mục đích cho trẻ 5 tuổi Lqcc không chỉ nhằm cho trẻ biết được các mặt chữ cái để phát âm chuẩnkhi nói mà còn tạo cho trẻ hứng thú học tiếng mẹ đẻ, làm tiền đề cho trẻ ứngdụng thích ứng v
Trang 1MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯƠNG CHO TRẺ MẪU
GIÁO 5-6 TUỔI LÀM QUEN CHỮ CÁI
I PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lý do chọn đề tài
Nói đến trẻ thơ ai cũng thấy được đầy ắp sự hồn nhiên , tươi tắn của trẻ,
nó làm cho chúng ta thấy hạnh phúc ấm áp hơn nhiều chính vì thế ai cũng thấynâng niu gần gũi trẻ là một giáo viên, tôi thực sự hạnh phúc khi công việc hàngngày của mình được tiếp xúc với trẻ, được chia sẻ buồn vui , được dạy trẻ học ,được thể hiện nhân cách nhẹ nhàng không bó buộc
Là một giáo viên mầm non trực tiếp đứng lớp chăm sóc và giảng dạytrong năm học vừa qua , tôi luôn cố gắng tìm tòi , học hỏi áp dụng mọi hìnhthức đổi mới nâng cao phương pháp trong quá trình giảng dạy mục đích cho trẻ
5 tuổi Lqcc không chỉ nhằm cho trẻ biết được các mặt chữ cái để phát âm chuẩnkhi nói mà còn tạo cho trẻ hứng thú học tiếng mẹ đẻ, làm tiền đề cho trẻ ứngdụng thích ứng với tập đọc , viết ở bậc học tiếp theo làm quen với chữ cáikhông phải là môn học độc lập riêng mà là một phần , một bộ phận của pháttriển ngôn ngữ cho trẻ 5 tuổi trong chương trình chăm sóc giáo dục Vì vậy nó
có ý nghĩa trực tiếp trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, giúp trẻ rèn luyện kỹnăng nghe , nói và giúp trẻ phân biệt được các âm khó thông qua chữ cái Cũngqua môn học này rèn luyện cho trẻ các thao tác trí tuệ và rèn luyện cho trẻ tinhthần thích hoạt động trí óc qua đó hình thành tính ham hiểu biết, thích khám phánhững điều mới lạ trong quá trình làm quen chữ cái, ví dụ chữ cái nhằm nângcao tiết học Qua giờ học hình thành và rèn luyện cho trẻ khả năng tập chungchú ý có chủ định và sự hình thành nỗ lực chú ý để giải quyêt nhiệm vụ năm
học, tập lắng nghe sự chỉ dẫn của cô giáo Chính vì vậy tôi chọn đề tài : “ một số biện nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen chữ cái”.
2 Mục tiêu , nhiêm vụ của đề tài
Trang 22.1: Mục tiêu : Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với chữ cái góp phần phát triển ngôn ngữ cũng nhưchuẩn bị tôt các điều kiện cho trẻ chuẩn bị tốt vào lớp 1 trường tiểu học
2.2: Nhiệm vụ: “ Đề xuất một số biện pháp tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu
giáo 5 -6 tuổi làm quen với chữ cái đạt kết quả cao”
3 Đối tượng nghiên cứu :
- “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi Atrường mầm non Hưng Đạo làm quen với chữ cái”
4.Giới hạn,phạm vi nghiên cứu:
- “Một số biện pháp nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi A làmquen chữ cái”,trường mầm non Hưng Đạo huyện Đông Triều –Tỉnh quảng Ninh
5 Phương pháp nghiên cứu :
- Nghiên cứu cơ sở lý luận:
+ Các loại sách nói về vấn đề dạy trẻ làm quen với chữ cái
+ Chương trình day trẻ làm quen với chữ cái 5-6 tuổi trong trường màmnon
- Phương pháp thực tiễn
- Quan sát khoa học:
+ Quan sát các hoạt động của giáo viên, hoạt động của trẻ ghi chép lại cáchoạt động
+ Trao đổi với giáo viên.
