Ô NHIỄM KHÍ TRONG LĨNH vực sản XUẤN hóa CHẤT

khí không chỉ tác động xấu đối với sức khỏe con người đặc biệt là gây ra các bệnh đường hô hấp mà còn ảnh hưởng đến các hệ sinh thái và biến đổi khí hậu như: hiệu ứng nhà kính, mưa axít

Trường Đại học Công Nghiệp Hà Nội MÔN KỸ THUẬT KIỂM SOÁT Ô NHIỄM KHÔNG KHÍ VÀ

TIẾNG ỒN



ĐỀ TÀI: Ô NHIỄM KHÍ TRONG LĨNH VỰC SẢN XUẤN HÓA CHẤT

Giáo viên hướng dẫn: Nguyễn Thị Thanh Yên Sinh viên thực hiện : Nguyễn Thị Lan Anh -0941440068

Phan Thị Huyền - 0941440017 Trần Thị Mỹ Linh – 0941440072

Lớp : Công nghệ kỹ thuật môi trường 1 - K9

HÀ NỘI, 3/2017

TIỂU LUẬN

MỤC LỤC

PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU 3

PHẦN II: NỘI DUNG 4

Chương 1: Tổng quan về ô nhiễm không khí và công nghiệp sản xuất hóa

chất 4

Chương 2: Ô nhiễm trong công nghiệp sản xuất phân bón 6

Chương 3: Ô nhiễm trong công nghiệp hóa chất bảo vệ thực vật

10

Chương 4: Ô nhiễm trong công nghiệp sản xuất xi măng

12

Chương 5: Ô nhiễm khí trong công nghiệp dệt nhuộm

13

Chương 6: Ảnh hưởng của công nghiệp sản xuất hóa chất đối với sinh vật

và con người

15

Chương 7: Biện pháp khắc phục 21

Chương 8: Một số phương tiện khắc phục

22

PHẦN III: KẾT LUẬN

23

Ở Việt Nam ô nhiễm môi trường không khí đang là một vấn đề bức xúc đối với môi trường đô thị, công nghiệp và các làng nghề Ô nhiễm môi trường không

khí không chỉ tác động xấu đối với sức khỏe con người (đặc biệt là gây ra các bệnh đường hô hấp) mà còn ảnh hưởng đến các hệ sinh thái và biến đổi khí hậu như: hiệu ứng nhà kính, mưa axít và suy giảm tầng ôzôn,… Công nghiệp hóa càng mạnh, đô thị hóa càng phát triển thì nguồn thải gây ô nhiễm môi trường không khí càng nhiều, áp lực làm biến đổi chất lượng không khí theo chiều hướng xấu càng lớn Ở Việt Nam, tại các khu công nghiệp, các trục đường giao thông lớn đều bị ô nhiễm với các cấp độ khác nhau, nồng độ các chất ô nhiễm đều vượt quá tiêu chuẩn cho phép Và sự gia tăng dân số, gia tăng đột biến của các phương tiện giao trong khi cơ sở hạ tầng còn thấp làm cho tình hình ô nhiễm trở nên trầm trọng.

Ngành hóa chất gồm 12 phân ngành chủ chốt như sản xuất phân bón, cao

su, chất tẩy rửa, công nghiệp hóa dầu, hóa dược… là ngành công nghiệp quan trọng phục vụ sự phát triển của nhiều ngành công nghiệp khác Đồng thời, các hoạt động sản xuất, kinh doanh, sử dụng hóa chất cũng có những đóng góp lớn cho ngành kinh tế và đang phát triển mạnh trong thời gian gần đây Hầu hết doanh nghiệp sản xuất trong các ngành công nghiệp khai thác, công nghiệp chế biến thực phẩm và đồ uống, chế biến thuốc lá, sản xuất sản phẩm dệt, may mặc,

da và giả da… đều sử dụng hóa chất Đặc tính hóa chất chủ yếu mang tính cháy

nổ, kích ứng, độc và ăn mòn.

