Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi

Thạc sĩ Lê Thanh Nga – Vụ giáo dục Mầm non có viết:“Đối với trẻ Mầm non trong quá trình phát triển, nếu được uốn nắn, giáo dục tốt các em sẽ có một nhân cách phát triển toàn diện, bền vữ

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM THI TỈNH NĂM 2016- 2017

]PHẦN MỤC LỤC:

Trang

I Lí do chọn đề tài .03

II Mục đích nghiên cứu .04

III Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 04

IV Phương pháp nghiên cứu .05

V Nội dung nghiên cứu 05

1 Cơ sở lí luận 05

2 Cơ sở thực tiễn 08

*Thực trạng .08

a Thuận lợi .08

b Khó khăn 09

* Kết quả khảo sát ban đầu .10

3 Các giải pháp thực hiện 10

3.1.Giải pháp thứ 1: Hình thành thói quen tốt trong giờ đón, trả trẻ 11

3.2 Giải pháp thứ 2: Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động học 11

3.3 Giải pháp thứ 3: Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động vui chơi 13

3.4 Giải phápthứ 4: Hình thành kỹ năng sống thông qua hoạt động ngoài trời.17 3.5 Giải pháp thứ 5: Giúp trẻ phát triển các kỹ năng sống .18

3.6 Giải pháp thứ 6: Sử dụng các tình huống có vấn 21

3.7 Giải pháp thứ 7: Tuyên truyền, phối hợp với phụ huynh 22

V Kết quả và ứng dụng 23

1 Kết quả .23

2 Ứngdụng .24

VI Triển vọng của đề tài .25

VII Kết luận và bài học kinh nghiệm .25

1.Kếtluận 25

2.Bài học kinh nghiệm 26

I LÝ DO CHỌN ĐÊ TÀI

Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích cực trong xã hội hiện đại, xâydựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi thói quen tiêu cựcnhằm rèn luyện một nhân cách tốt

Thạc sĩ Lê Thanh Nga – Vụ giáo dục Mầm non có viết:“Đối với trẻ Mầm non trong quá trình phát triển, nếu được uốn nắn, giáo dục tốt các em sẽ có một nhân cách phát triển toàn diện, bền vững, có khả năng thích ứng và chống chọi với mọi biến động xã hội, biết tự khẳng định mình trong cuộc sống Trẻ em là giai đoạn học, tiếp thu, lĩnh hội những giá trị sống để phát triển nhân cách, do

đó cần giáo dục kỹ năng sống cho trẻ để trẻ có nhận thức đúng và có hành vi ứng xử phù hợp ngay từ khi còn nhỏ

Tình trạng trẻ em thụ động, không biết ứng phó với những hoàn cảnh nguy cấp,không biết tự bảo vệ mình trước nguy hiểm, tìm kiếm sự giúp đỡ có nhiềunguyên nhân khác nhau nhưng trong đó có việc thiếu kỹ năng sống là nguyênnhân sâu xa nhất Do đó việc dạy kỹ năng sống cho trẻ là rất cần thiết

Để thực hiện tốt nội dung giáo dục kỹ năng sống trong chương trình giáo dụcmầm non đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức về kỹ năng sống: nắm bắt đượcmục đích, nội dung, phương pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ trong trườngmầm non Trong thực tế giáo viên mầm non thường gặp khó khăn đối với nhữngtrẻ có những vấn đề về hành vi và khả năng tập trung trong những năm thángđầu tiên trẻ đến trường Đơn giản vì những trẻ này thiếu các kỹ năng, không cókhả năng chờ đến lượt, không biết chú ý lắng nghe và làm việc theo nhóm, điềunày làm cho trẻ không tập trung lĩnh hội những điều cô giáo dạy Vì vậy nên tôi

đã chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi” để giúp trẻ có được những kỹ năng cơ bản cho bản

thân và có nề nếp, thói quen tốt ngay từ những năm đầu đời

II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Tạo cho trẻ sự mạnh dạn tự tin, biết tôn trọng người khác, có khả năng giao tiếptốt, biết lắng nghe, nói năng lịch sự, hòa nhã và cởi mở với mọi người.

