Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)

Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng (LV thạc sĩ)

DAI HOC THAI NGUYEN TRUONG DAI HQC SU PHAM

PHAM KHAC QUAN

QUAN LY HOAT DONG KIEM TRA, DANH GIA KET QUA HOC TAP CUA HOC SINH O

TRUONG TRUNG HQC PHO THONG THUY SON, HUYEN THUY NGUYEN, THANH PHO HAI PHONG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTN http:/www.lrc.tnu.edu.vn

DAI HOC THAI NGUYEN TRUONG DAI HQC SU PHAM

PHAM KHAC QUAN

QUAN LY HOAT DONG KIEM TRA, DANH GIA KET QUA HOC TAP CUA HOC SINH O

TRUONG TRUNG HOC PHO THONG THUY SON, HUYEN THUY NGUYEN, THANH PHO HAI PHONG

Chuyén nganh: QUAN LY GIAO DUC

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS NGUYÊN QUANG UẪN

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTN http:/www.lrc.tnu.edu.vn

LOI CAM DOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình

LOI CAM ON

Tác giả trân trọng bay tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

- Trưởng khoa Sau đại học và Khoa Tâm lý - Giáo dục, Trường Đại học

sư phạm - Đại học Thái Nguyên;

- Các nhà khoa học, các thầy giáo, cô giáo đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn cho tác giả trong suốt quá trình học tập;

- Lãnh đạo, chuyên viên Vụ Giáo dục Trung học và các Cục, Vụ, Viện

liên quan thuộc Bộ Giáo dục và Đảo tạo;

- Lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng, Lãnh đạo và

giáo viên các trường THPT trên địa bàn huyện Thủy Nguyên;

- Người hướng dẫn khoa học và các thầy, cô giáo trong Hội đồng khoa học phê duyệt đề cương Luận văn đã hướng dẫn và chỉ bảo nhiều ý kiến quý báu để tác giả hoàn thành bản Luận văn này

Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng chắc chắn bản Luận văn còn nhiều thiếu sót Kính mong nhận được sự chỉ bảo, góp ý của các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp

MUC LUC

LO1 Cam GOAN ooo ẽẽ.ẽ Ă i LGVGAIN Ofersccseseesecsserracacnmeneneravnenneneanemeneneemmasaneatcee il MUC 1111 11 Danh mục các chữ viết tắt ©22- + k+EE2EEEEEE2E1211271127121111.211 11 rxe iv IJanh mục: các DẪN ciossssts con 6x0 0001183846014466013448599489A48115414355114441891551344355584A585 V Danh mục các sơ đỒ -: c1 EEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEEELErkrrkrer vi

007007 1

1 Tính cấp thiết của đề tài - ¿52c E2 EE2E1271127121121121121.1111x 1e 1

2 Muc dich mghién CUru oo eeecsecseesceeeseesceeeseeseeseeecsecseeeeeecsesaeeseeeeesseeaeeeserseeeaes 4

3 Khách thé va d6i tong nghién COU ccccscesssessssessseesseesssecssecsssecssecssessseeessess 4

lc no 0a ôn .ắ.ố.ố 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

7 Các phương pháp nghiên cứu

8 Cấu trúc luận văn ¿-c-kc+k+kt+k 1 9EEEE1EE1EEEEEEEE1111111111117111 1111 8

Chuong 1: LY LUAN VE HOAT DONG KIEM TRA DANH GIA VÀ QUAN LY HOAT DONG KIEM TRA DANH GIA KET QUA HOC TAP O TRUONG THPT ooi eccceccccccecscsccccsesscsssesssessesssessscssesssessecssesstesseessessees 9

1.1 Vài nét tổng quan nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá kết quả học tap 9

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoải

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước

1.2 Chủ trương của Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục về vấn đề kiểm tra,

đánh giá kết quả học tập của học sinh 2- ©2222 z+£x2+EeEEEerxerrxerreees 15 1.3 Lý luận về hoạt động kiểm tra đánh giá -. 2 2©52+csz+zzzzxzzrs 17

1.3.1 Khái niệm kiểm tra, đánh 0P 17

1.3.2 Khái niệm kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 19

1.3.3 Tổ chức việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 28

1.4 Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

trung học phổ thông . - 2-2 52 E+SEE+EE2EE£2EEEEEE2EE2E12712211211712 2x 21x 36

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — ĐHTN]1 http://www.lrc.tnu.edu.vn

1.4.1 Chu thé quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của -họC Sin ¿:zzs::zsz:c561351635035581509155186448368811511S4G ĐỀN G0134ãS138E4S-ASSG ETAT 38

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng tới kiểm tra đánh giá và quản lý kiểm tra đánh

giá kết quả học tập của học sinh trung học phơ thơng . - 44 1.5.1 Các yếu tố chủ quan thuộc về cán bộ quản lý . -¿ -¿-2 52s 44

1.5.2 Các yếu tố khách quan 2- 2£ ©2£++£+2+++2E+£2E+++EE+t2EEe+rxevrxerrrrcee 41 II008<2 190.5 n0 ‹ 4ddđŒ(-(ÄAäAậHẬH)),) ƠỎ 49 Chương 2: THỰC TRẠNG KIỂM TRA, ĐÁNH GIÁ KÉT QUÁ HỌC TAP VA QUAN LY HOAT DONG KIEM TRA, DANH GIA KET QUA HOC TAP CUA HỌC SINH TRƯỜNG THPT HUYỆN THỦY SƠN, THÀNH PHO HAI PHONG . 22 ©22¿22++c222+evzrxrrrrxed 50 2.1 Khái quát về huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phịng và Trường

trung học phổ thơng Thủy Sơn 2- 2 s52 E2EE+EE££EEtEEEtEEeerxerkrrrkrrrk 50

2.1.1 Về vị trí địa lý và tình hình phát triển kinh tế - xã hội huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phịng 2-2-2 S22 £EE+EE£2EE+EEE2EE22EE+EEzzrxzrree 50 2.1.2 Quá trình hình thành, phát triển của Trường trung học phơ thơng Thủy Sơn 5 Ï

2.2 Thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 55

2.2.1 Thực trạng thực hiện mục đích kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở trường trung học phổ thơng .- -:-¿£©+222++22+++cssez

2.2.2 Thực trạng thực hiện các quy định về kiểm tra, thi

2.2.3 Thực trạng sử dụng các hình thức kiểm tra, thi, đánh giá kết quả học

tap cla HOC SIND PT 8 .13 a 60

2.2.4 Thực trạng thực hiện các khâu của việc tổ chức kiểm tra, đánh giá kết

quả học tập của học S1nh - tk 1 1 TH Hàn nh ngàn nh rhg 63 2.2.5 Đánh giá chung thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học

Tập :của hog SH sssosessnssroiossstissxpiilSS001595ES85ET4SOSSSSDSAXSESWSSEISSSSXĐSSSSSSYSSSESEAAgetxaadl 67

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của

HOC SIND 69

Số hĩa bởi Trung tâm Học liệu — DHTN http://www.lrc.tnu.edu.vn

2.3.1 Quan ly kế hoạch kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

2.3.2 Tổ chức quản lý thực hiện kế hoạch kiểm tra, đánh giá -

2.3.3 Kết quả quản lý chỉ đạo kiểm tra, thi, đánh giá kết quả học tập

cla hoc Sin swansea snes cee aoe aimaarens aie REI ETAT

2.3.4 Quản lý việc tổ chức kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm kết quả học

TẬPCÚá:HÓG ST ssvsssniisDieESD0135110A350163004X140091041410E0NA5EDOAGXISIAXESSĐ4E11L08X

2.3.5 Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sInh - + xxx k1 * 1911 1191 121111 ng nhàn nh ch

2.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý tô chức thi, kiểm tra, đánh giá

kết quả học tập của học SỈTH:;¿::¿szsssiz6ii::66166/556055844116113366063153154ã38063811655048443335365 Tidu két ChUONg 2 ngu

Chuwong 3: CAC BIEN PHAP NANG CAO KET QUA QUAN LY

KIEM TRA, DANH GIÁ KÉT QUÁ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƯỜNG THPT THỦY SƠN, HUYỆN THỦY NGUYÊN THÀNH

3.1 Biện pháp quản ly hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của

họ SỈscrdroyteoniitooirDGEESKENHAGIRSSETSEIEHENGEENEEIMGISRI-SSESEIGNORSE-GISKISIGSEEEEERSERQMEGEMe

3.1.1 Khái niệm biện pháp quản lý, biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra,

đánh giá kết quả học tập của học s1nh - - «+ S+ tk ri

3.1.2 Các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập list): 0T :‹‹‹<44/jl).- 3.2 Một số nguyên tắc đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý

hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường trung học

phổ thông Thủy Sơn . -2-2£©+2+EEE+2EEEEEEE2E122112711271127112712212 222 ee 3.2.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 22 2 <++2zs+£xzrxerszeee

3.2.2 Nguyên tắc kế thừa -¿-©2+©2+2EE2221227127111711211.271 21 re 3.2.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 22-2 2+E2£+£Ez+rxsrrezer

3.2.4 Nguyên tắc đảm báo tính toàn diện ¿ 2 2+c+2£++£xzzrxezrzeee

3.2.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi -2¿-©¿22++22z22xezczxrrrrss

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — Ð http://www.lrc.tnu.edu.vn

3.3 Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường trung học phổ thông Thủy Sơn 93

