tăng cao.Cũng như v y,các h u qu gây nên dòng ch y
nhanh váo tâm nhĩ ph i t các tĩnh m ch ngo i vi s làm tăng
áp l c nhĩ ph i.M t vài y u t có th tăng lư ng máu t tĩnh
m ch tr v và b ng cách đó làm tăng áp l c nhĩ ph i là:(1)
s gia tăng th tích máu,(2) s u gia tăng trương l c c a các
tĩnh m ch l n kh p cơ th do k t qu c a vi c gia tăng áp l c
tĩnh m ch ngo i vi và (3) s giãn n c a các ti u tĩnh m ch,s
làm gi m s c c n ngo i vi và làm cho dòng máu t đ ng
m ch ch y sang tĩnh m ch.Các y u t nh hư ng đ n áp l c
nhĩ ph i cũng góp ph n đi u hoà lư ng máu t tim vì lư ng
máu t ng c a tim ph thu c vào c kh năng bơm máu c a
tim và chi u hư ng c a
Hình 15-9.Các đi m ép làm cho tĩnh m ch u n cong khi đ vào
khoang ng c
Áp su t khí quy n
c gi m
đi m u n c a m ch t i xương sư n tĩnh m ch nách
Áp l c trong khoang l ng
ng c = –4
mm Hg
Tĩnh m ch
ch b ng
Trang 7Áp l c tr ng l c gi m theo chi u dài c a cánh tay và sau đó đư c xác đ nh b ng kho ng cách dư i các xương sư n Vì v y,n u
s khác nhau v tr ng l c gi a các xương sư n và bàn tay là 29mmHg thì áp l c tr ng l c thêm 6mmHg n a do s u co ép
c a tĩnh m ch khi qua các xương sư n ,t ng kho ng 35mmHg
đ i v i các tĩnh m ch bàn tay Tĩnh m ch c m t ngư i tư th đ ng th ng gi m g n như hoàn toàn trên m i hư ng v s b i vì áp su t khí quy n bên ngoài c S s t gi m này do áp l c trong các tĩnh m ch này
d ng m c 0 d c theo toàn b chi u dài.B t k s căng giãn nào gây nên
s tăng áp l c trên m c này đ u làm cho đ giãn r ng các tĩnh
m ch và cho phép các tĩnh m ch này gi m v 0 do áp l c c a dòng ch y c a máu.H u qu là b t c s căng giãn nào làm cho áp l c tĩnh m ch c gi m dư i m c 0 làm tĩnh m ch x p hơn n a,làm cho tăng s c c n c a chúng và làm cho áp l c tr
v 0 Tĩnh m ch trong s , m t khác,chúng trong khoang c
đ nh không th giãn n (th tích h p s ) và chúng không th co
g n.H u qu là,áp l c tiêu c c có th t n t i trong xoang tĩnh
m ch c a đ u, tư th đ ng,áp l c tĩnh m ch xoang tĩnh m ch
d c trên đ nh c a
áp l c,vì v y ít nh t,chúng cũng thay
đ i(collapse) b t m t ph n đ thành d ng tr ng
ho c d ng khe.Cho các nguyên nhân khác,các
tĩnh m ch l n thư ng đ ngh m t vài s c c n
đ n dòng máu ch y,và vì v y,áp l c trong các
tĩnh m ch nh hơn ngo i vi ngư i thì n m
trong kho ng +4-+6mmHg cao hơn so v i áp l c
trong tâm nhĩ ph i
nh hư ng c a áp l c nhĩ ph i lên áp l c tĩnh m ch ngo i
vi.Khi áp l c trong nhĩ trái tăng lên cao trên gái tr bình thư ng
c a nó là 0mmHg,máu s b t đ u ch y ngư c v phía các tĩnh
m ch l n.S ch y ngư c này c a máu s làm n i r ng các
tĩnh m ch,và th m chí các đi m u n cong c a tĩnh m ch s m
r ng khi áp l c nhĩ trái tăng lên trên +4-+6mmHg.Sau đó,khi áp
l c nhĩ trái ti p t c tăng cao hơn n a,s tăng lên gây nên m t s
gia tăng tương ng áp l c tĩnh m ch ngo i vi chi và các ph n
khác.Vì timtr nên y u đi rõ r t đ gây nên áp lwucj nhĩ trái tăng
lên đ n +4-+6mmHg.Áp l c tĩnh m ch ngo i vi thì không tăng lên
đáng k th m chí trong giai đo n s m c a b nh suy tim mi n là
b nh nhân trong tr ng thái ngh ngơi
