CHƯƠNG 50 Mắt: I. Cơ chế quang học của sự nhìn

This effect is opposite to the effect in the convex lens, and it causes the peripheral light rays to diverge from the light rays that pass through the center of the lens.. Thus, the con

X The Nervous System: B The Special Senses 635

CÁC NGUYÊN LÝ QUANG H C

Đ hi u đư c h th ng quang h c c a m t, chúng ta c n

n m đư c nh ng nguyên t c cơ b n c a quang h c, bao

g m v t lí v khúc x ánh sáng, tiêu đi m, tiêu c , vv

Đ u tiên nh ng nguyên t c v t lý s đư c trình bày m t

cách ng n g n, sau đó chúng ta s th o lu n v quang

h c c a m t.

Khúc x ánh sáng.

Ch s khúc x c a m t môi trư ng trong su t Ánh

sáng đi trong không khí v i t c đ kho ng 300,000km/s,

nhưng nó s ch m hơn nhi u khi đi trong các môi trư ng trong

su t khác Ch s khúc x c a m t môi trư ng trong su t

là t s gi a t c đ ánh sáng khi đi trong không khí và khi

đi trong môi trư ng trong su t đó Ch s khúc x c a không

khí là 1.00 Do đó, n u ánh sáng đi trong m t lo i th y tinh

v i t c đ là 200,000km/s thì ch s khúc x c a lo i th y

tinh này 300,000 chia cho 200,000, hay 1.50

ch s khúc x c a Hi n tư ng khúc x nh ng tia sáng b m t gi a

hai môi trư ng có ch s khúc x khác nhau Khi

nh ng tia sáng c a m t chùm ánh sáng (như Hình 50-1A) đi

t i g p m t b m t phân cách vuông góc v i hư ng đi c a

chùm ánh sáng, nh ng tia sáng s đi vào môi trư ng th

hai mà không b thay đ i hư ng cũ c a nó Tác đ ng duy

nh t x y ra là t c đ truy n gi m đi và bư c sóng ng n

hơn, như trên hình v mô t kho ng cách gi a các vân sóng b

ng n hơn

N u nh ng tia sáng đi t i m t môi trư ng t o thành góc

v i nó, như mô t trên Hình 50-1B, nh ng tia sáng s b

g p khúc n u ch s khúc x c a hai môi trư ng là khác

nhau Trong hình v , nh ng tia sáng đang đi t không

khí, nơi có ch s khúc x là 1.00, và đi vào m t kh i

th y tinh có ch s khúc x là 1.50 Khi chùm tia sáng

đ u tiên đ n g p b m t chéo góc, b dư i c a chùm tia

s đi vào kh i kính trư c b trên c a chùm tia Các vân

sóng c a ph n trên chùm tia sáng v n ti p t c đi v i v n

t c 300,000km/s, trong khi t c đ c a nó khi đi vào kh i

kính là 200,000km/s S khác nhau v t c đ này là nguyên

nhân khi n cho ph n trên chùm tia đi ra trư c ph n dư i

vì th làm cho các đ nh sóng không đi th ng n a mà g p

khúc sang bên ph i B i vì hư ng đi c a tia sáng luôn

luôn vuông góc v i đư ng vân sáng, nên chi u c a chùm

sáng b b cong xu ng dư i

M t: I Cơ ch quang h c c a s nhìn

S g p khúc c a nh ng tia sáng t i m t ph ng chéo góc chính là s khúc x Chú ý đ c bi t là m c đ khúc x tăng lên như m t hàm s c a (1) t l ch s khúc x c a hai môi trư ng và (2) góc t o b i b m t kính và hư ng đi vào c a vân sáng

Áp d ng nguyên lý khúc x cho các th u kính.

Th u kính l i làm h i t các tia sáng Hình 50-2 th

hi n các tia sáng song song đang đi vào m t th u kính l i Các tia sáng đi xuyên qua đúng đi m trung tâm c a th u kính s vuông góc v i b m t kính, nên vì th , nó xuyên qua th u kính mà không b đ i hư ng Các tia sáng khác s d n đi v phía b c a th u kính, vì th , nh ng tia sáng s t o ra góc càng l n v i b m t kính

Hình 50-1. Các tia sáng đi vào kh i kính có b m t kh i kính v i

các tia sáng (A) và kh i kính có b m t t o chéo góc v i các tia sáng (B) Trong hình, kho ng cách gi a các sóng sau khi đi vào

kh i kính đã ng n đi kho ng hai ph n ba so v i trong không khí

Nó cũng cho th y khi các tia sáng đi t i g p b m t kh i kính chéo góc s b g p khúc

Các vân sóng

A

Hình 50-2. S g p khúc c a các tia sáng m i b m t c a th u kính l i hình c u, đ ng th i các tia sáng song song đã h i t t i tiêu đi m