3.3.1 Tiếp tục nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên trong việc

thực hiện nghiêm túc các văn bản, chỉ thị và chống tiêu cực trong thi cử và bệnh thánh tích trong giáO'ỤC ;.::sc‹ccccx 666 000101106116161142011111445551440116146482185185 0á 94 3.3.2 Biện pháp kế hoạch hóa công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập 0U ))i1i8ui85s)19)ì0805á)06)1 5201272777 95 3.3.3 Xây dựng cơ chế chỉ đạo, phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận trong

việc tô chức thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 97

3.3.4 Uốn nắn kịp thời các sai sót, khuyết điểm, hạn chế trong các khâu tô

chức thi, kiểm tra, đánh giá -2-+22++2EE+++EE++t2EEEteEExvrtEkrrrrkrrrrkree 98

3.3.5 Tăng cường cơ sở vật chất, trang thiết bị, sử dụng công nghệ thông tin, kinh phí cho việc tổ chức thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh 99

3.4 Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất 2-22 secrxscxerree 101 3.4 Điều kiện thực hiện các biện pháp đề xuất 2-22 zze 102

3.5 Khảo nghiệm nhận thức về tính cần thiết và tính khả thi của các biện

pháp để xuất . - 2- 2 SE 32E1221122112711211211211.2111111111111 111.1 ee 102 3.5.1 Mục đích của khảo nghiỆm - 5 + 2+ St S*EvseEsrerserrerrxre 102

3.5.2 Kết quả khảo nghiệm nhận thức mức độ cần thiết và mức độ khả thi

của các biện pháp đề xuất -¿-2©+£++++EE++EEEtEEE+EEEECEEEtEEErrrkrrrrkrrree Tiểu kết chương 2 -¿- 2+ ©+£2+++2EE++2EE++EEEE+tEEEEtEEEEtEEErrrrkrrrrrrrrrree

DANH MUC CAC CHU VIET TAT

CBQL : Cán bộ quản lý

GD : Giáo dục

GD&DT : Giáo dục va dao tạo

GV : Giáo viên THPT : Trung học phổ thông

TN : Trắc nghiệm

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTNv http://www.lrc.tnu.edu.vn

DANH MUC CAC BANG

Bang 2.1: Co cấu đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý -z+- 52

Bang 2.2: Danh gia chat luong hoc tap va hanh kiém hoc sinh những năm

n0 4 ¬¬ö:À5Ơ 54 Bảng 2.3: Thực trạng quản lý thực hiện mục dich kiểm tra, đánh giá kết quả

học tập của học sinh ở trường trung học phô thông - 55 Bảng 2.4: Thực trạng thực hiện các quy định về kiểm tra, thi .-:: 57 Bảng 2.5: Thực trạng sử dụng các hình thức kiểm tra, thi, đánh giá kết quả

Bảng 2.6: Thực trạng thực hiện các khâu của việc tổ chức kiểm tra, đánh

giá kết quả học tập của học sinh - 2-22 s2s+xe+rxzrerrserree 63 Bảng 2.7: Đánh giá chung thực trạng hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả

hợc tập:của:họG:SÍTH sassnsssososssiistotriosnisB0310IXESEISLDASESXESXE04150x030đ00188 67

Bảng 2.8: Thực trạng quản lý kế hoạch kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

của hỌC S1nÏ - óc 1321131332313 133 131 111 11 11 011 11 g1 giết 69 Bảng 2.9: Thực trạng quản lý tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra, đánh BIA uyên: 72

Bảng 2.10: Thực trạng quản lý chỉ đạo kiểm tra, thi, đánh giá kết quả học

tẬP của hóé SH pnxssasbnsnnsnortronitag064146186103180055185316583483800031855951016E 75 Bang 2.11: Thuc trạng việc tổ chức kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm kết

quả học tập của học sinh 5+ + £+t + + +Exeretxeererrskreerrree 78 Bảng 2.12: Đánh giá chung thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá

kết quả học tập của học sinh - - + +++s++<£++£+e+e+eereereeeseers 81

Bảng 2.13: Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến việc quản lý tô chức thị,

kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh -s- 82 Bang 3.1: Mức độ cần thiết và mức độ khả thi của các biện pháp quản lý 103

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu —- DHTNy http://www.lrc.tnu.edu.vn

DANH MUC CAC SO DO

Sơ đồ 1.1: Quy trình các biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết

quả học tập của học SIHTH:seszszzsesiitipoingi:011110131181450028305583385124883 90

Sơ đồ 2.1: Tương quan giữa 3 khâu của việc tổ chức kiểm tra, đánh giá kết

quả Học TẬP của học SIHH:.sáci,isxsscc6s6566115011021261011441646340311454185566 155188 66

Sơ đồ 3.1: Mối quan hệ giữa các biện pháp đề xuất quản lý hoạt động kiểm tra,

đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường THPT Thủy Sơn 101

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTÌN] http://www.lrc.tnu.edu.vn

MO DAU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Giáo dục và đào tạo được Đảng và Nhà nước ta khẳng định có vai trò vô cùng quan trọng, cấp thiết, là nền tảng, là động lực thúc đây công nghiệp hóa,

hiện đại hóa đất nước Nghị Quyết, Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung

ương XI chỉ rõ: Quản lý giáo dục và đào tạo còn nhiều yếu kém Đội ngũ nhà giáo va cán bộ quản lý giáo dục bất cập về chất lượng, số lượng và cơ câu; một

bộ phận chưa theo kịp yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, thiếu tâm huyết,

thậm chí vi phạm đạo đức nghề nghiệp [18]

Trong những năm gần đây, cùng với việc đổi mới phương pháp dạy học

dé nang cao chat luong giao duc 6 tat cả các môn học, thì việc đổi mới kiểm tra đánh giá cũng được những người làm giáo dục quan tâm đặc biệt Đổi mới phương pháp dạy học và đổi mới kiểm tra, đánh giá là hai hoạt động có quan hệ chặt chẽ với nhau; đổi mới kiểm tra, đánh giá là động lực đổi mới phương pháp dạy học và ngược lại đổi mới phương pháp dạy học thì cũng phải đổi mới kiểm

tra, đánh giá Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả của người học là một nhiệm

vụ không thể thiếu trong giáo dục nói chung, trong day hoc va trong quan ly giáo dục nói riêng

Trong giáo dục việc kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục, hoạt động dạy

học được thực hiện trong suốt quá trình giáo dục, dạy học từ khâu tuyển chọn học sinh vào học đến khâu kiểm tra đánh giá việc tiến hành quá trình giáo dục, quá trình dạy học và khâu kết thúc quá trình kiểm tra đánh giá giúp người học biết được kết quả học tập và rèn luyện để tiếp tục phấn đấu đi lên, giúp cho nhà giáo dục, giáo viên, các nhà quản lý giáo dục nắm được kết quả giáo dục, dạy học, quản lý giáo dục dé khang định, điều chỉnh, rút kinh nghiệm hoạt động giáo dục dạy học và quản lý giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Về lý luận quản lý giáo dục, kiểm tra đánh giá quá trình và kết quả hoạt

động của các bộ phận trong một cơ sở giáo dục, một trường học là một chức

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — ĐHTN| http://www.lrc.tnu.edu.vn

năng không thể thiếu trong quản lý Bởi lẽ nhiệm vụ quan trọng của các nhà

trường là đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng đòi hỏi của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phù hợp với xu thế toàn cầu hóa lực lượng sản xuất,

trong đó phải nói đến là chất lượng của lực lượng lao động phải được đào tạo

đạt trình độ chuẩn, trang bị cho học sinh có trình độ tri thức phổ thông cơ bản phủ hợp với thực tiễn trên cơ sở đó hình hành và phát triển nhân cách toàn diện

cho học sinh

Trong dạy học, việc kiểm tra đánh giá là khâu không thê thiếu, nó vừa là

động lực, vừa là nhân tố nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường Kiểm

tra đánh giá kết quả học tập của học sinh nhằm đánh giá trình độ nhận thức của

học sinh hiện tại so sánh với mục tiêu đảo tạo Từ đó đánh giá trình độ nhận

thức của học trò và khả năng giảng dạy của giáo viên Kiểm tra đánh giá nhằm

để phát hiện kịp thời những lệch lạc trì trệ và các nguyên nhân của nó để từ đó

đề ra các quyết định khắc phục, nhằm điều chỉnh quá trình điều hành, cải tiến

các biện pháp chỉ đạo nhằm đạt kết quả cao nhất của quá trình dạy học Kiểm tra đánh giá còn phát hiện mối quan hệ ngược để nắm được các hiệu quả của

các quyết định, các kế hoạch và tính khả thi của chúng Kiểm tra đánh giá

khách quan đúng mức còn nhằm phân loại đối tượng học sinh để có kế hoạch

định hướng đào tạo cho phù hợp với mục tiêu đào tạo Vì thế muốn thực hiện

có kết quả mục tiêu nội dung giáo dục cần phải quan tâm tới hoạt động kiểm tra đánh giá, qua đó có thông tin quản lý để thực hiện các chức năng quản lý khác như: hoạch định, tổ chức bộ máy và tổ chức thực hiện kế hoạch, chỉ đạo các hoạt động giáo dục có kết quả

Về thực tiễn, các nhà nghiên cứu đã chỉ ra rằng nếu có những phương

pháp, biện pháp quản lý có chất lượng hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học

tập sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục Các văn bản Nghị Quyết của Đảng và Nhà Nước trong lúc nhấn mạnh việc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, đổi mới về nội dung, chương trình, hình thức tổ chức dạy

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTN2 http://www.lrc.tnu.edu.vn

học và phương pháp dạy học, trong đó có đổi mới về hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả giáo dục dạy học, nâng cao chất lượng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá học sinh Trên thực tế tình trạng tiêu cực trong kiểm tra thi và đánh giá ngày càng trầm trọng và chưa được khắc phục Mặc dù Nhà Nước đã có nhiều văn bản, nghị quyết, chỉ thị về việc chống tiêu cực trong thi cử và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục và đào tạo, trong đó có những văn bản có

tính chỉ đạo như: Chỉ Thị số 33/2006 CT - TTg, ngày 8/9/2006, Về chống tiêu cực và khắc phục bệnh thành tích trong giáo dục [40] Quyết định số: 3859/QĐ-

BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đảo tạo, Ban hành kế hoạch tô chức cuộc vận động

“Nói không với tiêu cực trong tri cử và bệnh thành tích trong giáo dục”, ngày 28 tháng 7 năm 2006 [3] Sau đó là cuộc vận động “hai không” năm 2008 - 2009 của

Bộ Giáo dục với 4 nội dung cơ bản: “Nói không với tiêu cực trong thi cử, bệnh thành tích, vi phạm đạo đức nhà giáo và việc ngồi nhằm lớp”

Tuy nhiên trong nhận thức cũng như trong chỉ đạo thực tiễn còn nhiều hạn chế, kể cả trong khâu quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học phô thông, trong đó có khâu quản lý của cán bộ quản lý giáo dục ở các trường phô thông

Ở nhiều nơi, hoạt động quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập

của học sinh còn nặng về hình thức, vẫn coi trọng thành tích, còn dé xay ra tinh trạng lộn xộn nơi trường thi, thí sinh sử dụng tài liệu trong khi thị, kiểm tra, dẫn

đến thực chất lượng hoạt động quản lý phản ánh thiếu trung thực, khó khăn cho việc điều chỉnh hoạt động quản lý giáo dục

Thực tiễn giáo dục và đào tạo ở Hải Phòng trong những năm qua nói

chung và ở huyện Thuỷ Nguyên nói riêng, tuy đã có nhiều cố gắng trong việc tô chức, quán triệt các văn bản, chỉ thị, quyết định nói trên về quản lý hoạt động thị, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh nhưng cũng bộc lộ những hạn chế nhất định Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh vẫn nặng

về hình thức, chưa phản ánh đúng thực chất dạy và học ở nhiều trường

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu ĐHTN3 http://www.lrc.tnu.edu.vn

Xuất phát từ những lý do nói trên, tôi chọn dé tai: "Quan ly hoat dong

kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở Trường trung học phổ

thông Thúy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng” để nghiên cứu,

nhằm góp phần khắc phục những hạn chế trong khâu quản lý công tác này, từng bước hoàn thiện hoạt động quán lý kiểm tra đánh giá học tập của học sinh cho phù hợp

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động kiểm tra,

đánh giá kết quả học tập của học sinh và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá

kết quả học tập của học sinh ở trường THPT, từ đó đề xuất các biện pháp đổi

mới quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục của Hiệu trưởng, góp phần nâng cao kết quả và năng lực kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh THPT

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý chỉ đạo của Hiệu trưởng trường THPT tác động đến quá trình giáo dục đào tạo của nhà trường thông qua hoat động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường trung học phổ thông Thủy Sơn

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường trung học phố thông Thủy Sơn

3.3 Khách thể điều tra khảo sát

Hiệu trưởng, hiệu phó, giáo viên, nhân viên, học sinh đang học tại

Trường trung học phô thông Thủy Sơn

4 Giả thuyết khoa học

Chúng tôi giả định rằng trong thời gian qua, hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động và quản lý hoạt động này của Trường trung học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng đã đạt những kết quả

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu — ĐHTN4 http:/www.lrc.1nu.edu.vn

nhất định, song vẫn còn những hạn chế, bất cập trong tổ chức hoạt động kiểm

tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh và trong việc quản lý hoạt động này

đội ngũ cán bộ quản lý Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động

kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường trung học phổ thông Thủy Sơn một cách hợp lý, đồng bộ, sát thực sẽ có thể góp phần nâng cao kết quả quản lý và góp phần nâng cao kết quả dạy và học của giáo viên và học sinh

ở Trường trung học phổ thông Thủy Sơn

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu một số vấn đề về lý luận về kiểm tra đánh giá, về quản lý hoạt

động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường trung học phô thông Thủy Sơn

$.2 Khảo sát đánh giá thực trạng

- Hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động của học sinh

- Quản lí hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh của

mỗi trường THPT, lý giải nguyên nhân của thực trạng

5.3 Đề xuất các biện pháp nâng cao kết quả quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường trung học phổ thông Thủy Sơn

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu

6.1 Giới hạn về khách thể nghiên cứu

- Cán bộ quản lý: 20 (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng, tổ trưởng, tô phó bộ

môn, chi bộ, công đoàn, cán bộ thanh tra giáo dục)

- Giới hạn giáo viên: 60 giáo viên

6.2 Giới hạn về địa bàn và thời gian khảo sát:

- Địa bàn: Trường trung học phô thông Thủy Sơn, huyện Thuỷ Nguyên,

thành phố Hải Phòng

- Thời gian khảo sát: 2 năm học gần đây (năm học 2012-2013, 2013-2014)

7 Các phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Đọc và phân tích các tài liệu, các tác phẩm trong và ngoài nước có liên

quan đến đề tài Phân loại, hệ thống hóa, khái quát hóa các nội dung về lý luận

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu — ĐHTNS http://www.lrc.tnu.edu.vn

day hoc trong nha truong phé thông Nghiên cứu các văn bản pháp quy, những qui định của ngành có liên quan đến công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Xây dựng cơ sở nghiên cứu lý luận cho việc nghiên cứu dé tai 7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp chuyên gia

Trong quá trình tiến hành luận văn, chúng tôi đã thường xuyên xin ý kiến các chuyên gia về các lĩnh vực Khảo nghiệm những vấn đề cấp bách, những kinh nghiệm hay, kinh nghiệm tổ chức kiểm tra đạt hiệu quả cao

7.2.2 Phương pháp trưng câu ÿ kiến

* Mục đích của phương pháp: nhằm thu được những thông tin về hoạt động kiêm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh và quản lý hoạt động này

* Nội dung của phương pháp: Gồm các nội dung về hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh và quán lý hoạt động này:

- Nội dung quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh + Quản lý thực hiện mục đích kiểm tra, đánh giá;

+ Quản lý thực hiện các quy định về kiểm tra, đánh giá;

+ Quản lý sử dụng các hình thức kiểm tra, đánh giá;

+ Quản lý thực hiện các khâu kiểm tra, đánh giá;

- Biện pháp quản lý hoạt động hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh gồm các nội dung:

+ Quản lý việc lập kế hoạch kiểm tra, đánh giá

+ Quản lý tổ chức thực hiện kế hoạch kiểm tra, đánh giá;

+ Chỉ đạo kiểm tra, thi, đánh giá kết quả học tập;

+ Quản lý việc tô chức rút kinh nghiệm kiểm tra, đánh giá

Các nội dung được trình bày cụ thể trong phụ lục 1

* Cách tiến hành: Chúng tôi tiến hành phát phiếu, hướng dẫn khách thể trả lời và thu lại phiếu

7.2.3 Phương pháp quan sát

+ Mục đích của phương pháp: Thu thập một cách toàn diện các thông tin

từ thực tiễn qua quan sát hoạt động thực tiễn của các đối tượng nghiên cứu như

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - DHTN6 http://www.lrc.tnu.edu.vn

hoạt động coi thi, coi kiểm tra, chấm bài, vào điểm của giáo viên, kiểm tra đánh

giá của giáo viên và công tác quản lý các hoạt động này Bồ sung những kết

quả nghiên cứu mà bảng hỏi không thê hiện hết

+ Nội dung của phương pháp: (được trình bày cụ thé trong phu luc 2) + Cách tiến hành: Phương pháp này được thể hiện bằng cách tiếp cận xem xét thu thập dữ liệu từ những hoạt động thực tế của công tác kiểm tra đánh

giá kết quả học sinh, hoạt động coi thi, coi kiểm tra, chấm bài, vào điểm của

giáo viên, kiểm tra đánh giá của cán bộ quản lý về công tác này

7.2.4 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

+ Mục đích của phương pháp: Làm cơ sở lý luận khi nghiên cứu các vấn

đề lý luận cũng như tông kết thực tiễn của các nhà quản lý về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

+ Nội dung của phương pháp: Tổng kết kinh nghiệm của các chuyên gia

về hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh và quản lý hoạt

động này ở trường trung học phô thông

7.2.5 Phương pháp phỏng vấn sâu

+ Mục đích của phương pháp: Thu thập những ý kiến của các khách thẻ, các chuyên gia làm căn cứ xây dựng khung lý thuyết và bảng hỏi, củng có thêm các dữ kiện cho nghiên cứu thực trạng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh cũng như kết quả quản lý hoạt động này

+ Nội dung của phương pháp (trình bay cu thé trong phụ lục 3)

+ Cách tiễn hành: Gặp gỡ các nhà khoa học, các chuyên gia, các nhà

quản lý, các giáo viên đề xin ý kiến

7.3 Nhóm phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

- Mục đích của phương pháp

Từ các kết quả mang tính định tính, nhóm phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học xử lý các kết này mang tính định lượng, tìm cách mô tả

và phân tích kết quả hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

và quản lý hoạt động này một cách khoa học

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu — ĐHTN] http:/www.lrc.tnu.edu.vn

- Nội dung của phương pháp

Các kết quả thu được sẽ được phân tích dưới dạng thống kê, gồm điểm trung bình, độ lệch chuẩn, tương quan giữa các biến

- Cách tiễn hành

Đối với kết quả phiếu trưng cầu ý kiến, các ý kiến đánh giá sẽ được xử lý

bằng cách cho điểm, theo thang điểm Likert 3 bậc, các phương án trả lời: tốt

được 3 điểm, bình thường được 2 điểm và chưa tốt được I điểm Kết quả được

phân tích theo cách tính điểm trung bình, độ lệch chuẩn, kết quả tương quan giữa các miền đo

