Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về cưỡng chế thi hành án dân sự ở việt nam

Đ hi n thực hóa các quyền, ngh a vụ đ ghi nhận trong bản án, quyết định của T a án cũng như quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền được thi hành theo thủ tục TH DS thì bên cạnh vi

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

LÊ ANH TUẤN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

LÊ ANH TUẤN

BLDS : Bộ luật dân sự

sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2014 Nghị định số 62/2015/NĐ-CP : Nghị định số 62/2015/NĐ-CP ngày

18/7/2015 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi hành án dân sự

Trang

CHƯƠNG 1: ỘT S VẤN Đ L LUẬN V CƯỠNG CH THI

1.6 inh nghi ậ h ủ ột số n ớ trên th giới v ỡng h

THADS và bài h inh nghi h Vi t N

2.1 Thự trạng h uật v ỡng h thi hành n dân sự 72

2.2 Thự tiễn thự hi n h uật v ỡng h thi hành n dân sự 104

DANH ỤC CÔNG TRÌNH CỦA T C GIẢ ĐÃ CÔNG B CÓ LIÊN

QUAN Đ N Đ TÀI LUẬN N

166

Ở ĐẦU

1 T nh ấ thi t ủ vi nghiên ứu tài

TH DS có vai tr quan trọng trong vi c góp phần đảm bảo hi u lực thi hành bản án, quyết định dân sự của Toà án và quyết định của Trọng tài thương mại, Hội đồng xử lý vụ vi c cạnh tranh “Đây là công đoạn cuối cùng của hoạt động tố tụng, bảo đảm cho bản án, quyết định của T a án được chấp hành nghiêm chỉnh, góp phần tăng cường tính nghiêm minh của pháp luật, bảo v quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân và Nhà nước, qua đó góp phần giữ vững ổn định chính trị - x hội, tăng cường hi u lực, hi u quả của bộ máy Nhà nước” [12, tr.1] Đ hi n thực hóa các quyền, ngh a vụ đ ghi nhận trong bản án, quyết định của T a án cũng như quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền được thi hành theo thủ tục TH DS thì bên cạnh vi c thuyết phục đương sự tự nguy n TH , trong nhiều trường hợp cần phải áp dụng bi n pháp cưỡng chế TH DS Tuy nhiên, cưỡng chế TH DS trực tiếp tác động đến quyền về tài sản, về nhân thân của người phải TH và những người có liên quan, làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền và ngh a vụ của các chủ th

Do vậy, các quy định về cưỡng chế TH DS cần phải đáp ứng tiêu chí về bảo đảm

hi u quả của vi c TH , chống lại hành vi trốn tránh, cản trở, chống đối, trì ho n

vi c TH đồng thời phải bảo đảm tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ

th có liên quan Các quy định về bi n pháp, trình tự, thủ tục cưỡng chế TH DS cần được quy định phù hợp với tính chất của từng ngh a vụ phải thi hành Vi c nghiên cứu cho thấy về cơ bản các quy định về cưỡng chế TH DS được pháp luật

Vi t Nam ghi nhận và bảo đảm thực hi n trên thực tế Trước đây, trong các Pháp

l nh TH DS năm 1989, 1993 và Pháp l nh TH DS năm 2004 đều có quy định về cưỡng chế TH DS Tuy nhiên, quy định về cưỡng chế TH DS tại các pháp l nh này c n chưa đầy đủ, thiếu tính cụ th và h thống Trên cơ sở ế thừa và phát tri n các quy định về cưỡng chế TH DS trong các văn bản pháp luật trước đây, Luật

TH DS năm 2008 được sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2014 (gọi chung là LTHADS) đ có những quy định há chi tiết, cụ th và có nhiều đi m mới tiến bộ

về cưỡng chế TH DS Tuy nhiên, thực tiễn thực hi n các quy định về cưỡng chế THADS cho thấy các quy định về vấn đề này đ bộc lộ những hạn chế nhất định, những hó hăn, vướng mắc và tồn tại trong thực tiễn áp dụng đ là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng án tồn đọng, chưa đáp ứng được yêu cầu bảo

v một cách ịp thời và có hi u quả quyền, lợi ích hợp pháp của người được TH

và quyền lợi hợp pháp của đương sự hác trong TH DS

Vi c nghiên cứu thực tiễn công tác cưỡng chế TH DS cho thấy công tác này vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn đặt ra, vẫn c n hông ít số vi c và tiền THADS tồn đọng hàng năm chuy n sang năm sau, gây bức xúc trong dư luận x hội; một số vụ án lớn chưa được cưỡng chế thi hành hi u quả, một số vụ vi c hiếu nại, tố cáo phức tạp, éo dài, dư luận x hội quan tâm chưa được xử lý dứt

đi m, vẫn c n sai phạm trong cưỡng chế THADS Trong hi đó, công tác xây dựng, hoàn thi n pháp luật về TH DS c n chậm; công tác tổ chức cán bộ TH DS,

cơ sở vật chất, trang thiết bị của cơ quan THADS c n chưa đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn cũng ảnh hưởng hông nhỏ đến hi u quả cưỡng chế THADS Vi c nghiên cứu cũng cho thấy, hi u quả cưỡng chế TH DS thực sự c n nhiều hạn chế, bất cập Nhiều quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS được xây dựng chưa dựa trên những cơ sở lý luận sâu sắc, đúng đắn và hoa học, c n có sự mâu thuẫn, chồng chéo, chưa phù hợp với thực tiễn TH DS Tình trạng lúng túng trong áp dụng pháp luật về cưỡng chế TH DS, vi phạm trong thực hi n cưỡng chế TH DS

c n diễn ra ở nhiều nơi, nhiều chủ th tiến hành cưỡng chế TH DS, với nhiều hình thức vi phạm hác nhau, từ hâu xác minh điều i n cưỡng chế TH DS, bảo đảm quyền yêu cầu cưỡng chế TH DS của đương sự, ra quyết định cưỡng chế TH DS, đến tổ chức vi c cưỡng chế TH DS, thanh toán tiền thu được từ cưỡng chế THADS; hàng năm nhiều CHV bị ỷ luật vì vi phạm pháp luật trong khi tiến hành cưỡng chế THADS, nhiều vụ vi c vi phạm dẫn đến phải xử lý, khắc phục hậu quả rất phức tạp, phải bồi thường thi t hại với số tiền rất lớn, bị truy cứu trách nhi m hình sự đối với CHV cơ quan TH DS Nhiều vụ vi c cưỡng chế TH DS hông thành công, phải huy động lực lượng lớn, với những chi phí rất tốn ém; ết quả cưỡng chế TH DS trong nhiều vụ vi c chưa thực sự bảo v quyền lợi của các đương sự, nhất là trong trường hợp ê biên, bán đấu giá tài sản, thời gian tiến hành cưỡng chế TH DS kéo dài Nhiều trường hợp người phải THA chống đối quyết li t

vi c cưỡng chế TH DS, cố tình chây ỳ, tẩu tán tài sản, thậm chí là hủy hoại tài sản

đ ê biên hoặc tự thiêu đ cản trở cưỡng chế TH DS Thực trạng trên đ i hỏi phải

có sự nghiên cứu sâu sắc về cưỡng chế TH DS dưới cả dưới góc độ lý luận, luật thực định và thực tiễn thực hi n nhằm làm rõ cơ sở hoa học của vi c xây dựng các quy định về cưỡng chế TH DS, đánh giá đúng thực trạng pháp luật và đề ra giải pháp hắc phục đ nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam

Xét theo góc độ đường lối của Đảng về cải cách tư pháp thì nâng cao hi u quả công tác cưỡng chế TH DS, hoàn thi n pháp luật về cưỡng chế TH DS là một trong những nội dung quan trọng của cải cách tư pháp được đề cập tại nhiều văn

bản của Đảng, như: Nghị quyết Trung ương 8 Khoá VII, Nghị quyết Trung ương 3 Khoá VIII, Báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng lần thứ IX Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị “về một số nhi m vụ trọng tâm công tác tư pháp trong thời gian tới” Nghị quyết Hội nghị lần thứ Chín của Ban chấp hành Trung ương Đảng Khoá IX cũng tiếp tục xác định “đẩy mạnh đổi mới tổ chức và hoạt động của các cơ quan tư pháp tập trung thực hi n tốt công tác TH , nhất là

TH DS, hắc phục cơ bản tình trạng tồn đọng éo dài”, Nghị quyết số 37/2012/QH13 ngày 23/11/2012 của Quốc hội hóa XIII “về công tác ph ng ngừa, chống vi phạm pháp luật và tội phạm, công tác của VKSND tối cao, của T ND tối cao và công tác TH năm 2013” và Nghị quyết số 111/2015/QH13 ngày 27/11/2015 “về công tác ph ng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm, công tác của VKSND, của T ND và công tác TH năm 2016 và các năm tiếp theo”, Kết luận số 92-KL/TW ngày 12/3/2014 của Bộ Chính trị về vi c tiếp tục thực hi n Nghị quyết

số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị liên quan đến quản lý công tác TH theo hướng tăng cường trách nhi m, quyền hạn của T ND và UBND địa phương trong công

tác TH DS

Thực tiễn cưỡng chế TH DS đặt ra những đ i hỏi hách quan là cần phải có nghiên cứu chuyên sâu về cưỡng chế TH DS, đề xuất những giải pháp nhằm bảo đảm hi u quả của công tác này Về học thuật, vi c nghiên cứu về cưỡng chế

TH DS trong thời gian qua đ được quan tâm, có nhiều công trình nghiên cứu th

hi n dưới dạng đề tài hoa học, luận án, luận văn, sách, bài đăng tạp chí chuyên ngành, hội thảo bình luận, đánh giá liên quan đến cưỡng chế TH DS với những góc tiếp cận hác nhau Mỗi cách tiếp cận về cưỡng chế TH DS đều có những đi m mạnh nhưng cũng có hạn chế nhất định Tuy nhiên, hi n nay chưa có một công trình nào tiếp cận nghiên cứu chuyên sâu và tổng th về cưỡng chế TH DS dưới cả góc

độ lý luận, pháp luật và thực tiễn thực hi n, đặc bi t là những quy định mới về cưỡng chế TH DS trong LTHADS cũng như các văn bản hướng dẫn thi hành LTHADS Góc tiếp cận theo hướng nghiên cứu chuyên sâu và tổng th về cưỡng chế TH DS có th ết nối và hắc phục được sự tản mạn trong các công trình nghiên cứu hi n nay về cưỡng chế TH DS, cho phép luận chứng được các giải pháp có tính cơ bản, lâu dài đ hoàn thi n pháp luật và nâng cao hi u quả thực hi n cưỡng chế TH DS trong thực tiễn được bền vững là yêu cầu cấp thiết hi n nay Với

những lý do nêu trên, vi c lựa chọn đề tài “Mộ ề h iễ ề

ỡ g h TH DS ở Vi ” làm đề tài của Luận án nhằm làm rõ những vấn đề

lý luận, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hi n đ đề xuất những giải

pháp bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ th trong cưỡng chế

TH DS, nâng cao hi u quả của hoạt động cưỡng chế TH DS là cấp thiết, có ý ngh a cả về lý luận và thực tiễn

2 ụ h nghiên ứu tài Luận n

Luận án hướng tới mục đích nghiên cứu một cách h thống các vấn đề lý luận cơ bản về cưỡng chế TH DS cũng như thực tiễn thực hi n cưỡng chế TH DS, xây dựng được hái ni m và làm rõ đặc đi m, ý ngh a, điều i n cưỡng chế

TH DS, các yếu tố ảnh hưởng đến hi u quả cưỡng chế TH DS, các tiêu chí đánh giá hi u quả cưỡng chế TH DS

Luận án c n hướng tới vi c làm rõ thực trạng pháp luật Vi t Nam về cưỡng chế TH DS chỉ ra những hạn chế, bất cập trong những quy định của pháp luật hi n hành về cưỡng chế TH DS và những hạn chế, bất cập trong quá trình thực hi n các quy định đó trong thực tiễn cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam Trên cơ sở phân tích, làm rõ các nội dung về lý luận, thực tiễn cũng như những hạn chế, bất cập trong pháp luật và thực tiễn cưỡng chế TH DS, Luận án làm rõ yêu cầu và giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam

3 Nhi vụ nghiên ứu ủ Luận n

Đ đạt được mục đích nghiên cứu, Luận án hướng tới đạt được các nhi m vụ nghiên cứu sau:

- Xác định đúng đắn và làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về cưỡng chế THADS

