Nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt động dạy học theo CT SGK mới của hiệu trưởng trường tiểu học

Để góp phần khắc phục những hạn chế trên đây, việc nghiên cứu sâu sắc về biện pháp quản lý của Hiệu trưởng là việc làm thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học của đội ngũ giá

Dạy chữ” trong tiêu chuẩn “ Dạy người”

Quản lí là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển của một xã

hội nói chung và của một tổ chức nói riêng Mác đã nói "Tất cả mọi lao

động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉ đạo " Giáo dục &

Đào tạo cũng như các lĩnh vực khác, khâu quản lý là một tất yếu, là điều kiện

cơ bản để đảm bảo hoạt động giáo dục - đào tạo đạt được mục tiêu đề ra Tức là muốn phát huy được hiệu quả, giáo dục đào tạo cần phải được quản

lý, được điều khiển từ Trung ương đến địa phương và trong từng lĩnh vực cụ thể Quản lý nhà trường là một bộ phận của quản lý giáo dục nói chung Muốn duy trì, phát triển và nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường, một then chốt, cơ bản và có tính quyết định là phải nâng cao chất lượng quản

lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học của đội ngũ giáo viên

Đất nước ta đã trải qua 20 năm đổi mới, cùng với sự phát triển kinh tế, nền giáo dục-đào tạo nước ta cũng phát triển và đạt được những thành tựu quan trọng: Quy mô lớn, số lượng tăng nhanh Các hình thức giáo dục -đào tạo đa dạng, chất lượng được nâng cao lên một bước Bên cạnh những thành tích đó, giáo dục đào tạo còn bộc lộ những yếu kém so với các nước trong

khu vực và trên thế giới Nghị quyết TW2 (khoá VIII) chỉ rõ: ' Giáo dục đào

tạo nước ta còn yếu kém, bất cập về quy mô, cơ cấu, đáng quan tâm nhất

là chất lượng hiệu quả còn thấp" chưa đáp ứng kịp thời những đòi hỏi

ngày càng cao về nguồn nhân lực của công cuộc đổi mới kinh tế – xã hội Trong giáo dục thì chất lượng giáo dục và hoạt động dạy học của giáo viên là hai yếu tố cơ bản tạo nên hiệu quả giáo dục Để góp phần khắc phục những hạn chế trên đây, việc nghiên cứu sâu sắc về biện pháp quản lý của Hiệu trưởng là việc làm thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học của đội ngũ giáo viên, qua đó nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

Nhà trường là tổ chức giáo dục cơ sở trực tiếp làm công tác giáo dục đào tạo, chịu sự quản lí trực tiếp của các cấp quản lí giáo dục đồng thời nhà trường cũng là một hệ thống độc lập, tự quản Việc quản lí nhà trường phải nhằm mục đích nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục và phát triển nhà

trường Giáo sư Phạm Minh Hạc đã viết: Quản lí nhà trường là thực hiện

đường lối của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lí giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh.

Giáo sư Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: Quản lí nhà trường là quản

lí hoạt động dạy và học, tức là làm sao đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần dần tiến tới mục tiêu giáo dục

Có thể nói: Quản lí trường Tiểu học chủ yếu tác động đến tập thể giáo viên để tổ chức tốt hoạt động dạy học theo chương trình, nhằm mục tiêu hình thành và phát triển nhân cách con người lao động mới cho học sinh, để các

em có đầy đủ những phẩm chất cơ bản đáp ứng yêu cầu của xã hội, của sự nghiệp công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước trên con đường hội nhập và phát triển

2 Cơ sở thực tiễn

Trong thực tế, có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy học trong nhà trường, song về cơ bản theo tôi có 3 yếu tố sau đây:

Yếu tố thứ nhất là: Chất lượng đội ngũ giáo viên Tiểu học.

Giáo viên Tiểu học có tầm quan trọng đặc biệt đối với quá trình giáo dục ở Tiểu học Lao động của giáo viên Tiểu học vừa mang tính nghiệp vụ vừa mang tính nghệ thuật Thầy, cô giáo Tiểu học( Chủ yếu là cô giáo) là những hình ảnh gần gũi hàng ngày với các em, là người mẹ thứ hai từng

bước dìu dắt, giáo dục nhân cách học sinh “ Cô nào, trò nấy”, từng lời nói,

từng cử chỉ, từng việc làm của giáo viên được học sinh coi đó là chuẩn mực

để học tập và noi theo Chính vì vậy, giáo viên là yếu tố quyết định chất lượng giáo dục

Trong thực tế, chất lượng đội ngũ giáo viên chưa đáp ứng được Có những giáo viên có kiến thức song lại có những hạn chế về phương pháp giảng dạy và các kĩ năng sư phạm Thiếu đi một chút tính nghệ thuật sư phạm cũng đã làm giảm đi hiệu quả của giờ dạy, chưa nói đến có giáo viên ( Hệ đào tạo không chính qui, giáo viên cao tuổi ) truyền thụ kiến thức thiếu

rõ ràng, đôi lúc thiếu chính xác; Phương pháp giảng dạy còn lúng túng, không làm chủ được tiết dạy Có những giáo viên có kinh nghiệm song việc tiếp cận với các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học mới lại gặp khó khăn Đặc biệt là việc ứng dụng CNTT vào giảng dạy còn có nhiều hạn chế Giáo viên còn ngại tổ chức trò chơi, hoặc có tổ chức thì cũng chưa có hiệu quả Kĩ năng tổ chức các hoạt động tập thể góp phần giáo dục toàn diện cho học sinh chưa tốt Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên không đồng đều cũng ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và giáo dục chung của nhà trường

Yếu tố thứ hai là: Khả năng quản lí, chỉ đạo của Hiệu trưởng.