Kết quả nghiên cứu được phân tích trên phần mềm SPSS 16.0, với các

trích xuất được rút ra gồm: điểm trung bình, độ lệch chuẩn, tương quan giữa

các miền đo

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài mở đầu, kết luận và khuyến nghị, danh mục tài liệu tham khảo,

các phụ lục, nội dung luận văn được trình bày trong 3 chương, gồm:

Chương I Lý luận về hoạt động kiểm tra đánh giá và quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập ở trường trung học phô thông

Chương 2 Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập và thực trạng quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường trung

học phổ thông Thủy Sơn, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

Chương 3 Các biện pháp nâng cao kết quả quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Trường trung học phô thông Thuỷ Sơn, huyện

Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTN§ http://www.lrc.tnu.edu.vn

Chương 1

LY LUAN VE HOAT DONG KIEM TRA DANH GIA

VA QUAN LY HOAT DONG KIEM TRA DANH GIÁ

KET QUA HOC TAP O TRUONG THPT

1.1 Vài nét tổng quan nghiên cứu về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập Một trong những mục tiêu quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục phố thông là nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết qua học tập của học sinh, nhằm phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh Đề thực hiện mục tiêu này, các hình thức kiểm tra, đánh giá khả năng nhận thức của người học cũng xuất hiện

1.1.1 Nghiên cứu ở nước ngoài

Hình thức kiểm tra, đánh giá có khác nhau theo từng thời kỳ, từng khu vực Thời kỳ phong kiến, ở phương Đông, việc kiểm tra đánh giá là chọn ra người tài giỏi để làm quan Ở phương Tây, việc kiểm tra, đánh giá là để chọn ra người có năng lực làm công tác khoa học, làm người quản lý, lãnh đạo đất nước Cho đến nay, việc nâng cao chất lượng dạy và học luôn coi trọng biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá Tại một số nước có nền giáo dục tiên tiến, có điều kiện giảng dạy và học tập tốt, ngày càng coi trọng quản lý

công tác kiểm tra và đánh giá

J.A.Comenxki (1592-1670) là người đầu tiên đưa ra quan điểm về hệ

thống lớp bài trong thế giới cận đại Theo ông, quá trình dạy học được xem xét dưới lý thuyết hệ thống bao gồm: mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức, các nguyên tắc dạy học với 2 yếu tố quan trọng là người dạy vá người học Do đó, kết quả của quá trình dạy học phải được thông qua việc kiểm tra và đánh giá Kiểm tra, đánh giá sẽ góp phần điều chỉnh các yếu tố mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức người dạy với người học sao cho hiệu quả và chất lượng

V.A.Xukhômlinxki đưa ra vấn đề đánh giá cho điểm tốt hoặc không cho điểm Theo ông, chỉ nên cho điểm tốt (điểm trên trung bình) đối với kết quả bài

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu ĐHTNQ http://www.lrc.tnu.edu.vn

làm tốt của học sinh; còn không cho điểm xấu (điểm dưới trung bình) đối với

kết quả không tốt Tác giả cho rằng, điểm là phần thưởng cho hoạt động sáng tạo của người học vì chỉ có như thế điểm số mới mang ý nghĩa giáo dục đáng

kể Đây là một quan điểm mang tính nhân văn trong giáo dục

Đến thế kỷ XVIII, hệ đánh giá chất lượng giáo dục đầu tiên được áp dụng phổ biến trong các nhà trường Lúc đầu hệ đánh giá có 3 bậc chính:

tốt/trung bình/kém sau đó chia nhỏ thành 5 bậc: tốt/khá/trung bình/yếu/kém Tuy nhiên để có thể đánh giá được theo 5 bậc chất lượng học sinh thì kiểm tra

phải như thế nào để đánh giá được chính xác, phù hợp với năng lực học tập của

học sinh nhằm không ngừng nâng cao chất lượng dạy - học mới là vấn đề được các nhà giáo dục quan tâm

Từ những năm 1970 trở lại đây có rất nhiều những công trình nghiên cứu từng vấn đề cụ thể, trong đó xác định một cách khoa học nội dung đánh giá kết quả học tập của học sinh như: Những vấn đề lý luận dạy học của việc đánh giá tri thức (V.M.Palomxki); Con đường hoàn thiện việc kiểm tra tri thức kỹ năng (X.V.Uxova) Cũng trong giai đoạn này nhiều tác giả cũng đã nghiên cứu các nguyên tắc của việc kiểm tra đánh giá nhằm đảm bảo tính khách quan như: Các hướng nâng cao tính khách quan trong việc đánh giá tri thức học sinh (N.D.Levitov) Cơ sở lý luận về công cụ kiểm tra đánh giá có thể kế đến quan điểm của tác giả Rowntree: mục đích của đánh giá là nhằm đánh giá thành tích,

năng lực và sự tiễn bộ của người học, khái niệm này bao hàm luôn cả những

yêu tố của hoạt động dạy học có tác động đến chất lượng học tập

Xu hướng nghiên cứu kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trên thế giới hiện nay là hoàn toàn giao cho giáo viên và học sinh chủ

động Phương pháp đánh giá được sử dụng đa dạng, sáng tạo và linh hoạt Đánh giá dựa theo năng lực, tức là đánh giá khả năng tiềm ấn của học sinh dựa trên kết quả đầu ra cuối một giai đoạn học tập, là quá trình tìm kiếm minh chứng về việc học sinh đã thực hiện thành công các sản phẩm đó Đánh giá

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN( http:/www.lrc.tnu.edu.vn

năng lực nhằm giúp giáo viên có thông tin kết quả học tập của học sinh đề điều

chỉnh hoạt động giảng dạy; giúp học sinh điều chỉnh hoạt động học tập; giúp

giáo viên và nhà trường xác nhận, xếp hạng kết quả học tập

Nhiều quốc gia đã đây mạnh đánh giá quá trình bằng các hình thức, phương pháp đánh giá không truyền thống như: quan sát, phỏng vấn, hồ sơ, dự

án, trình diễn thực, nhiều người cùng tham gia, HS tự đánh giá Đánh giá kết quả học tập thông qua dự án hoặc nghiên cứu nhóm được chú trọng Với cách

này, học sinh có quyền tự do làm bài theo hiểu biết của mình, trao đổi, tương

tác với nhau, tìm hiểu từ thực tế, vận dụng nhiều kiến thức của nhiều môn học

khác nhau, hợp tác nghiên cứu có thể đưa ra nhiều nhận định sáng tạo Đây là

hình thức học tập mang tính tích hợp cao, giáo viên và học sinh cùng tham gia

đánh giá kết quả của từng nhóm

1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước

Tại Việt Nam việc quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của người

học được đặt ra từ rất sớm Ngay từ năm 1076, nhà Lý mở khoa thi đầu tiên để

chọn hiền tài phục vụ cho quốc gia, việc này được thực hiện trong suốt thời kỳ phong kiến và hình thức thi, kiểm tra, đánh giá này tồn tại cho đến năm 1919 Nội

dung thi chủ yếu là thi văn, thi võ, thi Lại viên Việc quản lý và đánh giá kết quả

học tập của người học vô cùng chặt chẽ, nhưng cách quản lý, đánh giá cũng bộc lộ nhiều hạn chế, kết quả quản lý việc kiểm tra, đánh giá hoàn toàn phụ thuộc vào ý chí chủ quan của người đánh giá, dẫn đến hạn chế khả năng của người học, hạn chế khả năng sáng tạo ở các lĩnh vực khoa học tự nhiên kỹ thuật

Từ khi thực dân Pháp đô hộ Việt Nam, nền giáo dục Việt Nam bước vào

giai đoạn mới, triết lý giáo dục có sự thay đôi, dẫn đến việc quản lý hoạt động

kiểm tra, đánh giá cũng thay đổi, với chủ trương quản lý kiểm tra, đánh giá

nhằm đào tạo một số ít người làm tay sai, quan lại phục vụ cho bộ máy cai trị còn đại đa số nhân dân là mù chữ, thất học Song cũng phải thừa nhận về cách

tổ chức quản lý kiểm tra, đánh giá rất nghiêm túc

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu ĐHTN ] http://www.lrc.tnu.edu.vn

Sau khi nước Việt Nam ra đời năm 1945 đến nay, các biện pháp quản lý

việc kiểm tra, đánh giá đã thay đổi so với chế độ xã hội thực dân Nền giáo dục Việt Nam đã trải qua 3 lần cải cách, mỗi lần cải cách, biện pháp quản lý kiếm

tra, đánh giá được điều chỉnh cho phù hợp với tình hình giáo dục của đất nước Trong những năm gần đây, trước sự tác động mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, sự tác động về giáo dục của những nước có nền giáo dục phát triển, hoạt

động quản lý kiểm tra, đánh giá những phát triển mới, với những thay đổi căn

bản cả về triết lý, quan điểm, phương pháp, và các hoạt động quản lý cụ thể Những thay đổi trong xu hướng quản lý kiểm tra, đánh giá kết quả học tập có thể tóm lược trong bảng sau:

Stt Xu hướng quản lý cũ Xu hướng quản lý mới

1 Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả thi | Quản lý kiểm tra, đánh giá được thực trên giấy được thực hiện vào cuối kỳ hiện đa dạng trong suốt quá trình học 3: Quản lý nhân mạnh đên vai trò của người | Quản lý nhân mạnh vào vai trò chủ

kiểm tra, đánh giá động của học sinh

3 Quản lý việc lựa chọn câu hỏi và tiêu chí | Quản lý việc lựa chọn câu hỏi và tiêu

đánh giá không được nêu trước chí đánh giá được nêu rõ từ trước

4 Quản lý nhân mạnh sự cạnh tranh Quản lý nhân mạnh sự hợp tác

5 Quan ly quan tam dén muc tiéu cudi cling | Quan ly quan tam đên kinh nghiệm học

6 Quản lý chú trọng sản phâm Quản lý chú trọng quá trình

1 Quản lý tập trung vào kiên thức sách vở Quản lý tập trung vào năng lực thực tê

Những thay đổi vừa nêu phản ánh rõ nét quan điểm mới về quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, trong đó người học (learner) va qua trinh hoc tap (learning) 1a trung tam của toàn bộ các hoạt động kiểm tra, đánh giá Sự ra đời của quan điểm này cùng với các xu hướng mới trong quản lý kiểm tra, đánh giá đã tạo ra một sự thay đổi căn bản trong hệ thống lý luận về quán lý kiểm tra, đánh giá

Gần đây, một số tác giả đã có những nghiên cứu tương đối hoàn chỉnh về việc quản lý kiểm tra đánh, thé hiện ở các công trình sau:

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - DHTN 2 http://www.lrc.tnu.edu.vn

Trong chương trình khoa học công nghệ cấp nhà nước KX-07, năm

1995, hai tác giả Hoàng Đức Nhuận, Lê Đức Phúc đã nghiên cứu khá chỉ tiết những cơ sở lý luận của việc kiểm tra, đánh giá thành quả học tập của học sinh, các nội dung này được tập hợp qua công trình “Cơ sở lý luận của việc đánh giá chất lượng học tập của học sinh” [35] Trên cơ sở phân tích những vấn đề lý luận về kiểm tra, đánh giá, các tác giả đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông

Tác giả Nguyễn Đức Chính, Đinh Thị Kim Thoa (2005), đã xuất bản công trình “Kiểm tra - đánh giá theo mục tiêu” Trong công trình, tác giả nhấn

mạnh đến mục tiêu của kiểm tra, đánh giá là hướng đến người học, phải xác định rõ mục tiêu đánh giá ở người học bằng các tiêu chuẩn cụ thể [14]

Nam 2005, tac gia Dương Thiệu Tống đã đưa ra cách đánh giá trong giáo dục qua công trình “Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập” Nội dung tuy không phải là mới nhưng đã có tác động nhất định đến việc đánh giá và đo lường kết quả học tập của học sinh với các chỉ dẫn về thống kê đánh giá kết quả

bài kiểm tra của học sinh [42]

Tác giả Trần Bá Hoành (năm 2005) đã chỉ ra những cơ sở lý luận và thực tiễn để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong các nhà trường, toàn bộ nghiên cứu được trình bày khá kỹ trong công trình “Đánh giá trong giáo dục” [20] Đánh giá nhằm mục đích nâng cao chất lượng giáo dục, đánh giá một cách khách quan, toàn diện

Trên cơ sở những nghiên cứu về đánh giá trong giáo dục, năm 2006 tác giả Nguyễn Kế Hào đã cho rằng giáo dục nước ta cần phải tiến hành đổi mới, toàn bộ quan điểm của tác giả được thể hiện rõ qua công trình “Đổi mới phương pháp dạy học và phương pháp đánh giá đối với giáo dục phổ thông, cao đăng và đại học sư phạm” [21] Đã đến lúc chương trình và nội dung giáo dục

từ phô thông đến đại học phải được cải tiến theo hướng khoa học, hiện đại

Cũng trong năm 2006, tác giả Lê Đức Ngọc cho rằng việc đánh giá thành

quả học tập của học sinh là cần thiết và phải có những công cụ đo lường một

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTN 3 http://www.lrc.tnu.edu.vn

cách khách quan, quan điểm của tác giả được đề cập qua nghiên cứu “Ðo lường

và đánh giá thành quả học tập” [33]

Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh (2007) đã nghiên cứu một cách khá toàn diện về việc đo lường và đánh giá kết quả của người học qua công trình “Đo lường và đánh giá kết quả học tập” Trong công trình, tác giả đã nghiên cứu khá chỉ tiết về cách thức đánh giá kết quả học tập của học sinh từ góc độ thống kê,

đem lại những kết quả tin cậy, đảm bảo được tính chính xác, khoa học [36]

Những nghiên cứu trên đều tập trung vào việc kiểm tra, đánh giá, nhằm nâng cao chất lượng dạy và học trong các nhà trường Các tác giả chưa đề cập đến quản lý cách kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh Gần đây, có một số nghiên cứu đề cập đến vấn đề này một cách hệ thống và tương đối chỉ tiết, trên cơ sở những nghiên cứu lý luận, các tác giá đã chỉ ra thực trạng quản

lý hoạt động kiểm tra, đánh giá ở các trường phô thông hiện nay còn nhiều hạn chế, thể hiện qua nghiên cứu trong các luận văn

Tạ Thị Bích Liên (2011), Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả

học tập của học sinh ở các trường trung học phô thông thành phó Việt Trì, tỉnh Phú Thọ trong giai đoạn hiện nay [31] Nguyễn Thị Như Nguyệt (2011), Cải tiến công tác kiểm tra, đánh giá của Sở Giáo dục và Đào tạo đối với các trường

trung học phổ thông tỉnh Bắc Ninh [34] Đỗ Minh Tiến (2012), Biện pháp quản

lý của phòng đào tạo về hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên trường Cao đẳng Son La [41] Diéu Bình Dương (2012), Biện pháp chỉ đạo việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập ở trường trung học cơ sở của phòng

giao duc và đào tạo huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên [15] Triệu Trung Kiên

(2013), “Biện pháp quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh ở Trung tâm giáo dục thường xuyên Yên Lập, tỉnh Phú Thọ” [27] Các công trình nghiên cứu qua các luận văn trên đã tập trung vào một số nội dung nâng cao quản lý chất lượng hoạt động kiểm tra, đánh giá ở các nhà trường phô thông và trung tâm giáo dục thường xuyên Kết quả các nghiên cứu

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTN 4 http://www.lrc.tnu.edu.vn

này có ý nghĩa lý luận cũng như trong thực tiễn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục trường phổ thông và đặc thù ở các địa phương Tuy nhiên trên dia ban

huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng chưa có tác giả nào nghiên cứu về

quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học phổ thông Do vậy, đề tài nghiên cứu của luận văn là cần thiết trong việc quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, góp phần nâng cao

chất lượng và hiệu quả học tập của người học

1.2 Chủ trương của Đảng, Nhà nước và ngành giáo dục về vấn đề kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Trong Cương lĩnh chính trị của Đảng năm 1991, sửa đôi và bổ sung năm

2011 khẳng định vài trò của giáo dục và đào tạo với các nội dung lớn: Đổi mới căn bản và toàn diện giáo duc va dao tạo theo nhu cầu phát triển của xã hội;

nâng cao chất lượng theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế, phục vụ đắc lực sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đây mạnh xây dựng xã hội học tập, tạo cơ hội và điều kiện cho mọi công

dân được học tập suốt đời [16]

Văn kiện Đại hội XI của Đảng cũng chỉ rõ: Làm tốt công tác xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển, quản lý mục tiêu, chất lượng giáo dục, đảo tạo

Phát triển hệ thống kiểm định và công bố công khai kết quả kiểm định chất

lượng giáo dục, đảo tạo [17]

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI xác định đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá chất lượng giáo dục là 1 trong 9 nhiệm vụ giải pháp đổi mới căn

bản, toàn diện giáo dục và đảo tạo Đổi mới căn bản hình thức và phương pháp thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo, bảo đảm trung thực, khách quan Việc thi, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục, đào tạo cần từng bước

theo các tiêu chí tiên tiến được xã hội và cộng đồng giáo dục thế giới tin cậy và

công nhận Phối hợp sử dụng kết quả đánh giá trong quá trình học với đánh giá

cuối kỳ, cuối năm học; đánh giá của người dạy với tự đánh giá của người học;

đánh giá của nhà trường với đánh giá của gia đình và của xã hội [ I8]

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu ĐHTN 5 http://www.lrc.tnu.edu.vn

Thực hiện Luật Giáo dục, quá trình xây dựng khung chương trình và chương trình phổ thông, Bộ GD&ĐT đã chú trọng đến kiểm tra, đánh giá, ban

hành nhiều văn bản về đánh giá, xếp loại học sinh, và khẳng định kiểm tra,

đánh giá là một khâu rất quan trọng trong quá trình dạy và học Công tác chỉ đạo kiểm tra, đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo đối với cấp Trung học phổ

thông thông qua hệ thống văn bản sau:

Quyết định số 40/2006/QĐ-BGDĐT ngày 05 tháng 10 năm 2006 của Bộ

trưởng Bộ Giáo dục và Đảo tạo, ban hành Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ thông [4]; Thông tư số 51/2008/QĐ-

BGDĐT, ngày 15/9/2008 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo sửa đối, bố

sung một số điều của Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và

học sinh trung học phổ thông ban hành kèm theo Quyết định số 40/2006/QĐÐ-

BGDĐT ngày 05 tháng 10 năm 2006 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

[5]; Thông tư số 58/2011/TT-BGD&ĐT, ngày 12/12/2011, Ban hành Quy chế

đánh giá, xếp loại học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phô thông [9] Trong đó quy định rõ về mục đích, căn cứ và nguyên tắc đánh giá, xếp loại

hạnh kiểm; đánh giá, xếp loại học lực

Công văn số 8773/BGDĐT-GDTrH ngày 30/12/2010 của BO GD&DT

về việc hướng dẫn soạn đề kiểm tra và một số quyết định, thông tư liên quan đến tuyển sinh trung học phổ thông, thi tốt nghiệp trung học phô thông Một số

yêu cầu được đặt ra như: Kiểm tra, đánh giá dựa trên chuẩn kiến thức, kỹ năng

chương trình trung học cơ sở, trung học phô thông đã được Bộ ban hành; tăng

cường câu hỏi mức độ thông hiểu, sáng tạo; ra đề bằng ma trận kiến thức, kỹ

năng: khuyến khích đánh giá bằng nhiều phương pháp [7]