Ánh sáng t m t ngu n phát xa Tiêu c

Hình 50-3. S g p khúc c a các tia sáng t i m i b m t c a

m t th u kính lõm hình c u, cho th y các tia sáng song song

s b phân kì

Ánh sáng t m t

ngu n phát xa

Hình 50-4 A, Đi m h i t c a các tia sáng song song t o b i

m t th u kính lõm hình c u B, Đư ng h i t c a các tia sáng

song song t o b i m t th u kính l i hình tr

A

B

Các tia sáng càng phía ngoài thì càng b hư ng vào

trung tâm, đó chính là s h i t c a các tia sáng M t n a

s g p khúc x y ra khi nh ng tia sáng đi vào th u kính,

và n a kia s x y ra khi các tia sáng đi ra m t kia c a

th u kính N u th u kính có các m t cong cân b ng nhau,

nh ng tia sáng song song khi xuyên qua các ph n th u

kính s b g p khúc đ chính xác đ t t c các tia sáng s

đi qua m t đi m duy nh t, đi m đó g i là tiêu c

Th u kính lõm phân kì các tia sáng Hình 50-3 bi u

di n tác d ng c a th u kính lõm lên c ác tia sáng Các tia

sáng đi qua đi m trung tâm c a th u kính s g p b m t

kính vuông góc v i chùm tia, vì th , s không b khúc x

Các tia sáng b c a th u kính đi vào th u kính trư c

các tia trung tâm Tác d ng này ngư c l i so v it ác

d ng c a th u kính l i, và đó chính là nguyên nhân làm

các tia sáng ngo i biên b phân kì so v i tia sáng đi qua

trung tâm c a th u kính Như v y, th u kính lõm s phân

kì các tia sáng, nhưng th u kính l i s h i t các tia sáng

Th u kính hình hình tr b cong các tia sáng trong m t

m t ph ng duy nh t - so v i th u kính hình c u Hình 50-4

mô t m t th u kính l i hình c u và m t th u kính l i hình

tr Lưu ý r ng th u kính hình tr b cong các tia sáng

c 2 m t c a th u kính nhưng không ph i phía trên hay

phía dư i c a nó, s g p khúc ch x y ra trong m t m t

ph ng mà không x y ra các m t ph ng khác Như v y,

các tia sáng song song s b g p khúc t o thành m t đư ng

tiêu đi m Ngư c l i, các tia sáng đi qua th u kính hình

c u s b khúc x m i b c a th u kính ( c 2 m t) đ

hư ng v phía tia trung tâm, và t t c các tia s h i t t i

tiêu đi m

Th u kính tr có th đư c hình dung như m t cái ng đ ng

đ y nư c N u th đ t ng nơi có chùm ánh sáng m t tr i

hư ng đ n và đ t m t m nh gi y phía bên kia r i d n đưa

l i g n ng, m t kho ng cách phù h p s tìm th y nơi các

tia sáng hư ng đ n đó là đư ng tiêu đi m Th u kính c u

có th hình dung như m t cái kính lúp thông thư ng N u

cũng đ t kính nơi có chùm ánh sáng m t tr i chi u đ n

và dùng t gi y đưa d n l i g n th u kính thì các tia sáng s

t p trung t i tiêu đi m chung m t kho ng cách phù h p

Th u kính lõm hình tr s phân kì các tia sáng trên m t

m t ph ng duy nh t cũng gi ng như cách mà th u kính l i

hình tr h i t các tia sáng trên m t m t ph ng

K t h p hai th u kính hình tr đ t vuông góc s như m t th u kính hình c u Hình 50-5B mô t hai th u

kính l i hình tr đ t vuông góc v i nhau Th u kính hình

tr đ ng s h i t các tia sáng hai bên, và th u kính hình

tr ngang s h i t các tia sáng trên và dư i Do đó, t t

c các tia sáng s đi t i m t đi m duy nh t-tiêu đi m Nói cách khác, hai th u kính hình tr đ t vuông góc v i nhau

s có tác d ng gi ng như m t th u kính hình c u v i cùng

đ h i t

Tiêu c c a th u kính.

Kho ng cách t m t th u kính h i t đ n nơi mà các tia sáng song song h i t t i m t đi m đư c g i là tiêu c

c a th u kính đó Hình v trên cùng trong Hình 50-6 th

hi n s h i t c a các tia sáng song song

hình v gi a, các tia sáng đi đ n th u kính h i t không ph i là m t chùm tia song song mà là phân kì

b i vì ngu n phát các tia sáng không đ t xa th u kính

đó Chính vì các tia sáng phân kì t m t ngu n phát, như trong hình v nên nó không h i t t i nơi như c a chùm tia song song Hay nói cách khác, các tia sáng phân kì đi qua

th u kính h i t , thì kho ng cách t đi m h i t đ n th u kính là xa hơn so v i tiêu c c a th u kính

Hình v dư i cùng trong Hình 50-6 mô t các tia sáng

phân kì đi t i m t th u kính h i t có đ cong nhi u hơn

so v i hai th u kính kia Trong hình v này, kho ng cách t

th u kính cho t i nơi mà các tia sáng h i t đúng b ng kho ng cách đó trong hình v đ u tiên, hình mà th u kính

có đ h i t ít hơn nhưng chùm tia chi u đ n là song song

Đi u này ch ng t r ng c chùm tia song song và chùm tia phân kì đ u có th đư c h i t t i cùng m t kho ng cách so

v i th u kính, mi n là th u kính thay đ i đ l i thích h p

M i liên quan gi a tiêu c c a th u kính, kho ng cách

so v i ngu n sáng, và kho ng cách đ n đi m h i t c a th u kính đư c mô t trong công th c sau:

trong đó f là tiêu c c a th u kính, a là kho ng cách t ngu n sáng đ n th u kính, và b là kho ng cách t đi m

h i t m t kia đ n th u kính

S t o thành nh c a th u kính h i t Hình 50-7A mô t m t th u kính h i t v i hai ngu n

phát sáng bên trái B i vì các tia sáng đi qua đi m trung tâm

c a th u kính không b khúc x trên trong m i hư ng, nên các tia sáng t m i ngu n phát sáng s đi t i m t đi m h i t phía bên kia c a th u kính n m trên đư ng th ng đi qua ngu n sáng và đi m trung tâm c a th u kính

Trong th c t , b t c đ v t gì đ t trư c th u kính, đ u

có th xem như m t ngu n phát ánh sáng M t vài đi m sáng m nh và m t vài đi m sáng y u v i r t nhi u màu s c

M i đi m phát sáng trên đ v t s đi t i h i t t i m t đi m riêng phía bên kia c a th u kính n m trên đư ng th ng đi qua trung tâm th u kính N u đ t m t t gi y tr ng đi m

h i t thì s có đư c m t hình nh c a v t, như mô t trên

Hình 50-7B Tuy nhiên, hình nh này l n ngư c l i so v i

đ v t g c, và hai bên m t c a nó cũng b đ o ngư c Th u kính c a m t chi c máy nh h i t hình nh trên phim theo cách th c này

Đơn v đo đ khúc x c a m t th u kính

— “Diopter”

M c đ b cong các tia sáng c a th u kính đư c g i là

“đ khúc x ” Đ khúc x có đơn v là diopter Đ khúc x

c a m t th u kính b ng 1m chia cho tiêu c c a nó Do đó,

n u m t th u kính hình c u h i t chùm tia song song t i

m t đi m cách th u kính 1m thì th u kính đó có đ h i t +1

diopter, như trong Hình 50-8 N u th u kính kh năng h i

t chùm tia song song g p hai l n so v i th u kính có đ h i

t +1 diopter, thì nó có đ h i t là +2 diopter, các tia sáng

s h i t t i đi m cách th u kính 0.5m M t th u kính có

kh năng h i t chùm tia song song t i đi m cách th u kính 10cm (0.1 mét) thì đ h i t c a nó là +10 diopter

Đ h i t c a m t th u kính phân kì không đư c đ nh nghĩa b ng kho ng cách t th u kính đ n đi m h i t phía bên kia b i vì chùm tia s b phân kì thay vì h i t t i m t đi m Tuy nhiên, n u m t th u kính phân kì các tia sáng v i m t

m c đ như m t th u kính h i t +1 diopter h i t chúng, thì

có th nói th u kính phân kì đó có đ h i t -1diopter

lens, however, the light rays strike a progressively more

angulated interface The outer rays bend more and more

toward the center, which is called convergence of the rays

Half the bending occurs when the rays enter the lens, and

half occurs as the rays exit from the opposite side If the

lens has exactly the proper curvature, parallel light rays

passing through each part of the lens will be bent exactly

enough so that all the rays will pass through a single point,

which is called the focal point.

Concave Lens Diverges Light Rays Figure 50-3 shows

the effect of a concave lens on parallel light rays The rays

that enter the center of the lens strike an interface that is

perpendicular to the beam and, therefore, do not refract

The rays at the edge of the lens enter the lens ahead of the

rays in the center This effect is opposite to the effect in the

convex lens, and it causes the peripheral light rays to

diverge from the light rays that pass through the center of

the lens Thus, the concave lens diverges light rays, but the

convex lens converges light rays.

Cylindrical Lens Bends Light Rays in Only One Plane—

Comparison with Spherical Lenses Figure 50-4 shows

both a convex spherical lens and a convex cylindrical lens

Note that the cylindrical lens bends light rays from the two

sides of the lens but not from the top or the bottom—that

is, bending occurs in one plane but not the other Thus,

parallel light rays are bent to a focal line Conversely, light

rays that pass through the spherical lens are refracted at all

edges of the lens (in both planes) toward the central ray,

and all the rays come to a focal point.