Trẻ sống gọn gàng ngăn nắp ở nhà cũng như ở trường và nơi công cộng

Thể hiện thân thiện hòa thuận với bạn: chia sẻ giúp đỡ bạn khi cần thiết, cùngbạn hoàn thành nhiệm vụ, hoàn thành công việc đến cùng

Trẻ biết các quy tắc xã hội đơn giản: đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy, không vứtrác bừa bãi, không bẻ cành, bứt lá…

Giúp cho bản thân có thêm kinh nghiệm trong việc giáo dục kỹ năng sống chotrẻ thông qua các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ hàng ngày

Phụ huynh biết phối hợp cùng cô giáo để giáo dục trẻ những kỹ năng cơ bản ởgia đình

Dạy trẻ kỹ năng sống nhằm giúp trẻ có kinh nghiệm trong cuộc sống, biết đượcnhững điều nên làm và không nên làm từ đó giúp cho trẻ có được một số kỹnăng sống cơ bản, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng cho trẻ trongtrường mầm non, giúp trẻ phát triển toàn diện về các mặt như đức, trí, thể, mỹ

III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

1 Đối tượng nghiên cứu:

- Một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục kỹ năng sống cho trẻmẫu giáo 5-6 tuổi

IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm này, tôi đã sử dụng các phương phápsau:

1 Phương pháp nghiên cứu lí luận

2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

4 Phương pháp phân tích sản phẩm

5 Phương pháp thống kê toán học

IV NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1 Cơ sở lý luận :

Vào đầu thập kỷ 90, các tổ chức của Liên Hiệp Quốc như tổ chức Y tế thế giới,Quỹ cứu trợ nhi đồng, Tổ chức giáo dục văn hóa và khoa học, các nhà giáo dụcthế giới đã cùng tìm cách giáo dục để tạo cho trẻ năng lực tâm lý xã hội, nhằmứng phó với những yêu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày Đó là kỹnăng sống Hay nói cách khác kỹ năng sống là những kỹ năng cần có cho hành

vi lành mạnh cho phép mỗi cá nhân đối mặt với những thách thức của cuộc sốnghàng ngày

Nghiên cứu gần đây về sự phát triển của não trẻ cho thấy rằng khả năng giaotiếp với mọi người, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình,biết cách ứng xử phù hợp với các yêu cầu, biết giải quyết các vấn đề cơ bản mộtcách tự lập có những ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành nhân cách và kếtquả học tập của trẻ Giáo dục kỹ năng sống là giáo dục cách sống tích cực, xâydựng những hành vi lành mạnh và thay đổi những hành vi, thói quen tiêu cực

giúp trẻ có được những nhận thức, kiến thức, hành vi, thái độ và kỹ năng thíchhợp.

Một số kỹ năng sống cần thiết đối với trẻ 5- 6 tuổi tuổi đó là:

– Sự tự tin: Một trong những kỹ năng đầu tiên mà giáo viên cần chú tâm là phát

triển sự tự tin trong trẻ Nghĩa là giúp trẻ cảm nhận được mình là ai, cả về trong

cá nhân và trong mối quan hệ với người khác Không ai sinh ra đã có ngay sự tựtin Đó là một đức tính chỉ có thể có được nhờ vào việc rèn luyện và học hỏi Sự

tự tin lớn dần lên nhờ vào cảm giác được yêu thương, tôn trọng và thấy mình cógiá trị Một trẻ tự tin sẽ “duy trì được khả năng học hỏi, khám phá trong học tập

và luôn sẵn sàng đón nhận những thách thức mới, mong muốn được yêu quý vàđón nhận chính là khởi đầu tuyệt vời để trẻ gần gũi hơn với mọi người

– Kỹ năng hợp tác: Đây là một đức tính cần thiết đối với trẻ ở lứa tuổi này Có

những việc chúng ta không thể tự làm được, nếu được người khác giúp đỡ thì ta

sẽ hoàn thành được việc ta muốn làm Khi chúng ta kết hợp năng lực làm việccủa mình với người khác theo cùng một mục đích chung, đó chính là sự hợp tác

Sự hợp tác giúp ta hoàn thành nhiệm vụ của mình nhanh chóng và dễ dàng hơn

là tự mình làm lấy Khả năng hợp tác sẽ giúp trẻ biết cùng làm, cùng chơi vớibạn bè, biết cảm thông và chia sẻ với bạn