- Phân tích, đối chiếu với lý luận đ đánh giá thực trạng các quy định của pháp luật Vi t Nam hi n hành về cưỡng chế TH DS và hảo sát, đánh giá thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS, từ đó xác định những vướng mắc, bất cập và nguyên nhân làm tiền đề cho vi c đề xuất giải pháp bảo đảm hi u quả của cưỡng chế TH DS

- Xác định rõ các yêu cầu đặt ra đối với công tác cưỡng chế TH DS, trên cơ

sở đó đề xuất những giải pháp cụ th nhằm hoàn thi n pháp luật về cưỡng chế

TH DS và tổ chức thực hi n đ bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của các chủ th , nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam

4 Đối t ợng hạ vi nghiên ứu:

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của Luận án tập trung vào những vấn đề sau:

- Các vấn đề lý luận về cưỡng chế TH DS, gồm: Khái ni m, đặc đi m, ý ngh a; cơ sở hoa học, các yếu tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá hi u quả cưỡng

chế TH DS; nguyên tắc cưỡng chế TH DS; sự hình thành, phát tri n các quy định

về cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam và inh nghi m lập pháp của một số nước trên thế giới về cưỡng chế TH DS

- Các quy định pháp luật của Vi t Nam về cưỡng chế TH DS, gồm quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành về cưỡng chế TH DS và các văn bản pháp luật hác có liên quan đến cưỡng chế TH DS

- Thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam chủ yếu từ năm 2009 đến hết 30/9/2016 trong phạm vi cả nước thông qua các số li u thực hi n từng bi n pháp cưỡng chế TH DS và một số vụ vi c cưỡng chế TH DS cụ th

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của Luận án tập trung vào một số vấn đề lý luận về cưỡng chế TH DS, nội dung pháp luật và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam, theo đó gồm những vấn đề sau đây:

- Nghiên cứu về hái ni m, đặc đi m, ý ngh a; cơ sở hoa học của vi c xây dựng các quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS; các yếu tố ảnh hưởng và tiêu chí đánh giá hi u quả cưỡng chế TH DS; các nguyên tắc cưỡng chế; sự hình thành

và phát tri n của pháp luật Vi t Nam về cưỡng chế THADS; inh nghi m lập pháp một số nước trên thế giới về cưỡng chế THADS

- Tập trung nghiên cứu sâu các quy định của pháp luật hi n hành ở Vi t Nam về cưỡng chế TH DS, có sự so sánh, đối chiếu với các quy định trước đây trong lịch sử pháp luật Vi t Nam cũng như các quy định về cưỡng chế TH DS của một số nước trên thế giới

- Đánh giá thực trạng pháp luật, đặc bi t là những hạn chế, bất cập của pháp luật về cưỡng chế TH DS, từ đó iến nghị hoàn thi n pháp luật về cưỡng chế

TH DS và các giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam

- Vi c nghiên cứu về thực tiễn công tác cưỡng chế TH DS chủ yếu được tiến hành trên thực tiễn thực hi n các quy định của pháp luật Vi t Nam hi n hành về cưỡng chế TH DS trong thời gian từ hi có Luật TH DS năm 2008 đến thời đi m 30/9/2016

5 Ph ng h nghiên ứu

Các nội dung trong Luận án được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận đúng đắn, hoa học của chủ ngh a Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật; công tác xây dựng và hoàn thi n pháp luật về cưỡng chế TH DS phải quán tri t, tuân theo các quan đi m chỉ đạo của Đảng Cộng sản Vi t Nam về cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền Vi t Nam XHCN, vì thế các

iến nghị hoàn thi n pháp luật được xuất phát và thực hi n dựa trên những quan

đi m chỉ đạo đó Bên cạnh đó, vi c nghiên cứu đề tài Luận án c n sử dụng các phương pháp nghiên cứu hoa học chuyên ngành hác, như: phân tích, chứng minh,

so sánh, diễn giải và phương pháp x hội học, hảo sát thực tế tại một số cơ quan

TH DS, sử dụng ết quả thống ê của Chính phủ, Bộ Tư pháp, cơ quan TH DS và một số cơ quan hác đ làm sáng tỏ những vấn đề nghiên cứu trong Luận án

H thống các phương pháp nghiên cứu trong Luận án được sử dụng linh hoạt, có sự ết hợp giữa các phương pháp nghiên cứu tùy theo từng nội dung nghiên cứu, từng vấn đề nghiên cứu và từng phần nghiên cứu được tri n hai trên thực tế;

do đó, các phương pháp nghiên cứu được đồng thời sử dụng, có sự ết hợp chứ hông áp dụng vào Luận án một cách rời rạc, tách bi t, hết phương pháp này mới áp dụng phương pháp hác; phương pháp logic và h thống bảo đảm tính nhất quán, liên thông giữa các nội dung, các chương, tiết của Luận án Tuy nhiên, phương pháp nghiên cứu chủ yếu được sử dụng trong phần tổng quan về vấn đề nghiên cứu và

từng chương của Luận án hác nhau:

Tổ g ề ề ghi : Luận án sử dụng phương pháp thống ê đ

phát hi n một cách đầy đủ các công trình nghiên cứu có liên quan đến Luận án; phương pháp phân tích và tổng hợp đ đưa ra đánh giá về tình hình nghiên cứu những vấn đề liên quan đến đối tượng nghiên cứu của Luận án, h thống hóa đ đưa

ra những vấn đề cần nghiên cứu của đề tài Luận án

Ch ng 1: Luận án sử dụng phương pháp lịch sử cụ th , tiếp cận h thống,

phân tích, tổng hợp đ giải quyết các vấn đề liên quan đến các hái ni m hoa học

mà Luận án cần phải làm sáng tỏ, đến sự hình thành và phát tri n các quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS Phương pháp so sánh luật học cũng đ được sử dụng trong quá trình nghiên cứu pháp luật về cưỡng chế TH DS của một số nước trên thế giới có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

h g 2: Luận án sử dụng phương pháp so sánh, thống ê, phân tích, tổng

hợp, x hội học, suy luận logic đ đảm bảo đánh giá hách quan, toàn di n thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam

Ch g 3: Luận án sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp, kết hợp lý

luận và thực tiễn đ bảo đảm tính thuyết phục trong các lập luận, suy luận logic trong

vi c đưa ra định hướng các yêu cầu và giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS

ở Vi t Nam

6 ngh h h và thự tiễn ủ Luận n

Luận án có những ý ngh a hoa học và thực tiễn sau đây:

- H thống và bổ sung, làm sâu sắc các vấn đề lý luận về cưỡng chế TH DS gồm hái ni m, đặc đi m, ý ngh a, nguyên tắc cưỡng chế TH DS, cơ sở hoa học của vi c xây dựng các quy định về cưỡng chế TH DS, các yếu tố ảnh hưởng đến

hi u quả cưỡng chế TH DS, tiêu chí đánh giá hi u quả cưỡng chế TH DS, xây dựng bức tranh tổng quát sự hình thành và phát tri n pháp luật Vi t Nam về cưỡng chế TH DS, inh nghi m lập pháp của một số nước về cưỡng chế TH DS

- Tổng hợp, phân tích có h thống các văn bản pháp luật hi n hành ở Vi t Nam đ chỉ rõ thực trạng pháp luật về cưỡng chế TH DS và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS, từ đó đánh giá những ết quả đạt được, những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại trong cưỡng chế TH DS, cả

về pháp luật và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS

- Đưa ra những yêu cầu và giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS ở

Vi t Nam, với 05 yêu cầu về xây dựng Nhà nước pháp quyền Vi t Nam XHCN của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân; bảo đảm quyền con người, quyền cơ bản của công dân; huy động sự tham gia tích cực của các cơ quan, tổ chức, cá nhân vào hoạt động cưỡng chế TH DS; phù hợp và phục vụ đường lối đổi mới, chủ trương cải cách hành chính, cải cách tư pháp của Đảng và Nhà nước; đồng bộ, có tính hả thi

và 03 nhóm giải pháp về hoàn thi n pháp luật, tổ chức thực hi n cưỡng chế THADS, bảo đảm các điều i n cần thiết đ cưỡng chế TH DS

7 t ấu ủ Luận n

Ngoài phần mở đầu, tổng quan về vấn đề nghiên cứu, ết luận, danh mục tài

li u tham hảo và phụ lục, Luận án được trình bày với ết cấu gồm 03 chương như sau:

- Chương 1: Một số vấn đề lý luận về cưỡng chế thi hành án dân sự

- Chương 2: Thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế thi hành án dân sự ở Vi t Nam

- Chương 3: Yêu cầu và giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế thi hành án dân sự ở Vi t Nam

TỔNG QUAN V VẤN Đ NGHIÊN CỨU

1 h i u t v ông trình nghiên ứu iên u n n tài Luận n

Trên diễn đàn nghiên cứu hoa học trong nước và nước ngoài đ có nhiều công trình nghiên cứu th hi n dưới dạng đề tài hoa học, luận án, luận văn, sách, bài đăng tạp chí chuyên ngành, hội thảo bình luận, đánh giá liên quan đến cưỡng chế TH DS Các công trình đ công bố gần đây được Nghiên cứu sinh nghiên cứu

là cơ sở quan trọng đ phân tích, đánh giá ết quả nghiên cứu của các công trình và

h thống các vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của Luận án cần giải quyết Trong số các công trình đ công bố, có nhiều công trình nổi bật có nội dung há sâu về cưỡng

chế TH DS ( h 1) như:

1.1 C ng tr nh trong nư c c p h i qu t v cư ng ch T AD

1 1 1 ề i h h

- “Luận cứ hoa học và thực tiễn của vi c đổi mới tổ chức hoạt động TH ở

Vi t Nam trong giai đoạn mới”, Đề tài hoa học cấp nhà nước độc lập, Nguyễn Đình Lộc (chủ nhi m đề tài), 2004

- “Tri n hai áp dụng Luật TH DS trong công tác đào tạo nghi p vụ TH ”,

Đề tài hoa học cấp cơ sở, Học vi n Tư pháp, 2010

-“Giám sát TH DS ở Vi t Nam hi n nay” của tác giả Hoàng Thế nh, Luận

án Tiến s luật học, Hà Nội, 2015

- “TH hành chính ở Vi t Nam” của tác giả Nguyễn Văn Vạn, Luận văn Thạc s luật học, Hà Nội, 2013

- “Quy trình, thủ tục TH DS”, Cục TH DS - Bộ Tư pháp, NXB Tư pháp,

Hà Nội, 2007

- “Sổ tay CHV", TS Lê Thu Hà (chủ biên), NXB Thống Kê, Hà Nội, 2009

- “Xử lý tình huống trong TH DS và các văn bản pháp luật về TH DS”, Nguyễn Thanh Thuỷ - Lê Thị Kim Dung (chủ biên), NXB Tư pháp, Hà Nội, 2010

- “Một số vấn đề về hoàn thi n pháp luật TH DS Vi t Nam”, Lê Thu Hà, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2011

- “Bàn về quan h phối hợp giữa cơ quan TH với các cơ quan hữu quan trong TH DS”, Thạc s Lê Thị L Duyên, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật số 01/2013

1.2 C c c ng tr nh trong nư c c n i ung chu ên s u v cư ng ch THADS

1 2 1 ă

- "Các bi n pháp cưỡng chế TH DS, thực tiễn áp dụng và hướng hoàn thi n” của tác giả Nguyễn Công Long, Luận án Thạc s luật học, Hà Nội, 2000

- "Bi n pháp cưỡng chế ê biên tài sản trong TH DS", Nguyễn Thanh

Phương, Luận văn Thạc s luật học, Hà Nội, 2011

1 2 2 i h h h h

- “Luật TH DS Vi t Nam - Những vấn đề lý luận và thực tiễn", TS Nguyễn Công Bình (chủ biên), NXB Công an nhân dân, Hà Nội, 2007

- “Cưỡng chế TH DS; hiếu nại, tố cáo và giải quyết hiếu nại, tố cáo về

TH DS theo quy định của Luật TH DS năm 2008”, ThS Lê nh Tuấn và ThS Bùi Công Quang, Đặc san tuyên truyền pháp luật số 6/2009, Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ

- “Giáo trình Kỹ năng TH DS”, TS Lê Thu Hà (chủ biên), Học vi n Tư pháp, NXB Tư pháp, Hà Nội, 2012

- “Giáo trình Luật TH DS Vi t Nam”, Trường Đại học Luật Hà Nội, NXB Công an nhân dân, Hà Nội, 2012