PHẦN II: NỘI DUNG Chương 1: Tổng quan về ô nhiễm không khí và công nghiệp sản xuất hóa chất

1.1 Khái niệm về ô nhiễm môi trường không khí.

1.1.1 Khái niệm

- Ô nhiễm không khí là sự có mặt của các chất lạ có mặt trong không khí hay là sự biến đổi quan trọng trong thành phần khí quyển gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sinh vật và các hệ sinh thái khác

- Chất gây ô nhiễm môi trường không khí: Là những chất mà sự có mặt của nó trong không khí gây ra những ảnh hưởng xấu đến sức khỏe con người, sự sinh trưởng và phát triển của động thực vật…

+ Chất ô nhiễm sơ cấp: Là chất ô nhiễm xâm nhập trực tiếp vào môi trường từ nguồn phát sinh : SO2, CO2, CO, bụi …

+ Chất ô nhiễm thứ cấp: Là chất thâm nhập vào môi trường thông qua phản ứng giữa các chất ô nhiễm sơ cấp và phản ứng thông thường của khí quyển: so3 sinh ra

từ SO2 + O2 ; H2SO4 sinh ra từ : SO2 + O2 + H2O…

1.1.2 Các dạng ô nhiễm môi trường không khí.

- Bản chất sinh học: Ô nhiễm bào tử phấn hoa, vi khuẩn vi rút gây bệnh…

1.2 Công nghiệp sản xuất hóa chất

Nhiều năm qua, các chất thải hoá chất bị thải bỏ bừa bãi trên mặt đất, ra khí quyển và vào nguồn nước Tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ Tài nguyên và Môi trường) cho biết, mỗi năm hoạt động nông nghiệp phát sinh khoảng 9.000 tấn chất thải nông nghiệp nguy hại, chủ yếu là thuốc bảo vệ thực vật, trong đó không ít loại thuốc có độ độc hại cao đã bị cấm sử dụng Ngoài ra,

cả nước còn khoảng 50 tấn thuốc bảo vệ thực vật tồn lưu tại hàng chục kho bãi; 37.000 tấn hóa chất dùng trong nông nghiệp bị tịch thu đang được lưu giữ chờ

xử lý.

Hóa chất là ngành có tiềm năng gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt có xu hướng tăng nhanh trong thời gian gần đây Phát thải hóa chất ra môi trường có

thể xảy ra trong trường hợp có sự cố hóa chất (cháy, nổ, rò rỉ….), hoặc không có

sự cố nhưng vẫn thải hóa chất ra môi trường qua các nguồn thải thường xuyên (nước thải, khí thải, chất thải rắn) Các hóa chất hết hạn sử dụng… cũng là nguồn phát thải ra môi trường.

Ví dụ như vụ nổ hóa chất, cháy lớn tại khu công nghiệp VSIP Bình Dương Nguyên nhân chính gây nên vụ nổ là do ngọn lửa phát ra từ thùng chứa hóa chất Xenluloze từ phân xưởng mực của công ty nhưng do kho sản xuất chứa nhiều vật liệu hóa chất dễ bén lửa nên đã làm cho vụ cháy thêm lan nhanh rồi sau đó bốc cháy lớn Hậu quả khiến cho hàng trăm thùng phi phát nổ, gây ô nhiễm môi trường, đặc biệt là môi trường không khí bị ảnh hưởng rất nặng nề

Toàn bộ công ty chìm trong khói lửa

Chương 2: Ô nhiễm trong công nghiệp sản xuất phân bón

2.1 Thực trạng

Trong quá trình sản xuất phân bón ở khâu trộn nguyên liệu, sàng lọc, đóng gói gây ra bụi rất nhiều Ngoài ra trong quá trình sản xuất phân bón cần rất nhiều hóa chất như Đạm Urea, MAP, Kali trắng, CaCO3 và Amôn hoá bằng khí NH3 nên sinh ra các khí như NH3 , CO2, SO2, NO x ,

2.2 Nguyên nhân

2.2.1 Nguồn phát sinh và tác nhân gây ô nhiễm

Vấn đề ô nhiễm môi trường không khí trong nhà máy chủ yếu là bụi phát sinh trong quá trình lưu giữ nguyên liệu và sản phẩm, từ các công đoạn sản xuất chính của nhà máy Ngoài ra, khí thải còn phát sinh từ hoạt động của các phương tiện GTVT ra vào nhà máy.