Hiệu trưởng là người đại diện chức danh hành chính, người quản lí và lãnh đạo cộng đồng giáo dục

Với vai trò quan trọng như vậy cho nên năng lực quản lí của người Hiệu trưởng sẽ ảnh hưởng lớn đến chất lượng giáo dục Người Hiệu trưởng- nhà quản lí trong việc nâng cao năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên của nhà trường, bản thân tôi đã thường xuyên tổ chức học tập, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên song để là người cố vấn sư phạm, là trụ cột sư phạm trực tiếp bồi dưỡng, nâng cao tay nghề cho giáo viên thì không phải lúc nào cũng đáp ứng được Thực tế, đôi khi Hiệu trưởng còn quan liêu, xa rời chuyên môn

Yếu tố thứ ba là: Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học.

Điều không thể thiếu trong các yếu tố hỗ trợ nâng cao chất lượng đó chính là điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học và môi trường sư phạm Để thực hiện chương trình- sách giáo khoa mới ( CT-SGK mới) rất cần cơ sở vật chất và các phương tiện dạy học hiện đại Thực tế, đồ dùng dạy học theo chương trình này đã được Phòng Giáo dục & Đào tạo cung cấp khá đầy đủ song việc sử dụng của giáo viên chưa có hiệu quả Hiện nay nhà trường đã có 01 máy chiếu đa năng song so với nhu cầu thì vẫn còn khiêm tốn Đặc biệt, trường Tiểu học Xuân Quan chưa có phòng học kiên cố cao tầng 100% các phòng học và phòng chức năng đêù là phòng cấp 4 đã xuống cấp

Tóm lại: Trong nhà trường, công tác quản lí hoạt động dạy học là

nhiệm vụ cơ bản, then chốt của người Hiệu trưởng Linh hồn của mỗi nhà

trường chính là chất lượng(theo đúng nghĩa của chất lượng) Muốn có chất

lượng dạy học và giáo dục tốt thì phải quản lí tốt hoạt động trọng tâm của nhà trường- Hoạt động dạy học Đặc biệt là từ năm học 2002- 2003, khi tất

cả các trường Tiểu học trong cả nước thực hiện đại trà theo CT-SGK mới, bản thân tôi là một Hiệu trưởng, ngay sau đó đã xây dựng kế hoạch triển khai

có hiệu quả các biện pháp quản lí hoạt động dạy học trong nhà trường Qua

nhiều năm kiên trì thực hiện ( có điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với tình

hình thực tế hàng năm), nay tôi trình bày sáng kiến kinh nghiệm:

Nâng cao hiệu quả công tác quản lí hoạt động dạy học theo CT-SGK mới của Hiệu trưởng trường Tiểu học.

II Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường Tiểu học chỉ ra thực trạng và nguyên nhân của thực trạng, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng theo chương trình SGK mới góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường

III Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

1 Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động quản lý dạy học của Hiệu trưởng trường Tiểu học

2 Phạm vi nghiên cứu:

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường Tiểu học theo chương trình – sách giáo khoa mới

4 Kế hoạch nghiên cứu:

- Đối tượng thực nghiệm: Giáo viên trường Tiểu học Xuân Quan và

HS khối lớp 1

- Thời gian bắt đầu thực hiện: Từ năm học 2005-2006 đến nay

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

Xuất phát từ mục đích nghiên cứu, sáng kiến kinh nghiệm tập trung giải quyết những nhiệm vụ sau:

- Nhiệm vụ thứ nhất: Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động dạy học của giáo viên trường TH Xuân Quan – Văn Giang – Hưng Yên

- Nhiệm vụ thứ hai: Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của người Hiệu trưởng trường Tiểu học theo chương trình – SGK mới

6 Phương pháp nghiên cứu:

-Nghiên cứu các tài liệu văn bản, khái quát hệ thống hoá cơ sở lý luận

cơ bản của SKKN

- Phương pháp điều tra (Aket)

- Phương pháp quan sát dự giờ theo dõi hoạt động giảng dạy

- Phương pháp trò chuyện phỏng vấn, trao đổi với Phó Hiệu trưởng, các giáo viên có kinh nghiệm, giáo viên dạy giỏi về biện pháp quản lý HĐDH của Hiệu trưởng

- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm HĐDH: Kế hoạch năm học, kế hoạch chuyên môn, phân công giảng dạy

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm quản lý chuyên môn của nhà trường

- Phương pháp kiểm chứng, nhận thức về tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp

- Phương pháp xử lý số liệu bằng số liệu thống kê toán học,v.v.v

Trước đó, từ năm học 2002 – 2003 CTTH mới được triển khai trên phạm vi toàn quốc bắt đầu từ lớp 1 Do là năm học đầu tiên thực hiện CTTH mới nên việc triển khai chỉ đạo thực hiện dạy học theo CTTH mới (nội dung, phương pháp, sử dụng thiết bị ĐDDH) đối với giáo viên gặp nhiều khó khăn Đầu năm học,Phòng GD&ĐT có văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học cụ thể gửi tới trường Đây là điều kiện thuận lợi cho nhà trường hoàn thành mục tiêu giáo dục bậc học đã nêu ra, đáp ứng với yêu cầu xã hội