- “Sổ tay nghi p vụ TH DS", PGS.TS Nguyễn Văn Luy n và TS Nguyễn Thanh Thủy (chủ biên), Tổng cục TH DS, Bộ Tư pháp, NXB Tư pháp, Hà Nội, 2012

- “Một số vấn đề lưu ý chung về cưỡng chế TH DS” của tác giả Tuấn Lê, Tạp chí Dân chủ và Pháp luật, Số chuyên đề TH DS, 2010

1.3 Tài liệu nư c ngoài

- “Một số tình huống THA thảo luận”, Tài li u Khóa học do SIDA Thụy

Đi n tài trợ, tháng 4/2003, Mr Eugene Palme, phụ trách cơ quan thuế của Thụy

Đi n và Mss Monica Burman, giảng viên Khoa luật, Trường đại học tổng hợp UMEA Thụy Đi n, Sổ tay CHV, Cục THADS, Bộ Tư pháp

- “Báo cáo và các đề xuất của ST R Vi t Nam về dự thảo Bộ luật TH của nước cộng h a XHCN Vi t Nam”, James F Harrigan - Chuyên gia tư vấn pháp lý cho Cơ quan TH San Francisco, California, Hoa Kỳ, tháng 3/2005

- “Những vấn đề lý luận và thực tiễn trong vi c lựa chọn mô hình tổ chức

TH phù hợp với mỗi quốc gia”, Claude Brenner, Giáo sư trường Đại học Panthéon

- ssas Cộng hoà Pháp, Hội thảo Quốc tế các mô hình tổ chức TH trên thế giới,

Hà Nội, ngày 17 và 18/4/2006, Kỷ yếu Hội thảo của Nhà pháp luật Vi t - Pháp

- “TH DS theo quy định của pháp luật Cộng hoà Pháp”, Patrice Nocquet- nguyên Chủ tịch Hội đồng TPL Paris, Cộng h a Pháp, Hội thảo Quốc tế các mô hình tổ chức TH trên thế giới, Hà Nội, ngày 17 và 18/4/2006, Kỷ yếu Hội thảo của Nhà pháp luật Vi t - Pháp

- “TH hình sự, dân sự, hành chính tại Inđônêxia”, TS Lintong O.Siahaan,

SH, Toà án hành chính Tối cao Inđônêxia, Hội thảo Quốc tế các mô hình tổ chức

TH trên thế giới, Hà Nội, ngày 17 và 18/4/2006, Kỷ yếu Hội thảo của Nhà pháp luật Vi t - Pháp

- “Cưỡng chế phạt tiền và cưỡng chế trả nhà”, Nicolas Monacho Duchene, Phó Chánh án T a án phúc thẩm Rennes Pháp, Tài li u hội thảo dự thảo Luật THADS (bản dịch), Nhà pháp luật Vi t - Pháp, Hà Nội 24-25/9/2008

- “H thống quản lý TH DS và hình sự ở Trung Quốc”, TS Zhou Yong, Giáo sư Vi n ph ng ngừa tội phạm, Bộ Tư pháp Cộng h a nhân dân Trung Hoa, Tài

li u hội thảo “Quản lý TH - Các mô hình và inh nghi m quốc tế”, Bộ Tư pháp - UNDP, Hà Nội ngày 02 - 03/12/2008

- “Thông tin về pháp luật THADS của một số nước”, Bộ Tư pháp, Tài li u tham khảo phục vụ xây dựng Luật THADS; Chính phủ, Dự án Luật TH DS (Tài

li u trình Quốc hội), 2008

- “TH DS: Khó hơn cả đi lên trời”, Bài phát bi u của Chánh án Trung Quốc

về THA; Bộ Tư pháp, Tài li u tham khảo phục vụ xây dựng Luật TH DS; Chính phủ, Dự án Luật TH DS (Tài li u trình Quốc hội), 2008

- The Legal Partnership Forum in 2012: “Strengthening Legal and Judicial Reform in Viet Nam”, Government of Viet Nam - United Nations Development Programme, Diễn đàn đối tác pháp luật năm 2012: “Tăng cường cải cách tư pháp và pháp luật Vi t Nam”

- “Lịch sử của chế độ thi hành dân sự Nhật Bản và những sửa đổi Luật thi hành dân sự Nhật Bản”, Mitani Ta ayu i, Giáo sư Khoa nghiên cứu luật, Đại học Kagawa Nhật Bản, Tài li u hợp tác của Tổ chức JIC Nhật Bản, ngày 11/01/2013

- “Bán” và “Phân chia” trong cưỡng chế thi hành, Giáo sư Sa ai, Đại học Nagoya Nhật Bản, Tài li u hợp tác của Tổ chức JIC Nhật Bản, tháng 01/2013

2 Phân t h nh gi v sự iên u n ủ ông trình ã ông bố với tài Luận n

Nhìn chung, các công trình đ công bố nêu trên đề cập đến nhiều hía cạnh hác nhau của lý luận và thực tiễn về TH DS, trong đó có cưỡng chế TH DS, như: vị trí, vai tr , thực trạng và phương hướng, giải pháp đổi mới tổ chức, hoạt động TH nói chung, TH DS nói riêng; hái ni m, bản chất TH DS; hái ni m, đặc đi m, nội dung pháp luật TH DS; đặc trưng và các loại hình TH ; vai tr , nguyên tắc của TH DS; mô hình tổ chức và hoạt động TH DS; tiêu chí, quan

đi m và giải pháp hoàn thi n pháp luật TH DS, các bi n pháp bảo đảm, cưỡng chế

TH DS và một số vấn đề lý luận và thực tiễn cưỡng chế TH DS Phân tích, đánh giá các công trình đ đề cập đến lý luận và thực tiễn cưỡng chế TH DS cho thấy những nội dung cơ bản sau đây liên quan đến đề tài Luận án:

2.1 liên qu n c c c c ng tr nh c ng ố n l lu n v cư ng ch THADS

- Về h i i ỡ g h TH DS: ThS Nguyễn Công Long trong Luận án

tốt nghi p Thạc s luật ở thời đi m năm 2000 cho rằng “Cưỡng chế TH DS là các

bi n pháp được pháp luật quy định, th hi n quyền lực của Nhà nước, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng, nhằm buộc người phải TH thi hành đúng bản

án, quyết định đ có hi u lực pháp luật của Toà án” [35, tr.26] Xuất phát từ cách

hi u cưỡng chế TH DS theo ngh a hẹp là các bi n pháp cưỡng chế cụ th được pháp luật quy định, tác giả Hoàng Thọ Khiêm cho rằng “cưỡng chế TH DS là các

bi n pháp được pháp luật quy định, do cơ quan TH áp dụng, nhằm buộc người phải TH thi hành đúng bản án, quyết định đ có hi u lực pháp luật của T a án” [23, tr.9] Trong cuốn Kỹ năng TH DS do TS Phan Hữu Thư và ThS Lê Thu Hà (chủ biên) đưa ra hái ni m “cưỡng chế TH DS là bi n pháp cưỡng bức bắt buộc của cơ quan TH do CHV quyết định theo thẩm quyền nhằm buộc đương sự (người phải TH ) phải thực hi n những hành vi hoặc ngh a vụ về tài sản theo bản án, quyết định của T a án, được áp dụng trong trường hợp người phải TH có điều i n TH

mà hông tự nguy n thi hành trong thời hạn do CHV ấn định hoặc trong trường hợp cần ngăn chặn người phải TH tẩu tán, hủy hoại tài sản” [24, tr.238] Ở một tầm hái quát hơn, tại cuốn Sổ tay nghi p vụ TH DS của PGS.TS Nguyễn Văn Luy n

và TS Nguyễn Thanh Thủy (chủ biên) cho rằng “cưỡng chế TH DS là bi n pháp

do cơ quan TH áp dụng nhằm buộc đương sự (người phải TH ) thực hi n ngh a

vụ về tài sản hoặc hành vi đ thi hành bản án, quyết định theo quy định của pháp luật” [38, tr.72] Trong Đặc san tuyên truyền pháp luật số 6/2009, Ths Lê nh Tuấn và Bùi Công Quang cho rằng “cưỡng chế TH DS là bi n pháp cưỡng bức bắt buộc của cơ quan TH thực hi n quyền lực Nhà nước, do CHV quyết định theo thẩm quyền” [28, tr.3] Tác giả Tuấn Lê cho rằng “cưỡng chế TH DS là bi n pháp cưỡng bức bắt buộc của cơ quan TH do CHV quyết định theo thẩm quyền nhằm buộc người phải TH phải thực hi n những hành vi hoặc ngh a vụ về tài sản theo bản án, quyết định của T a án, được áp dụng trong trường hợp người phải TH có điều i n TH mà hông tự nguy n thi hành trong thời hạn do CHV ấn định hoặc trong trường hợp cần ngăn chặn người phải TH tẩu tán, huỷ hoại tài sản” [54, tr.85]

Như vậy, có th thấy hầu hết các tác giả đều xuất từ quan đi m cho rằng cưỡng chế TH DS là “bi n pháp” hoặc “các bi n pháp” và là bi n pháp cưỡng bức,

vì vậy chưa bảo đảm hái quát chung và dễ dẫn đến nhầm lẫn hái ni m cưỡng chế

TH DS với hái ni m “bi n pháp cưỡng chế TH DS” Mặt hác, trong nội hàm của hái ni m mà các tác giả đ đưa ra chỉ đề cập đến cưỡng chế đối với “người phải TH ” mà chưa đề cập đến cưỡng chế đối với đối tượng hác, như: Cưỡng chế đối với người có tài sản gắn liền với tài sản của người phải TH , cưỡng chế

đ thu hồi tiền TH đ chi trả hông đúng cho người hác Với cách tiếp cận như

đ nêu trên dẫn đến chưa th hi n chính xác và đầy đủ nội hàm của hái ni m cưỡng chế TH DS

- Về ặ i ỡ g h TH DS: Theo tác giả Nguyễn Công Long thì

cưỡng chế TH DS có 05 đặc đi m: Là quyền năng đặc bi t của Nhà nước, là một nguyên tắc cơ bản trong TH DS, đối tượng cưỡng chế TH DS là tài sản hoặc hành

vi của người phải TH , người phải TH phải chịu mọi chi phí về cưỡng chế và

hi u lực của quyết định áp dụng bi n pháp cưỡng chế có giá trị bắt buộc đối với người phải TH [35, tr.26-28] Tuy nhiên, trong số 05 đặc đi m mà tác giả Nguyễn Công Long đưa ra thì có đặc đi m hông c n phù hợp với pháp luật hi n nay Ví dụ đặc đi m "người phải TH phải chịu mọi chi phí về cưỡng chế" là chưa phù hợp bởi vì theo quy định của LTH DS thì trong một số trường hợp người được TH hoặc Ngân sách Nhà nước phải chịu chi phí cưỡng chế TH DS Mặt hác, trong bối cảnh x hội hóa TH DS hi n nay thì đặc đi m về chủ th cưỡng chế là CHV (đại

di n cho cơ quan TH DS) hông phù hợp vì TPL cũng có thẩm quyền cưỡng chế

THADS

- Về gh ỡ g h TH DS: Mặc dù đ có công trình đề cập đến ý

ngh a của áp dụng bi n pháp cưỡng chế TH DS nhưng hông nhiều công trình phân tích sâu, làm rõ ý ngh a của cưỡng chế TH DS Có quan đi m cho rằng đ nói đến TH là nói đến cưỡng chế, vì vậy trong quá trình TH , bi n pháp cưỡng chế phải xem là bi n pháp chính, c n bi n pháp giáo dục thuyết phục chỉ là bi n pháp

hỗ trợ [35, tr.21-22] Quan đi m này xuất phát từ lý do quá trình giáo dục thuyết phục đ được thực hi n ở giai đoạn xét xử của T a án, c n sau hi bản án đ có

hi u lực pháp luật thì phải thực hi n theo đúng quy định của Hiến pháp; những vụ

vi c mà cơ quan TH phải tổ chức cưỡng chế thi hành chiếm tỷ l tương đối lớn, mỗi năm có đến hàng nghìn vụ vi c cưỡng chế TH DS; hơn nữa sau hi bản án, quyết định của T a án có hi u lực thi hành nhưng chậm được thi hành là chưa đảm bảo nguyên tắc pháp chế XHCN

Hơn nữa, nhiều ý ngh a hác của cưỡng chế TH DS chưa được đề cập, như: cưỡng chế TH DS có ý ngh a bảo v pháp luật; bảo đảm trật tự x hội; góp phần bảo đảm quyền con người, quyền cơ bản của công dân, bảo v quyền lợi đương sự, lợi ích của Nhà nước, nâng cao hi u quả của công tác xét xử và TH DS