- Quan sát giờ học của trẻ,quan sát các hoạt động trẻ chơi trò chơi với chữcái , để xác định mức độ nhận thức và kỹ năng của trẻ
Trang 3Làm quen chữ cái theo quan điểm tích hợp trong đổi mới phương phápgiáo dục mầm non phải được tiến hành một cách tự nhiên , bắt đầu bằng nhữnghoạt động gần gũi và có ý nghĩa với trẻ Để dạy trẻ làm quen chữ cái cần có sựthay đổi cách tổ chức hoạt động trong môi trường chữ viết và ngôn ngữ nói mộtcách phong phú Được sự chỉ đạo tiếp tục thực hiện chương trình chăm sóc giáodục trẻ theo hướng đổi mới , cùng với tiết dạy mẫu do PGD tổ chức tôi càngcảm thấy rõ hoạt động Làm quen với chữ cái có vị trí quan trọng trong việc GDtrẻ phát triển toàn diện , do đó để dạy tốt hoạt động này giáo viên phải đạt đượcnhững mục tiêu như:
-Nắm vững nội dung phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái-Biết thiết kế và tổ chức các hoạt động làm quen chữ cái theo chủ điểm để pháttriển kỹ năng cần thiết chuẩn bị cho việc đọc , viết trước khi vào lớp 1
Trang 4-Tự tin và có ý thức sáng tạo trong việc tổ chức các hoạt động cho trẻ làmquen chữ cái theo chủ điểm
- Khảo sát :
+ Đã dự giờ 3 tiết dạy, trong đó: Tốt 1, Khá 1, trung bình 1
Số giáo viên được hỏi là 6 đ/c , trong đó :
6/6 giáo viên có hứng thú với môn học này
6 tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với chữ cái theo hướng tích hợp lấy trẻlạm trung tâm
- 6/6 giáo viên chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, đồ chơi khi tổ chức hoạt động cho trẻ
Tổng
số trẻ
Trang 5Tiêu chí lượng lệ lượng lệ
Trẻ cầm vở, để vở, ngồi tô đúng tư thế 39 14 36 25 64Trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động
- Trẻ mạnh dạn hồn nhiên, tích cực tham gia vào hoạt động, bên cạch đó còn
nhiều trẻ phát âm chưa chuẩn, chưa biết cầm vở, ngối đúng tư thế
* Về cơ sở vật chất :
- Cơ sở vật chất trng thiết bị đồ dùng phục vụ cho các hoạt động đã đầy đủ
xong chưa phong phú và đa dạng
2.3 Ảnh hưởng nguyên nhân thực trạng
Trang 6- Giáo viên chưa quan tâm tổ chức hoạt động làm quen với chữ cái cho trẻthường xuyên
- Cơ sở vật chất đồ dùng phục vụ cho tiết học còn chưa được phong phú
- Đối với tiết làm quen chữ cái giáo viên chưa sáng tạo nên chưa thu hút được
sự hứng thú trên trẻ
*Khó khăn :
- Còn nhiều trẻ chưa đi học qua lớp mẫu giáo nên vẫn còn nhút nhát , vốn hiểu biết về thế giới xung quanh còn hạn chế , khả năng tiếp thu kiến thức cònchậm
- Đồ dùng đồ chơi phục vụ cho hoạt động tương đối đầy đủ , nhưng chưa phong phú đa dạng, thu hút sự chú ý của trẻ
- Phụ huynh chưa quan tâm đến việc rèn phát triển ngôn ngữ cho trẻ
3 Các biện pháp
3.1: Mục tiêu của giải pháp
- Phát huy tính tích cực của trẻ khi tham gia hoạt động làm quen với chữ cái
3.2: Nội dung và cách thức thực hiện các giải pháp
*Biện pháp1: Gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động làm quen chữ cái:
Như chúng ta đã biết giáo dục bắt đầu từ đứa trẻ, trẻ là trung tâm của mọihoạt động Muốn đạt đợc mục tiêu đó trước tiên tôi phải chú ý đến đặc điểm tâmsinh lý của trẻ Trẻ ở đây sự tập trung chú ý chưa bền vững trẻ thích những cái
Trang 7đẹp mới lạ có hấp dẫn cao, nên việc gây hứng thú cho trẻ ở bộ môn này lại càngquan trọng hơn bởi tính chất cứng nhắc và khô khan có phần “kỷ luật” Nếu như
cô giáo cứ ép buộc trẻ ngồi học một cách tuân thủ như một học sinh tiểu họchoặc một tiết dạy không có sáng tạo, rập khuôn chưa có hình thức đổi mới còntheo phơng pháp cũ dẫn đến trẻ uể oải trong tiết học phân tán tư tưởng, nhàmchán, tiếp thu bài hạn chế Và tôi đã tìm ra một số giải pháp gây sự hứng thú chotrẻ đó là: Trước hết là chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho cô và trẻ vì đồ dùng rất cầnthiết, trẻ mẫu giáo suy nghĩ bằng hình thức tư duy hình tượng, tư duy gắn liềnvới tình cảm Trẻ ghi nhớ những gì gây ấn tượng mạnh, một câu chuyện hấp dẫnhay một bức tranh đẹp mới lạ Chính vì thế khi dạy một tiết “Làm quen chữcái” tôi cho rằng đồ dùng trực quan là yếu tố đầu tiên yêu cầu điểm đặc biệt phảiđảm bảo an toàn
Bước đầu trẻ đợc làm quen với từng chữ cái có trong nhóm chữ và trẻ được lần lượt làm quen các chữ qua vật chất, tranh ảnh mà trong đó có chứa một chữ cái
mà chúng ta định cho trẻ làm quen
Ví dụ: Trẻ làm quen với chữ cái G- Y (chủ điểm phương tiện giao thông).