nh hư ng c a áp l c b ng lên áp l c tĩnh
m ch chân Áp l c trong b ng c a m t ngư i tư th
n m trung bình kho ng +6mmHg,tuy nhiên, ph n mang thai
hay ngư i béo phì,kh i u l n trong b ng ,c trư ng thì áp l c
nàyo ó th lên đ n +15-+30mmHg.Khi áp l c b ng tăng
cao,áp l c các tĩnh m ch chân cũng tăng lên cao hơn áp
l c b ng trư c khi các tĩnh m ch trong b ng giãn r ng và
cho phép dòng máu ch y t chân v tim.Vì v y,n u áp l c
b ng là 20mmHg thì ít nh t áp l c tĩnh m ch đùi cũng kho ng
20mmHg
nh hư ng c a áp l c tr ng
l c lên áp l c tĩnh m ch
Trong b t k cơ th nào,nư c phơi bày ra không khí,áp l c b
m t c a nư c cân b ng v i áp su t khí quy n,tuy nhiên,áp l c
này tăng lên 1mmHg khi đ cao tăng 13,6mm.K t qu áp l c này
t tr ng lư ng c a nư c và đư c g i là áp l c tr ng l c hay áp l c
thu tĩnh.Áp l c tr ng l c cũng x y ra h th ng m ch máu trong
cơ th ngư i do tr ng l c c a máu trong m ch,hình 15-10.Khi
m t ngư i đ ng,áp l c tâm nhĩ ph i kho ng 0mmHg vì tim
bơm máu vào các đ ng m ch đ y máu h u qu tích t thêm t i
đi m này.Tuy nhiên, ngư i l n tư th đ ng yên,áp l c các
tĩnh m ch bàn chân thì kho ng +90mmHg đơn gi n vì tr ng
lư ng c a máu trong các tĩnh m ch gi a tim và 2 chân.Áp l c
tĩnh m ch các m c khác nhau c a cơ th có giá tr kho ng
gi a 0 và 90mmHg tĩnh m ch cánh tay,áp l c tĩnh m ch
xương sư n cao nh t kho ng 6mmHg do s co ép c a tĩnh
m ch d i đòn khi đi qua nh ng khoang gian sư n này
Hình 15-10: nh hư ng c a áp l c tr ng l c lên áp l c h th ng tĩnh m ch trong cơ th m t ngư i tư th đ ng
Xoang tĩnh
m ch−10
mm Hg
0 mm Hg
0 mm Hg +6 mm Hg +8 mm Hg
+22 mm Hg +35 mm Hg
+40 mm Hg
+90 mm Hg
Trang 8N u m t ngư i đ ng yên hoàn toàn,bơm tĩnh m ch không ho t đ ng,và áp l c tĩnh m ch ph n th p c a chân tăng lên đ đ y giá tr c a tr ng lư ng là 90mmHg trong kho ng 30s.Áp l c trong các mao m ch cũng tăng m nh,do d ch ch y
ra t h tu n hoàn vào kho ng k K t qu là,chân sưng lên và
th tích máu gi m.Hơn n a,10-20% c a th tích máu có th m t
t h tu n hoàn trong vòng 15-30 phút tư th đ ng yên,và có
th d n đ n ng t x u trong m t vài trư ng h p như m t binh sĩ
đ ng nghiêm hoàn toàn.Tình hu ng này có th đ phòng b ng cách đơn gi n g p chân đ co các cơ co m t cách có c hu kì
và g p nh đ u g i,đ làm cho bơm tĩnh m ch ho t đ ng
H van tĩnh m ch thi u h t và tình tr ng giãn tĩnh
m ch chân H th ng van tĩnh m ch có th tr nên thi u h t
ho c th m chí b phá hu khi mà các tĩnh m ch căng giãn quá
m c do s quá t i áp l c trong tu n cu i ho c tháng cu i ph
n mang thai,ho c m t ngư i ph i làm vi c tư th đ ng lâu.S căng c ng c a tĩnh m ch tăng lên nh ng ph n giao(b t chéo nhau) c a các đo n,nhưng các lá van c a tĩnh m ch thì không tăng lên v kích c Vì v y,các lá van không còn đóng kín hoàn toàn.Khi mà s không đóng kín này x y ra,áp l c trong tĩnh
m ch chân tăng lên m nh do s t gi m kh năng đ y máu c a tĩnh m ch,s làm tăng kích thư c c a tĩnh m ch và cu i cùng làm phá hu hoàn toàn ch c năng c a tĩnh m ch.Vì v y gây nên tình tr ng giãn tĩnh m ch,v i đ c đi m là tĩnh m ch dư i da giãn