 Bụi, khí thải và tiếng ồn từ các phương tiện vận chuyển:

Các phương tiện giao thông vận tải ra vào khu vực nhà máy chủ yếu phục vụ công đoạn nhập liệu, xuất hàng, thu gom chất thải và đi lại của công nhân viên nhà máy Các loại bụi này tồn tại ở trạng thái lơ lửng trong không khí, có khả năng gây các bệnh về đường hô hấp như viêm phế quản, viêm phổi, hen suyễn Thành phần bụi chủ yếu là đất, cát có kích thước nhỏ Tác hại của loại bụi này là không lớn nhưng cũng cần phòng ngừa ô nhiễm cho công nhân viên và người dân sống xung quanh khu vực KCN Ngoài ra bụi còn phát sinh

ở công đoạn vệ sinh nhà xưởng (theo phương pháp khô), và hoạt động của các phương tiện chuyên dùng (xe nâng, xe xếp hàng) Mức độ phát tán bụi từ các công đoạn này ở mức thấp và không liên tục Bụi từ hoạt động nhập kho

và xuất kho nguyên liệu, từ các công đoạn sản xuất như: nạp liệu cho quá trình sản xuất, công đoạn sàng, trộn, truyền tải, cân, đóng bao sản phẩm.

 Bụi phát sinh trong quá trình lưu giữ nguyên liệu và sản phẩm, từ các công đoạn sản xuất chính của nhà máy; hoạt động của các phương tiện GTVT ra vào nhà máy:

 Khí thải từ các hoạt động giao thông

Các phương tiện vận tải vận chuyển nguyên liệu, nhiên liệu và sản phẩm…

ra vào dự án sử dụng nhiên liệu chủ yếu là xăng và dầu DO (loại chất đốt hầu như cháy hoàn toàn và ít gây ô nhiễm) Thành phần các chất ô nhiễm trong khói thải

từ các phương tiện vận tải chủ yếu là SO 2 , NO x , CO, hydrocacbon và bụi Đây là nguồn ô nhiễm phân tán nên việc khống chế, kiểm soát rất khó khăn.

Tuy nhiên, ô nhiễm do hoạt động giao thông vận tải khi dự án đi vào hoạt động phụ thuộc vào chất lượng đường, mật độ, lưu lượng dòng xe, chất lượng phương tiện, chế độ vận hành và nhiên liệu tiêu thụ.

Tham khảo kết quả phân tích chất lượng không khí khu vực bên ngoài nhà xưởng (từ Báo cáo giám sát môi trường định kỳ) qua đợt thu mẫu vào ngày 21/12/2012, nồng độ bụi khoảng: 0,29 mg/m 3 ; CO: 2,8 mg/m 3 ; SO 2 : 0,18 mg/m 3 ;

NO 2 : 0,045 mg/m 3 Từ kết quả phân tích môi trường nền qua đợt thu mẫu ngày 29/8/2013: nồng độ bụi khoảng: 0,14mg/m 3 ; CO: 4,6 mg/m 3 ; SO 2 : 0,037 mg/m 3 ;

NO x : 0,021 mg/m 3 , H 2 S và NH 3 : KPH.

Nhìn chung ô nhiễm không khí do giao thông tại khu vực dự án không đáng

kể do địa bàn dự án rộng, các nguồn ô nhiễm lại phân tán nên các khí độc sẽ được nhanh chóng hòa loãng vào môi trường không khí Tuy nhiên, chủ dự án cũng sẽ áp dụng các biện pháp quản lý nội vi nhằm hạn chế đến mức thấp nhất ảnh hưởng do ô nhiễm không khí đến chất lượng môi trường tại khu vực dự án trong giai đoạn này.

 Hơi khí độc hại từ khu vực tập trung chất thải rắn chờ đem đi nơi khác xử lý

Tại khu vực tập trung chất thải rắn của nhà máy, trong điều kiện nhiệt độ

và ẩm độ thích hợp, hoạt động biến đổi của các vi sinh vật sẽ phát sinh mùi và tạo thành các chất khí như NH 3 , CH 4 gây ô nhiễm không khí.

 Bụi và mùi hôi phát sinh trong quá trình lưu trữ, sản xuất

Vì dự án chỉ thực hiện việc phối trộn các loại nguyên liệu đã có sẵn để tạo ra sản phẩm nên vấn đề ô nhiễm môi trường từ quá trình sản xuất là bụi (bụi nguyên liệu, bụi sản phẩm) và mùi gây ảnh hưởng đến chất lượng môi trường không khí xung quanh và môi trường lao động

Mùi phát sinh từ việc lưu trữ các nguyên liệu sản xuất, sản phẩm; phối trộn nguyên liệu như: NH 3 , H 2 S … , Bụi phát sinh trong sản xuất NPK ở hầu hết các công đoạn sản xuất (công đoạn nạp liệu cho quá trình sản xuất, công đoạn trộn, công đoạn sàng, công đoạn truyền tải, cân, đóng bao sản phẩm và công đoạn nhập kho, xuất kho, lưu trữ sản phẩm) và đây là đặc thù của ngành công nghiệp sản xuất NPK Các quá trình phát sinh ô nhiễm bụi như sau:

˗ Phối trộn nguyên liệu: Nguyên liệu ban đầu hầu hết có độ ẩm thấp, khi phối trộn với nhau theo phương pháp cơ học sẽ sinh ra lượng bụi đáng kể, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người công nhân.

