Mục tiêu cần đạt : Thông qua bài học giúp học sinh: Nắm đợc những yêu cầu về sử dụng tiếng Việt, đồng thời có ý thức rèn luyện thói quen và năng lực sử dụng tiếng Việt theo yêu cầu đó.
Trang 1Ngày soạn: / /200
Tiếng Việt: Tiết 74 - 75
những yêu cầu về sử dụng tiếng việt
A Mục tiêu cần đạt :
Thông qua bài học giúp học sinh:
Nắm đợc những yêu cầu về sử dụng tiếng Việt, đồng thời có ý thức rèn luyện thói quen và năng lực sử dụng tiếng Việt theo yêu cầu đó
B Ph ơng tiện thực hiện :
- SGK - SGV
- Thiết kế bài học
C Cách thức tiến hành :
Kết hợp nhiều phơng pháp trao đổi, gợi mở, thực hành…
D Tiến trình thực hiện :
1 Kiểm tra bài cũ:
Câu hỏi: Để có thể viết tót một bài văn cần phải làm gì?
2 Giới thiệu bài mới:
Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt
- Căn cứ vào các ví dụ trong SGK để
sửa lỗi.
- Từ đó em rút ra đợc kinh nghiệm gì
về trong việc sử dụng ngữ âm và chữ
viết?
I Sử dụng đúng theo các chuẩn mực của tiếng Việt:
1 Về ngữ âm và chữ viết:
a Sửa câu:
- Không giặt (giặc) quần áo ở đây
- Khi sân trờng khô ráo (dáo), chúng
em chơi đá cầu và đánh bi
- Tôi không có tiền lẻ (lẽ), anh làm
ơn đổi (đỗi) cho tôi
b.Phân tích:
- Sự khác biệt của những từ phát âm theo giọng địa phơng với ngôn ngữ
toàn dân: các từ bị biến đổi về mặt âm
đọc nhng phát âm thì na ná Đó là do thói quen của từng địa phơng khi giao tiếp
=> Khi sử dụng về mặt ngữ âm và chữ viết cần phát âm theo âm thanh chuẩn của tiếng Việt, cần viết đúng theo các quy tắc hiện hành về chính tả
và về chữ viết nói chung
2 Về từ ngữ:
Trang 2Phat hiện và sửa lỗi các câu đã cho
trong SGK.
- Về từ ngữ cần sử dụng nh thế nào
cho phù hợp?
- Phát hiện lỗi câu sai và đa ra cách
sửa lỗi?
a .Phát hiện và chữa lỗi câu:
- Khi ra pháp trờng, anh ấy vẫn hiên ngang đến phút cuối (chót lọt)
- Những học sinh trong trờng sẽ hiểu sai các ván đề mà thầy giáo truyền
thụ (truyền tụng).
- Số ngời mắc và chết vì các bệnh truyền nhiễm đã giảm dần
- Những bệnh nhân không cần phải
mổ mắt đợc khoa dợc điều trị bằng những thứ thuốc tra mắt đặc biệt
b Lựa chọn những câu dùng từ đúng:
- Câu 2,3 và 4
- Câu 1 chữa "yếu điểm" thành "điểm yếu"
- Câu 5 chữa "linh động" thành "sinh
động"
=> Về từ ngữ cần sử dụng đúng với hình thức cấu tạo, với ý nghĩa, với đặc
điểm ngữ pháp của chúng trong tiếng Việt
3 Về ngữ pháp:
a Phát hiện và chữa lỗi câu về ngữ
pháp:
- Câu 1:
+ Cách 1: Qua tác phẩm "Tắt đèn", Ngô Tất Tố đã cho ta thấy hình ảnh ngời phụ nữ trong chế độ cũ.(Bỏ từ
của thêm vào đó dấu phẩy).