r ng,l i ra hình c toàn b chân,đ c bi t là ph n th p c a chân
Khi m t ngư i b giãn tĩnh m ch ch c n đ ng lâu hơn vài phút,áp
l c c a các tĩnh m ch và mao m ch tăng cao và làm cho thoát
d ch t trong các mao m ch gây nên tình tr ng phù chân kéo dài.Phù này có th làm h n ch lư ng d ch và ch t dinh dư ng
h p lí khu ch tán t mao m ch đ nuôi các t bào cơ và da,vì
v y cơ tr nên y u và da tr nên ho i t và loét.Đi u tr t t nh t
là đ t chân đ cao ít nh t là ngang m c tim.Dùng t t k p ch t
ho c t t ép ch t vào chân cũng có th h n ch phù và h u qu
c a chúng
Đo lư ng áp l c tĩnh m ch trên lâm sàng Áp l c tĩnh
m ch thư ng đư c ư c lư ng đơn gi n b ng theo dõi
m c c a s căng giãn c a các tĩnh m ch ngo i vi,đ c bi t
là tĩnh m ch c nh.Ví d ,trong tư th ng i,tĩnh m ch c nh không bao gi căng giãn trong tr ng thái ngh ngơi c a ngư i bình thư ng.Tuy nhiên,khi áp l c nhĩ ph i b t đ u tăng lên đ n 10mmHg,ph n th p c a tĩnh m ch c nh b t
đ u căng lên và khi áp l c nhĩ ph i m c 15mmHg,đi u
c n thi t là t t c các tĩnh m ch c đ u căng giãn lên
Đ o l ư n g t r c t i p á p l c t ĩ n h m c h v à
áp l c n h ĩ t r á i Á p l c t ĩ n h m c h c ó t h đ o
t r c t i p
não là kho ng -10mmHg b i vì s c hút thu tĩnh gi a đ nh c a h p s và n n s Vì v y,n u xoang tĩnh
m ch đư c m ra trong ph u thu t,khí có th tràn vào ngay l p
t c trong h th ng tĩnh m ch;khí có th tràn xu ng tim và gây
nên t c m ch khí và d n đ n t vong
nh hư ng c a y u t tr ng l c lên áp l c đ ng
m ch và nh ng áp l c khác Y u t tr ng l c cũng nh
hư ng đ n các ti u đ ng m ch hay các mao m ch ngo i vi.Ví d ,
m t ngư i đ ng,giá tr c a áp l c đ ng m ch kho ng 100mmHg
m c tim và áp l c đ ng m ch chân kho ng 190mmHg.Vì
v y,khi m t ngư i tr ng thái mà áp l c tĩnh m ch kho ng
100mmHg,tr ng thái này nói chung nghĩa là 100mmHg là áp
l c m c tr ng l c c a tim nhưng không nh t thi t nơi
khác các đ ng m ch
Van tĩnh m ch và “Bơm tĩnh
m ch” : nh hư ng c a chúng
lên áp l c tĩnh m ch
Không có van tĩnh m ch,áp l c tr ng l c nh hư ng gây nên áp
l c tĩnh m ch chân luôn là kho ng 90mmHg tư th đ ng.Tuy
nhiên,m i l n bàn chân di chuy n,m t l n co cơ và ép vào tĩnh
m ch trong ho c k sát cơ có th ép máu ch y ra kh i tĩnh
m ch.Tuy nhiên,các van tĩnh m ch,mô t hình 15-11 ,đư c
s p x p nên hư ng c a dòng máu tĩnh m ch luôn ch y m t chi u
v tim.H u qu là,m i l n m t ngư i chuy n đ ng chân ho c
th m chí căng cơ chân,m t lư ng máu nh t đ nh đư c đ y v
tim.H th ng đ y máu này đư c bi t đ n như “bơm tĩnh m ch”
hay “bơm cơ”,và nó có đ kh năng mà dư i hoàn c nh bình
thư ng,áp l c tĩnh m ch chân c a ngư i đang bư c đi v n ít
hơn so v i
+20 mm Hg
Hình 15-11:H th ng van tĩnh m ch chân
tĩnh m ch sâu
L tĩnh
m ch
b m t tĩnh m ch
Van
Trang 9Ch c năng d tr máu c a các tĩnh
m ch
Như đã nh c đ n chương 14,hơn 60% th tích máu c a h tu n hoàn n m trong h th ng tĩnh m ch.Do v y,cũng do m ng tĩnh
m ch ph c t p nên h th ng tĩnh m ch đư c g i là “b ch a máu” c a h tu n hoàn
Khi máu m t đi t cơ th ,và huy t áp b t đ u gi m,các
nh n c m th n kinh xoang c nh hay các b ph n nh n