- h h ở g hi ỡ g h TH DS: Xác định với tính

chất và tầm quan trọng của cưỡng chế TH DS, tác giả Nguyễn Quang Thái nêu ra một số vấn đề có liên quan trực tiếp đến vi c cưỡng chế TH DS, đó là: Phải tính ỹ đến tính chất đặc bi t phức tạp trong cưỡng chế TH DS, tính chất chống đối của bên phải TH luôn luôn là mối đe dọa nguy hi m thường trực đối với CHV và cán

bộ TH Chính vì vậy, đ đảm bảo thành công của một vụ cưỡng chế TH DS đ i hỏi CHV và cơ quan TH phải có sự chuẩn bị chu đáo, sự thống nhất chặt chẽ giữa các ngành Đồng thời, các cơ quan chức năng có liên quan phải cương quyết đưa ra

và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm pháp luật, chống lại người thi hành công

vụ trong quá trình TH và cưỡng chế TH DS Hoạt động cưỡng chế TH DS cần phải hạn chế đến mức tối đa các sai sót có th xảy ra, đ i hỏi mỗi CHV càng phải thận trọng hơn hi đưa ra các quyết định của mình, nhất là những vụ vi c có liên quan đến ê biên QSDĐ, vi c xác định tài sản chung giữa các đồng sở hữu, tài sản chung giữa vợ và chồng, thủ tục bán đấu giá tài sản Thế nhưng, nhiều yếu tố hác ảnh hưởng đến hi u quả cưỡng chế TH DS chưa được nghiên cứu

- Về g ỡ g h TH DS: Nhiều công trình đề cập đến nguyên tắc

áp dụng bi n pháp cưỡng chế TH DS mà hông đề cập đến nguyên tắc cưỡng chế

TH DS ở phương di n chung, như tuân thủ pháp luật, bảo đảm lợi ích của các đương sự và lợi ích chung, độc lập của chủ th tiến hành cưỡng chế nhưng có sự phối hợp của các chủ th liên quan.v.v Vì vậy, bên cạnh vi c ế thừa các nguyên tắc áp dụng bi n pháp cưỡng chế TH DS mà nhiều công trình đ đề cập thì cần nghiên cứu về nguyên tắc cưỡng chế TH DS

- Về i ph p ỡ g h TH DS: Đây là phần được há nhiều công trình

nghiên cứu Về h i i i ph p ỡ g h TH DS một số công trình đ đề cập đến, như: Cuốn “ i h TH DS Vi ” của Trường Đại học Luật Hà Nội do TS Nguyễn Công Bình (chủ biên) đưa ra hái ni m " i ph p ỡ g h

giao nhà, trả lại tài sản hác và QSDĐ; cưỡng chế buộc thực hi n hoặc hông được

thực hi n công vi c nhất định [34, tr.26-28] Về ặ i i ph p ỡ g h THADS: Cuốn “ i h TH DS Vi t Nam” của Trường Đại học Luật Hà

Nội do TS Nguyễn Công Bình (chủ biên) cho rằng bi n pháp cưỡng chế TH DS

có 05 đặc đi m: Th h th hi n quyền năng đặc bi t của Nhà nước và được bảo đảm thực hi n bằng sức mạnh của Nhà nước; h h i được CHV áp dụng trong

trường hợp người phải TH hông tự nguy n TH nhằm buộc họ phải thực hi n

ngh a vụ của mình theo bản án, quyết định của T a án; h đối tượng của bi n pháp cưỡng chế TH DS là tài sản hoặc hành vi của người phải TH ; h hi áp

dụng bi n pháp cưỡng chế TH DS, người bị áp dụng ngoài vi c phải thực hi n các ngh a vụ trong bản án, quyết định do T a án tuyên họ c n phải chịu mọi chi phí

cưỡng chế TH DS; h ă các bi n pháp cưỡng chế được CHV quyết định áp

dụng hông những có hi u lực đối với người phải TH DS mà c n có hi u lực cả đối với các cá nhân, cơ quan, tổ chức có liên quan [34, tr.198-199] Các bi n pháp cưỡng chế TH DS là công cụ quan trọng đ bảo v tri t đ quyền, lợi ích hợp pháp của người được TH , bởi lẽ các bi n pháp cưỡng chế TH DS được áp dụng sẽ buộc người phải TH phải thực hi n một cách thực tế, đầy đủ ngh a vụ dân sự của

họ, từ đó thực sự bảo v được quyền, lợi ích hợp pháp của người được TH ; trong chừng mực nào đó thì vi c áp dụng bi n pháp cưỡng chế TH DS c n có ý ngh a

ết thúc vi c TH , tránh cho người phải TH hông phải chịu những phí tổn về tiền l i suất do chậm TH đem lại Ngoài hai ý ngh a trên, vi c áp dụng bi n pháp cưỡng chế TH DS c n có tác dụng lớn trong vi c răn đe, giáo dục ý thức pháp luật cho mọi công dân, nâng cao hi u quả của công tác tuyên truyền pháp luật trong vi c

TH , đồng thời là cơ sở đ tăng cường pháp chế XHCN [33, tr.198-199] Áp dụng

bi n pháp cưỡng chế TH DS là sử dụng quyền lực nhà nước buộc người phải TH thực hi n bản án, quyết định của T a án nên hông th tùy ti n, thiếu thống nhất mà ngược lại phải tuân thủ nguyên tắc do pháp luật quy định Vi c áp dụng bi n pháp

cưỡng chế TH DS phải tuân thủ 04 nguyên tắc: Th h chỉ có CHV mới có quyền áp dụng các bi n pháp cưỡng chế TH DS; h h i CHV chỉ được áp dụng các bi n pháp cưỡng chế TH DS do pháp luật quy định; h hông được tổ

chức cưỡng chế TH DS trong những thời gian mà pháp luật quy định hông được

cưỡng chế TH DS; h CHV có quyền áp dụng một hoặc nhiều bi n pháp

cưỡng chế TH DS nhưng phải tương ứng với ngh a vụ TH mà người phải TH

có ngh a vụ phải thực hi n theo bản án, quyết định của T a án [33, tr.199-200] Tác giả Nguyễn Văn Luy n và Nguyễn Thanh Thủy thì cho rằng hi áp dụng bi n pháp

cưỡng chế, CHV cần tuân thủ 03 nguyên tắc: Chỉ CHV mới có quyền áp dụng các

bi n pháp cưỡng chế TH DS; vi c áp dụng bi n pháp cưỡng chế phải tương ứng với ngh a vụ của người phải TH và các chi phí cần thiết; hông tổ chức cưỡng chế

TH DS trong những thời đi m từ 22 giờ đến 06 giờ sáng ngày hôm sau, các ngày nghỉ, ngày lễ theo quy định của pháp luật, hông tổ chức cưỡng chế có huy động lực lượng trong thời gian trước và sau Tết Nguyên đán, hông tổ chức cưỡng chế vào các ngày truyền thống đối với các đối tượng chính sách nếu họ là người phải

THA [38, tr.73-74] iề i p g i ph p ỡ g h TH DS do pháp

luật quy định: Người phải TH có điều i n TH nhưng hông tự nguy n TH Thời hạn tự nguy n TH là thời gian nhất định từ ngày người phải TH nhận được hoặc được thông báo hợp l quyết định TH Trường hợp cần ngăn chặn người phải

TH có hành vi tẩu tán, hủy hoại tài sản hoặc trốn tránh vi c TH thì CHV có quyền áp dụng ngay các bi n pháp cưỡng chế TH DS [41, tr.72] Mặc dù, các bi n pháp cưỡng chế TH DS theo quy định tại Pháp l nh TH DS năm 1989, 1993,

2004 và Luật TH DS năm 2008 có sự thay đổi nhất định, nhưng đều có phân loại

và quy định thành các bi n pháp cưỡng chế TH DS Hầu hết các tác giả cho rằng

có 06 bi n pháp cưỡng chế TH DS gồm: (1) Khấu trừ tiền trong tài hoản; thu hồi,

xử lý tiền, giấy tờ có giá của người phải TH , (2) Trừ vào thu nhập của người phải

TH , (3) Kê biên, xử lý tài sản của người phải TH , cả tài sản đang do người thứ ba giữ, (4) Khai thác tài sản của người phải TH , (5) Buộc chuy n giao vật, chuy n giao quyền tài sản, giấy tờ, (6) Buộc người phải TH thực hi n hoặc hông được thực hi n công vi c nhất định; căn cứ vào tính chất của từng loại bi n pháp cưỡng chế, đồng thời căn cứ vào tính chất của loại ngh a vụ phải thi hành của người

phải TH đ phân chia thành 03 nhóm bi n pháp cưỡng chế TH DS: Th h

nhóm bi n pháp cưỡng chế thi hành ngh a vụ trả tiền (gồm có các bi n pháp trừ vào tài hoản, tiền, giấy tờ trị giá được bằng tiền của người phải TH ở ngân hàng, tổ chức tín dụng, ho bạc nhà nước hoặc do người thứ ba giữ; trừ vào thu nhập của

người phải TH ; ê biên và bán tài sản của người phải TH ) Th h i nhóm bi n

pháp cưỡng chế thi hành ngh a vụ giao tài sản (gồm có các bi n pháp cưỡng chế

giao đồ vật, cưỡng chế trả nhà, cưỡng chế chuy n QSDĐ) Th nhóm các bi n

pháp cưỡng chế thi hành ngh a vụ buộc làm hoặc hông được làm công vi c nhất định (gồm có các bi n pháp cưỡng chế buộc phải làm công vi c nhất định, cưỡng

chế hông được làm công vi c nhất định) [33, tr.207-208] Về h p g i

ph p ỡ g h TH DS Cuốn giáo trình đào tạo nguồn CHV do tác giả Lê Thu Hà

(chủ biên) đề cập đến thủ tục áp dụng bi n pháp cưỡng chế TH DS với trình tự há

chi tiết của từng bi n pháp cưỡng chế TH DS

- Về ử ph p TH DS Vi ề ỡ g h TH DS: Trong Luận

án của Thạc s Nguyễn Công Long đ hái quát về lược sử của chế định cưỡng chế

TH DS trong pháp luật Vi t Nam qua các thời ỳ lịch sử từ trước Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến năm 2000, hẳng định một trong những thuộc tính chung của bất ỳ Nhà nước nào và ở mọi thời ỳ lịch sử tồn tại của Nhà nước, đó là sử dụng

bi n pháp cưỡng chế, Nhà nước sử dụng ngay bi n pháp cưỡng chế đ bảo đảm quyền tuy t đối của mình về cưỡng chế thực thi pháp luật [35, tr.28-36] Thạc s Nguyễn Thanh Phương đ đề cập đến lược sử quy định về bi n pháp cưỡng chế ê biên tài sản qua các thời ỳ 1945-1960, 1960-1989, 1989-2009 [41, tr.13-17] Tuy nhiên, vi c tiếp tục làm rõ hơn lịch sử pháp luật về cưỡng chế TH DS là điều cần thiết vì các công trình nghiên cứu trên chưa ết nối nghiên cứu về lược sử quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS từ hi Luật TH DS năm 2008 được ban hành đến nay, nhất là theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của LTH DS năm 2014 có nhiều thay đổi Mặt hác, vi c phân chia các giai đoạn lịch sử pháp luật về cưỡng chế TH DS chưa th hi n rõ dựa trên cơ sở nào

- Về ph p g i ề ỡ g h TH DS: Một số công trình giới

thi u pháp luật nước ngoài về TH DS, trong đó có pháp luật về cưỡng chế TH DS

của một số nước trên thế giới, như: T i Trung Qu c, Luật Tố tụng dân sự quy định

nhiều thẩm quyền cho T a án trong TH DS được áp dụng nhiều bi n pháp cưỡng chế đ T a án thực hi n được nhi m vụ Tỷ l cưỡng chế thi hành các bản án và phán quyết trọng tài c n rất thấp, tỷ l các vụ án hông được thi hành há cao