Tại đây tôi chỉ đánh giá thực trạng kết quả của học sinh lóp 1 sau khi

đã thực hiện CT-SGK mới trong phạm vi cả nước cho nên tất cả vẫn còn rất mới mẻ đối với học sinh cũng như giáo viên và cán bộ quản lý (bởi một thực

tế là bình mới rượu cũ) Mặc dù đã được phòng giáo dục tập huấn cho giáo viên về PPDH, khả năng thao tác các đồ dùng dạy học song kết quả đạt được vẫn còn rất khiêm tốn

Bảng 1: Chất lượng học sinh lớp 1 năm 2005 – 2006

Khối I Xếp loại hạnh kiểm Xếp loại lực học Khả năng sử dụng

là khả năng sử dụng trang thiết bị đã được cấp phát Toàn khối có 45,67% số học sinh sử dụng chưa thành thạo đồ dùng học tập của bản thân Đây là vấn

đề bức xúc mà các nhà quản lý cần phải nghiên cứu tìm ra những biện pháp hữu hiệu giúp giáo viên đứng lớp có kinh nghiệm, có trình độ hướng dẫn học sinh biết sử dụng đồ dùng học tập của mình hiệu quả hơn, để nâng cao chất lượng kết quả học tập cho chính mỗi học sinh

2 Thực trạng về đội ngũ giáo viên trường Tiểu học Xuân Quan

2.1 Thực trạng về số lượng và trình độ giáo viên( Năm học2005-2006)

Trong những năm gần đây đội ngũ giáo viên của nhà trường tương đối

ổn định, tỷ lệ giáo viên đạt chuẩn là 100%, trong đó số giáo viên đạt trên

chuẩn là 48% Trình độ đạt chuẩn cao nhưng năng lực thực tiễn, tay nghề của giáo viên không đồng đều cho nên trong quá trình tiếp thu và thực hiện CTTH mới còn có những mặt hạn chế Nó thể hiện rất rõ qua hoạt động của giáo viên trên lớp Qua khảo sát thực trạng hoạt động dạy học theo CT- SGK mới của giáo viên Tiểu học, tôi có thể chia thành 3 mức độ như sau:

+ 22% số GV có khả năng truyền tải nội dung chương trình, nội dung SGK mới một cách linh hoạt, sáng tạo

+ 49 % số GV truyền tải đầy đủ nội dung SGK

+ 29% số GV truyền tải nội dung SGK còn lúng túng

Từ thực trạng trên cho thấy, nhà trường phải có kế hoạch bồi dưỡng nâng cao chất lượng giảng dạy cho giáo viên, đồng thời nâng cao nhận thức của giáo viên về yêu cầu cần đạt của CTTH mới này, có thể mở các lớp tập huấn dài hạn, ngắn hạn hoặc những buổi thực tập sư phạm, chuyên đề… để giáo viên được tham gia

Trình độ đạo tạo của giáo viên ảnh hướng rất lớn đến khả năng dạy học của họ Trình độ đào tạo tỷ lệ thuận với khả năng truyền tài tri thức cũng như khả năng tiếp thu, vận dụng phương pháp dạy học theo CT- SGK mới

Năm học 2005-2006 lực lượng giáo viên trẻ của nhà trường có số năm dạy học dưới 10 năm chiếm 56 % Đây là những giáo viên đuợc đào tạo từ các trường đại học, cao đẳng chính qui nên họ nên họ có phương pháp dạy học tiên tiến hơn, ngoài ra họ có sức khoẻ, có kiến thức chuyên môn cơ bản,

có hiểu biết, có khả năng nhận thức cũng như tiếp thu cái mới nhanh hơn Bên cạnh đó họ còn có lòng nhiệt tình công tác yêu nghề, mến trẻ Song những giáo viên mới này thiếu kinh nghiệm trong dạy học nhất là khi tiếp xúc với học sinh và xử lí các tình huống sư phạm còn lúng túng, chưa triệt

để, thiếu vốn sống thực tế và chưa nắm vững được tâm lí lứa tuổi HS Tiểu học, hay nóng vội kể cả trong dạy học cũng như trong giáo dục Trong qúa trình dạy học, họ chưa rèn luyện kĩ kiến thức kĩ năng cơ bản đã chuyển sang

phần nâng cao, do vậy dễ làm cho học sinh chán nản Trong công tác giáo dục họ chưa khéo léo, cho nên khi bồi dưỡng cho đối tượng này cần tập trung vào trang bị những kiến thức cơ bản về công tác tổ chức quản lý dạy học và các kỹ năng giao tiếp sư phạm, ứng xử và hoạt động xã hội.

Khi nghiên cứu những giáo viên lâu năm trong nghề chiếm 44% Về

cơ bản họ đã yên tâm với nghề nghiệp, có kinh nghiệm dạy học và thực tế công tác Đây là số giáo viên có độ chín trong nghề dạy học và họ góp phần đáng kể để giữ vững và nâng cao chất lượng giáo dục

Với sự thay đổi cả về nội dung và PPGD cho nên toàn bộ giáo viên Tiểu học đều được dự các lớp bồi dưỡng, tập huấn để cập nhật các tri thức mới về nội dung, PPDH Vấn đề làm thế nào để họ có thể thực hiện tốt được nhiệm vụ dạy học theo yêu cầu của ngành cũng như của xã hội là công việc của các nhà quản lý Đó là việc tổ chức công tác bồi dưỡng và tự bồi dường để nâng cao năng lực dạy học của giáo viên Qua điều tra thực tiễn chúng ta thấy công tác bồi dưỡng theo chu kỳ (1996-2000; 2001 – 2007 ) cũng như tạo điều kiện cho giáo viên theo học các lớp nâng chuẩn: tại chức,

từ xa, chuyên tu là rất cần thiết

2.2 Thực trạng thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo chương trình – sách giáo khoa mới trường Tiểu học Xuân Quan