c m huy t áp khác c a h th ng tu n hoàn(đã đư c th o lu n chương 18).Các tín hi u này,d n truy n v não và tu s ng,h u
h t thông qua h th n kinh giao c m,làm cho chúng co l i.H
th ng này làm gi m tính “chùng” c a m ch máu trong h tu n hoàn do tình tr ng m t máu Hơn n a,th m chí sau khi m t 20%
t ng lư ng máu,các ch c năng c a h tu n hoàn g n như bình thư ng do s đi u ti t c a ch c năng d tr máu c a h tĩnh
m ch
Kho ch a máu chuyên bi t
M t ph n nh t đ nh c a h tu n hoàn r t l n và ph c t p đ n n i chúng đư c g i là các b ch a máu chuyên bi t,các b ch a này bao g m(1):lách v i ch c năng đôi khi có th gi m kích thư c đ
đ ti t ra g n 100ml máu đ n các ph n khác c a h tu n hoàn
(2)gan:các xoang gan có th gi i phóng ra m t vài trăm ml máu vào ph n còn l i c a h tu n hoàn.(3):tĩnh m ch ch b ng có th đóng góp g n 300ml và (4)các m ng lư i đám r i tĩnh m ch dư i da,cũng có th đóng góp vài trăm ml máu.Tim và ph i,tuy không
ph i là m t ph n c a h ch a máu nhưng cũng nên cân nh c
đ n ch c năng ch a máu c a chúng.Ví d ,tim co l i trong khi kích thích th n kinh giao c m và b ng cách này có th góp đ n 50-100ml máu,ph i cũng có th đóng góp đ n 100-200ml máu khi
áp l c m ch ph i gi m xu ng th p
Lách-kho d tr h ng c u
Hình 15-13 cho th y lách đư c chia làm 2 ph n đ d tr máu:các xoang tĩnh m ch và ph n mô.Các xoang có th ph ng lên gi ng như các ph n khác c a h tĩnh m ch đ c t tr toàn b máu Trong mô lách,các mao m ch thì cho máu th m qua,bao g m các t bào h ng c u,máu r ra t các thành c a mao m ch vào các
m t xích n m ngang kh p nhau,t o nên mô lách màu đ Các t bào h ng c u thì n m trong các m t xích này,trong khi d ch huy t tương ch y trong các xoang tĩnh m ch và vào h th ng tu n hoàn chung.H u qu là mô lách gi ng như m t kho đ c bi t có th d
tr m t lư ng l n các t bào h ng c u
d dàng b ng vi c chèn m t cái kim tr c ti p vào tĩnh m ch n i
v i b n ghi áp l c.Nghĩa duy nh t là b ng cách này thì áp l c nhĩ ph i có th đo chính xác b ng chèn m t catheter vào tĩnh
m ch ngo i vi và vào trong nhĩ ph i.Áp l c đo đư c b ng cách
đ t catheter tĩnh m ch trung tâm thư ng đư c s d ng trong
m t vài b nh nhân tim m ch n i trú đ cung c p s đánh giá liên
t c v kh năng ho t đ ng c a tim
M c áp l c tham kh o cho vi c đo lư ng áp l c tĩnh
m ch và các áp l c khác c a h tu n hoàn Đ th o lu n nên đi m này,chúng ta thư ng đã nh c đ n áp l c nhĩ
ph i b ng 0mmHg và huy t áp đ ng m ch là 100mmHgT u y
n h i ê n , c h ú n g t a c h ư a đ c p đ n m c t r n g l c
t r o n g h t u n h o à n m à á p l c c ó l i ê n q u a n
đ n C ó 1 đ i m t r o n g h t u n h o à n m à y u t á p
l c t r n g l c b t h a y đ i d o t ư t h c a m t n g ư i
k h o m n h k h ô n g l à m t h a y đ i s đ o l ư n g á p
l c n à y l n h ơ n 1 - 2 m m H g Đ ó l à đ i m g n m c c
a v a n 3 l á , m ô t t i c h g i a o h ì n h 1 5 - 1 2 V ì
v y , t t c c á c đ o l ư n g á p l c t u n h o à n t h o
l u n c h ư ơ n g n à y đ ư c á m c h t i m c n à y , l à
m c m à đ ư c g i l à m c á p l c t h a m k h o