Trước tiên là cách vào bài đã gây sự hứng thú đối với trẻ, tôi cho cả lớpđọc thơ “Chiếc cầu mới” qua tranh Trong tranh có cầu, dòng người qua lại, xe ô
tô, tàu hoả tôi đã chọn hình thức vừa chỉ từng chữ dưới bài thơ vừa đọc Qua
đó trẻ tri giác và hiểu rõ hơn về các phương tiện giao thông và đặc biệt là đượcđọc và làm quen từng chữ cái tiếp đến tôi đưa bức tranh vẽ về nhà ga hỏi bứctranh này vẽ về cái gì? (Nhà ga) trong nhà ga có những dòng người qua lại dòngngười qua lại có người soát vé và đặc biệt là có những đoàn tàu dừng lại đónkhách, trả khách qua bức tranh trẻ hiểu rõ hơn và tăng thêm tính tò mò hấpdẫn Sau đó cô giới thiệu
dưới bức tranh có từ “Nhà ga” bạn nào hãy lên chỉ những chữ cái đã được học
và cô cho trẻ làm quen chữ “G”
Trang 8Tiếp đến chữ Y cô hỏi trẻ ngoài tầu hoả ra thì còn có những phương tiện giaothông gì nữa? Trả lời (máy bay ) cô và trẻ cùng đàm thoại về máy bay dùng để làmgì? Bay ở đâu? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát đàm thoại và ai có thể lên rútcho cô hai chữ cái giống nhau trong từ “máy bay” và trẻ lên rút chữ “Y”.
Hoặc là đề chuẩn bị cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ tròchuyện về trò chơi “các phương tiện giao thông vào bến ” tôi huy động trẻ suưtầm bìa cát tông tranh ảnh, hoạ báo về các phơng tiện như: Máy bay, đoàntàu, ôtô, thuyền buồm hướng dẫn trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó Khi vàotrò chơi cô giới thiệu các bến và phương tiện giao thông nào thì phải vào bếnđược làm quen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo ở đôi tay và thuận lợitrong khi viết chữ, dán các chữ cái lên các phương tiện giao thông, trẻ hứngthú hơn với chính đồ dùng mình làm ra
Ví dụ khác: Với chủ điểm mà mùa xuân với tiết học làm quen chữ cái L,
M, N? tôi cho trẻ sưu tầm hoa khô, lá khô, các loại hột, hạt những vật liệu đóđiều phải chứa các chữ cái L , M , N như lá na, hạt mơ cô và trẻ cùng phếtmàu sao cho tương ứng với màu lá, màu hạt với cách làm đồ dùng đồ chơinhư vậy tôi thấy có những hiệu quả đáng kể Trớc hết là giảm sự đầu tư của nhàtrường cũng như giáo viên trong điều kiện kinh tế eo ép và cái được lớn nhất ởđây là trẻ có hứng thú khi tham gia làm đồ dùng cho tiết học, trẻ sôi nổi hơn vìmình có phần trong đó Một số sáng kiến của tôi trong việc làm đồ dùng cho trẻ
là không bao giờ theo khuôn mẫu mà tôi thường thay đổi sáng tạo về cả hìnhdạng màu sắc kích
thước thực tế của nó
Kết quả từ việc cô và trẻ cùng chuẩn bị làm đồ dùng học tập tôi thấy trẻhứng thú hơn vào tiết học, bản thân cô giáo lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻhơn
*Biện pháp 2: Tạo môi trường làm quen chữ cái
Trang 9Với trẻ mẫu giáo thì những gì mới lạ đẹp mắt hấp dẫn là gây được sựchú ý của trẻ Vì thế việc tạo môi trường làm quen chữ cái trong lớp học rất cầnthiết để làm nổi bật bộ môn và chuyên đề Hàng ngày vào những lúc vui chơihay giờ rãnh rỗi tôi và trẻ thường cắt dán chữ cái, các loại quả hay con vật đểtrang trí gọi theo chủ điểm.