The cylindrical lens is well demonstrated by a test tube

full of water If the test tube is placed in a beam of sunlight

and a piece of paper is brought progressively closer to the

opposite side of the tube, a certain distance will be found

at which the light rays come to a focal line The spherical

lens is demonstrated by an ordinary magnifying glass If

such a lens is placed in a beam of sunlight and a piece of

paper is brought progressively closer to the lens, the light

rays will impinge on a common focal point at an

appropri-ate distance

Concave cylindrical lenses diverge light rays in only one

plane in the same manner that convex cylindrical lenses

converge light rays in one plane.

Combination of Two Cylindrical Lenses at Right Angles Equals a Spherical Lens Figure 50-5B shows two

convex cylindrical lenses at right angles to each other The vertical cylindrical lens converges the light rays that pass through the two sides of the lens, and the horizontal lens converges the top and bottom rays Thus, all the light rays

come to a single-point focus In other words, two cylindri-cal lenses crossed at right angles to each other perform the

same function as one spherical lens of the same refractive power.

Focal Length of a Lens

The distance beyond a convex lens at which parallel rays converge to a common focal point is called the focal length

of the lens The diagram at the top of Figure 50-6

demon-strates this focusing of parallel light rays

In the middle diagram, the light rays that enter the

convex lens are not parallel but are diverging because the

origin of the light is a point source not far away from the lens itself Because these rays are diverging outward

from the point source, it can be seen from the diagram that they do not focus at the same distance away from the lens

as do parallel rays In other words, when rays of light that are already diverging enter a convex lens, the distance of focus on the other side of the lens is farther from the lens

than is the focal length of the lens for parallel rays

Hình 50-5 A, M t th u kính hình tr h i t ánh sáng t

m t ngu n phát t o thành m t đư ng tiêu đi m B, Hai

th u kính h i t hình tr đ t vuông góc v i nhau, trong đó

m t th u kính h i t các tia sáng theo m t m t ph ng,

th u kính kia h i t các tia sáng theo m t m t ph ng khác vuông góc v i cái kia K t h p hai th u kính hình

tr s thu đư c k t qu gi ng như v i n t th u kính h i

t hình c u

A

B

Ngu n phát ánh sáng

Ngu n phát ánh sáng Tiêu đi m

Đư ng tiêu đi m

Hình 50-6 Hai th u kính phía phía trên hình v có cùng tiêu

c , nhưng các tia sáng đi đ n th u kính phía trên là song song, trong khi các tia sáng đ n th u kính gi a là phân kì; k t qu

c a chùm tia song song so v i chùm tia phân kì cũng đư c mô

t Th u kính dư i có đ khúc x m nh hơn so v i m i kính kia (hay, nó có tiêu c ng n hơn), ch ng t r ng đ h i t c a

th u kính càng m nh, tiêu đi m càng g n th u kính

Tiêu

đi m Ánh sáng t ngu n phát xa

Ngu n phát

1 1 1

f a b = +

Cũng như v y, n u th u kính phân kì chùm tia v i m c đ

như m t th u kính h i t +10 diopter h i t chúng, thì th u

kính phân kì đó có đ h i t -10 diopter

Th u kính phân kì “vô hi u hóa” đ h i t c a th u

kính h i t Do đó, khi đ t m t th u kính phân kì -1

diopter ngay trư c m t th u kính h i t +1 diopter thì

hi u qu c a các th u kính là đ h i t b ng không

Đ h i t c a các th u kính hình tr đư c tính theo

đ h i t c a th u kính hình c u ngoài ra còn ph i tính

đ n tr c c a th u kính h i t hình tr N u m t th u

kính hình tr h i t các tia sáng song song t i m t đư ng

tiêu đi m cách th u kính 1mét, th u kính đó có đ h i t là

+1 diopter Ngư c l i, n u m t th u kính phân kì hình tr

phân kì các tia sáng v i cùng m t t l như m t th u kính

h i t hình tr h i t chúng, thì th u kính đó có đ h i t -1

diopter N u đư ng tiêu đi m n m ngang thì tr c c a th u

kính h i t hình tr đó là 0 đ N u đư ng đó th ng đ ng

thì tr c c a nó là 90 đ

Hình 50-7 A, Hai đi m ngu n phát sáng đã cho nh h i t hai đi m riêng phía bên kia th u kính B, S t o thành

m t hình nh c a th u kính h i t hình c u

A

B

Hình 50-8 nh hư ng c a đ h i t lên kho ng h i t

1

diopter

2

diopters

10

diopters

1 mét

Hình 50-9 M t như m t máy nh Các con s là ch s khúc x

V t

Hình nh

T ng đ h i t = 59 diopters

D ch kính

1.34

Th

th y tinh

1.40

Th y

d ch 1.33

Giác

m c

1.38

Không khí

1.00

CƠ CH QUANG H C C A M T

M T NHƯ M T CÁI MÁY NH

Như trong Hình 50-9, v phương di n quang h c,

m t tương đương như m t cái máy ch p nh thông thư ng Nó có h th ng các th u kính, h th ng ng kính có th đi u ch nh (l đ ng t ), và võng m c vai trò như m t cu n phim Các th u kính c a m t bao g m

b n b m t khúc x : (1) b m t gi a không khí và m t trư c giác m c, (2) b m t gi a m t sau giác m c và th y

d ch, (3) b m t gi a th y d ch và m t trư c th th y tinh, and (4) b m t gi a m t sau th th y tinh và d ch kính Ch s khúc x c a các môi trư ng: c a không khí

là 1; c a giác m c 1.38; c a th y d ch là 1.33; c a th

th y tinh (trung bình) là 1.40; và c a d ch kính là 1.34 Nghiên c u t t c các b m t khúc x c a m t như

m t th u kính duy nh t — làm “đơn gi n” m t đi N u các b m t khúc x c a m t đư c t ng h p l i theo phương di n đ i s và sau đó xem nó như m t th u kính duy nh t, thì cơ ch

Do đó, s co m t trong hai lo i cơ th mi này đ u làm gi m đ căng c a dây treo, gi m l c kéo dây treo tác d ng vào bao th u kính và làm th u kính tr thành hình c u - như tr ng thái t nhiên c a bao xơ đàn h i.