Do ít b nh hư ng c a y u t tr ng l c t i van 3 lá nên tim t đ ng ngăn ch n s thay đ i rõ r t c a tr ng l c lên
đi m tham kh o này theo cách sau:
N u áp l c van 3 lá tăng nh trên m c bình thư ng,th t
ph i s đ đ y m t lư ng l n hơn bình thư ng,làm cho tim
đ p nhanh hơn và t đó làm gi m áp l c van 3 lá v m c bình thư ng.Theo đó,n u áp l c gi m thì th t ph i đ v a đ máu,làm cho nó đ p ch m hơn và máu kìm l i trong h tĩnh
m ch cho đ n khi áp l c van 3 lá nâng lên v m c bình thư ng.Nói cách khác,tim ho t đ ng gi ng quy t c feedback
c a áp l c t i van 3 lá Khi m t ngư i n m ng a,van 3 lá v trí g n như chính xác b ng 60% theo chi u dày c a l ng ng c,đó chính là
đi m áp l c b ng 0 ngư i tư th n m
If a person stands perfectly still, the venous pump does
not work, and the venous pressures in the lower legs
increase to the full gravitational value of 90 mm Hg in
about 30 seconds The pressures in the capillaries also
increase greatly, causing fluid to leak from the circulatory
system into the tissue spaces As a result, the legs swell
and the blood volume diminishes Indeed, 10 to 20 percent
of the blood volume can be lost from the circulatory
system within the 15 to 30 minutes of standing absolutely
still, which may lead to fainting as sometimes occurs
when a soldier is made to stand at rigid attention This
situation can be avoided by simply flexing the leg muscles
periodically and slightly bending the knees, thus
permit-ting the venous pump to work.
Venous Valve Incompetence Causes “Varicose”
Veins The valves of the venous system may become
“incompetent” or even be destroyed when the veins have
been overstretched by excess venous pressure lasting
weeks or months, which can occur in pregnancy or when
one stands most of the time Stretching the veins increases
their cross-sectional areas, but the leaflets of the valves
do not increase in size Therefore, the leaflets of the valves
no longer close completely When this lack of complete
closure occurs, the pressure in the veins of the legs
increases greatly because of failure of the venous pump,
which further increases the sizes of the veins and finally
destroys the function of the valves entirely Thus, the
person develops “varicose veins,” which are characterized
by large, bulbous protrusions of the veins beneath the skin
of the entire leg, particularly the lower leg.
Whenever people with varicose veins stand for more
than a few minutes, the venous and capillary pressures
become very high and leakage of fluid from the capillaries
causes constant edema in the legs The edema in turn
prevents adequate diffusion of nutritional materials
from the capillaries to the muscle and skin cells, so the
muscles become painful and weak and the skin may even
become gangrenous and ulcerate The best treatment for
such a condition is continual elevation of the legs to a
level at least as high as the heart Tight binders or long
“compression” stockings on the legs also can be of
con-siderable assistance in preventing the edema and its
sequelae.