+ Cách 2: Qua tác phẩm "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố, ta thấy hiện lên hình
ảnh ngời phụ nữ trong chế độ cũ.(Tạo
ra một chủ ngữ thích hợp)
+ Cách 3: Tác phẩm "Tắt đèn" của Ngô Tất Tố ta thấy hiện lên hình ảnh ngời phụ nữ trong chế độ cũ.(Bỏ từ
qua)
=> Câu trên thiếu chủ ngữ, ngời viết nhầm trạng ngữ là chủ ngữ
- Câu 2:
+ Cách 1: Đó là lòng tin tởng sâu
Trang 3Hãy lựa chọn những câu văn đúng?
Phân tích và chữa lỗi cho đoạn văn?
sắc của những thế hệ cha anh và lực l-ợng măng non và xung kích, những lớp ngời sẽ tiếp bớc họ.(Thêm từ ngữ làm chủ ngữ)
+ Cách 2: Lòng tin tởng của những thế hệ cha anh vào lực lợng măng non
và xung kích sẽ tiếp bớc mình đã đợc thể hiện ở nhiều tác phẩm.(Thêm từ ngữ làm vị ngữ )
=> Câu sai vì cha đủ các thành phần chính
b Lựa chọn những câu văn đúng:
- Câu đúng: 2, 3 và 4
- Câu 1 sai vì không phân định rõ thành phần phụ đầu câu với chủ ngữ c.Phân tích và chữa lỗi đoạn văn:
- Đoạn văn sai ở mối liên hệ, sự liên kết giữa các câu
- Cần sắp xếp lại các câu, các vế câu, thay đổi một số từ ngữ để ý của đoạn văn mạch lạc và phát triển theo trình
tự hợp lý
- Có thể viết lại nh sau:
Thuý Kiều và Thuý Vân đều là con gái của ông bà Vơng viên ngoại Họ sống êm đềm dới một mái nhà, hoà thuận và hạnh phúc cùng cha mẹ Họ
đều có những nét xinh đẹp tuyệt vời Thuý Kiều là một thiếu nữ tài sắc vẹn toàn Vẻ đẹp của nàng hoa cũng phải ghen, liễu cũng phải hờn Còn Thuý Vân có những nét đẹp đoan trang, thuỳ mị Về tài thì Kiều hơn hẳn Thuý Vân Thế nhng nàng đâu có đợc hởng hạnh phúc
4 Về phong cách ngôn ngữ:
a Phân tích và chữa lại những từ không phù hợp với phong cách ngôn ngữ
- Từ "hoàng hôn" có nghĩa là buổi chiều muộn, nhng nó thờng đợc dùng
Trang 4- Hãy phân tích và chữa lại những
từ không phù hợp với phong cách
ngôn ngữ ?
- Hãy nhận xét các từ ngữ thuộc
ngôn ngữ nói trong phong
cách ngôn ngữ sinh hoạt ở
đoạn văn? (SGK)
- Yêu cầu HS thảo luận các bài tập
trong SGK.tr67
BT1:
BT2:
BT3:
trong những văn bản thuộc phong cách nghệ thuật chứ không dùng trong văn bản hành chính Vì thế cần thay bằng từ "buổi chiều" trong câu trên
- Cụm từ hết sức tơng đơng với các
từ chỉ mức độ cao nhng chỉ dung trong ngôn ngữ nói thuộc phong cách ngôn ngữ sinh hoạt Đây là văn bản nghị luận, nên cần thay bằng từ : rất hoặc vô cùng
b Nhận xét các từ ngữ thuộc ngôn ngữ nói trong đoạn văn
- Những từ ngữ thuộc phong cách ngôn ngữ sinh hoạt không thể dùng trong một lá đơn đề nghị đợc, vì lá
đơn thuộc ngôn ngữ hành chính nghiêm túc, trang trọng
II Sử dụng hay, đạt hiệu quả giao tiếp cao
1 Các từ đứng, quỳ đợc dùng theo nghĩa chuyển Chết đứng thể hiện cái chết hiên ngang, bất khuất, có khí phách cao đẹp Sống quỳ là đầu hàng, sống quy luỵ, hèn nhát, nhục nhã
=> Cách dùng từ nh vậy làm cho câu tục ngữ giàu tính hình tợng và có sức biểu cảm cao
2 Hình ảnh "chiếc nôi xanh" và "cái máy điều hoà khí hậu" đợc dùng để biểu hiện cây cối vừa có tính cụ thể, hữu hìn, vừa tạo ra những cảm xúc thẩm mĩ
3 Hiệu quả của việc sử dụng phép
điệp, phép đối tạo ra nhịp điệu dứt khoát, khoẻ khoắn, khẩn trơng tác
động mạnh mẽ đến ngời đọc, ngời nghe.-> Tác dụng của lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến
=> Khi nói và viết, không những phải
sử dụng tiếng Việt đúng các chuẩn mực của nó, mà còn cần phải sử dụng
Trang 5Qua các ví dụ trên em rút ra đợc
điều gì trong việc sử dụng tiếng Việt
hay và đạt hiệu quả giao tiếp cao?