S đi u ti t đư c đi u khi n b i h th n kinh phó giao c m

Các s i cơ th mi đư c đi u khi n g n như hoàn toàn b i

th n kinh phó giao c m Các tín hi u đư c truy n đ n m t thông qua dây th n kinh s ba đi t nhân th n kinh ba n m thân não, đi u này s đư c gi i thích c th trong Chương

52 S kích thích c a h phó giao c m làm co các cơ th

mi, qua đó làm chùng các dây treo, vì v y th th y tinh s căng m p hơn và tăng đ h i t V i vi c tăng đ h i t ,

m t s có th h i t nh c a v t g n hơn, so v i khi m t

có đ h i t th p Do v y, khi m t v t xa ti n g n l i

m t, h phó giao c m s phát ra nhi u xung th n kinh t i các cơ thê mi đ m t luôn gi đư c hình nh c a v t tiêu

đi m (Các xung th n kinh giao c m có th làm giãn các

cơ mi, nhưng tác d ng này r t y u nên g n như không có vai trò gì nhi u trong cơ ch đi u ti t c a m t Cơ ch này s đư c nói rõ trong Chương 52)

quang h c c a con m t thông thư ng đư c đơn gi n hóa và có th tư ng trưng nó b ng m t “con m t rút

g n” S tư ng trưng này r t h u ích trong nh ng tính toán đơn gi n Trong con m t rút g n, nó có m t

b m t khúc x duy nh t v i đi m trung tâm n m cách giác m c 17 mm và t ng đ h i t là 59 diopter khi

m t đi u ti t đ nhìn nh ng v t r t xa.

Kho ng hai ph n ba đ khúc x trong 59 diopter là do

b m t phía trư c c a giác m c t o nên (không ph i

b i th th y tinh) Nguyên nhân c a s kì l này b i

vì có s chênh l ch l n v đ h i t gi a giác m c và không khí, trái l i, ch s khúc x c a th th y tinh không có s khác bi t nhi u so v i th y d ch hay d ch kính.

T ng đ h i t c a th th y tinh, thư ng n m trong

m t và đư c bao quanh b i các ch t l ng m i hư ng,

ch kho ng 20 diopter, kho ng m t ph n ba t ng đ h i

t c a m t Tuy nhiên, nó có vai trò r t quan tr ng,

đó là đáp ng v i kích thích c a xung th n kinh t

não b và có th thay đ i đ cong đáng k đ đưa

v “tr ng thái ngh ngơi”, đi u này s đư c nói rõ tròn chương sau.

S t o thành nh trên võng m c. Cùng

v i cách mà th u kính máy nh làm h i t hình nh trên t m phim, h th u kính c a m t cũng làm h i t

nh trên võng m c Hình nh này s b đ o ngư c và

đ i bên so v i v t th c Tuy nhiên, não b có th hi u

đư c đ v t v trí th c dù nó b đ o ngư c vì não

b đã đư c rèn luy n đ làm đi u đó.

CƠ CH S ĐI U TI T

tr em, đ h i t c a m t có th tùy ý tăng t 20 diopter lên đ n 34 diopter, nghĩa là đã “đi u t t” 14 diopter Đ đi u ti t như v y, hình dáng c a th th y tinh ph i thay đ i t m c đ l i v a ph i sang l i r t nhi u.

ngư i tr , th th y tinh gi ng như m t bao đàn

h i ch a đ y nh t, protein nhưng v n trong su t

Khi th th y tinh tr ng thái ngh ngơi thì nó g n

gi ng như m t hình c u chính nh s đàn h i c a bao

xơ đó Tuy v y, như trong Hình 50-10 mô t , có

kho ng 70 dây treo th u kính g n xung quanh th

th y tinh hình nan hoa, n i t b vi n xung quanh

th th y tinh t i bám th mi (ph n trư c c a màng

m ch) c a nhãn c u Dây treo th u kính luôn căng

do v y th th y tinh có hình d ng khá d t trong đi u

ki n bình thư ng c a m t.

Cùng g n v i dây treo phía nhãn c u là cơ th mi,

nó bao g m hai thành ph n cơ trơn riêng r - cơ

d c và cơ vòng Các cơ d c n i t ngo i vi dây treo

ra đ n ch n i c ng-giác m c Khi nh ng s i cơ này

co, nó s kéo các đ u ngo i vi dây treo th th y tinh này v phía rìa giác m c, qua đó làm gi m đ căng dây treo th th y tinh Các cơ vòng đư c x p thành vòng tròn bao quanh các nơi bám đ u ngo i vi c a dây treo nên khi nó co, ho t đ ng như m t cơ th t, làm gi m

đư ng kính c a vòng tròn nơi g n các dây treo; do đó cũng cho phép làm gi m đ căng dây treo th th y tinh.

1-diopter convex lens converges them, the concave lens is

said to have a dioptric strength of −1 Likewise, if the

concave lens diverges light rays as much as a +10-diopter

lens converges them, this lens is said to have a strength of

−10 diopters

Concave lenses “neutralize” the refractive power of

convex lenses Thus, placing a 1-diopter concave lens

immediately in front of a 1-diopter convex lens results in a

lens system with zero refractive power

The strengths of cylindrical lenses are computed in the

same manner as the strengths of spherical lenses, except

that the axis of the cylindrical lens must be stated in

addi-tion to its strength If a cylindrical lens focuses parallel light

rays to a line focus 1 meter beyond the lens, it has a strength

of +1 diopter Conversely, if a cylindrical lens of a concave

type diverges light rays as much as a +1-diopter cylindrical

lens converges them, it has a strength of −1 diopter If the

focused line is horizontal, its axis is said to be 0 degrees If

it is vertical, its axis is 90 degrees

Hình 50-10. Cơ ché đi u ti t c a m t

Cơ th mi

Dây treo

th th y tinh

Th th y tinh

S i

cơ vòng

Ranh gi i

c ng-giác m c

S i

cơ d c Giác m c

Th th y tinh Dây treo

th th y tinh

C ng m c

Kh năng h i t t t nh t có th đ t đư c là khi l đ ng

t co nh t i đa Lí gi i cho đi u đó, v i m t l đ ng t

r t nh , g n như t t c các tia sáng đi qua trung tâm c a

h th u kính c a m t, cái chính là - đa s các tia sáng s luôn luôn n m tiêu đi m.

T t khúc x

M t thư ng (kh năng nhìn bình thư ng) Như trong Hình 50-12, con m t đó đư c coi như bình thư ng, hay

“m t thư ng”, n u chùm tia sáng song song t m t v t

xa hi n rõ nh tiêu đi m

Lão th - m t m t s đi u ti t.

Gi ng như s già đi c a con ngư i, th th y tinh cũng phát

tri n ngày càng l n hơn, dày hơn và kém đàn h i hơn, m t

ph n b i s bi n đ i c a protein trong th th y tinh Kh

năng thay đ i hình d ng c a th th y tinh gi m d n đi theo

tu i Kh năng đi u ti t gi m t 14 diopters tr em đ n

dư i 2 diopters ngư i l n 45-50 tu i và g n như b ng 0

diopter ngư i 70 tu i T đó v sau, m t g n như m t

hoàn toàn kh năng đi u ti t, đó chính là lão th

Khi m t ngư i đã b lão th thì m t c a ngư i đó ch

có m t tiêu đi m c đ nh và g n như không th thay đ i

đư c tiêu c ; kho ng này tùy thu c vào c u t o v t lí

riêng c a m t m i ngư i M t s không th đi u ti t đ

nhìn g n hay nhìn xa đư c Đ có th nhìn rõ đư c c

hai, ngư i già đó bu c ph i đeo kính hai tròng, v i n a

trên dành cho nhìn xa và n a dư i dành cho nhìn g n (ví

d như đ c sách).