Clinical Estimation of Venous Pressure Venous
pres-sure often can be estimated by simply observing the degree
of distention of the peripheral veins—especially of the neck
veins For instance, in the sitting position, the neck veins
are never distended in the normal quietly resting person
However, when the right atrial pressure becomes increased
to as much as +10 mm Hg, the lower veins of the neck
begin to protrude, and at +15 mm Hg atrial pressure,
essentially all the veins in the neck become distended
Direct Measurement of Venous Pressure and Right
Atrial Pressure Venous pressure can also be measured
Hình 15-12.Đi m giao nhau đ đo áp l c tu n hoàn(n m g n van
3 lá)
Tâm th t ph i
tâm nhĩ ph i
Đi m giao nhau
t nhiên
Trang 10Các t bào lư i c a lách
Mô lách bao g m r t nhi u đ i th c bào,và h th ng xoang tĩnh m ch đư c liên k t b i các t bào tương t Các t bào này có ch c năng d n d p máu,ho t đ ng ph i h p v i h
th ng th c bào tương t trong các xoang gan.Khi máu b xâm nh p b i các y u t b nh lí,các th c bào lách s nhanh chóng lo i b các m nh v n,vi khu n, v t ký sinh Cũng như v y, trong các b nh lí m n tính,lách s to ra gi ng như các h ch to ra và ho t đ ng v i ch c năng d n d p nhanh chóng
Bibliography Badeer HS: Hemodynamics for medical students. Am J Physiol (Adv Physiol Educ) 25:44, 2001
Bazigou E, Makinen T: Flow control in our vessels: vascular valves make sure there is no way back. Cell Mol Life Sci 70:1055, 2013
Chirinos JA: Arterial stiffness: basic concepts and measurement tech-niques. J Cardiovasc Transl Res 5:255, 2012
Guyton AC: Arterial Pressure and Hypertension. Philadelphia: WB Saunders, 1980
Guyton AC, Jones CE, Coleman TG: Circulatory Physiology: Cardiac Output and Its Regulation. Philadelphia: WB Saunders, 1973
Hall JE: Integration and regulation of cardiovascular function. Am J Physiol (Adv Physiol Educ) 22:s174, 1999
Hicks JW, Badeer HS: Gravity and the circulation: “open” vs. “closed”
systems. Am J Physiol 262:R725, 1992
Kass DA: Ventricular arterial stiffening: integrating the pathophysiol-ogy. Hypertension 46:185, 2005
Kurtz TW, Griffin KA, Bidani AK, et al: Recommendations for blood pressure measurement in humans and experimental animals. Part 2: Blood pressure measurement in experimental animals: a state-ment for professionals from the Subcommittee of Professional and Public Education of the American Heart Association Council
on High Blood pressure Research. Hypertension 45:299, 2005
Laurent S, Boutouyrie P, Lacolley P: Structural and genetic bases of arterial stiffness. Hypertension 45:1050, 2005
O’Rourke MF, Adji A: Noninvasive studies of central aortic pressure.
Curr Hypertens Rep 14:8, 2012
Pickering TG, Hall JE, Appel LJ, et al: Recommendations for blood pressure measurement in humans and experimental animals: Part 1: blood pressure measurement in humans: a statement for profes-sionals from the Subcommittee of Professional and Public Education
of the American Heart Association Council on High Blood Pressure Research. Hypertension 45:142, 2005
t p trung các t bào h ng c u và có th đư c ti t vào h tu n hoàn
chung khi kích thích h th n kinh giao c m làm cho lách và h tĩnh
m ch c a nó co l i.G n 50ml c a các t bào h ng c u non có th
gi i phóng vào h tu n hoàn làm tăng hematocrit lên 1-2%
các ph n khác c a mô lách đư c ví như hòn đ o c a b ch
c u,nơi mà t p trung các t bào b ch c u và đư c g i là “mô tr ng”
đây,các t bào lympho ho t đ ng gióng v i các h ch b ch huy t
lympho.Chúng là m t ph n c a h mi n d ch trong cơ th (chương
35)
Ch c năng d n d p máu,lo i tr các t bào
già c a lách
Các t bào máu thông qua mô lách trư c khi vào h tĩnh
m ch ph i tr i qua s co ép.Vì v y,các h ng c u d v s
không ch u đ ng đư c các ch n thương.Vì lý do đó,r t nhi u
t bào h ng c u b hu ho i trong cơ th s đư c tiêu hu t i
lách.Sau khi các t bào v ,gi i phóng ra hemoglobin và xác
các t bào đư c ăn b i các đ i th c bào lách và quá trình
tiêu hoá th c ăn h p thu ch t dinh dư ng t o nên các t bào
m i
Hình 15-13:C u trúc ch c năng c a lách
Mô lách
Tĩnh m ch
Đ ng m ch Mao m ch Xoang tĩnh m ch