Ví dụ: Phía trên khoảng tường rộng tôi dán chữ “Bé cùng làm quen chữ
cái” và tôi lựa chọn cắt dán để phù hợp với chủ điểm Ví dụ như chủ điểm thựcvật thì tôi cắt bìa thành một cây to sau đó cho trẻ vẽ cắt dán hoặc sưu tầm hoạbáo tranh ảnh về các loại lá, hột hạt sau đó cho trẻ cắt các chữ cái L, M, N(Trong chủ điểm thế giới thực vật) cho trẻ dán chữ cái dới các loại hột hạt haytranh ảnh theo sự hướng dẫn của cô giáo như lá thì trẻ dán chữ L, mận thì giánchữ M, hạt na thì dán chữ N
Hoặc cô giáo vẽ các hình ảnh về vờn hoa cúc mùa thu trong bài thơ “Hoacúc vàng” cô giáo viết chữ in thường hết cả bài thơ nhưng những chữ cái côđịnh cho trẻ làm quen L, M, N thì cô tô với màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhậnthấy
Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ điểm.Không những ở góc “Bé cùng làm quen chữ cái” mà xung quanh lớp tôi đều viếttiếng và từ tương ứng, như hộp đựng hoá lá, rổ đựng hình, viết tên các đồ dùngvào nhãn và và dán vào Treo xung quanh lớp một cụm từ như bảng thời tiết, bélên lớp, tên của trẻ, tất cả những cái đó đều phải vừa tầm nhìn với trẻ Hoặc cónhững bức vẽ của trẻ đợc viết tên trẻ vào phía trái, làm như thế trẻ đợc sử dụngngay trên hoạt động làm quen chữ cái trẻ học đến nhóm chữ cái gì tôi cho trẻ tìmxung quanh lớp nhóm chữ cái đó, phía dưới tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục vụmôn chữ cái đồ dùng của cô và trẻ như bút chì màu, vở tập tô ngoài ra còn có
đồ dùng phục vụ cho buổi chơi như mũ đội có gắn chữ, hoa lá, hột hạt, chữ cáirời, các chấm tròn để trẻ ghép chữ, lô tô Kết quả các biện pháp này theo đánhgiá đạt 90%
Trang 10Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ làm quen với chữ cái là các
kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn tuyệt đối hình thức tránh
sự rập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy làmquen với chữ cái tôi phải chuẩn bị đồ dùng soạn bài nghiên cứu kỹ bài soạn.Nắm rõ yêu cầu của bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động tĩnh phùhợp với chủ điểm Ngoài ra để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớpngôn ngữ diễn đạt ngắn gọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học Trước khi vào bài tôithường kể chuyện (dựa trên chủ điểm) hoặc sáng tác thơ, vè hay những trò chơiluôn cuốn hút trẻ vào thực tế để trẻ dễ nhớ, dễ hiểu, tránh gò bó
Ví dụ: Cho trẻ làm quen chữ cái B, D , Đ chủ điểm “mùa xuân” tôi giới
thiệu Hôm nay chúng mình tổ chức hội hoa xuân các loài hoa về dự hội rất làđông đủ nào chúng mình cùng xem có những loài hoa gì ? (Trẻ đi và hát bài
“màu hoa” sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoa cánh bớm lầnlượt đưa từng tranh ra cho trẻ xem, tranh hoa bướm và trẻ làm quen với chữ Đ)