ĐƯ NG KÍNH Đ NG T

Ch c năng chính c a m ng m t là tăng lư ng ánh

sáng đi vào m t trong ban đêm và gi m lư ng ánh sáng

đi vào m t ban ngày S đi u ch nh này s đư c nói rõ

trong Chương 52.

Lư ng ánh sáng đi vào phía trong m t thông qua l

đ ng t ph thu c vào đ r ng c a đ ng t hay đư ng

kính c a nó Đư ng kính đ ng t m t ngư i có th nh

đ n kho ng 1.5 mm và l n đ n kho ng 8mm Lư ng ánh

sáng đi vào m t có th đư c đi u ch nh 30 l n như s

thay đ i đ l n c a l đ ng t

“Kh năng h i t ” c a h th u kính tăng

khi gi m đư ng kính đ ng t

Hình 50-11 mô t hai m t gi ng nhau hoàn toàn ngo i tr

m t phía dư i có l đ ng t l n Phía trư c m i m t có

hai đi m phát sáng; ánh sáng t m i ngu n đi qua l đ ng

t và h i t trên võng m c Do đó, c hai m t, võng m c

đ u thu nh n đư c hai đi m nh khi chính xác tiêu đi m

Đi u đó đư c mô t đúng như trên hình v , tuy nhiên, n u

võng m c đư c di chuy n ra trư c ho c ra sau l ch ra kh i

v trí tiêu đi m, kích thư c m i đi m nh s không thay

đ i nhi u m t phía trên, nhưng m t phía dư i thì kích

thư c đi m nh s l n hơn và tr thành “đi m m ” Nói

cách khác, h th u kính c a m t trên có kh năng h i t

cao hơn so v i h th u kính c a m t dư i Khi m t h th u

kính c a m t m t có kh năng h i t cao, võng m c có th

đư c di d i đáng k t m t ph ng tiêu đi m hay kh năng

c a th u kính có th đư c thay đ i đáng k so v i bình

thư ng mà nh v n hi n lên rõ ràng, ngư c l i v i m t h

th u kính c a m t có kh năng h i t kém, thì khi d ch

chuy n võng m c m t ít thôi t m t ph ng tiêu đi m thì

hình nh đã m đi nhi u.

Hình 50-11. Tác d ng c a l đ ng t nh ( nh trên) và l n ( nh dư i) đ i v i kh năng h i t

Đi m h i t

Các đi m phát sáng

Các đi m phát sáng

Hình 50-12. Các tia sáng song song h i t trên võng m c m t bình thư ng, phía sau võng m c ngư i vi n th , và trư c võng m c v i ngư i c n th

M t thư ng

Vi n th

C n th

Th th y tinh

Lo n th thư ng là do tăng đ cong c a m t trong nh ng

m t ph ng c a giác m c Ví d như m t b lo n th có th

có b m t giác m c gi ng như m t bên c a qu tr ng Đ cong c a m t ph ng d c theo tr c dài qu tr ng khác so v i

đ cong c a m t ph ng theo tr c ng n c a qu tr ng

B i vì m t lo n th có đ cong c a tr c này khác so v i

tr c kia nên ánh sáng phía ngo i biên đi theo m i tr c s

có hư ng đi khác nhau Như mô t trên Hình 50-14, các tia sáng đ u đư c phát ra t m t ngu n, đi qua m t h th u kính c a m t lo n th Các tia sáng đi theo tr c đ ng, bi u

th b ng tr c BD, đư c h i t m nh hơn các tia sáng đi theo

tr c n m ngang, bi u th b ng tr c AC b i vì đ h i t c a

tr c đ ng m nh hơn tr c n m ngang Đi u đó làm cho các tia sáng khi đi qua th u kính không h i t t i m t v trí chung vì tia sáng đi theo tr c đ ng h i t đi m n m trư c

đi m h i t c a các tia sáng đi theo tr c ngang

xa hi n rõ trên võng m c khi các cơ mi hoàn toàn đư c ngh ngơi Đi u đó có nghĩa là m t thư ng có th nhìn

th y rõ đư c t t c các v t xa mà cơ mi c a nó đư c th

l ng Tuy nhiên, đ nhìn rõ đư c nh ng v t kho ng g n,

m t ph i co các cơ mi c a nó l i và do đó s tìm đư c

m c đ đi u ti t thích h p

Vi n th (T t vi n th ). Vi n th , hay đư c bi t

đ n như “t t vi n th ” thư ng là h qu c a vi c ho c do tr c nhãn c u quá ng n, ho c đôi khi do h th u kính c a m t quá

y u Trong đi u ki n như hình v gi a c a Hình 50-12, các tia sang song song không đư c b cong đ đ t i h i t cùng lúc t i võng m c b i h th u kính c a m t y u đi Đ

kh c ph c s b t thư ng này, các cơ th mi ph i tăng co

đ tăng kh năng c a th th y tinh B ng cách s d ng

cơ ch đi u ti t này, ngư i c n th có th h i t đư c nh

c a v t xa trên võng m c N u ngư i này ch dùng m t

lư ng ít kh năng c a cơ th mi đ đi u ti t nhìn v t xa, thì ngư i đó v n còn nhi u kh năng đi u ti t n a, và khi

v t d n l i g n m t hơn thì m t v n có th h i t nh rõ nét cho t i khi cơ th mi co t i đa ngư i già, khi th

th y tinh tr nên “lão th ”, ngư i vi n th thư ng không

th đi u ti t đư c th u kính đ đ h i t ngay c nh ng

v t xa, nh ng v t g n thì càng ít hơn

C n th (T t c n th ) ngư i c n th , khi cơ th

mi giãn hoàn toàn, các tia sáng đi đ n t v t xa s đư c

h i t trư c võng m c, như Hình 50-12 Tình tr ng này thư ng do tr c nhãn c u quá dài, nhưng cũng có th là

h u qu c a vi c h th u kính c a m t h i t quá m nh

Cách t t nh t đ m t làm gi m đ h i t c a th th y tinh

là đ cơ th mi giãn hoàn toàn M t ngư i c n th không th

h i t rõ nh c a v t xa trên võng m c Tuy nhiên, Khi

v t di chuy n d n l i g n m t đ n lúc đ g n, nh c a nó s

đư c h i t trên võng m c.Khi đó, n u v t v n ti p t c di chuy n l i g n m t thì ngư i đó có th dùng cơ ch đi u ti t

đ luôn gi nh h i t rõ trên võng m c Ngư i c n th có

m t gi i h n là “đi m c c vi n” cho t m nhìn rõ

Đi u ch nh c n th và vi n th b ng cách dùng

th u kính N u m t m t ngư i có đ h i t quá l n,

như trong c n th , ph n đ h i t dư ra đó có th đư c vô

hi u b ng cách đeo m t kính c u phân kì (làm phân kì tia sáng) ngay trư c m t đó S đi u ch nh này đư c miêu t

c th trong hình v trên Hình 50-13

Ngư c l i, ngư i vi n th - ngư i có h th u kính m t quá y u - s b t thư ng có th đư c kh c ph c b ng cách tăng thêm đ h i t khi s d ng m t kính c u h i t S

đi u ch nh này đư c miêu t c th trong hình v dư i Hình 50-13

M t ngư i thư ng ch n đ h i t c a kính phân kì hay kính h i t c n thi t b ng “phương pháp th ” - đó là, đ u tiên, th m t kính có đ h i t b t kì sau đó ti p t c th kính khác m nh hơn ho c y u hơn cho t i khi tìm đư c kính cho

kh năng nhìn s c nét nh t

Lo n th Lo n th là tình tr ng đ h i t c a m t b r i

lo n gây nên s khác nhau v kh năng h i t c a m t trên các m t ph ng vuông góc v i nhau

change considerably from normal and the image will still

remain nearly in sharp focus, whereas when a lens system

has a “shallow” depth of focus, moving the retina only

slightly away from the focal plane causes extreme

blurring.