(khoảng 50%) [9, tr.388] T i Indonexia, T a án có quyền áp dụng bi n pháp cưỡng

chế đ đảm bảo vi c thi hành và có th ấn định khoản tiền phạt đối với người phải

TH hông chấp hành vi c THA [9, tr.388] T i Nh t B n, các bi n pháp cưỡng

chế gồm có: Cưỡng chế trực tiếp thực hi n ngh a vụ TH là trả tiền hoặc giao tài sản, hi đó cơ quan TH sẽ bán tài sản của người phải TH và trả tiền cho người được THA hoặc cưỡng chế gián tiếp trong trường hợp người phải TH có ngh a vụ

mà hông cho phép người thứ ba đại di n thi hành thì T a án có th yêu cầu người phải THA trả một khoản tiền bồi thường nhất định nếu hông thi hành Tuy nhiên, trong quá trình TH , công tố viên và cảnh sát ít tham gia vì cưỡng chế bằng cách phạt tù hông được phép tại Nhật Bản nhưng nếu người phải THA chống đối THA bằng hành vi phạm tội thì đương nhiên cảnh sát và công tố viên sẽ vào cuộc [9,

tr.388] T i H Q c, cưỡng chế TH DS là Nhà nước trợ giúp người được THA

buộc người phải THA phải thanh toán ngh a vụ Đ đảm bảo hi u quả của vi c cưỡng chế TH , trong trường hợp người phải TH hông hoàn thành ngh a vụ bằng tiền và hó xác định được tài sản của người phải TH , người được TH có

th yêu cầu T a án ra l nh cho người phải THA cung cấp danh mục tài sản, trong

đó nêu rõ danh mục nào thuộc sở hữu của người phải THA Nếu người phải THA hông tuân thủ l nh của T a hoặc cung cấp danh mục giả thì người phải TH có

th bị phạt tù, phạt tiền hoặc bị tạm giữ Ngoài ra, c n có bi n pháp cung cấp thông tin cho các tổ chức tài chính về tình trạng THA của người phải TH đ buộc người phải TH có trách nhi m phải thi hành T a án, theo yêu cầu của người được THA

sẽ điều tra nơi các cơ quan lưu trữ thông tin về bất động sản hoặc tài sản tài chính của người phải TH dưới hình thức dữ li u đi n tử [9, tr.389]

Tuy nhiên, nhiều nội dung về cưỡng chế TH DS theo quy định của pháp luật cũng như thực tiễn thực hi n ở nước ngoài chưa được các công trình phản ánh sâu sắc nên cần được tiếp tục nghiên cứu, như: Chủ th tiến hành cưỡng chế, các

bi n pháp cưỡng chế THADS

2.2 liên qu n c c c c ng tr nh c ng ố n th c trạng ph p lu t

và th c ti n th c hiện ph p lu t v cư ng ch THADS

Một số công trình đ phản ánh thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS với những số li u há cụ th ở một số địa phương

và toàn quốc ở một số năm, đưa ra những sai sót, vi phạm mang tính đi n hình trong cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam Có công trình nhận xét, đánh giá quá trình thực

hi n cưỡng chế TH DS đối với vụ vi c cụ th trong cưỡng chế trả giấy tờ từ thực tiễn cưỡng chế TH DS đề xuất, iến nghị giải pháp hoàn thi n pháp luật và bi n pháp tăng cường, nâng cao hi u quả thực hi n cưỡng chế TH DS

Tuy nhiên, chưa có công trình nào phản ánh đầy đủ thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS, với số li u cưỡng chế TH DS đối với tất cả các bi n pháp cưỡng chế TH DS trong phạm vi toàn quốc Mặt hác, các công trình nghiên cứu đ đề cập ở trên cũng chủ yếu phân tích về cưỡng chế thi hành ngh a vụ trả tiền, trả nhà đất mà chưa phân tích về thực trạng của cưỡng chế buộc thực hi n hoặc hông được thực hi n công vi c nhất định.v.v Hơn nữa các công trình này cũng chưa cập nhật được thực trạng thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS trong những năm gần đây

2.3 liên qu n c c c c ng tr nh c ng ố n êu c u và gi i ph p

n ng c o hiệu qu cư ng ch T AD iệt Nam

Một số công trình đ nêu ra yêu cầu và giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam, ở những góc độ nhất định, như: Th.S Lê Thị L Duyên

trong “ h g g g ph i h p h hi h ề ỡ g h gi ” iến nghị T a án có thẩm quyền thụ lý đơn hởi i n của người dân về tranh

chấp dân sự liên quan đến giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản hi có yêu cầu của người dân, cơ quan, tổ chức; cơ quan cấp giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản có trách nhi m hủy giấy chứng nhận quyền sở hữu tài sản hi cơ quan TH DS hông

th thu hồi đ trả cho chủ sở hữu theo bản án tuyên đ cấp giấy tờ mới cho chủ sở hữu; hoàn thi n một số nội dung bất cập trong Luật TH DS năm 2008 và các văn bản hướng dẫn thi hành; hoàn thi n một số nội dung chưa đồng bộ giữa pháp luật về

TH DS và các quy định pháp luật hác có liên quan và c n rất cần có sự phối hợp chặt chẽ, thống nhất giữa cơ quan TH DS với các cơ quan, tổ chức liên quan Tác

giả Lê Võ Hồng Hạnh trong bài“ hi ph ỡ g h TH g g h p

h ẽ i h ” cho rằng một thực tế đặt ra là cái hó lại đẩy cho cơ quan

TH và CHV vì hi người phải TH hông thực hi n hoặc hông có hả năng thực hi n ngh a vụ thì mới xử lý tài sản bảo l nh, vi c thu tiền chi phí cưỡng chế

TH là điều rất hó hăn, tài sản đ xử lý và chi trả xong, nhưng án vẫn tồn đọng

và hông th ết thúc được mà CHV vẫn phải tiếp tục thi hành vi c thu tiền chi phí cưỡng chế đối với người phải TH ; nên chăng, pháp luật về TH DS cần có quy định cụ th hơn về vấn đề này, đ tạo một hành lang pháp lý rõ ràng hơn nhằm tạo điều i n cho CHV có cơ sở giải quyết vi c TH đúng pháp luật Tác

giả Bùi Văn Tấn trong bài “Mộ g g i i gi QSD g ghi p ở ồ g Th p” iến nghị trong trường hợp người được TH

đề nghị ê biên, bán đấu giá QSDĐ nông nghi p thì phải tạm ứng chi phí cho vi c

đo đạc, ê biên, thẩm định giá và chi phí thông báo bán đấu giá; trong trường hợp cần thiết, CHV có th ê biên, bán đấu giá di n tích đất phù hợp với tập quán canh tác và các quy định hác ở địa phương nhằm tạo thuận lợi cho người có nhu cầu mua QSDĐ nông nghi p bị cưỡng chế ê biên, bán đấu giá đ TH Tuy nhiên chưa có công trình nào đưa ra tổng th , đầy đủ các yêu cầu và giải pháp nâng cao

hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam

3 H thống những vấn thuộ hạ vi nghiên ứu ủ tài Luận n

Từ ết quả phân tích, đánh giá các công trình đ công bố, Nghiên cứu sinh đưa ra h thống những vấn đề thuộc phạm vi nghiên cứu của đề tài Luận án, gồm:

3.1 M t số vấn l lu n v cư ng ch T AD

- Kh i i ỡ g h TH DS, Luận án tiếp tục làm rõ, với các nội hàm

chung và đầy đủ hơn, như: Do chủ th có thẩm quyền dùng quyền lực nhà nước thực hi n theo trình tự, thủ tục; làm cho tổ chức, cá nhân phải thực hi n ngh a vụ nhất định trong TH DS

- ặ i ỡ g h TH DS sẽ được tiếp tục làm rõ, chỉ ra sự hác

bi t với các bi n pháp cưỡng chế hác, như: cưỡng chế TH hình sự, hành chính Cưỡng chế TH DS với đặc đi m: Là một bi n pháp TH DS, th hi n quyền lực của Nhà nước và có tính bắt buộc thi hành.v.v

- Ý gh ỡ g h THADS, Luận án sẽ làm rõ các ý ngh a của cưỡng

chế TH DS, trong đó có ý ngh a chưa được đề cập, như: Cưỡng chế TH DS có ý ngh a bảo v pháp luật; bảo đảm trật tự x hội; bảo v quyền lợi đương sự, lợi ích của Nhà nước, tổ chức và cá nhân; góp phần nâng cao hi u quả của công tác điều tra, xét xử và TH DS

- ở h h i g h ph p ề ỡ g h THADS, pháp luật về TH DS hi n nay có nhiều điều luật quy định về cưỡng chế

TH DS, tuy nhiên luận giải cho cơ sở của vi c xây dựng các quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS thì chưa được công trình nào đề cập đến Do đó, Luận án sẽ làm

rõ nội dung này, theo hướng tập trung vào các cơ sở quan trọng như: Vi c xây dựng các quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS phải trên cơ sở lý luận về ngh a vụ dân sự Vi c xây dựng các quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS phải trên cơ sở bảo đảm quyền con người, quyền sở hữu của chủ th Vi c xây dựng các quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS trên cơ sở yêu cầu bảo đảm tính thống nhất, đồng

bộ trong h thống pháp pháp luật; xuất phát từ đ i hỏi của thực tiễn TH DS nhằm bảo đảm tính hả thi và hi u quả của cưỡng chế TH DS

- h h ở g hi ỡ g h TH DS Luận án sẽ làm rõ

các yếu tố ảnh hưởng đến hi u quả cưỡng chế TH DS, như: Điều i n chính trị, inh tế - x hội của Vi t Nam, yếu tố văn hóa, dân tộc, phong tục tập quán, nền văn minh lúa nước hay hi n đại, trình độ dân trí, ý thức chấp hành pháp luật; thói quen dùng tiền mặt, chính sách quản lý tài sản, tài sản nào hông được ê biên.v.v Pháp

luật về TH DS có hoa học, đầy đủ, cụ th , rõ ràng hay chưa, bởi lẽ pháp luật, đặc

bi t là pháp luật về cưỡng chế TH DS được xây dựng hoa học, đầy đủ, cụ th , rõ ràng, dễ áp dụng sẽ tạo điều i n cho cưỡng chế TH DS đạt hi u quả và ngược lại

Về mặt nhận thức và ý thức chấp hành cưỡng chế TH DS của người có thẩm quyền tiến hành cưỡng chế TH DS thì vi c nhận thức và ý thức tuân thủ quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục cưỡng chế TH DS như thế nào có ảnh hưởng cực ỳ

lớn đến hi u quả cưỡng chế TH DS; vi c hi u hay hông hi u quyền, ngh a vụ về cưỡng chế TH DS, chống đối hay tự nguy n thực hi n cưỡng chế TH DS, cũng như phối hợp trong cưỡng chế TH DS của cơ quan, tổ chức, cá nhân tác động quan trọng đến hi u quả cưỡng chế TH DS Chủ th tiến hành cưỡng chế TH DS là cơ quan, người có thẩm quyền của Nhà nước hay tổ chức, cá nhân hông thuộc bộ máy nhà nước nhưng được Nhà nước trao quyền thực hi n cưỡng chế TH DS; cơ quan

TH DS hay T a án ra quyết định cưỡng chế TH DS hoặc T a án phê chuẩn quyết định cưỡng chế TH DS của cơ quan TH DS; năng lực chuyên môn, trình độ nghi p vụ, đạo đức nghề nghi p của chủ th tiến hành cưỡng chế TH DS cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến hi u quả cưỡng chế TH DS Quan h phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức, sự tham gia của cấp uỷ, chính quyền địa phương trong cưỡng chế TH DS; công tác quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn nghi p vụ, i m tra, i m sát, giám sát về cưỡng chế TH DS và những bảo đảm về inh phí, cơ sở vật chất, phương ti n hoạt động, ứng dụng công ngh thông tin là những yếu tố đ cưỡng chế

TH DS hi u quả hay hông hi u quả

- g ỡ g h TH DS Luận án phân tích, làm rõ các nguyên

tắc cưỡng chế TH DS, như: Cưỡng chế TH DS hi có căn cứ; cưỡng chế TH DS

do người có thẩm quyền tiến hành; vi c cưỡng chế TH DS phải căn cứ vào nội dung và tính chất của ngh a vụ TH , điều i n thực hi n quyết định cưỡng chế THADS.v.v