– Kỹ năng giao tiếp: Một trong những kỹ năng cơ bản rất quan trọng đối với trẻ

nhỏ đó là kỹ năng giao tiếp Cô giáo cần dạy trẻ biết thể hiện bản thân và diễnđạt được ý tưởng của mình cho người khác hiểu, trẻ cần cảm nhận được vị trí,kiến thức của mình trong thế giới xung quanh Đây là một kỹ năng có vị tríchính yếu khi so với tất cả các kỹ năng khác như đọc, viết, làm toán và nghiêncứu khoa học Nếu trẻ cảm thấy thoải mái khi nói về một ý tưởng hay chính kiếnnào đó trẻ sẽ trở nên dễ dàng học và sẽ sẵn sàng tiếp nhận những suy nghĩ mới.Đây chính là yếu tố cần thiết để giúp trẻ sẵn sàng học mọi thứ

– Kỹ năng xử lý tình huống: Trong cuộc sống có vô vàn các tình huống xảy ra

đòi hỏi con người phải giải quyết, ứng phó Khả năng vận dụng các kỹ năngsống một cách linh hoạt sẽ cho phép trẻ xử lý tốt các tình huống xảy ra với trẻtrong cuộc sống hàng ngày

– Sự tò mò và khả năng sáng tạo: Có lẽ một trong những kỹ năng quan trọng

nhất cần có ở trẻ giai đoạn này là sự khao khát được học hỏi, được khám phá.Giáo viên cần sử dụng nhiều ý tưởng khác nhau để khơi gợi tính tò mò tự nhiêncủa trẻ Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng các tư liệu và các hoạt động mang tínhchất khác lạ, thường khêu gợi trí não nhiều hơn là những thứ cụ thể dễ đoántrước được

– Kỹ năng giữ an toàn cá nhân: Trẻ biết kêu cứu khi gặp nguy hiểm, biết đề

nghị sự giúp đỡ của người khác khi cần thiết, nhận biết và không tự ý sử dụngnhững đồ vật gây nguy hiểm, không đi theo và nhận quà của người lạ khi chưađược người thân cho phép, biết ý nghĩa và có ý thức thực hiện theo quy địnhcủa một số biển báo giao thông, biển báo nơi nguy hiểm

Với trẻ 5-6 tuổi kỹ năng sống là những kỹ năng cần thiết để giúp trẻ phát triển

về các mặt thể chất, tình cảm-xã hội, ngôn ngữ, nhận thức Giáo dục kỹ năngsống cho trẻ giúp trẻ được an toàn , khỏe mạnh, khéo léo bền bỉ, có khả năngthích ứng với thay đổi của điều kiện sống, trẻ biết kiểm soát cảm xúc, thể hiệntình yêu thương, đồng cảm với mọi người xung quanh Giáo dục kỹ năng sốngcòn giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, tôn trọng người khác, có khả năng giao tiếp tốt vớimọi người, trẻ ham hiểu biết, sáng tạo, có những kỹ năng thích ứng với hoạtđộng học tập ở lớp một như : sẵn sàng hòa nhập, vượt qua khó khăn để hoànthành nhiệm vụ…

2 Cơ sở thực tiễn:

Bộ Giáo dục & Đào tạo đã phát động phong trào thi đua “Xây dựng trường họcthân thiện- học sinh tích cực” với những kế hoạch nhất quán từ Trung ương đến

địa phương Phòng Giáo dục & Đào tạo Hiệp Hòa cũng đã có kế hoạch từngnăm học với những biện pháp cụ thể nhằm rèn luyện kỹ năng sống cho trẻ Đâychính là những định hướng giúp giáo viên thực hiện như: Rèn luyện kỹ năngứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống; thói quen và kỹ năng học tập,sinh hoạt theo nhóm; rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe; kỹ năngphòng, chống tai nạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác; rènluyện kỹ năng ứng xử văn hóa; chung sống hòa bình; phòng ngừa bạo lực và các

tệ nạn xã hội

Trong thực tế tại trường Mầm non việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ khôngphải là nội dung mới Tuy nhiên, hiện nay việc rèn luyện kỹ năng sống cho trẻcòn chưa được chú trọng Việc lựa chọn nội dung giáo dục kỹ năng sống để vậndụng vào thực tế vẫn chưa thực sự hiệu quả như tổ chức còn áp đặt, nặng nề,mang tính hình thức