và trò chơi cũng không thể thiếu trong tiết học này tôi lựa chọn trò chơi cho phùhợp với bài hát “Màu hoa sau đó kể tên hoa hồng, hoa đào, hoa phù dung, hoacánh bướm” lần
lượt tôi đưa từng tranh ra cho trẻ xem, tranh hoa bướm và trẻ làm quen với chữ
B, hoa phù dung trẻ được làm quen với chữ D và hoa đào trẻ được làm quen với
Đ Và trò chơi cũng không thể thiếu trong tiết học này tôi lựa chọn trò chơi chophù hợp với chủ điểm có những trò chơi như:
+ Tìm chữ cái trong câu đố
+ Đi chợ tết
+ Tổ chức tìm tên các loại hoa có chứa chữ cái vừa học
Ví dụ khi hướng dẫn trò chơi : Cô giới thiệu mùa xuân đến các ông đồ
th-ường làm gì? Các con có muốn viết chữ giống ông đồ không? Cô cho 8 trẻ đứngthành 02 hàng đợi cô chuẩn bị hai câu đối có chứa các chữ cái B, D, Đ khi nghehiệu lệnh hai đội lên gạch chân những chữ cái cô vừa nêu, thời gian quy định là
Trang 11một bài hát mùa xuân lúc nào hát xong là kết thúc trò chơi Sau đó cô cho nhiềuchữ cái và đúng với yêu cầu Khi chuyển tiếp sang trò chơi thứ hai đó là trò chơi
“Đi chợ tết” (Tất cả các trẻ đều đợc chơi) Trớc ngày tết bố mẹ các con thờnglàm gì? (Trẻ nghĩ ngay đến trang hoàng nhà cửa và đi sắm tết) cô chuẩn bị ở cácgói có các loại hoa
quả bánh kẹo ở trên mỗi thứ đều gắn các chữ cái B, D, Đ, Cô phát cho trẻ mỗicái giỏ cô nói nào chúng mình cùng đi chợ tết Tổ 1 hãy mua những món hàng
có chứa chữ cái B, đó là những thứ gì? Trẻ nói bánh quy, bánh chưng, bánhbèo Tổ thứ 2 mua các món hàng chứa chữ cái D đó là những thứ gì? quả dừa,quả dứa tổ thứ 3 mua hàng có chứa chữ cái Đ khi mua hàng xong trẻ phảinói đợc đó là loại gì? Và có chữ cái gì? các tổ kiếm trả lẫn nhau và đọc to chữcái
* Ví dụ: “Trò chơi với những con chữ đáng yêu i, t, c, b, d, đ ”
+ Trò chơi đầu tiên “ Tôi là ai” Cô đọc tên chữ cái và giới thiệu cấu tạo chữcái , và khi cô hô hãy chọn tôi đi tôi là ai thì trẻ phải chọn nhanh chữ cái và giơlên
+ Tiếp theo trò thứ 2: cô tổ chức cho trẻ chơi dưới dạng “ Tìm lá cho hoa tìmhoa cho lá” Trẻ chơi dưới hình thức vừa đi vùa hát bài Hoa lá mùa xuân , khi côyêu cầu tìm lá cho hoa tìm hoa cho lá thì trẻ phải chạy thật nhanh và chọn đúngtheo yêu cầu của cô
+ Trò chơi thứ 3 : “Ai tinh mắt” :cô dùng các thủ thuật như câu đố và cho trẻxem trình chiếu một số bông hoa có chứa chữ cái i, t, c, b, d, d và cô đưa ra cácđáp án cô yêu cầu trẻ chú ý lắng nghe và nhìn thật tinh rồi chọn đáp án đúng + Trò chơi cuối cùng “Thi xem bạn nào nhanh” , cô chia trẻ làm 2 đội vànhiệm vụ của trẻ là lên gạch chân các chữ cái thuộc nhóm i, t, c, b, d, đ
Hoặc với trò chơi “tìm đồ dùng học tập” trên các đồ dùng học tập có chứacác chữ cái con vừa học bây giờ cô sẽ phát cho mỗi bạn chữ cái khi có hiệu lệnhcác con phải lấy ngay đồ dùng có chứa chữ cái đó Ví dụ: Trẻ có chữ Ơ thì phải