- i ph p ỡ g h TH DS trên cơ sở các nội dung về bi n pháp

cưỡng chế TH DS đ được nhiều công trình đề cập đến, Luận án phân tích, làm rõ sâu sắc hơn, nhất là những hạn chế, bất cập trong pháp luật và thực tiễn thực hi n

pháp luật về các bi n pháp cưỡng chế TH DS

- i h h gi hi ỡ g h TH DS Luận án sẽ phân tích,

đưa ra các tiêu chí đánh giá hi u quả cưỡng chế TH DS bởi vì đây là nội dung chưa được công trình nào đề cập đến, trong hi đó muốn đánh giá đúng hi u quả của cưỡng chế TH DS thì yêu cầu phải có thước đo là các tiêu chí cụ th ; trên cơ

sở các tiêu chí đánh giá hi u quả cưỡng chế TH DS thì mới xác định được thực trạng cưỡng chế TH DS đ hi u quả hay chưa, nếu chưa hi u quả thì nhận di n những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân, từ đó có giải pháp phù hợp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS Các tiêu chí đánh giá hi u quả cưỡng chế TH DS bao gồm tiêu chí định lượng và tiêu chí định tính bảo đảm cho vi c đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS hách quan, toàn di n

- S h h h h ph i h ph p ề ỡ g h TH DS ở

Vi Nam, Luận án tiếp tục làm rõ hơn quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS,

đặc bi t là bổ sung quy định pháp luật về cưỡng chế TH DS từ năm 2004 đến nay

đ nghiên cứu vấn đề này một cách có h thống, phát hi n những thay đổi tư duy trong cách xây dựng pháp luật về cưỡng chế TH DS Vi t Nam, tạo tiền đề cần thiết cho vi c đề xuất các giải pháp phù hợp hơn

- Ki h ghi p ph p h gi i ề ỡ g h TH DS i h i h

ghi h Vi Luận án làm rõ hơn pháp luật nước ngoài về cưỡng chế

TH DS của một số nước, với các tiêu chí chủ yếu về mặt pháp luật như: các bi n pháp cưỡng chế TH DS; những tài sản hông được cưỡng chế TH DS, trên cơ sở tổng hợp quy định pháp luật của một số nước, như: Cộng hoà Pháp, Cộng hoà liên bang Đức, Thuỵ Đi n, Cộng hoà Liên bang Nga; Bang California (Hoa Kỳ), Hàn

Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản, Thái Lan, Philippines, Singapore v.v

3.2 Th c trạng ph p lu t v cư ng ch T AD iệt N m

Luận án phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật về cưỡng chế TH DS ở

Vi t Nam, theo đó sẽ làm sâu sắc nội dung các quy định về cưỡng chế TH DS trong các văn bản pháp luật hi n hành đang áp dụng một cách tổng hợp đ có cái nhìn hái quát nhất pháp luật về cưỡng chế TH DS, nhất là những hạn chế, bất cập, tồn tại về cưỡng chế TH DS Luận án làm rõ các bi n pháp cưỡng chế TH DS theo pháp luật hi n hành, nội dung của từng bi n pháp cưỡng chế TH DS; phân

bi t các bi n pháp cưỡng chế TH DS theo từng nhóm, tương ứng với từng loại ngh a vụ TH DS Luận án làm rõ thủ tục cưỡng chế TH DS với trình tự chặt chẽ, các công vi c từ hi bắt đầu đến lúc ết thúc, như: Xác minh điều i n cưỡng chế

TH DS, xây dựng ế hoạch cưỡng chế TH DS, ban hành quyết định cưỡng chế

TH DS, tiến hành cưỡng chế TH DS, xử lý ết quả cưỡng chế TH DS Mặt hác, Luận án cũng làm rõ các yếu tố hác tác động đến cưỡng chế TH DS, như: Ki m sát, giám sát, thanh tra, i m tra, hiếu nại, tố cáo về cưỡng chế TH DS Những hạn chế, tồn tại của pháp luật về cưỡng chế TH DS sẽ được nhận di n và làm rõ nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại đó

3.3 Th c ti n th c hiện ph p lu t v cư ng ch T AD iệt N m

Luận án phản ánh thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS, với những số li u cụ th về cưỡng chế TH DS chủ yếu 08 năm từ năm 2009 đến hết năm 2016 (30/9/2016) và một số vụ vi c cưỡng chế TH DS đi n hình, hi u quả, phức tạp, hó hăn đ làm minh chứng cho những luận đi m về sự hợp lý, những bất cập, hạn chế và nguyên nhân đối với các bi n pháp cưỡng chế TH DS và thủ

tục cưỡng chế TH DS theo pháp luật hi n hành Thực tiễn cưỡng chế TH DS ở

Vi t Nam sẽ được phản ánh, đánh giá lồng ghép cùng với vi c phân tích làm rõ quy định pháp luật về các bi n pháp cưỡng chế TH DS và trình tự, thủ tục cưỡng chế

TH DS theo quy định của pháp luật Vi t Nam, hông phân tích rời rạc, tách bạch với vi c làm rõ các bi n pháp cưỡng chế TH DS và thủ tục cưỡng chế TH DS

3.4 êu c u và gi i ph p n ng c o hiệu qu cư ng ch T AD iệt N m

Mặc dù nhiều tác giả hi nghiên cứu về cưỡng chế TH DS, bi n pháp cưỡng chế TH DS đ đưa ra những giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS với những yêu cầu nhất định Tuy nhiên, những giải pháp này hoặc là chỉ nhỏ l đối với từng trường hợp cụ th hoặc là c n những mâu thuẫn trong những iến nghị tổng quát Do đó, vi c tiếp tục nghiên cứu và đưa ra những giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS là một trong những nhi m vụ quan trọng mà Luận án giải quyết Các giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS được đề ra trên cơ sở lý luận

về cưỡng chế TH DS, đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS, với các tiêu chí đánh giá hi u quả cưỡng chế TH DS Luận án làm rõ những yêu cầu đặt ra đối với vi c nâng cao hi u quả cưỡng chế

TH DS, iến nghị những giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS, như: Hoàn thi n pháp luật về cưỡng chế TH DS, về tổ chức thực hi n cưỡng chế

TH DS, về bảo đảm các điều i n thực hi n cưỡng chế TH DS

4 Câu hỏi nghiên ứu h ớng ti ận giả thuy t nghiên ứu và dự i n

t uả nghiên ứu ủ Luận n

4.1 C u hỏi nghiên cứu

Đ làm rõ hướng tiếp cận của Luận án, đề xuất các giả thuyết nghiên cứu và

dự iến các ết quả nghiên cứu của Luận án, Nghiên cứu sinh đặt ra và sẽ giải quyết các câu hỏi nghiên cứu sau đây:

Th h lý luận về cưỡng chế TH DS gồm những vấn đề gì, vấn đề nào là

cơ bản cần giải quyết trong Luận án ?

Th h i thực trạng pháp luật về cưỡng chế TH DS đ đạt được những tiến

bộ gì; thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS đạt được thế nào, số lượng vi c cưỡng chế TH DS bao nhiêu, tỷ l thành công thế nào của từng bi n pháp cưỡng chế TH DS, vụ vi c cưỡng chế TH DS nào đi n hình đ thành công; pháp luật và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS có hạn chế, tồn tại

gì và những nguyên nhân của hạn chế, tồn tại đó ?

Th các yêu cầu đặt ra và cần áp dụng những giải pháp gì đ nâng cao

hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam hi n nay ?

4.2 ư ng ti p c n c Lu n n

Với các câu hỏi nghiên cứu nêu trên, Luận án xác định cách tiếp cận đ giải quyết các luận đi m hoa học của đề tài Luận án đặt ra như sau:

- Ti p h h g: Phân tích và đánh giá các vấn đề lý luận và thực tiễn về

cưỡng chế TH DS phải tổng th , tổng quát, được đặt trong một chỉnh th thống nhất với những yếu tố phức hợp có liên quan, tác dụng qua lại lẫn nhau; mỗi bộ phận, mỗi thành phần phải được nghiên cứu trong một chỉnh th , tránh tư duy nghiên cứu vấn đề một cách cắt lát, riêng l , tách rời giữa lý luận và thực tiễn cưỡng chế TH DS

- Ti p h: Định hướng này được sử dụng trong vi c làm rõ các quan

đi m về cưỡng chế TH DS, so sánh ết quả đạt được trong hoàn thi n pháp luật về cưỡng chế TH DS và thành công, hông thành công trong thực tiễn thực hi n cưỡng chế TH DS thông qua so sánh số li u thống ê từng bi n pháp cưỡng chế

TH DS, ví dụ vụ vi c cưỡng chế TH DS đi n hình ở Vi t Nam

- Ti p h ử: Nhất quán quan đi m lịch sử trong quá trình nghiên cứu,

thấy được tính ế thừa, phát tri n cũng như tính hạn chế do thời đi m lịch sử, đặc

bi t là trong quá trình đánh giá thực trạng với ết quả trong hoàn thi n pháp luật và thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam

- Ti p i g h: Kết hợp tri thức của nhiều ngành hoa học x hội và

nhân văn như triết học, hoa học chính trị đ hỗ trợ cho vi c nghiên cứu đề tài dưới góc độ luật học nhằm làm rõ lý luận về cưỡng chế TH DS và đánh giá đúng thực trạng pháp luật, thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam

4.3 Gi thu t nghiên cứu

Lý luận về cưỡng chế THADS ở Vi t Nam chưa được nghiên cứu toàn di n

và sâu sắc; pháp luật về cưỡng chế TH DS của Vi t Nam c n nhiều hạn chế, bất cập, chưa phù hợp với lý luận và chưa đáp ứng yêu cầu của thực tiễn; vi c thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS c n nhiều sai sót, vi phạm, ết quả chưa cao nên cần phải có giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS Luận án nghiên cứu và chứng minh những vấn đề hoa học sau đây:

Mộ làm rõ thế nào là cưỡng chế TH DS, cưỡng chế TH DS có đặc

đi m và ý ngh a gì; cơ sở hoa học đ xây dựng các quy định về cưỡng chế THADS; các nguyên tắc cưỡng chế TH DS, yếu tố nào ảnh hưởng đến hi u quả cưỡng chế TH DS và các tiêu chí dùng đ đánh giá hi u quả cưỡng chế TH DS

H i tư tưởng lập pháp của Vi t Nam về cưỡng chế THADS được th hi n

như thế nào qua các thời ỳ lịch sử, inh nghi m lập pháp nào của thế giới về cưỡng chế THADS có th được tham hảo, vận dụng vào Vi t Nam

Ba nghiên cứu, xác định những ưu đi m cũng như hạn chế, bất cập trong

pháp luật, thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS và nguyên nhân của những hạn chế, bất cập đó

B nghiên cứu làm rõ những yêu cầu và giải pháp cụ th nhằm nâng cao

hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam hi n nay

4.4 D i n t qu nghiên cứu

Bằng vi c trả lời các câu hỏi nghiên cứu, đúng hướng tiếp cận và chứng minh các giả thuyết nghiên cứu nêu trên, dự iến ết quả nghiên cứu của đề tài Luận án thu được là:

Th h h thống hóa và hoàn thi n cơ sở lý luận về cưỡng chế TH DS

Đây chính là cơ sở lý luận đ Nghiên cứu sinh đề xuất các giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam

Th h i đánh giá một cách hách quan, toàn di n về thực trạng pháp luật và

thực tiễn thực hi n pháp luật về cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam hi n nay, trên cơ sở

đó tạo cơ sở thực tiễn cho vi c đề xuất các giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế

TH DS ở Vi t Nam

Th đưa ra được các yêu cầu nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS và

xây dựng h thống giải pháp nâng cao hi u quả cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam một cách bền vững

Cưỡng chế TH DS là một đề tài có nội dung rộng, đ được nhiều nhà hoa học và những người làm công tác thực tiễn nghiên cứu, phản ánh với nhiều hía cạnh hác nhau; pháp luật về cưỡng chế TH DS ở Vi t Nam cũng như một số nước trên thế giới đ được phản ảnh thông qua nhiều công trình luận án, luận văn, giáo trình, sách chuyên hảo, bài đăng tạp chí ở trong và ngoài nước Tuy nhiên, chưa có công trình nào nghiên cứu về lý luận và thực tiễn cưỡng chế TH DS một cách tổng quát; các đề xuất, iến nghị có giá trị hoa học nhưng chưa đầy đủ, toàn di n đ đảm bảo ổn định, bền vững hi u quả cưỡng chế TH DS Là đề tài có ế thừa nhiều nội dung của các công trình đ nghiên cứu, vì vậy mặc dù c n nhiều hạn chế nhưng những công trình đ được công bố liên quan đến đề tài Luận án, nhất là những nội dung về cưỡng chế TH DS là những tài li u có giá trị rất quan trọng cho Nghiên cứu sinh tham hảo đ đánh giá những nội dung đ được nghiên cứu, chưa nghiên cứu, từ đó đưa ra h thống các vấn đề, câu hỏi nghiên cứu, hướng tiếp cận, giả thuyết nghiên cứu và các ết quả nghiên cứu của Luận án