The greatest possible depth of focus occurs when the

pupil is extremely small The reason for this is that, with

a very small aperture, almost all the rays pass through the

center of the lens, and the central-most rays are always in

focus, as explained earlier.

Errors of Refraction

Emmetropia (Normal Vision) As shown in Figure 50-12,

the eye is considered to be normal, or “emmetropic,” if

parallel light rays from distant objects are in sharp focus on

Hình 50-13. S đi u ch nh c a kính c u phân kì (trên) v i m t

c n th và kính c u h i t (dư i) v i m t vi n th

Hình 50-14. Lo n th , gi i thích cho vi c các tia sáng h i t trên

m t tiêu đi m trên m t ph ng AC và h i t trên m t tiêu đi m khác trên m t ph ng BD

C D

Đư ng tiêu c a

m t ph ng BD

Đư ng tiêu c a

m t ph ng AC

M t ph ng BD (đ h i t cao)

M t ph ng AC (đ h i t kém)

Đi m phát ánh sáng

Đi u ch nh t t khúc x b ng kính áp tròng Kính hay kính cao su áp tròng đư c l p áp v a khít vào m t trư c

c a giác m c Nh ng th u kính lo i này đư c gi t i ch

b ng m t l p nư c m t m ng l p đ y kho ng gi a kính

và m t trư c giác m c

M t đi m đ c bi t c a kính áp tròng là nó vô hi u g n như hoàn toàn s khúc x thư ng có m t trư c giác

m c Lí do là b i l p nư c m t gi a kính áp tròng và

m t trư c giác m c có h s khúc x x p x giác m c, vì

th m t trư c c a giác m c không còn đóng vai trò chính trong h quang h c c a m t Thay vào đó, m t phía trư c

c a kính áp tròng s đóng vai trò chính Do đó, s khúc

x t i m t trư c kính áp tròng s thay th cho s khúc x thư ng có giác m c M t y u t đ c bi t quan tr ng ngư i có t t khúc x là b gây ra b i giác m c có hình dáng b t thư ng như giác m c l i - m t tình tr ng đư c

g i là keratoconus N u không có kính áp tròng, giác m c

l i s gây ra s b t thư ng l n v t m nhìn cái mà không

lo i kính nào khác có th đi u ch nh l i đư c t m nhìn bình thư ng; khi s d ng kính áp tròng, s khúc x đư c

đi u ch nh và tr l i bình thư ng b ng b m t phía trư c kính áp tròng

Kính áp tròng có m t vài ưu đi m và ngoài ra còn có

đ c đi m như (1) kính chuy n đ ng đ ng th i v i m t và

s đem l i t m nhìn rõ r ng hơn kính thư ng, (2) kính áp tròng s nh hư ng m t ít đ n kích thư c th t c a v t khi nhìn qua kính, b i vì kính này đã thêm 1cm vào h th ng quang h c c a m t và nh hư ng đ n s h i t nh

Đ c th th y tinh — Đ c b m t th th y tinh “Đ c

th th y tinh” là m t b t thư ng m t thư ng g p nhãn

c u Đ c th y tinh th là tình tr ng v n đ c ho c m đ c

m t ph n ho c nhi u ph n th th y tinh Trong giai đo n

đ u hình thành b nh, các protein trong th y tinh th b t

đ u bi n đ i, sau đó chúng đông l i làm m d n ph n th y tinh th ch a chúng

Khi ngư i b đ c th th y tinh toàn b c n tr s truy n qua c a ánh sáng thì s nh hư ng nghiêm tr ng đ n kh năng nhìn, tình tr ng này có th đư c ch a tr b ng cách

ph u thu t thay th th y tinh Khi th th y tinh b l y ra,

m t m t đi m t ph n l n kh năng khúc x c a nó, vì th

nó c n đư c thay th b ng m t th u kính h i t trư c m t

và thư ng thì h s dùng m t th y tinh th nhân t o

TH L C

Theo lý thuy t thì ánh sáng phát ra t m t ngu n sáng

đi m xa, khi đư c h i t trên võng m c thì đi m nh là

m t đi m vô cùng nh Tuy nhiên, vì h th u kính m t không bao gi là hoàn h o nên m i đi m nh trên võng

m c s có đư ng kính kho ng 11 micrometre, th m chí

v i đ phân gi i t i đa c a h quang h c c a m t

M t thư ng không th dùng kh năng đi u ti t đ

đi u ch nh s lo n th b i vì m t ch có th đi u ch nh

đ cong c a hai tr c đ ng th i v i nhau, mà m i tr c l i

c n m t s đi u ch nh đ cong khác nhau Do đó, n u

không có kính đi u ch nh phù h p thì m t ngư i lo n th

không th nhĩn rõ v t đư c

Hi u ch nh lo n th b ng kính tr

Ngư i b lo n th có th đư c hi u ch nh b ng cách

s d ng hai kính tr v i đ h i t khác nhau đ t vuông

góc v i nhau Đ làm đư c đi u đó, ngư i ta thư ng

tìm kính c u v i đ h i t phù h p v i m t tr c c a

m t b ng phương pháp th Sau đó tìm kính tr đư c

dùng đ đi u ch nh đ h i t tr c còn l i Đ làm

đư c như v y, ta c n xác đ nh đư c tr c và đ h i t

c n đư c hi u ch nh m t cách chính xác

Có m t vài phương pháp dùng đ xác đ nh tr c b t thư ng

c a h th u kính c a m t m t M t trong s đó là s d ng

các thanh đen song song như đư c mô t trong Hình 50-15

M t s thanh song song n m ngang, m t s th ng đ ng và

m t s n m các phương khác nhau Sau khi th vài th u

kính c u khác nhau trư c m t lo n th , m i đ h i t c a

th u kính làm h i t rõ nét m t vài các thanh song song nhau

nhưng s không rõ m t vài các thanh khác vuông góc v i

các thanh s c nét đó Đi u này đã đư c mô t b ng nguyên

lý quang h c đã trình bày trư c đó trong chương này đó là

tr c l ch tiêu đi m (m t trong hai tr c trong Hình 50-14)

c a h th ng quang h c s song song v i các thanh b m

Khi tr c m này đư c tìm th y, ngư i khám s l n lư t th

các m c đ c a th u kính tr cho t i khi b nh nhân th y

đư c t t c các thanh đen rõ ràng g n như nhau Khi hoàn

thành m c tiêu đó, ngư i khám s giúp kĩ thu t viên c t m t

th u kính đ c bi t k t h p c hai kính c u t i tr c thích h p

Ta s có đư c kính tr phù h p cho b nh nhân

Hình 50-15 Bi u đ bao g m các thanh đen song song v i

nh ng hư ng khác nhau đ xác đ nh đư c tr c b t thư ng c a

b nh nhân lo n th

12

11

10

8

7

6

5

4

2 1

XÁC Đ NH KHO NG CÁCH T V T T I

M T — “CHI U SÂU”