*Thực trạng :

Năm học 2015-2016 tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi Tổng số trẻ

là 40 cháu Qua nghiên cứu tình hình đầu năm học tôi thấy có những khó khăn

và thuận lợi sau :

a.Thuận lợi

- Trường mầm non Hoa Phượng là một trường điểm của huyện Hiệp Hòa vì vậy

cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, phòng học được xây dựng kiên cố có đầy đủ đồdùng trang thiết bị phục vụ cho trẻ học Các cháu được ăn bán trú tại lớp 100%

- Các cháu trong lớp đa phần sống trên địa bàn thị trấn có điều kiện phát triển tốt

về thể chất cũng như tinh thần, tình trạng sức khỏe các cháu tương đối tốt

- Ban giám hiệu nhà trường luôn tạo điều kiện cho giáo viên học tập nâng caochuyên môn, mua sắm cũng như bổ sung cơ sở vật chất, đồ dùng, đồ chơi đểđảm bảo thực hiện tốt chất lượng giảng dạy

– Là một giáo viên tâm huyết với nghề, có lòng yêu thương trẻ, tận tình vớicông việc Luôn luôn có ý thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm tòi, nghiêncứu tài liệu như tạp chí, thông tin trên mạng có liên quan đến việc chăm sóc vàgiáo dục trẻ để áp dụng vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày nhất là việcgiáo dục kỹ năng sống cho trẻ.

b Khó khăn:

Bên cạnh những thuận lợi ở trên tôi còn gặp một số khó khăn sau :

- Việc tổ chức các hoạt động tập thể, trò chơi nhằm giáo dục kỹ năng sống chotrẻ còn gặp nhiều khó khăn

- Trình độ nhận thức của trẻ không đồng đều, do đó cùng một thời gian và biệnpháp dạy trẻ các nội dung kỹ năng sống nhưng kết quả trên trẻ đạt chưa tươngđương với nhau

- Một số trẻ nhút nhát nên không tự tin khi tham gia vào các hoạt động ,một sốtrẻ lại quá hiếu động nên khi hoạt động chưa chú ý vào sự hướng dẫn của cô, kỹnăng sống của trẻ còn nhiều hạn chế

- Trẻ được nuông chiều nên chưa có những kỹ năng sống cần thiết phù hợp theo

* Kết quả khảo sát ban đầu

Trước những khó khăn và thuận lợi trên tôi đã tiến hành khảo sát một số kỹ năngsống của trẻ và thu được kết quả sau :

5 Kỹ năng hợp tác, hoạt động cùng

6 Kỹ năng tự kiểm soát cảm xúc và

3 Các giải pháp thực hiện

Đối với trẻ mầm non khả năng ghi nhớ có chủ định chưa cao Ngược lại, khảnăng bắt chước tái tạo lại các hoạt động của người lớn rất nhanh Trẻ học đượckinh nghiệm sống chủ yếu là nhờ bắt chước hành động thực của người lớn diễn

ra trong cuộc sống hàng ngày Vì vậy, giáo dục kỹ năng sống cho trẻ không chỉ

sử dụng lý thuyết mà phải vận dụng cả thực hành, trải nghiệm thì mới có hiệuquả tốt

Nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ được giáo cô giáo đưa vào trongcác hoạt động giáo dục hằng ngày

3.1 Giải pháp thứ 1: Hình thành thói quen tốt trong giờ đón, trả trẻ

Giáo viên sử dụng phương pháp thực hành, trải nghiệm, hình thức nêu gươngđánh giá để trẻ thấy được và thực hiện tốt hơn Cụ thể ngay từ đầu năm tôi đã

tập cho trẻ ý thức tự cất đồ dùng gọn gàng, ngăn nắp lúc vào lớp cũng như lúc ra

về Tôi phân công tổ trưởng kiểm tra xem bạn nào thực hiện chưa đạt, cuối ngày

sẽ đành giá và nêu gương bạn thực hiện tốt, đồng thời cũng khích lệ động viên

cá nhân có cố gắng Sau đó tôi có thể đưa ra hình thức khen thưởng khác( cắm

cờ, thưởng kẹo, tặng quà…) để trẻ thực hiện tốt hơn Từ đó việc cất đồ dùngkhông còn là" hành động" mà trở thành" ý thức', trẻ tự thực hiện không cần phảiđợi nhắc nhở hay kiểm tra