CHƯƠNG 1

ỘT S VẤN Đ L LUẬN V CƯỠNG CH THI HÀNH N D N S 1.1 h i ni i và ngh ủ ỡng h THADS

1.1.1 Kh i niệm cư ng ch T AD

Vi c nghiên cứu cho thấy cho đến nay vẫn c n có nhiều quan đi m hác

nhau về TH i i h h cho rằng TH là hoạt động tố tụng Song,

TH là hoạt động tố tụng nào và nằm ở giai đoạn nào của quá trình tố tụng thì lại

có những ý iến hác nhau Có ý iến cho rằng, TH là một giai đoạn tố tụng và là công đoạn cuối cùng của hoạt động tố tụng [11, tr.1] Ý iến hác cho rằng, TH là một thủ tục tố tụng đặc bi t mang cả đặc trưng của tố tụng dân sự, tố tụng hình sự

và tố tụng hành chính, TH vừa tôn trọng quyền tự định đoạt của đương sự, vừa

bi u hi n tính cưỡng chế của Nhà nước Có ý iến lại cho rằng, TH thuộc loại tố tụng "hỗn hợp" vì "TH có rất nhiều trình tự, thủ tục và đặc trưng giống các loại tố

tụng hác" i i h h i coi TH là hoạt động quản lý hành chính - tư

pháp thì cho rằng, quá trình tố tụng mà trọng tâm là vi c xét xử của Toà án chấm dứt hi Toà án ra phán quyết nhân danh Nhà nước, trong đó Toà án đ xác định quyền, ngh a vụ của các bên, c n vi c thi hành phán quyết đó lại là một giai đoạn hác, hông thuộc quá trình tố tụng TH hông phải là giai đoạn tố tụng, bởi vì

TH có mục đích hác với mục đích tố tụng; tố tụng là quá trình đi tìm sự thật của các vụ vi c đ diễn ra trên thực tế, trên cơ sở đó đưa ra cách giải quyết vụ vi c theo đúng quy định của pháp luật, c n TH là quá trình tiến hành các hoạt động nhằm thực hi n các bản án, quyết định của Toà án đ có hi u lực pháp luật [35, tr.76]

i i h h ằ g, TH là hoạt động tư pháp nên phải gắn với hâu

hoạt động xét xử đ tạo một cơ chế chặt chẽ và có hi u quả [22, tr.17] nhằm đưa ra

và đảm bảo thi hành các bản án, quyết định của Toà án và các quyết định hác theo quy định của pháp luật

Mỗi loại quan đi m nêu trên đều có những cơ sở hoa học riêng, tuy nhiên theo tác giả thì TH là một thủ tục tố tụng và chỉ cần xác định TH là thủ tục tố tụng TH , hông nên coi đó là một giai đoạn của thủ tục tố tụng hình sự, dân sự, hành chính hay tố tụng hác và cần hi u TH là thủ tục tố tụng độc lập so với các thủ tục tố tụng hác như điều tra, i m sát hoặc xét xử “Tố tụng” hông nên hi u chỉ là "thưa i n tại Toà án nói chung" [65, tr.126], là hoạt động của cơ quan Toà án xét xử đ đi tìm “chân lý”, mà cần xem xét đến bản chất của tố tụng Về bản chất, thực ra tố tụng chỉ là vi c thực hi n các quy định của pháp luật hình thức theo thủ

tục nhất định đ giải quyết các quan h x hội theo đúng sự điều chỉnh của pháp luật nội dung Tố tụng được thực hi n bởi nhiều cơ quan, tuỳ theo tính chất và mức độ

do pháp luật quy định Hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng nói chung, cơ quan

TH nói riêng nhằm mục đích bảo đảm đ bản án, quyết định của Toà án hoặc quyết định của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền hác được thực thi trên thực tế Hoạt động nào tuân theo thủ tục do pháp luật hình thức quy định là hoạt động tố tụng, do đó có nhiều loại tố tụng, như: Tố tụng dân sự, tố tụng hình sự, tố tụng hành chính, tố tụng trọng tài, tố tụng TH

Từ những phân tích nêu trên có th đưa ra hái ni m TH là thủ tục tố tụng

do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền tiến hành đ thi hành bản án, quyết định của Toà án hoặc quyết định của cơ quan nhà nước, tổ chức hác do pháp luật quy định, nhằm bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các cơ quan, tổ chức và cá nhân TH DS là thủ tục tố tụng thi hành các bản án, quyết định

về dân sự của T a án và các quyết định hác về dân sự theo quy định của pháp luật

Từ nhận định trên, đ làm rõ hái ni m cưỡng chế TH DS cần tìm hi u về bản chất của cưỡng chế Theo cuốn Đại Từ đi n tiếng Vi t của Nguyễn Như Ý (chủ biên), Trung tâm Ngôn ngữ và văn hóa Vi t Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo do Nhà

xuất bản Văn hóa thông tin ấn hành năm 1998 thì cưỡng chế là “ ộ ph i

ộ g h ” [63, tr.123] Về mặt thuật ngữ pháp lý, theo cuốn Từ đi n

Luật học do Nhà xuất bản Từ đi n bách hoa ấn hành năm 1999 thì cưỡng chế là

Đ bảo đảm thực thi pháp luật, ngoài phương thức giáo dục, thuyết phục mọi chủ th tự giác tuân thủ, bất ỳ Nhà nước nào cũng sử dụng sức mạnh cưỡng chế bằng pháp luật Cưỡng chế là hái ni m thuộc phạm trù Nhà nước và pháp luật, là

hi n tượng gắn liền với Nhà nước [36, tr.204-205] Quyền lực nhà nước là quyền lực dựa trên sức mạnh của Nhà nước, hả năng sử dụng Nhà nước thực hi n ý chí của giai cấp thống trị buộc x hội phải phục tùng ý chí đó; quyền lực nhà nước là quyền lực chính trị được thực hi n bằng Nhà nước và là trung tâm của quyền lực chính trị bởi vì Nhà nước là tổ chức rộng lớn nhất, bao trùm lên toàn bộ x hội, quản lý mọi tầng lớp dân cư trong phạm vi l nh thổ của mình [36, tr.295] Như vậy,

TH hình sự, TH hành chính, TH DS Mỗi loại TH có cách thức, trình tự, thủ tục tiến hành đặc thù ngoài những trình tự, thủ tục chung của quá trình TH Trong các loại TH thì h thống tổ chức, thẩm quyền và trình tự, thủ tục TH hông hoàn toàn giống nhau TH hành chính có phần thi hành hoản tiền, tài sản và phần đôn đốc, theo dõi TH hành chính, vì thế, hình thức, mức độ và thẩm quyền áp dụng

bi n pháp cưỡng chế cũng hác nhau Đối với TH hình sự, theo quy định tại Điều

30 Bộ luật Hình sự năm 2015 thì hình phạt là bi n pháp cưỡng chế nghiêm hắc nhất của Nhà nước được quy định trong Bộ luật này, do T a án quyết định áp dụng đối với người hoặc pháp nhân thương mại phạm tội nhằm tước bỏ hoặc hạn chế quyền, lợi ích của người, pháp nhân thương mại đó [45, tr.12] Vi c thi hành các hình phạt cũng đồng ngh a với vi c cơ quan có thẩm quyền cưỡng chế người bị ết

án thi hành hình phạt Cưỡng chế TH hình sự mang tính tuy t đối, đối tượng cưỡng chế thi hành hình phạt có th là quyền tự do thân th , tài sản, thậm chí cả tính mạng của người bị ết án

TH DS là thi hành bản án, quyết định về dân sự của T a án và cơ quan, tổ chức có thẩm quyền theo trình tự, thủ tục pháp luật quy định Thủ tục là “những

vi c cụ th phải làm theo một trình tự quy định đ tiến hành một công vi c có tính chất chính thức" [30, tr.960]; trình tự là “sự sắp xếp lần lượt, thứ tự trước sau" [63, tr.1037]; như vậy, thủ tục là vi c thực hi n công vi c nhất định theo những quy định

cụ th được sắp xếp theo trình tự nhất định Vì thế, thủ tục TH DS là trình tự thi hành bản án, quyết định của T a án và quyết định của cơ quan, tổ chức hác theo quy định của pháp luật Thủ tục TH DS thực hi n thông qua nhiều công vi c, mỗi công vi c cụ th của thủ tục TH DS được tiến hành theo thủ tục riêng, từ hi nhận yêu cầu TH hoặc nhận bản án, quyết định; ra quyết định TH ; thông báo, xác minh điều i n TH ; áp dụng bi n pháp bảo đảm, bi n pháp cưỡng chế TH DS; giao nhận quyền lợi, tài sản, thanh toán tiền TH v.v đến ết thúc vi c TH Cưỡng chế TH DS nằm trong thủ tục TH DS, do đó vi c thực hi n cưỡng chế

TH DS phải tuân theo trình tự, thủ tục nhất định

Trong hoạt động TH DS, đ bảo đảm hi u lực thi hành của các bản án, quyết định, Nhà nước quy định các bi n pháp cưỡng chế bảo đảm cho vi c TH Khi Toà án ra bản án, quyết định thì bản thân sự phán quyết đó th hi n quyền lực đặc bi t của Nhà nước bởi lẽ trong ba quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp thì T a

án là cơ quan xét xử, thực hi n quyền tư pháp Mặc dù c n nhiều ý iến hác nhau

về quyền tư pháp, tuy nhiên có th thấy rằng quyền tư pháp có ngh a rất rộng, bao gồm nhiều quyền liên quan trực tiếp đến hoạt động xét xử, như quyền điều tra, quyền truy tố và quyền TH “Quyền tư pháp hông chỉ là quyền xét xử mà c n bao gồm các quyền năng hác được giao cho T a án thực hi n (như: quyền đánh giá, ết luận về tính hợp pháp và có căn cứ của các quyết định, hành vi tố tụng; xem xét, áp dụng hoặc thay đổi các bi n pháp ngăn chặn hoặc cưỡng chế của Nhà nước; quyết định, giám sát vi c thi hành bản án, quyết định của T a án…)” [55, tr.98]

T a án nhân danh Nhà nước đưa ra các phán quyết giải quyết tranh chấp, vi phạm,

quyết định người nào có tội Theo quyết định của Toà án, người bị ết án sẽ phải chịu một hình phạt nhất định hoặc một cá nhân, cơ quan, tổ chức nào đó sẽ phải gánh chịu một ngh a vụ tài sản hay thực hi n một công vi c vì lợi ích của người hác Như vậy, T a án là cơ quan thực hi n quyền tư pháp thì T a án thực hi n nhi m vụ, quyền hạn nhất định trong TH , có chức danh tư pháp thuộc T a án đ

ra các quyết định làm hởi động, thay đổi hoặc hủy bỏ vi c TH và quyết định các vấn đề quan trọng liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền cơ bản của công dân trong TH , như ra quyết định TH , áp dụng một số bi n pháp cưỡng chế TH ;

cơ quan, tổ chức, cá nhân hác cũng được giao nhi m vụ tổ chức vi c TH

Phạm vi TH DS là vi c tổ chức thi hành “bản án, quyết định dân sự, hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định hình sự, phần tài sản trong bản án, quyết định hành chính của Toà án, quyết định của T a án giải quyết phá sản, quyết định xử lý vụ vi c cạnh tranh của Hội đồng xử lý vụ vi c cạnh tranh có liên quan đến tài sản của bên phải thi hành và phán quyết, quyết định của Trọng tài thương mại [51, tr.3] và quyết định, văn bản hác (gọi chung là bản án, quyết định dân sự)” Phạm vi cưỡng chế TH DS chính là cưỡng chế đ đảm bảo thi hành bản

án, quyết định đó theo quy định của pháp luật

Là một loại cưỡng chế TH , do đó cưỡng chế TH DS có đặc trưng chung của cưỡng chế TH nhưng cũng có đặc thù Cưỡng chế TH DS bao giờ cũng sử dụng quyền lực nhà nước đ buộc cá nhân, tổ chức liên quan trực tiếp đến vi c thực

hi n bản án, quyết định, cho dù đó có th là người được TH , người phải TH hay người có quyền lợi, ngh a vụ liên quan đến vi c TH DS hoặc cá nhân, tổ chức hác Nói đến cưỡng chế TH DS là nói đến vi c dùng quyền lực nhà nước đ