M t ngư i bình thư ng có th xác đ nh đư c kho ng cách

b ng ba y u t chính là: (1) kích thư c c a v t đã bi t trên võng m c; (2) hi n tư ng th sai; và (3) k t h p hình nh hai

m t Kh năng xác đ nh kho ng cách t v t t i m t đư c g i

là nh n th c chi u sâu

Xác đ nh chi u sâu b ng kích thư c c a v t đã bi t

feet, ta có th bi t đư c ngư i đó cách ta bao xa thông qua kích thư c nh c a ngư i đó trên võng m c Chúng

ta không c ý nghĩ v nó nhưng não chúng ta đã đư c

h c đ t đ ng tính toán kho ng cách đ n v t d a vào kích thư c v t đã bi t.

Xác đ nh chi u sâu b ng th sai.

M t y u t quan tr ng giúp m t xác đ nh đ sâu đó là th sai Khi m t ngư i nhìn đ ng yên nhìn vào các v t thì không có

th sai Khi ngư i đó nghiêng đ u sang m t bên thì nh các

v t g n s di chuy n nhanh chóng trên võng m c, trong khi

nh c a các v t xa thì h u như không thay đ i Ví d , khi di chuy n đ u 1 inch sang m t bên thì nh c a v t g n - ngay trư c m t 1 inch - s g n như thay đ i góc nhìn hoàn toàn trên võng m c, nhưng nh c a v t cách đó 200 feet thì g n như không thay đ i gì trên võng m c T đó ta s xác đ nh

đư c chi u sâu c a v t, th m chí ch b ng 1 m t

Xác đ nh chi u sâu b ng k t h p hình nh hai m t.

Khác v i th sai, y u t này c n s d ng hình nh c a c hai m t Hai m t cách nhau g n 2 inch nên hình nh trên võng m c c a hai m t cũng có s khác nhau Ví d , m t

v t đ t cách mũi 1 inch thì s có nh trên võng m c m t trái là m t bên trái c a nó, và có nh trên võng m c m t

ph i là m t bên ph i c a nó Tuy nhiên, n u đ t m t v t

nh cách xa 20 feet trư c mũi thì nh trên hai võng m c

là g n như nhau Nguyên lí c a th sai đư c mô t trong Hình 50-17, trong hình, hình tròn màu đ và hình vuông màu vàng t o nh ngư c nhau trên võng m c hai m t b i

vì kho ng cách hai v t này đ n m t là khác nhau Th c t thì cách k t h p hình nh hai m t g n như không th xác

đ nh chi u sâu nh ng v t cách xa 50 đ n 200 feet.

Đi m nh gi a là sáng nh t và t i d n ra ngo i biên, như mô ta hai đi m nh trong Hình 50-16

Trung bình đư ng kính c a m t t bào nón - trung tâm võng m c, nơi có kh năng nhìn t t nh t - là kho ng 1.5 micrometers, b ng kho ng 1 ph n 70 l n đi m sáng

Tuy nhiên, b i vì đi m nh có đi m sáng trung tâm và vòng m ngo i vi nên m t ngư i bình thư ng có th phân bi t đư c hai đi m sáng riêng bi t n u đi m nh

c a chúng cách nhau t i thi u 2 micrometers trên võng

m c (l n hơn chi u ngang t bào nón) S tách bi t gi a các đi m trong Hình 50-16.

Th l c ngư i thư ng có th phân bi t đư c 2 đi m các nhau kho ng 25 giây cung Nghĩa là khi các tia sáng

đi t hai ngu n riêng đi đ n m t t o m t góc gi a chúng

t i thi u là 25 giây, chúng s đư c xem là hai đi m riêng

bi t C th , m t ngư i có th l c bình thư ng có th phân bi t đư c hai đi m sáng cách xa 10m khi kho ng cách gi a hai đi m đó là 1.5 đ n 2 milimeters.

Đi m vàng có đư ng kính nh hơn 0.5 millimetter (500 micrometers), đ ng nghĩa v i vùng th l c rõ nh t trong th trư ng là dư i 2 đ Ngoài vùng đi m vàng thì

th l c gi m d n và gi m hơn 10 l n khi ra đ n sát ngo i biên Đi u này đư c lí gi i b i d k t n i gi a các t bào que và t bào nón v i m i t bào th n kinh th giác ngoài đi m vàng, nhi u ph n ngo i vi c a võng m c,

đi u này s đư c đ c p đ n trong Chương 52.

thư ng dùng đ ki m tra th l c bao g m các ch cái v i các kích thư c khác nhau đ t cách b nh nhân 20 feet

N u b nh nhân có th th y đư c các ch cái mà ngư i đó đáng l ph i đ c đư c 20 feet thì b nh nhân đó có th

l c 20/20 - đó là th l c bình thư ng N u b nh nhân ch

đ c đư c các ch mà đáng nh ph i đ c đư c nó 200 feet thì b nh nhân có th l c 20/200 Nói cách khác, trên lâm sàng đ bi u di n th l c, ngư i ta dùng phân s toán

h c bi u di n t l c a hai lo i kho ng cách, cũng là t s

gi a th l c c a m t b nh nhân và th l c bình thư ng.

directs the optician to grind a special lens combining both the spherical correction and the cylindrical correction at

the appropriate axis

Correction of Optical Abnormalities with Contact Lenses Glass or plastic contact lenses that fit snugly against the anterior surface of the cornea can be inserted

These lenses are held in place by a thin layer of tear fluid that fills the space between the contact lens and the

ante-rior eye surface

A special feature of the contact lens is that it nullifies almost entirely the refraction that normally occurs at the anterior surface of the cornea The reason for this

nullifica-tion is that the tears between the contact lens and the cornea have a refractive index almost equal to that of the cornea, so the anterior surface of the cornea no longer plays

a significant role in the eye’s optical system Instead, the outer surface of the contact lens plays the major role Thus, the refraction of this surface of the contact lens substitutes for the cornea’s usual refraction This factor is especially important in people whose eye refractive errors are caused

by an abnormally shaped cornea, such as those who have

an odd-shaped, bulging cornea—a condition called kerato-conus Without the contact lens, the bulging cornea causes

such severe abnormality of vision that almost no glasses can correct the vision satisfactorily; when a contact lens is used, however, the corneal refraction is neutralized and normal refraction by the outer surface of the contact lens

is substituted

The contact lens has several other advantages as well, including the fact that (1) the lens turns with the eye

and gives a broader field of clear vision than glasses do, and (2) the contact lens has little effect on the size of the object the person sees through the lens, whereas lenses placed 1 centimeter or so in front of the eye do affect the size of the

image, in addition to correcting the focus

Cataracts—Opaque Areas in the Lens “Cataracts” are

an especially common eye abnormality that occurs mainly

in older people A cataract is a cloudy or opaque area or areas in the lens In the early stage of cataract formation, the proteins in some of the lens fibers become denatured