- Phân tích tính chính xác và tính
biểu cảm của từ "lớp" và từ "sẽ"
trong các câu văn trên?
- Phân tích chỗ đúng sai của các câu
và của đoạn văn trên?
- Em hãy viết lại đoạn văn cho chính
xác?
một cách sáng tạo, có sự chuyển đổi linh hoạt để lời văn có tinh nghệ thuật
và đạt hiệu quả giao tiếp cao
III Luyện tập:
Bài 1: HS tự làm Bài 2:
- Từ "lớp" trong "lớp ngời" dùng để phân biệt ngời theo tuổi tác, thế hệ mà không mang nét nghĩa xấu
- Từ "phải" mang nét nghĩa bắt buộc,
từ "sẽ" thể hiện đợc suy nghĩ của Bác rất nhẹ nhàng, vinh hạnh khi lên đờng
đi gặp Các Mác, Lê-Nin và các vị cách mạng đàn anh
=> Vì vậy, từ "lớp" và từ "sẽ" là phù hợp hơn cả trong các câu văn trên Bài 3: Đoạn văn nói về tình cảm của ngời bình dân trong ca dao.Nhng đoạn văn có nhiều lỗi cần lu ý:
- Nội dung không nhất quán: Câu đầu nói về tình yêu nam nữ, các câu tiếp theo lại nói về tình cảm khác, không liên kết nội dung với câu chủ đề ở đầu
đoạn
- Quan hệ thay thế của từ "họ" ở câu
2 và câu 3 cha rõ và không hợp lý
- Câu 1 sai về cú pháp
- Một số từ ngữ diễn đạt cha rõ ràng
Có thể sửa lại nh sau:
Trong ca dao Việt Nam số lợng
những bài viết về tình yêu nam nữ là nhiều nhất, nhng có nhiều bài thể hiện những tình cảm khác Nhũng con ngời trong ca dao yêu gia đình, yêu cái tổ ấm cùng nhau sinh sống, yêu nơi chôn nhau cắt rốn Họ yêu ngời làng, ngời nớc, yêu từ cảnh ruộng đồng đến công việc trong xóm, ngoài làng Tình yêu đó nồng nhiệt
đằm thắm và sâu sắc.
Bài 4:
Trang 6- Phân tích hiệu quả trong cách sử
dụng từ ngữ ở câu văn trên?
- So sánh câu văn đó với câu văn đợc diễn đạt bình thờng ta sẽ thấy rõ điều
đó (Chị Sứ rất yêu que hơng, nơi chị
đợc sinh ra, nơi chị đã lớn lên)
- Câu văn giàu tính biểu cảm nhờ tác giả dùng quán ngữ tình thái (biết bao nhiêu), dùng từ miêu tả âm thanh rất gợi cảm (oa oa cất tiếng khóc đầu tiên)
- Câu văn giàu tính hình tợng nhờ tác giả sử dụng hình ảnh ẩn dụ độc đáo (quả ngọt trái sai đã thắm hồng da dẻ chị…)
Bài 5: HS làm bài ở nhà
IV Củng cố, dặn dò:
- Soan bài: Tóm tắt văn bản thuyết minh