Khi khảo sát chất lượng đội ngũ giáo viên thông qua các hoạt động soạn giáo án, dạy học trên lớp, việc sử dụng đồ dùng dạy học trên lớp, chấm, chữa, trả bài cho học sinh, dự giờ thăm lớp cho thấy giáo viên của nhà trường đủ về số lượng và từng bước khẳng định chất lượng dạy học ngày càng cao, thể hiện trong khâu soạn bài đã kết hợp hoạt động của thày, hoạt động của trò, các giờ dạy trên lớp có quan tâm sử dụng đồ dùng trong giờ học Kết quả thu được thể hiện rõ 3 mức độ đó là:

- 28% số GV vận dụng linh hoạt, sáng tạo PPDH mới thể hiện qua một chuỗi các hoạt động (soạn giáo án, thiết kế bài dạy, sử dụng đồ dùng dạy học thành thạo)

- 52% số GV nắm và sử dụng được các phương pháp dạy học phù hợp với CTTH&SGK mới

- 20% số GV còn lúng túng trong việc vận dụng phương pháp dạy học

2.3 Thực trạng về phân công giảng dạy cho giáo viên

Trên thực tế, nhà trường vẫn có sự chênh lệch về năng lực giảng dạy cho nên việc cân nhắc khi phân công giảng dạy là một vấn đề phức tạp Với các lớp đầu cấp (lớp 1) và các lớp cuối cấp (lớp 5) lãnh đạo nhà trường có đầu tư hơn về đội ngũ giáo viên giỏi Các khối khác cũng phải bố trí lực lượng giáo viên nòng cốt Chính vì lẽ đó, có giáo viên trong nhiều năm chỉ dạy ở một khối lớp Đây là một vấn đề mà chúng ta thấy ở một số trường chỉ

có chất lượng mũi nhọn ở các lớp đầu vào, đầu ra Việc làm đó có ưu điểm là nếu họ chỉ dạy chuyên môn khối thì tay nghề của họ rất vững vàng nhưng lại thiếu về cơ bản khả năng dạy toàn cấp của một số giáo viên mà tâm tư của giáo viên này rất muốn dạy ở tất cả các khối lớp

Từ thực trạng trên tôi thấy việc bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên để họ dạy được tất cả các khối lớp là việc cần phải làm ngay để tránh tình trạng các nhà trường phân công giảng dạy như hiện nay, có như vậy mỗi giáo viên mới có thể thực hiện được CT-SGK mới mà Bộ GD&ĐT đã ban

nhận thức đúng về vai trò trách nhiệm của mình trong quản lý hoạt động dạy học ở nhà trường BGH nói chung, bản thân tôi là Hiệu trưởng nói riêng đã

có nhiều cố gắng trong công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng để nâng cao trình

độ chuyên môn cũng như năng lực quản lý nhà trường Cán bộ quản lý có tính thần trách nhiệm, thực hiện tốt mọi đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và của ngành giáo dục Chúng tôi quan tâm đến nhiệm vụ trọng tâm

của nhà trường là phấn đấu để đạt được mục tiêu giáo dục “Thày dạy tốt, trò

học tốt" Là những cán bộ say mê với công việc và gắn bó với nhà trường,

cùng động viên cán bộ giáo viên nhà trường hết lòng vì sự nghiệp giáo dục Quan tâm đến bồi dưỡng năng lực chuyên môn, năng lực dạy học cho giáo viên, tạo điều kiện cho giáo viên đi học nâng cao để đạt chuẩn và trên chuẩn

Tổ chức tốt các chuyên đề, cải tiến sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, phát động phong trào tự làm đồ dùng dạy học Đặc biệt BGH coi trọng việc chỉ đạo để giáo viên phải tích cực và chủ động trong việc đối mới PPDH

Song, trong một số năm đầu thay sách, hoạt động quản lý của BGH còn bộc lộ một số mặt hạn chế về việc nắm vững những đổi mới về ND – CT

Mặt khác, thời gian bồi dưỡng ngắn nhưng nội dung cần bồi dưỡng lại nhiều, tài liệu bồi dưỡng chưa đủ cho từng giáo viên nên việc tự học, tự bồi

dưỡng còn hạn chế Tỷ lệ giáo viên học thêm văn bằng, chứng chỉ, học thêm ngoại ngữ, vi tính còn thấp Về phía giáo viên phần đông đảo chưa nhiệt tình phấn đấu để nâng cao trình độ mà lại tự bằng lòng với tấm bằng cao đẳng, đại học, một số khác ít đầu tư cho học tập, nâng cao trình độ về mọi mặt của bản thân, thiếu nhiệt tình, còn ngại khó, ngại khổ, ngại phấn đấu để đạt giáo

viên giỏi các cấp Một số giáo viên có tư tưởng "làm công ăn lương, đến

hẹn lại lên " và tâm lý "An phận thủ thường" trong công tác giảng dạy và

giáo dục

Công tác quản lý của BGH nhà trường trong những năm gần đây đã

có nhiều cố gắng để đưa chất lượng dạy học cũng như chất lượng giáo dục

có những bước tiến đáng kể Đó là đã tạo được phong trào đổi mới phương pháp giảng dạy cũng như nâng cao được nhận thức của giáo viên về vị trí vai trò của giáo dục Tiểu học, cần phải tìm ra giải pháp tốt nhất để nâng cao năng lực giáo dục cũng như khả năng dạy học theo CT-SGK mới cho đội ngũ giáo viên