Later, these same proteins coagulate to form opaque areas

in place of the normal transparent protein fibers

When a cataract has obscured light transmission so greatly that it seriously impairs vision, the condition can

be corrected by surgical removal of the lens When the lens is removed, the eye loses a large portion of its

refrac-tive power, which must be replaced by placing a power-ful convex lens in front of the eye; usually, however, an

artificial plastic lens is implanted in the eye in place of the removed lens

VISUAL ACUITY

Theoretically, light from a distant point source, when focused on the retina, should be infinitely small However, because the lens system of the eye is never perfect, such

a retinal spot ordinarily has a total diameter of about 11 micrometers, even with maximal resolution of the normal eye optical system The spot is brightest in its center and

passing through one plane focus far in front of those

passing through the other plane

The accommodative power of the eye can never

com-pensate for astigmatism because, during accommodation,

the curvature of the eye lens changes approximately equally

in both planes; therefore, in astigmatism, each of the two

planes requires a different degree of accommodation Thus,

without the aid of glasses, a person with astigmatism never

sees in sharp focus

Correction of Astigmatism with a Cylindrical Lens

One may consider an astigmatic eye as having a lens system

made up of two cylindrical lenses of different strengths and

placed at right angles to each other To correct for

astigma-tism, the usual procedure is to find a spherical lens by trial

and error that corrects the focus in one of the two planes

of the astigmatic lens Then an additional cylindrical lens

is used to correct the remaining error in the remaining

plane To do this, both the axis and the strength of the

required cylindrical lens must be determined

Several methods exist for determining the axis of the

abnormal cylindrical component of the lens system of an

eye One of these methods is based on the use of parallel

black bars of the type shown in Figure 50-15 Some of

these parallel bars are vertical, some are horizontal, and

some are at various angles to the vertical and horizontal

axes After placing various spherical lenses in front of

the astigmatic eye, a strength of lens that causes sharp

focus of one set of parallel bars but does not correct the

fuzziness of the set of bars at right angles to the sharp bars

is usually found It can be shown from the physical

prin-ciples of optics discussed earlier in this chapter that the

axis of the out-of-focus cylindrical component of the optical

system is parallel to the bars that are fuzzy Once this axis

is found, the examiner tries progressively stronger and

weaker positive or negative cylindrical lenses, the axes of

which are placed in line with the out-of-focus bars, until

the patient sees all the crossed bars with equal clarity

When this goal has been accomplished, the examiner

Hình 50-16 Vùng th l c t i đa đ i v i hai ngu n sáng đi m.

2 µm

17 mm

1 mm

10 meters

V i ngư i trư ng thành bình thư ng, ph n ng đi u ti t

x y ra t nhiên, làm tăng đ h i t m i m t x p x +2 Diop Đ đi u ch nh đi u đó, c n m t th u kính đ t gi a

có đ h i t -4 Diop

CÁC D CH L NG C A M T

M t ch a đ y các ch t l ng n i nhãn, nó t o áp su t giúp cho nhãn c u luôn gi đư c hình dáng căng ph ng Hình 50-19 mô t hai ph n c a ch t l ng n i nhãn - th y d ch,

n m trư c th th y tinh và d ch kính, n m gi a m t sau th

th y tinh và võng m c Th y d ch là m t ch t l ng luôn

d ch chuy n trong khi d ch kính là m t kh i ch t keo đư c

gi b ng h m ng lư i s i nh m n, ch y u là các phân t

proteoglycan dài C ch t l ng và các ch t hòa tan đ u có

th khu ch tán vào d ch kính nhưng r t ít.

Th y d ch luôn đư c ti t ra và tái h p thu S cân b ng

gi a s ti t ra và s h p thu quy t đ nh th tích c a th y

d ch và áp su t n i nhãn c u.

S HÌNH THÀNH TH Y D CH T TH MI

Th y d ch đư c t o thành v i t c đ trung bình kho ng 2 -3 microlit m i phút V cơ b n t t c chúng đư c t o ra

m m mi, nó x p thành vòng nhô ra t th mi vào kho ng phía sau m ng m t, nơi cơ th mi và dây treo th u kính

n i vào nhãn c u.

Soi đáy m t.

Kính soi đáy m t là m t d ng c giúp cho ngư i quan sát

có th nhìn vào phía trong m t ngư i khác và th y rõ đư c

võng m c Kính soi đáy m t là d ng c có c u t o ph c t p

nhưng nguyên lý c a nó r t đơn gi n C u t o c a nó đư c

mô t trong Hình 50-18 và có th đư c gi i thích như sau

V i m t đi m nh c a ánh sáng trên võng m c c a m t

m t bình thư ng, các tia sáng t đi m này s phân kì ra t i

h th ng th u kính c a m t Sau khi đi qua h th ng th u

kính thì chúng song song v i nhau vì võng m c n m tiêu

đi m phía sau h th ng th u kính Sau đó, khi các tia song

song đi vào m t bình thư ng khác c a ngư i th hai (ngư i

quan sát), chúng h i t l i thành m t đi m trên võng m c,

b i vì võng m c c a ngư i quan sát cũng n m tiêu đi m

phía sau h th u kính B t k đi m sáng trên võng m c c a

m t ngư i đư c quan sát đ u cho m t đi m h i t trên võng

m c c a m t ngư i quan sát Như v y, n u võng m c c a

m t ngư i đư c chi u sáng, hình nh võng m c c a ngư i

đó s đư c h i t vào võng m c c a ngư i kia, làm cho hai

m t bình thư ng đó nhìn vào l n nhau

N u đ h i t c a m t trong hai m t (ngư i đư c quan

sát ho c ngư i quan sát) là b t thư ng thì c n ph i đi u

ch nh đ h i t gi a hai m t đ ngư i quan sát có th th y

rõ đư c hình nh võng m c c a m t ngư i kia Kính soi đáy

m t thông thư ng có m t dãy các th u kính r t nh đ t trong

m t ng kính, nó có th tùy ch n các kính khác nhau đ tìm

cái có đ h i t phù h p v i m t b t thư ng

Hình 50-17 Cách nh n bi t kho ng cách b ng kích thư c

c a nh trên võng m c (1) và k t h p hình nh hai m t (2)

1.Kích thư c c a nh

2.K t h p hình nh hai m t

V t đã bi t kho ng cách và kích thư c

V t chưa bi t

Hình 50-18 H th ng quang h c c a kính soi đáy m t

Gương

Th u kính có th

hi u ch nh (-4 Diop

v i m t thư ng)

Võng m c đư c

soi sáng th y rõ

m ch máu

M t c a ngư i quan sát

M t đư c quan sát

Kính hư ng sáng

Figure 50-19. Formation and flow of fluid in the eye. 

D ch kính

Th y d ch Đ ng t Dòng d ch chuy n

th y d ch

Th n kinh th giác

Th th y tinh

Nơi ti t

th y d ch

Spaces of Fontana

ng Schlemm

Th mi

S khu ch tán

ch t l ng và các thành ph n khác

S th m th u và khu ch tán vào

m ch võng m c