TH DS, tức là bắt buộc phải TH , bởi lẽ bản án, quyết định đ được tuyên có hi u lực pháp luật thì các đương sự phải tự nguy n thi hành, nếu hông tự nguy n thì Nhà nước cưỡng chế bắt buộc phải thi hành Vi c dùng quyền lực nhà nước trong cưỡng chế TH DS phải thông qua chủ th nhất định tiến hành bằng những bi n pháp cưỡng chế TH DS cụ th Chủ th tiến hành cưỡng chế TH DS là chức danh

cụ th bởi vì tính chất đặc thù của TH DS là do chức danh cụ th tiến hành vi c

TH DS, chủ th đó có th là công chức nhà nước thuộc T a án hoặc cơ quan nhà nước hác hoặc hông phải là công chức nhà nước nhưng được Nhà nước trao quyền tiến hành cưỡng chế TH DS, ở Vi t Nam hi n nay đó là CHV và TPL Chủ

th tiến hành cưỡng chế TH DS tuân theo quy định cụ th của pháp luật về cưỡng chế TH DS mà hông được tiến hành cưỡng chế TH DS một cách tùy ti n theo ý

muốn của mình, mọi hành vi vi phạm của chủ th tiến hành cưỡng chế TH DS đều

hi n công vi c nhất định, cưỡng chế buộc hông được thực hi n công vi c nhất định, cưỡng chế thi hành ngh a vụ trả tiền, cưỡng chế giao vật, chuy n QSDĐ, giao nhà, trả nhà, trừ vào thu nhập hoặc hai thác tài sản đ TH Cưỡng chế TH DS được đặt ra và tiến hành với mục đích cụ th là thi hành vi c TH DS nhưng mục đích chung là thi hành nghiêm chỉnh bản án, quyết định được thi hành theo thủ tục

TH DS, bảo đảm hi u lực thi hành của bản án, quyết định đó

Từ những phân tích trên có th đưa ra hái ni m về cưỡng chế TH DS như

Theo cuốn Từ đi n tiếng Vi t của Vi n ngôn ngữ học do Nhà xuất bản Đà

N ng ấn hành 2003 thì đặc đi m là “nét riêng bi t” [64, tr.292] Cưỡng chế TH DS

có những đặc đi m sau đây:

2 1 2 1 ỡ g h TH DS h hi ề h

Cũng như nhiều loại cưỡng chế hác (cưỡng chế hành chính, cưỡng chế

TH hình sự và cưỡng chế TH hành chính v.v.), cưỡng chế TH DS th hi n quyền lực nhà nước, chỉ có cá nhân thuộc cơ quan chức năng của Nhà nước hoặc người thuộc tổ chức được Nhà nước trao quyền mới có thẩm quyền tiến hành cưỡng

chế Tùy loại hình cưỡng chế mà chủ th hác nhau có thẩm quyền tiến hành nhưng

đều th hi n vi c dùng quyền lực nhà nước đối với đối tượng bị cưỡng chế Quyền lực nhà nước được th hi n thông qua cưỡng chế TH DS bằng vi c chủ th có thẩm quyền tiến hành cưỡng chế TH DS ban hành quyết định cưỡng chế buộc cá nhân, tổ chức nhất định phải chấp hành đ thi hành bản án, quyết định được thi hành theo thủ tục TH DS, nếu hông chấp hành thì sẽ bị xử lý nghiêm bằng các phương

thức như xử phạt hành chính, truy cứu trách nhi m hình sự và bồi thường thi t hại nếu có Cưỡng chế TH DS bắt buộc các tổ chức, cá nhân tôn trọng và phối hợp thực hi n bản án, quyết định, cả sử dụng lực lượng chuyên chính là cảnh sát đ bảo v cưỡng chế TH DS, trấn áp những cá nhân có hành vi chống đối cưỡng chế TH DS

Theo LTH DS và Nghị quyết số 107/2015/QH13 ngày 26/11/2015 của Quốc hội về thực hi n chế định TPL thì đi m hác bi t quan trọng của cưỡng chế

TH DS so với các loại hình cưỡng chế hác là chủ th có thẩm quyền áp dụng bi n pháp cưỡng chế hay c n gọi là tiến hành cưỡng chế TH DS là CHV và TPL đ thi hành bản án, quyết định T a án, ngoại trừ trường hợp đặc thù là thi hành quyết định của Trọng tài thương mại và Hội đồng xử lý vụ vi c cạnh tranh Mặt hác, xuất phát

từ bản chất của TH DS là thi hành các bản án, quyết định về “dân sự” chủ yếu của

T a án - cơ quan tài phán nên đặc đi m của cưỡng chế TH DS là dùng quyền lực nhà nước đ bảo v và hôi phục các quyền về tài sản, các quyền về dân sự hác cho đương sự và người có quyền lợi, ngh a vụ liên quan theo bản án, quyết định có

hi u lực thi hành chủ yếu của T a án Nhà nước thực hi n cưỡng chế TH DS thông qua chủ th được Nhà nước trao quyền, được sử dụng quyền lực nhà nước hi cưỡng chế TH DS

1 1 2 2 ỡ g h TH DS ộ i ph p TH DS

Bi n pháp là “cách làm, cách thức tiến hành, giải quyết một vấn đề cụ th ”

[30, tr.161] Bản án, quyết định được thi hành có nhiều hoản, tùy từng trường hợp

cụ th có th tổ chức thi hành một hoặc một số hoản trong bản án, quyết định theo yêu cầu của đương sự hoặc quy định của pháp luật Khi tổ chức thi hành một hoặc một số hoản của bản án, quyết định thì phải thực hi n thông qua trình tự, thủ tục

TH DS, với các bước th hi n của quá trình hởi động, thực hi n và ết thúc vi c

TH DS Vi c TH DS được hởi động bằng quyết định TH Mỗi quyết định

TH là một vi c TH DS Vi c TH DS được thực hi n trước hết bằng bi n pháp

tự nguy n TH Bi n pháp tự nguy n TH luôn luôn được huyến hích, theo đó người phải TH tự nguy n thực hi n ngh a vụ TH trong thời hạn pháp luật quy định hoặc người phải TH thỏa thuận được với người được TH phương thức thực

đối với người thứ ba đ TH chính là một bi n pháp TH DS Có th nói, ngoại trừ trường hợp đặc bi t, cưỡng chế TH DS là bi n pháp TH DS chỉ được thực hi n sau hi đ động viên, thuyết phục người phải TH tự nguy n TH nhưng họ vẫn hông tự nguy n TH Vi c cưỡng chế TH DS ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích vật chất, nhân thân của đương sự, nhất là người phải TH nên thường gặp phải sự chống đối quyết li t của đối tượng bị cưỡng chế, đồng thời các quyết định, hành vi của chủ th tiến hành cưỡng chế TH DS rất dễ bị hiếu nại, tố cáo từ cả hai phía người phải TH và người được TH , do đó phải hạn chế tối đa vi c tổ chức

TH DS bằng bi n pháp cưỡng chế TH DS; trong hợp phải cưỡng chế TH DS thì phải thực hi n đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật Vì vậy, tự nguy n

TH DS và cưỡng chế TH DS là hai bi n pháp TH DS được pháp luật quy định nhưng bi n pháp TH DS thực hi n thông qua cưỡng chế TH DS chỉ hi người phải TH hông tự nguy n TH , trừ trường hợp đặc bi t do cần ngăn chặn hành vi tẩu tán, hủy hoại tài sản hoặc hành vi hác nhằm trốn tránh vi c TH DS Mặc dù

đ ra quyết định cưỡng chế TH DS nhưng sự tự nguy n TH DS vẫn được huyến hích thực hi n đ hạn chế, giảm thi u tối đa vi c phải cưỡng chế TH DS đến cùng Thực tế, năm 2016 các CHV ra quyết định áp dụng bi n pháp cưỡng chế

TH DS đối với 11.901 trường hợp (giảm 673 trường hợp so với năm 2015); sau

hi có quyết định cưỡng chế, có 1.428 trường hợp đương sự tự nguy n TH (giảm

82 trường hợp so với năm 2015), nên tổng số vi c phải tổ chức cưỡng chế là 10.473 trường hợp, giảm 591 trường hợp so với năm 2015 [8, tr.3]

1.1 2 3 ỡ g h TH DS p g i i hiề i g

Trong TH hình sự, đối tượng cưỡng chế là cá nhân hoặc pháp nhân thương mại bị ết án (người phải TH ) theo bản án, quyết định của T a án và nhằm mục đích trừng trị người phải TH , đồng thời cải tạo, giáo dục họ trở thành người tốt, có ích cho x hội Thế nhưng, trong TH DS, đối tượng bị cưỡng chế hông chỉ là

người phải TH ( g i ph i TH h ổ h ph i h hi

gh g h hi h h) [51, tr.3] mà c n được áp dụng

đối với một số đối tượng hác Trong nhiều trường hợp, sự chuy n hóa người có quyền lợi, ngh a vụ liên quan tham gia vào quá trình tố tụng trước hi TH DS thành người được TH hoặc người phải TH do họ được hưởng quyền hoặc phải thực hi n ngh a vụ theo bản án, quyết định đ có hi u lực pháp luật, hi đó họ bị cưỡng chế TH DS nếu họ thuộc đối tượng là người phải TH hoặc người được

TH và tất nhiên họ phải chịu chi phí cưỡng chế TH DS theo quy định của pháp luật Đối tượng bị cưỡng chế TH DS có th là cá nhân hoặc tổ chức, là người Vi t

Nam hoặc người nước ngoài, người đang quản lý tài sản hoặc hông trực tiếp quản

lý tài sản cưỡng chế TH DS Thông thường thì đối tượng bị cưỡng chế TH DS là người phải TH bởi họ phải thực hi n ngh a vụ theo nội dung bản án, quyết định, vì vậy đối tượng bị cưỡng chế TH DS hông phải là người phải TH DS hông nhiều

và chỉ bị cưỡng chế TH DS trong những trường hợp cụ th do pháp luật quy định,

đó có th là cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền lợi, ngh a vụ liên quan trực tiếp đến

vi c thực hi n quyền, ngh a vụ TH của đương sự hoặc là người thứ ba đang quản

lý tài sản TH DS mà hông tự nguy n giao tài sản đ xử lý bảo đảm TH DS hoặc hông tự nguy n giao tài sản cho người mua được tài sản bán đấu giá, người nhận tài sản đ TH

Vi c thực hi n cưỡng chế TH DS đối với đối tượng hông phải là người phải TH đ i hỏi phải thận trọng, tuân thủ đúng trình tự, thủ tục cưỡng chế

TH DS, bởi họ hông mong muốn bị cưỡng chế TH DS nhưng hông th thực

hi n được sự tự nguy n TH do họ hông có ngh a vụ TH và có trường hợp họ bị thi t hại nhất định từ vi c cưỡng chế TH DS, như trường hợp cưỡng chế tài sản của người phải TH có chung với người hác hoặc tài sản của người phải TH đang cho người hác thuê, mượn, nhận cầm cố, thế chấp đang trong thời hạn hợp đồng thuê, mượn, cầm cố, thế chấp tài sản Vi c cưỡng chế TH DS đối với đối tượng hông phải là người phải TH hông giống như đối với người phải TH , nhất là trong trường hợp quyết định cưỡng chế TH DS áp dụng trực tiếp đối với người phải TH nhưng vi c thực hi n quyết định cưỡng chế TH DS lại được tiến hành đối với người hông phải là người phải TH , có trường hợp chỉ là yêu cầu họ chuy n đồ đạc, di dời tài sản ra hỏi tài sản bị cưỡng chế TH DS của người phải THA, tuy vậy họ vẫn là đối tượng bị cưỡng chế TH DS mặc dù họ hông phải là người phải TH

1 1 2 4 ỡ g h TH DS p g h g h hi h

hi ộ hi h h

Cưỡng chế TH DS được th hi n cụ th bằng vi c ban hành quyết định của người có thẩm quyền áp dụng bi n pháp cưỡng chế Tùy từng trường hợp cụ th , người có thẩm quyền áp dụng bi n pháp cưỡng chế ra quyết định cưỡng chế

TH DS Với tính chất là một văn bản áp dụng pháp luật, quyết định cưỡng chế

TH DS có giá trị bắt buộc thi hành đối với người bị cưỡng chế Quyết định cưỡng chế được ban hành trên cơ sở bản án, quyết định được thi hành theo thủ tục TH DS

và nhằm thi hành bản án, quyết định đó, vì vậy nếu quyết định cưỡng chế được ban hành mà hông tổ chức thực hi n thì quyết định cưỡng chế TH DS đó chưa được