2.5 Thực trạng về công tác bồi dưỡng để nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên theo CT – SGK mới.

Khi khảo sát về nhu cầu của giáo viên về việc bồi dưỡng để nâng cao năng lực dạy học cho giáo viên thì 100% trong tổng số giáo viên cho rằng việc làm đó rất cần thiết ở mọi thời điểm, sự cần thiết đó thông qua các ý kiến của giáo viên từ các lý do sau:

- Trong quá trình đào tạo chưa được trang bị đầy đủ kiến thức Từ kiến thức học trong nhà trường đến thực tế dạy học còn có một khoảng cách Đây

là điểm yếu của các trường sư phạm trong khâu đào tạo, bồi dưỡng Khi hỏi giáo viên thì được 75% đồng ý với ý kiến này Do đào tạo quá lâu, kiến thức

bị lạc hậu (ý kiến giáo viên chiếm 25%) Do lịch sử để lại, một số giáo viên cao tuổi, trước khi vào sư phạm, họ mới chỉ học hết lớp 5, lớp 7 nên hiện tại

trình độ đào tạo ban đầu của một số giáo viên còn ở trình độ trung cấp hoặc THHC.

Do đời sống của giáo viên còn khó khăn, nên họ ít đầu tư cho chuyên môn Ngoài thời gian dạy học trên lớp họ còn làm thêm nghề khác hoặc dạy thêm ở nơi khác để đảm bảo chất lượng đời sống Họ chưa đầu tư vào đọc sách, tài liệu tham khảo, các sách chuyên đề giáo dục, toán tuổi thơ hoặc dự giờ thăm lớp để bổ sung kiến thức(Nếu có dự giờ hay viết tích lũy kinh nghiệm theo tuần, theo tháng cũng chỉ là để đối phó, hình thức, không đem lại hiệu quả thiết thực) Do trong thời gian dài, giáo dục nằm trong tình trạng chung của chế độ bao cấp nên từ một số cán bộ quản lý đến giáo viên, mọi người đều có tư tưởng an phận, không lo bồi dưỡng chuyên môn để nâng cao tay nghề

Một phần không nhỏ do chính sách nhà nước trước đó, đầu tư cho giáo dục còn hạn hẹp, chủ yếu là lo đủ lương cơ bản Cho nên BGH nhà trường

gặp khó khăn trong việc xây dựng nhà trường cho "Trường ra trường, lớp

ra lớp".

Chúng ta đã thực hiện cải cách chương trình và SGK mới đại trà trên phạm vi cả nước từ năm học 2002 – 2003 nhưng vấn đề thay đổi phương pháp bồi dưỡng giáo viên còn nhiều bấp cập Các đợt tập huấn vẫn chủ yếu

là giáo viên ngồi nghe các giảng viên thuyết giảng là chính, cái mà họ cần là một lớp học sinh đông, lấy người học làm trung tâm, dạy thử, dạy mẫu

không nên chỉ là “diễn”, là “mớm sẵn”cho học sinh quá nhiều Họ mong

muốn 70% thời lượng tập huấn bồi dưỡng thay sách phải được dành cho các hoạt động thực hành mà các giáo viên thực hiện cần giúp cho họ có thể hình dung được, nhìn thấy được những việc làm cụ thể, cách thức, con đường của đổi mới cách dạy là như thế nào? Một nguyên nhân cơ bản về nội dung, phương pháp nhưng chính các nhà quản lý cũng chưa nắm được sự cần thiết đổi mới cách quản lý cũng như cách dạy học Chính vì lẽ đó mà chất lượng,

hiệu quả của việc giáo viên tham gia các lớp học bồi dưỡng để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ còn hạn chế Thực tế, cho đến khi CT-SGK mới ra đời thì mới tổ chức các lớp tập huấn cho giáo viên quả là một việc làm muộn màng.

Qua khảo sát thăm dò giáo viên ở các độ tuổi khác nhau cho thấy:100% số GV có nhu cầu bồi dưỡng về kiến thức chuyên môn của các

bộ môn trong CTTH, kiến thức về nghiệp vụ dạy học và giáo dục Họ muốn được cung cấp những kiến thức kỹ năng trước sự bùng nổ thông tin và trước những yêu cầu của ngành Bên cạnh về nhu cầu bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn thì 100% số GV cũng có nhu cầu về bồi dưỡng PPGD, bởi đây là nhu cầu cần thiết thực để họ có thể thực hiện dạy học và giáo dục học sinh theo CT-SGK mới

Sự cần thiết phải được bồi dưỡng năng lực thiết kế các hoạt động dạy học là rất lớn bởi CTTH mới hiện nay, người thày không chỉ nghiên cứu cả hình thức tổ chức hoạt động học tập của học sinh và các thao tác sử dụng các thiết bị dạy học thành thạo, hợp lý mà còn phải hướng dẫn học sinh sử dụng đồ dùng học tập cá nhân có hiệu quả

3.Đánh giá của giáo viên về CSVC, trang thiết bị dạy học trường học phục vụ cho CT-SGK mới