3.2 Giải pháp thứ 2: Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động học có chủ đích

Lồng nội dung giáo dục kỹ năng sống vào các môn học có nhiều ưu thế nhằmhình thành cho trẻ những kỹ năng sống cơ bản vì trong hoạt động học trẻ đượchọc, khám phá, trải nghiệm

*Đối với hoạt động khám phá khoa học.

Ví dụ: Trong chủ điểm trường mầm non ở hoạt động khám phá khoa học “Tìm hiểu về công việc của bác cấp dưỡng” cô giáo đặt ra nhiệm vụ cho trẻ làm thế

nào để mời bác lên nói chuyện về công việc của bác cho cả lớp nghe Cô để chotrẻ cùng nhau bàn bạc tìm cách để mời được bác lên lớp.Cô gợi ý để viết thưmời bác, cô giáo sẽ viết thư giúp trẻ sau đó yêu cầu một nhóm bạn mang thư đimời bác, trẻ sẽ cử ra ba bạn đi mời Trẻ cùng nhau suy nghĩ nói như thế nào đểbác cùng trẻ lên lớp Bác cấp dưỡng lên lớp và mang theo một số dụng cụ nhàbếp cùng trò chuyện với trẻ về công việc của các bác cho trẻ nghe Sau đó trẻ vẽ tranh về các dụng cụ nhà bếp tặng bác

Qua hoạt động khám phá hình thành cho trẻ kỹ năng mạnh dạn tự tin, giao tiếp,hợp tác

Đối với hoạt động khám phá trẻ được khám phá, được thể hiện những hiểu biếtcủa trẻ về thế giới xung quanh trẻ

Ví dụ: Chủ điểm thực vật với đề tài “khám phá một số loại hoa” trẻ được khámphá một số loại hoa như : hoa hồng, hoa cúc, hoa đồng tiến qua việc quan sát,

sờ, ngửi và nói lên hiểu biết của trẻ về màu sắc, hình dáng, mùi thơm,tác dụng.Qua đây hình thành cho trẻ kỹ năng tò mò thích khám phá

Hay trong giờ khám phá xã hội đề tài “ tìm hiểu về một số luật lệ giao thông” Hình thành kỹ năng tuân thủ các nguyên tắc xã hội như: Quy tắc giao thông (đội

mũ bảo hiểm khi đi xe máy, không chơi dưới lòng đường, đi bên phải đường, đi

bộ trên vỉa hè)

*Đối với hoạt động làm quen chữ cái

Hoạt động này hình thành cho trẻ kỹ năng tự phục vụ và kỹ năng sống gọn gàng,ngăn nắp

Ví dụ: Trong giờ làm quen chữ cái tiết trò chơi chữ cái cô cho trẻ tự kêbàn ghế theo sự hướng dẫn của cô, cho một số trẻ đi chia vở, chia bút chì, bútmàu cho các bạn, sau khi học xong trẻ tự thu dọn đồ dùng học tập và cất vào cácgiá góc đúng nơi quy định

*Đối với hoạt động phát triển thể chất

Cô giáo dục trẻ siêng năng chăm tập thể dục đều đặn giúp cơ thể khỏe mạnh khitập không chen lấn xô đẩy nhau trong hàng, rèn cho trẻ tính cẩn thận

Ví dụ: Hoạt động “ Đi trên ghế thể dục có mang vật trên đầu” khi xếp hàng nhắctrẻ không chen, đẩy nhau Khi tập biết chờ lần lượt từ bạn đầu hàng đến bạn cuốihàng, khi đi trên ghế thể dục nhắc trẻ đi cẩn thận, từ từ không sẽ bị trượt chân,trẻ để vật vào rổ và về cuối hàng đứng

Qua hoạt động trên rèn cho trẻ kỹ năng biết chờ đến lượt, kỹ năng tự phục vụ

*Đối với hoạt động văn học