Các văn bản trên của Bộ Giáo dục đều đề cập đến công tác kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh theo hướng mới hiện nay là ra đề kiểm tra “mở” đề tạo điều kiện cho học sinh cơ hội thể hiện suy nghĩ và sáng tạo của mình Việc đánh giá kết quả học tập của học sinh đều có những hướng dẫn cụ

thể như việc chấm điểm, đánh giá với từng môn học, từng loại bài kiểm tra

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — ĐHTN 6 http:/www.lrc.tnu.edu.vn

Tóm lại, cùng với đổi mới chương trình, sách giáo khoa, phương pháp giảng dạy, việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh đã được Đảng

và Nhà nước khẳng định là một khâu quan trọng trong quá trình dạy- học

Nhiều cải tiến theo xu hướng khoa học kiểm tra, đánh giá của thế giới đã chỉ

đạo thực hiện và được triển khai và mang lại kết quả bước đầu

1.3 Lý luận về hoạt động kiểm tra đánh giá

1.3.1 Khái niệm kiểm tra, đánh giá

1.3.1.1 Khái niệm kiểm tra

Cho đến này, khái niệm kiểm tra có nhiều cách hiểu khác nhau, tùy theo

chuyên ngành mà khoa học đó tiếp cận

Theo cách tiếp cận chung nhất, trong Đại từ điển Tiếng Việt, Nguyễn

Như Ý đưa ra định nghĩa kiểm tra là xem xét thực chất, thực tế [46]

Theo Bửu Kế, kiểm tra là tra xét, xem xét, kiểm tra là soát xét lại công

việc, kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá, nhận xét [26]

Trong lĩnh vực giáo dục, tác giả Trần Bá Hoành cho rằng, kiểm tra là cung cấp những đữ kiện, những thông tin làm cơ sở cho việc đánh giá [20] Tác

giả Đặng Bá Lãm đưa ra định nghĩa: “Kiểm tra là quá trình xác định mục đích,

nội dung, lựa chọn, tập hợp những số liệu, bằng chứng đề xác định mức độ đạt

được của người học trong quá trình học tập, rèn luyện và phát triển” [30]

Như vậy, các nhà khoa học và các nhà giáo dục đều thống nhất cho rằng

kiểm tra với nghĩa là nhằm thu thập số liệu, chứng cứ, xem xét, soát xét lại

công việc thực tế để đánh giá và nhận xét

Trong giáo dục, kiểm tra có các hình thức như kiểm tra thường xuyên

(kiểm tra hàng ngày), kiểm tra định kì (kiểm tra hết chương, hết phần ) và

kiểm tra tổng kết (kiểm tra cuối học kì)

Từ những quan điểm trên, tác giả cho rằng: “Kiểm tra là quá trình thu

thập thông tin, dữ liệu, bằng chứng để xác định mức độ đạt được mục tiêu của

,

người học trong quá trình học tập, rèn luyện và phát triển ”

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu — DHTN7 http://www.lrc.tnu.edu.vn

Kiểm tra là một quá trình bao gồm nhiều yếu tố tuần tự, tạo nên những bước nối tiếp nhau và quan hệ chặt chẽ với nhau, như việc xác định mục đích, điều kiện cần kiểm tra, sử dụng kết quả kiểm tra cho đánh giá Qua đó cho thấy

kiểm tra bao gồm các đặc điểm:

- Đó là quá trình thu thập thông tin, các dữ liệu, bằng chứng, đề từ đó xác

định mức độ đạt được của người học

- Nhà quản lý thu được tín hiệu ngược đề nắm được các thông tin về tình hình dạy của người dạy và tình hình học tập của học sinh, phát hiện kịp thời các

sai sót để hiệu chỉnh

- Là cơ sở quan trọng cung cấp thông tin cho việc đánh giá trong quản lý giáo dục

1.3.1.2 Khái niệm đánh giá

Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phán đoán về kết quả công việc dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những

mục tiêu, tiêu chuẩn đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải

thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu qủa công việc

Theo Đại từ điển Tiếng Việt của Nguyễn Như Ý, đánh giá là nhận xét bình phẩm về gia tri [46]

Tác giả Đặng Bá Lãm cho rằng: “Đánh giá là quá trình làm cho rõ mức

độ thích hợp của đối tượng được đánh giá so với các mục tiêu đề ra” [30] Trong nghiên cứu của mình, tác giả Trần Bá Hoành đưa ra định nghĩa:

“Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định phán đoán về kết quả của

công việc, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định phù hợp đề cải

thiện thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng, hiệu quả công việc” [20]

Cùng đưa ra quan điểm về đánh giá, tác giả Trần Thị Tuyết Oanh khẳng

định: “Đánh giá trong GD là quá trình tiến hành có hệ thống để xác định mức

độ đối tượng đạt được các mục tiêu GD nhất định” [36]

Danh gia trong giao duc, theo Duong Thiéu Téng la qua trinh thu thap va

xử lý kịp thời, có hệ thống thông tin về hiện trang và hiệu quả giáo dục Căn cứ

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - ĐHTN § http://www.lrc.tnu.edu.vn

vào mục tiêu dạy học, làm cơ sở cho những chủ trương, biện pháp và hành động trong giáo dục tiếp theo Cũng có thể nói rằng đánh giá là quá trình thu

thập phân tích và giải thích thông tin một cách hệ thống nhằm xác định mức độ

đạt đến của các mục tiêu giáo dục về phía học sinh Đánh giá có thể thực hiện

bằng phương pháp định lượng hay định tính [42]

Từ những khái niệm nêu trên, tác giả đi đến nhận định: “Đánh giá là quá trình hình thành những nhận định, phân đoán về kết quả của công việc, dựa vào sự phân tích những thông tin thu được, đối chiếu với những mục tiêu, tiêu chuẩn đã đề ra, nhằm đề xuất những quyết định thích hợp để cải tạo thực trạng, điều chỉnh nâng cao chất lượng và hiệu quả công việc ”

Như vậy, đánh giá là việc đưa ra những kết luận nhận định, phán xét về

trình độ học sinh Muốn đánh giá kết quả học tập của học sinh thì việc đầu tiên

là phải kiểm tra, soát xét lại toàn bộ công việc học tập của học sinh, sau đó tiễn

hành đo lường đề thu thập những thông tin cần thiết, cuối cùng là đưa ra một quyết định Do vậy, kiểm tra và đánh giá kết quả học tập của học sinh là hai khâu có quan hệ mật thiết với nhau Kiểm tra nhằm cung cấp thông tin để đánh

giá và đánh giá thông qua kết quả của kiểm tra Hai khâu đó hợp thành một quá trình thống nhất là kiểm tra - đánh giá

1.3.2 Khái niệm kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh cung cấp cho giáo viên những thông tin “liên hệ ngược ngoài” giúp người dạy điều chỉnh hoạt

động dạy Kiểm tra, đánh giá kết hợp với theo dõi thường xuyên, tạo điều kiện

cho GV nắm được một cách cụ thể và khá chính xác năng lực và trình độ của mỗi học sinh trong lớp mình phụ trách để có biện pháp giúp đỡ riêng thích hợp, qua đó nâng cao chất lượng học tập lớp

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập được tiễn hành một cách công phu sẽ cung cấp cho giáo viên không chỉ những thông tin về trình độ mà còn tạo điều kiện cho giáo viên nắm được những học sinh có tiễn bộ rõ rệt hoặc sút kém đột

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - DHTN9 http://www.lrc.tnu.edu.vn

ngột để động viên hoặc giúp đỡ kịp thời Kiểm tra, đánh giá giữ vai trò rất quan

trọng và quyết định đối với chất lượng đào tạo

1.3.2.1 Khái niệm đánh giá kết quả học tập của học sinh

Kết quả học tập của học sinh hay thành tích học tập của học sinh trong tiếng Anh thường sử dụng các từ như “Achievement”; “Result”; “Learning Outcome” [44]

Theo Từ điển Anh Việt thì: “Achievemenf” có nghĩa là thành tích, thành

tựu; sự đạt được, sự hoàn thành “Result” có nghĩa là kết quả “Learning Outcome” 1a két quả học tập [44]

Các từ này thường được dùng thay thế cho nhau, tuy nhiên, từ chúng ta thường gặp khi đọc tài liệu nói về kết quả học tập là “Learning Outcome”

Trong cuốn “Cơ sở lý luận của việc đánh giá chất lượng học tập của học

sinh phổ thông”, tác giả Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc đã đưa ra cách hiểu về kết quả học tập theo hai quan niệm khác nhau trong thực tế cũng như

trong khoa hoc [35]

- Đó là mức độ thành tích mà một chủ thể học tập đã đạt, được xem xét

trong mối quan hệ với công sức, thời gian đã bỏ ra, với mục tiêu xác định

- Đó còn là mức độ thành tích đã đạt của một học sinh so với các bạn học khác

Theo quan niệm thứ nhất, kết quả học tập là mức thực hiện tiêu chí (criterion)

Với quan niệm thứ hai, đó là mức thực hiện chuẩn (norm)

Theo Nguyễn Đức Chính thì: “Kết quả học tập là mức độ đạt được kiến

thức, kĩ năng hay nhận thức của người học trong một lĩnh vực nào đó (môn

Với từng môn học thì các mục tiêu trên được cụ thể hóa thành các mục

tiêu về kiến thức, kỹ năng và thái độ

Theo Norman E.Gronlund, trong cuốn ““Measurement and Evaluation in

Teaching”, ông đã bàn đến “learning outcomes” như sau [49]:

Mục đích của giáo dục là sự tiễn bộ của học sinh Đây chính là kết quả cuối cùng của quá trình học tập nhằm thay đổi hành vi của học sinh

Khi nhìn nhận mục tiêu giáo dục theo hướng kết quả học tập, cần phải lưu tâm rằng chúng ta đang đề cập đến những sản phâm của quá trình học tập chứ không phải bản thân quá trình đó

Mối liên hệ giữa mục tiêu giáo dục (sản phẩm) và kinh nghiệm học tập

(quá trình) được thiết kế nhằm hướng tới những thay đổi hành vi theo như

giúp học sinh điều chỉnh hoạt động học tập của mình

- Công khai hóa các nhận định về năng lực, kết quả học tập của mỗi em

hoc sinh và cả tap thé lớp, tạo cơ hội cho các em có kỹ năng tự đánh giá, giúp

các em nhận ra sự tiến bộ của mình, khuyến khích động viên và thúc đây VIỆC

học tập ngày một tốt hơn

- Giúp giáo viên có cơ sở thực tế để nhận ra những điểm mạnh, điểm yếu của mình, tự điều chỉnh, hoàn thiện hoạt động dạy, phấn đấu không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học

Như vậy việc đánh giá kết quả học tập của học sinh nhằm:

- Nhận định thực trạng, định hướng điều chỉnh hoạt động học tập của học sinh

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTT | http://www.lrc.tnu.edu.vn

- Tao diéu kiện nhận định thực trạng, định hướng điều chỉnh hoạt động

giảng dạy của giáo viên

Trong cuốn tài liệu: “Đánh giá kết quả học tập ở Tiểu học”, tác giả Phó

Đức Hòa cho rằng: “Đánh giá kết quả học tập là thuật ngữ chỉ quá trình hình

thành những nhận định, rút ra những kết luận hoặc phán đoán về trình độ, phẩm

chất của người học, hoặc đưa ra những quyết định về việc dạy học dựa trên cơ sở những thông tin đã thu thập được một cách hệ thống trong quá trình kiểm tra [23] Tác giả Trần Kiều cho rằng: có thể coi đánh giá kết quả học tập của học sinh là xác định mức độ đạt được về kiến thức, kỹ năng và thái độ của người học đối chiếu với mục tiêu của chương trình môn học [28]

Theo Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc, “Đánh giá kết quả học tập là quá trình thu thập và xử lý thông tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu học tập của HS, về tác động và nguyên nhân của tình hình đó nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo viên và nhà trường, cho bản thân học sinh để họ học tập ngày một tiến bộ hơn” [35]

Từ những nghiên cứu trên, chúng tôi cho rằng, “Đánh giá kết quả học

tập của học sinh là đưa ra những nhận định, những phán xét về mức độ thực

hiện mục tiêu học tập của học sinh, từ đó đưa ra các giải pháp điều chỉnh phương pháp dạy của thây và phương pháp học của trò, đưa ra các khuyến nghị góp phần thay đổi các biện pháp quản lý giáo duc”

1.3.2.2 Mục đích của kiểm tra, đánh giá

Học sinh là đối tượng, là sản phẩm của giáo dục, đồng thời là chủ thể của quá trình giáo dục, do đó việc đánh giá kết quả học tập giữ vị trí đặc biệt trong việc điều tra đánh giá giáo dục Thông qua việc kiểm tra, đánh giá kết quả học

tập của học sinh, giáo viên nhận biết được khả năng giáo dục của mình, biết

được phương pháp, cách thức giáo dục nào là tối ưu đối với học sinh, đồng thời thông qua đó, học sinh cũng tự biết được khả năng của mình tới đâu, để điều

chỉnh, hoàn thiện bản thân mình, từ đó để trở thành một học sinh toàn diện

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu —- DHTN2 http://www.lrc.tnu.edu.vn

Trên cơ sở đó, có thể thấy mục đích của kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh gồm:

- Phân loại hoặc tuyển chọn người học Đây được coi là mục đích hàng

đầu nhằm phân loại học sinh phù hợp với năng lực, trình độ nhận thức Từ đó,

làm cơ sở đề xét lên lớp, khen thưởng, tuyển chọn vào các lớp theo trình độ

- Duy trì chuẩn chất lượng đào tạo trong các nhà trường, qua đó xem xét đối tượng người học có thể đạt được kết quả ở những mức độ nào so với mặt bằng chất lượng đã định sẵn Mục đích này thường cung cấp những thông tin cho đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục hoặc các cơ quan làm công tác quản lý chất lượng giáo dục

- Động viên, khuyến khích học sinh tích cực học tập Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập được kiểm tra với tần suất, mức độ phù hợp với khả năng

thì có thể kích thích được tính tự giác học tập của học sinh Tuy nhiên, nếu lạm

dụng việc kiểm tra, đánh giá nhằm sử dụng hình thức này không phù hợp với khả năng sẽ không kích thích được sự nỗ lực, tính ham học hỏi của học sinh

- Cung cấp thông tin phản hồi cho người học Kết quả kiêm tra, đánh giá cho phép người học thấy được khả năng đạt được với sự cô gắng, nỗ lực của bản thân Để thực hiện được mục tiêu này, thông tin về kết quả kiểm tra, đánh giá phải

đa dạng, trong đó cần chú trọng đến ý kiến nhận xét của giáo viên, để học sinh năm bắt được những ưu điểm và hạn chế sau mỗi lần kiểm tra, đánh giá, từ đó học sinh sẽ chủ động và điều chỉnh hoạt động học tập một cách kip thoi

- Cung cấp thông tin phản hồi cho người dạy Qua việc thu được những

thông tin phản hồi đó, giáo viên nắm bắt được toàn bộ hoạt động giảng dạy của

mình như phương pháp, nội dung, hình thức tổ chức dạy học, từ đó có những

điều chỉnh về nội dung, phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và chất lượng học của học sinh

- Chuẩn bị cho người học những điễu kiện tốt nghiệp và hành nghề sau khi ra trường Thực tế giáo dục hiện nay, mục tiêu này ít được quan tâm, dẫn

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTI03 http://www.lrc.tnu.edu.vn

đến thực trạng học sinh sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông thường thiếu định hướng nghề, dẫn đến chọn sai trường, chọn trường không đúng sở trường

và năng lực hoặc được đảo tạo nghề nhưng lại thiếu kỹ năng nghề, thiếu các kỹ năng xã hội

- Cung cấp thông tin cho các nhà quản lý Thông qua kiểm tra đánh giá, các nhà quản lý sẽ ra những quyết định phù hợp đề điều chinh chương trình đào tạo và tổ chức giảng dạy và học tập cũng như ra các quyết định về kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

1.3.2.3 Yêu cầu của việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh muốn đem lại hiệu

quả cao thì phải đảm bảo các yêu cầu cơ bản sau đây:

- Khách quan: Việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh phải khách quan và chính xác tới mức tối đa có thể, tạo điều kiện để mỗi học sinh

bộc lộ thực chất khả năng và trình độ của mình, ngăn chặn mọi biểu hiện thiếu

trung thực khi làm bài như nhìn bài, nhắc bạn, quay cóp, đồng thời phải dựa

trên những tiêu chuẩn đã được thiết lập, kết hợp với yêu cầu cao với sự tôn

trọng nhân cách của học sinh

- Toản diện: Việc kiểm tra, đánh giá không chỉ quan trọng về mặt số

lượng mà còn cả về mặt chất lượng, và không chỉ về mặt kiến thức mà cả kỹ năng, thái độ, tư duy

- Hệ thống: Việc kiểm tra, đánh giá phải được tiến hành theo kế hoạch và

yêu tố chủ quan khác Sau đây là một số yêu cầu khi thực hiện nguyên tắc khách quan:

- Phối hợp một cách hợp lý các loại hình, công cụ đánh giá khác nhau nhằm hạn chế tối đa các hạn chế của mỗi loại hình, công cụ đánh giá

- Đảm bảo môi trường, cơ sở vật chất không ảnh hưởng đến việc thực

hiện các bài tập đánh giá của học sinh

- Kiểm soát các yếu tố khác ngoài khả năng thực hiện bài tập đánh giá của học sinh có thể ảnh hưởng đến kết quả bài làm hay thực hiện hoạt động của

học sinh Các yếu tô khác đó có thé 1a trạng thái sức khỏe, tâm lý lúc làm bài

hay thực hiện các hoạt động: ngôn ngữ diễn đạt trong bài kiểm tra; độ dài của

bài kiểm tra; sự quen thuộc với bài kiểm tra (làm một bài kiểm tra mà trước đây

học sinh đã được làm hoặc đã được ôn tập)

- Những phán đoán liên quan đến giá trị và quyết định về việc học tập

của học sinh phải được xây dựng trên các cơ sở:

+ Kết quả học tập thu thập được một cách có hệ thống trong quá trình dạy học, tránh những thiên kiến, những biểu hiện áp đặt chủ quan;

+ Các tiêu chí đánh giá có các mức độ đạt được mô tả một cách rõ ràng;

+ Sự kết hợp cân đối giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá tổng kết

* Đảm bảo sự công bằng

Nguyên tắc công bằng trong đánh giá kết quả học tập nhằm đảm bảo

rằng những học sinh thực hiện các hoạt động học tập với cùng một mức độ và thể hiện cùng một nỗ lực trong học tập sẽ nhận được những kết quả như nhau

Một số yêu cầu nhằm đảm bảo tính công bằng trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập là:

- Mọi học sinh được giao các nhiệm vụ hay bài tập vừa sức, có tính thách

thức để giúp mỗi em có thẻ tích cực vận dụng, phát triển kiến thức và kỹ năng

đã học

- Đề bài kiểm tra phải cho học sinh cơ hội để chứng tỏ khả năng áp dụng

những kiến thức, kỹ năng học sinh đã học vào đời sống hằng ngày và giải quyết

vân đê

Số hóa bởi Tì rung tam Hoc liéu — DHTM5 http://www.lrc.tnu.edu.vn

- Đối với những bài kiểm tra nhằm thu thập thông tin để đánh giá xếp

loại học sinh, giáo viên cần phải đảm bảo rằng hình thức bài kiểm tra là không

xa lạ đối với mọi học sinh Mặt khác, ngôn ngữ và cách trình bày được sử dụng trong bài kiểm tra phải đơn giản, rõ ràng, phù hợp với trình độ của học sinh

Bài kiêm cũng không nên chứa những hàm ý đánh đồ học sinh

- Đối với các bài kiểm tra kiểu thực hành hay tự luận, thang đánh giá cần được xây dựng khoa học, sao cho việc chấm điểm hay xếp loại cũng như ghi nhận xét kết quả phản ánh đúng khả năng làm bài của người học

* Dam bao tính toàn điện

Đảm bảo tính toàn diện cần được thực hiện trong quá trình đánh giá kết

quả học tập của học sinh nhằm đảm bảo kết quả học sinh đạt được qua kiểm tra, phản ánh được mức độ đạt được về kiến thức, kỹ năng, thái độ trên bình

diện lý thuyết cũng như thực hành, ứng dụng với các mức độ nhận thức khác nhau trong hoạt động học tập của học sinh

Một số yêu cầu nhằm đảm bảo tính toàn diện trong đánh giá kết quả học tập của học sinh:

- Mục tiêu đánh giá cần bao quát các kết quả học tập với những mức độ nhận thức từ đơn giản đến phức tạp và các mức độ phát triển kỹ năng

- Nội dung kiểm tra đánh giá cần bao quát được các trọng tâm của

chương trình, chủ đề, bài học mà ta muốn đánh giá

- Công cụ đánh giá cần đa dạng

- Các bài tập hoặc hoạt động đánh giá không chỉ đánh giá kiến thức, kỹ năng môn học mà còn đánh giá các phâm chất trí tuệ và tình cảm cũng như những kỹ năng xã hội

* Đảm bảo tính công khai

Đánh giá phải là một tiễn trình công khai Do vậy, các tiêu chí và yêu cầu

đánh giá các nhiệm vụ hay bài tập, bài thi cần được công bố đến học sinh trước

khi họ thực hiện Các yêu cầu, tiêu chí đánh giá này có thể được thông báo

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTIG http://www.lrc.tnu.edu.vn

miệng, hoặc được thông báo chính thức qua những văn bản hướng dẫn làm bài Học sinh cũng cần biết cách tiến hành các nhiệm vụ để đạt được tốt nhất các tiêu chí và yêu cầu đã định Việc công khai các yêu cầu hoặc tiêu chí đánh giá

tạo điều kiện cho học sinh có cơ sở để xem xét tính chính xác, tính thích hợp

của các đánh giá của giáo viên, cũng như tham gia đánh giá kết quả học tập của bạn học và của bản thân Nhờ vậy, việc đảm bảo tính công khai sẽ góp phần làm cho hoạt động kiểm tra đánh giá trong nhà trường khách quan và công bằng hơn

* Đảm bảo tính giáo dục

Đánh giá phải góp phần nâng cao việc học tập và khả năng tự học, tự giáo dục của học sinh Học sinh có thể học từ những đánh giá của giáo viên Và

từ những điều học được Ấy, học sinh định ra cách tự điều chỉnh hành vi học tập

về sau của bản thân Muốn vậy, giáo viên cần làm cho bài kiểm tra sau khi

được chấm trở nên có ích đối với học sinh bằng cách ghi lên bài kiểm tra những

ghi chú về:

- Những gì mà học sinh làm được;

- Những gì mà học sinh có thể làm được tốt hơn;

- Những gì học sinh cần được hỗ trợ thêm;

- Những gì học sinh cần tìm hiểu thêm

Qua bài làm của mình, học sinh nhận thấy được sự tiến bộ của bản thân, những gì cần cố gắng hơn trong môn học, cũng như nhận thấy sự khẳng định của giáo viên về khả năng của họ Điều này có tác dụng động viên người học rất lớn, góp phần quan trọng vào việc thực hiện chức năng giáo dục và phát triển của đánh giá giáo dục

* Đảm bảo tính hệ thông

Việc kiểm tra, đánh giá học sinh phải đảm bảo tính hệ thống, có kế

hoạch, thường xuyên Điều này được thể hiện ở các điểm sau:

Đánh giá trước, trong, sau khi học xong một phan, một chương, môn

học, kiểm tra đánh giá thường xuyên, kiểm tra đánh giá định kỳ, tổng kết cuối

năm, cuôi khóa học

Số hóa bởi Tì rung tam Hoc ligu — DHTN7 http://www.lrc.tnu.edu.vn

Số lần kiểm tra phải đủ mức đề có thê đánh giá được chính xác

* Đảm bảo tính phát triển

Xét về phương diện giáo dục, có thê nói dạy học là phát triển Nói cách

khác, giáo dục là quá trình giúp những cá nhân trong xã hội phát triển tiềm năng của mình đề trở thành những người có ích

Trong dạy học, để giúp cho việc đánh giá kết quả học tập có tác dụng

phát triển các năng lực của người học một cách bền vững, cần thực hiện các

yêu cầu sau:

- Công cụ đánh giá tạo điều kiện cho học sinh khai thác, vận dụng các

kiến thức, kỹ năng liên môn và xuyên môn

- Phương pháp và công cụ đánh giá góp phần kích thích lối day phat huy

tỉnh thần tự lực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong học tập, chú trọng

thực hành, rèn luyện và phát triển kỹ năng

- Đánh giá hướng đến việc duy trì sự phấn đấu và tiến bộ của người học cũng như góp phần phát triển động cơ học tập đúng đắn trong người học

- Qua những phán đoán, nhận xét về việc học của học sinh, người giáo

viên nhất thiết phải giúp các em nhận ra chiều hướng phát triển trong tương lai của bản thân, nhận ra tiềm năng của mình Nhờ vậy, thúc đây các em phát triển

lòng tự tin, hướng phấn đấu và hình thành năng lực tự đánh giá cho học sinh

Nguyên tắc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh còn căn cứ theo chuân kiến thức, kỹ năng và yêu cầu về thái độ trong chương trình giáo

dục nói chung của nhà trường và các nhiệm vụ cụ thể của học sinh; kết hợp

đánh giá định lượng và định tính, giữa đánh giá của giáo viên với tự đánh giá

của học sinh; thực hiện công khai, công bằng, khách quan, chính xác và toàn

diện; coi trọng việc động viên, khuyến khích sự tiễn bộ của học sinh, không tạo

áp lực cho cả học sinh và giáo viên

1.3.3 Tổ chức việc kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh

1.3.3.1 Định hướng tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả hoc tập của học sinh Đánh giá kết quả giáo dục các môn học, hoạt động giáo dục ở mỗi lớp và sau câp học cân phải:

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu —- DHTN8 http://www.lrc.tnu.edu.vn

Dựa vào chuẩn kiến thức, kĩ năng (theo định hướng tiếp cận năng lực) từng môn học, hoạt động giáo dục từng môn, từng lớp; yêu cầu cơ bán cần đạt

về kiến thức, kĩ năng, thái độ (theo định hướng tiếp cận năng lực) của học sinh của cấp học

Phối hợp giữa đánh giá thường xuyên và đánh giá định kì, giữa đánh giá của giáo viên và tự đánh giá của học sinh, giữa đánh giá của nhà trường và đánh giá của gia đình, cộng đồng

Kết hợp nhiều hình thức kiểm tra, đánh giá nhằm phát huy những ưu

điểm của mỗi hình thức đánh giá này

Có công cụ đánh giá thích hợp nhằm đánh giá toàn diện, công bằng,

trung thực, có khả năng phân loại, giúp giáo viên và học sinh điều chỉnh kịp thời việc dạy và học

Việc đổi mới công tác đánh giá kết quả học tập môn học của giáo viên được thể hiện qua một số đặc trưng cơ bản sau:

a) Xác định được mục đích chủ yếu của đánh giá kết quả học tập là so sánh năng lực của học sinh với mức độ yêu cầu của chuẩn kiến thức và kĩ năng

(năng lực) môn học ở từng chủ đề, từng lớp học, để từ đó cải thiện kịp thời hoạt động dạy và hoạt động học

b) Tiến hành đánh giá kết quả học tập môn học theo ba công đoạn cơ bản

là thu thập thông tin, phân tích và xử lý thông tin, xác nhận kết quả học tập và

ra quyết định điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt động học Yếu tố đổi mới ở mỗi

công đoạn này là:

- Thu thập thông tin: thông tin được thu thập từ nhiều nguồn, nhiều hình thức và bằng nhiều phương pháp khác nhau (quan sát trên lớp, làm bài kiểm tra, sản phẩm học tập, tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau, ); lựa chọn được những nội dung đánh giá cơ bản và trọng tâm, trong đó chú ý nhiều hơn đến nội dung

kĩ năng; xác định đúng mức độ yêu cầu mỗi nội dung (nhận biết, thông hiểu, vận dụng, ) căn cứ vào chuẩn kiến thức, kĩ năng; sử dụng đa dạng các loại

Số hóa bởi Tì rung tâm Học liệu - ĐHTI0OQ http://www.lrc.tnu.edu.vn