Nghiên cứu khảo sát về chất lượng dạy học của giáo viên trong nhà trường cũng như việc đổi mới PPDH của giáo viên còn nhiều bất cập, có nhiều lý do giáo viên đưa ra để có thể có tiết dạy tốt, ngoài việc truyền thụ đảm bảo kiến thức và thực hiện được các PPDH mới thì có nguyên nhân quan trọng và cần thiết để tạo điều kiện cho giáo viên có thể thực hiện những tiết dạy tốt, dạy hay đạt yêu cầu đổi mới: Đó là CSVC (phòng lớp học, các phòng học chức năng, bàn ghế ) và các trang thiết bị dạy học hiện đại Khi

đó CTTH mới lại rất cần đổi mới PPDH để đáp ứng mục tiêu của bậc học

Trong thực tế, từ năm học 2002 – 2003 Bộ giáo dục đào tạo đã tăng cường trang bị ĐDDH cho các trường Tiểu học song vẫn còn thiếu và chưa đồng bộ, việc sử dụng TBDH cũng chưa nghiêm túc Nguyên nhân chủ yếu

là do thói quen ngại chuẩn bị, ngại sử dụng và cũng chưa thường xuyên sử dụng ĐDDH trong giảng dạy, hoặc có sử dụng nhưng hiệu quả chưa cao

*Tóm lại

Qua phân tích,khảo sát thực trạng giáo dục và những biện pháp quản

lý hoạt động dạy học theo CT-SGK mới ở trường Tiểu học Xuân Quan cho thấy: Năng lực, trình độ tay nghề của giáo viên không đồng đều cho nên việc tiếp thu và vận dụng phương pháp dạy học CT-SGK mới còn có những hạn chế, một số giáo viên chưa nhận thức được tầm quan trọng cũng như việc cần thiết phải đổi mới chương trình GDPT Họ ngại thay đổi thói quen dạy theo kiểu truyền thống, ngại chuẩn bị và sử dụng ĐDDH

Về công tác quản lí: Chưa có biện pháp quản lý hữu hiệu để quản lý hoạt động của giáo viên như soạn bài, tổ chức dạy học trên lớp, đặc biệt là khâu xây dựng kế hoạch, sử dụng ĐDDH, đánh giá kết quả học tập của học sinh và việc bồi dưỡng nâng cao chất lượng dạy học cho giáo viên theo CT-SGK mới

Dựa vào thực trạng nêu trên, tôi đã thực hiện một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học theo CT-SGK mới ở nhà trường đạt hiệu quả

II CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC THEO CHƯƠNG TRÌNH – SÁCH GIÁO KHOA MỚI CỦA HIỆU TRƯỞNG

TRƯỜNG TIỂU HỌC.

1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VIỆC ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP

1.1 Căn cứ vào mục đích giáo dục Tiểu học

Giáo dục tiểu học được thực hiện trong 5 năm từ lớp 1 đến lớp 5, tuổi học sinh vào lớp 1 là 6 tuổi Để giáo dục Tiểu học thực sự đổi mới và thực hiện tốt mục tiêu bậc học, các nhà quản lý giáo dục phải đổi mới tư duy giáo

dục, tư duy quản lý nâng cao chất lượng giảng dạy, học tập của giáo viên và học sinh trong trường

Đổi mới công tác quản lý nhà trường là tăng tính dân chủ, kỷ cương, tính nhân văn, tính hiện đại trong quản lý nhằm đạt mục tiêu giáo dục bậc học Vì vậy đòi hỏi người cán bộ quản lý phải có biện pháp quản lý chặt chẽ, linh hoạt, sáng tạo và đạt hiệu quả cao

1.2 Căn cứ vào lý luận quản lý

Người quản lý trường học phải nắm vững lý luận quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, có năng lực quản lý trường học, nắm chắc chương trình, nội dung yêu cầu của các môn học ở Tiểu học biết vận dụng sáng tạo trong công tác chuyên môn nghiệp vụ của ngành ở địa phương và trường học Phải đổi mới cách nghĩ, cách làm, đổi mới tư duy theo phương pháp quản lý khoa học, mới có thể đem lại hiệu quả cao trong công tác quản lý giáo dục

1.3 Căn cứ vào thực trạng và nội dung về quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trường Tiểu học.

*Thực trạng quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản lý dạy học theo CT - SGK mới ở trường Tiểu học Xuân Quan đã được khảo sát ở phần I

* Nội dung quản lí hoạt động dạy học theo CT- SGK mới:

Thứ nhất: Quản lí việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học

Thứ hai: Quản lí việc soạn bài và chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên Thứ ba:Quản lí giờ lên lớp của giáo viên.

Thứ tư: Quản lí các loại hồ sơ của giáo viên.

Thứ năm: Quản lí việc sử dụng đồ dùng và trang thiết bị dạy học.

Thứ sáu: Quản lí khâu giáo viên kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của

học sinh

2 NHỮNG BIỆN PHÁP CHỦ YẾU

2.1 Biện pháp 1: Phân công công tác giảng dạy cho giáo viên rõ

ràng, hợp lí đồng thời nâng cao nhận thức cho giáo viên và học sinh về chủ trương đổi mới chương trình Tiểu học - SGK hiện nay

Phân công giảng dạy cho giáo viên thực chất là làm công tác cán bộ và công tác tổ chức

Trong những năm gần đây, việc đổi mới phương pháp của ngành giáo dục ngày càng được quan tâm khi yêu cầu của xã hội đối với người học ngày càng cao, nội dung dạy học ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng Nhưng thực tế hiện nay, các hình thức tổ chức dạy học bộc lộ còn có nhiều hạn chế Cho nên việc dạy và học nhằm tích cực hóa hoạt động nhận thức của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh tự khám phá và chiếm lĩnh tri thức còn gặp trở ngại nhất định Để thực hiện được những vấn đề nêu trên: Hiệu trưởng và BGH cần tổ chức: Nâng cao ý thức, trách nhiệm cho đội ngũ giáo viên nắm vững chủ trương và nội dung cải cách chương trình, sách giáo khoa ở mỗi cấp học, lớp học là vô cùng quan trọng, có ý nghĩa quyết định đến việc lựa chọn phương pháp phương tiện dạy học cho phù hợp với đặc điểm lứa tuổi, tâm sinh lý của học sinh nhằm thực hiện mục tiêu chất lượng

• Cách thức tiến hành

Phân công giảng dạy cho giáo viên thực chất là làm công tác cán bộ

và công tác tổ chức Nếu Hiệu trưởng nắm vững chất lượng đội ngũ, hiểu được mặt mạnh, mặt yếu, sở trường, nguyện vọng, hoàn cảnh gia đình, sức khỏe của từng thành viên trong nhà trường thì không những sử dụng đúng người vào đúng việc mà còn làm cho họ tự tin hơn, trách nhiệm hơn, phấn khởi hơn từ đó họ sẽ cố gắng hết sức mình để tự khẳng định trong tập thể sư phạm nhà trường Phân công giáo viên đúng với khả năng sẽ đem lại kết quả tốt và ngược lại Vì thế, cần phải biết lắng nghe nguyện vọng của giáo viên

và lựa chọn cân nhắc kĩ lưỡng từng trường hợp để phát huy tối đa khả năng của từng người Hàng năm, vào cuối năm học, tôi thường phát phiếu thăm dò

ý kiến giáo viên, để họ được trình bày các nguyện vọng công tác cho bản thân của năm học sau

Mẫu phiếu thăm dò ý kiến giáo viên hàng năm:

Họ và tên:

Sinh ngày tháng năm

Quê quán

Thường trú tại:

Chức vụ, nhiệm vụ được giao hiện tại:

Năm học - tôi có nguyện vọng được giảng dạy như sau:

Bằng mọi hình thức hoạt động, thông qua sinh hoạt lớp, tập trung học sinh đầu tuần nhà trường phải giúp cho giáo viên và các em học sinh hiểu rõ

ý nghĩa, tầm quan trọng về chủ trương cải cách chương trình, thay sách giáo khoa của bậc học, lớp học…tạo cho các em tâm thế sẵn sàng cùng thầy cô giáo cải tiến cách dạy, cách học để nâng cao chất lượng

Những đổi mới trong chương trình sách giáo khoa của các môn học tự nhiên xã hội, Thủ công ( L1-2-3); môn Khoa học và Kĩ thuật L4-5 được BGH quán triệt đồng bộ đến tất cả các bộ môn, tinh thần chỉ đạo chung là: Trong mỗi tiết dạy hàng ngày học sinh được hoạt động thực hành, thảo luận nhiều hơn trong quá trình lĩnh hội tri thức Do đó cần tăng cường thực hành

kiến tập, thực tập hoạt động dạy học trong nhà trường, bàn bạc xây dựng thiết kế giáo án mẫu theo hướng đổi mới, lần lượt cử giáo viên dạy thử nghiệm so sánh với những bài dạy trước đó để thấy mặt tiến bộ và hạn chế

Tổ chuyên môn chỉ đạo, trong các giờ học, học sinh đổi mới phương pháp học tập theo hướng dẫn của giáo viên Bản thân giáo viên phải chủ động sáng tạo trong khai thác kiến thức trong sách giáo khoa và thiết bị dạy học, tăng cường tổ chức các hoạt động dạy học, vận dụng tinh thần đổi mới PPDH theo CTTH mới

Với những cơ sở và quan điểm đó BGH đã tăng cường công tác chỉ đạo trong việc đổi mới PPDH cụ thể như sau:

Một là: Bồi dưỡng năng lực nghiệp vụ sư phạm cho đội ngũ giáo viên

tạo điều kiện cho giáo viên thường xuyên bổ sung kiến thức và nghiệp vụ, tiếp nhận và cung cấp kịp thời những thông tin mới nhất về PPDH, động viên giáo viên soạn bài theo phương pháp mới để đáp ứng được yêu cầu mới

Hai là: Giáo viên phải lựa chọn các nội dung dạy học trọng tâm, cơ

bản, thiết yếu, tinh giản, tích hợp được nhiều mặt giáo dục, gần gũi với đời sống của trẻ, tạo hứng thú học tập cho học sinh

Ba là: Cử giáo viên tham gia hội thảo các chuyên đề đổi mới PPDH,

triển khai các chuyên đề trong tổ, khối Trên cơ sở đó giáo viên mới có thể học hỏi kinh nghiệm từ các bài dạy của trường bạn và tìm ra phương pháp dạy phù hợp với đối tượng học sinh của lớp mình Yêu cầu giáo viên phải thực sự chủ động, sáng tạo lựa chọn và phối hợp các phương pháp phù hợp đặc điểm từng môn học, phải đa dạng hóa các hình thức dạy học BGH phải chỉ đạo cho giáo viên thay đổi các hình thức dạy học như: Có thể dạy theo nhóm, tổ chức các trò chơi tập thể, tổ chức cho học sinh đọc nhiều sách tham khảo, thảo luận nhóm, sắm vai, đóng kịch minh họa, dạy qua băng hình, đèn chiếu…Người giáo viên hướng dẫn các hoạt động của học sinh chủ động, tích cực dưới sự hướng dẫn của giáo viên để học gắn với thực tế cuộc sống, giảm bớt căng thẳng không cần thiết trong giờ học Qua thực tế dự giờ, thăm

lớp để uốn nắn cho giáo viên thay đổi cách dạy học cũ: Nhồi nhét, đọc chép

là chủ yếu thành các hoạt động giáo dục, trong đó học sinh là chủ thể Khích

lệ phát huy tài năng của mỗi giáo viên và tiềm năng của mỗi học sinh Giúp

GV thấy: Dạy học là phải chú ý đặc điểm, đối tượng học sinh, phải biết dạy cho ai? Dạy cái gì? Dạy như thế nào? Trong công tác quản lý, để giáo viên thực sự đổi mới PPDH thì BGH phải chỉ đạo cụ thể, sát thực với từng môn

mà CTTH mới đã thực hiện, đổi mới đồng bộ về nội dung và phương pháp đánh giá học sinh cũng như đánh giá giờ dạy của giáo viên

Bốn là: Coi trọng tác động tình cảm trong toàn bộ các hoạt động giáo

dục, khích lệ nêu gương đúng và kịp thời, tạo cho học sinh thường xuyên có niềm vui và hứng thú trong mọi hoạt động học tập và rèn luyện, tự giác học

tập cũng như thực hiện nghiêm túc yêu cầu của giáo dục, để: “Mỗi ngày đến

trường là một ngày vui”

Trong quá trình đổi mới PPDH không phải trong một thời gian ngắn

mà có thể thực hiện được Do vậy nhà quản lý phải kiên trì, tuyên truyền để giáo viên nhận thức được sự cần thiết của đổi mới PPDH và kiên quyết loại trừ mọi phương pháp trái ngược với mục tiêu giáo dục như: Thuyết giáo, nhồi nhét, áp đặt, lý thuyết viển vông, học không đi đôi với hành Giáo viên phải hoàn toàn chủ động lựa chọn phương pháp nào là chủ yếu, phương pháp nào là hỗ trợ cho bài dạy và luôn có ý thức cải tiến PPDH ngày càng hoàn thiện hơn, hiệu quả hơn, góp phần cho nhiệm vụ dạy học của thày ngày càng đạt hiệu quả cao hơn, đáp ứng những yêu cầu mới của mục tiêu đào tạo ngày càng cao Việc chỉ đạo PPDH là một trong những nhiệm vụ quan trọng của nhà quản lý cho nên BGH phải luôn năng động, mạnh dạn và kiên quyết trong cải tiến PPDH

2.2 Biện pháp 2:

Tổ chức chuyên đề theo CT– SGK mới và tăng cường việc dự giờ, thăm lớp, khâu đánh giá học sinh của giáo viên.

Để nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập, điều cốt lõi là người cán

bộ quản lý phải thực sự quan tâm đến công tác xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ qua dự giờ thăm lớp nhằm đánh giá, tư vấn và thúc đẩy giáo viên qua từng tiết dạy, từng môn học cụ thể và tổ chức tốt các chuyên đề Nếu giáo viên gặp khó khăn trong giảng dạy BGH có thể phải cùng xây dựng phương

án để họ vững tâm thực hiện tiết dạy thành công

Ban giám hiệu dự giờ thăm lớp cũng chính là giúp cho mình quản lý chuyên môn hiệu quả hơn và phát hiện ra nhiều vấn đề mình cần phải quan tâm Mọi mặt của quá trình dạy học được phản ánh rõ nét trong giờ lên lớp của giáo viên Qua dự giờ BGH cũng nắm chắc hơn khả năng dạy học của từng giáo viên Dự giờ thăm lớp cũng phải áp dụng nhiều hình thức khác nhau để đánh giá giáo viên được chính xác, từ đó có kế hoạch bồi dưỡng thích hợp Tổ chức trao đổi theo chuyên đề chuyên môn cho các khối lớp trong nhà trường cũng là hoạt động rất cần thiết nhằm giúp cho giáo viên nghiên cứu sâu sắc, toàn diện vào một chương, vào một mạch kiến thức,vào một bài học, vào một tiết dạy về những nội dung trọng tâm, về những phương pháp phù hợp, về những phương tiện cần thiết nhằm đạt được mục đích cảu quá trình dạy học

• Cách thức tiến hành

Hàng năm, căn cứ vào đề xuất của giáo viên, nhà trường và tổ chuyên môn tiến hành tổ chứuc các chuyên đề nhằm tháo gỡ nhũng khó khăn trong quá trình giảng dạy của giáo viên về nội dung, phương pháp, các hình thức tổ chức hoạt động học cho học sinh, khắc phục những nhược điểm của phương pháp dạy học cũ, thói quen cũ (đọc – chép; nhồi nhét; thầy giảng-trò nghe; thậm chí thầy giảng- trò ngủ gật…)

Để tiến hành một chuyên đề cấp tổ hoặc cấp trường, chúng tôi đều kiên trì thực hiện theo các bước sau:

Một là: Phân công người báo cáo lí thuyết.