˗ Hệ thống băng tải: Đây là nguồn bề mặt phát sinh bụi Có thể kiểm soát nguồn phát thải này bằng cách che các băng tải và hút bụi từ băng tải.

˗ Sàng: Là công đoạn phát sinh ra nhiều bụi nhất do các hạt nhỏ và khô bị làm tung lên.

˗ Đóng bao sản phẩm: Sản phẩm được chứa trong xilô được tháo xuống bao phát sinh bụi.

˗ Bảo quản sản phẩm trong kho: Ngoài ra trong quá trình bảo quản sản phẩm trong kho trước khi đưa sản phẩm ra thị trường tiêu thụ, phân đạm tiếp xúc với ánh nắng sẽ sản sinh ra khí NH 3

Lượng bụi này vừa gây ô nhiễm môi trường không khí, vừa gây thất thoát nguyên liệu đầu vào Tuy nhiên phạm vi ảnh hưởng là khu vực nhà xưởng sản xuất, ít có khả năng phát tán rộng ra môi trường xung quanh Mặc dù vậy, cần có

các biện pháp thu hồi bụi giảm định mức tiêu thụ nguyên liệu đầu vào đồng thời cải thiện môi trường làm việc.

Đặc trưng bụi trong nhà máy sản xuất NPK như Bảng sau:

Đặc trưng ô nhiễm bụi trong nhà máy sản xuất phân bón NPK

1 Nghiền, phối trộn Bụi mg/m 3 230 – 350

Bảng: Nồng độ các chất ô nhiễm trong nhà máy sản xuất phân bón NPK

Kết quả Tháng 12/2012

Kết quả Tháng 8/2013

TCVSLĐ 3733:2002/

Chương 3: Ô nhiễm trong công nghiệp hóa chất bảo vệ thực vật

3.1 Thực trạng

Trong hệ thống các biện pháp tổng hợp bảo vệ thực vật (BVTV), việc sử dụng thuốc BVTV từ những năm 50 cho tới nay vẫn chiếm một vai trò hết sức quan trọng, có khi quyết định Tuy nhiên ngày càng xuất hiện tình trạng lạm dụng

thuốc BVTV đem đến nhiều hệ lụy tác hại cho sản xuất, môi trường, sức khỏe cộng đồng, đe dọa sự phát triển bền vững của nông nghiệp.

3.2 Nguyên nhân

a Bụi từ quá trình khuấy trộn.

Theo thống kê từ các nhà máy sản xuất thuốc bảo vệ thực vật, lượng bụi ohats sinh từ quá trình trộn là 0.3kg/h Lượng bụi này nếu không được xử lý khi thải vào môi trường thì sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến công nhân trong xí nghiệp, dân cư

và môi trường xung quanh.

b Khí thải từ quá trình hoạt động.

Khí thải ở đây chủ yếu là hóa chất bay hơi như: Photpho hữu cơ, xylen, alcohol,

- Xylen:

+ Là dung môi rất quan trọng cho thuốc trừ sâu và sản xuất mực in.

+ Xylen là chất lỏng không màu, trong suốt, dễ bay hơi.

+ Xylen ở dạng lỏng, dễ cháy và có thể trở thành một hỗn hợp khí nổ đặc biệt khi chứa trong thùng rỗng và không sạch Hơi xylen thì không thể nhìn thấy được nhưng nặng hơn không khí, có thể tràn và lan dài trên mặt đất.

+ Xylen gây dị ứng mạnh với da và mắt Hơi xylen kích thích với điểm gây hại cao,

có thể được hấp thụ và gây ra các tác động dây chuyền như làm hại đến gan, thận và hệ thần kinh trung tâm.

- Methyl alcohol:

+ Methyl alcohol là chất lỏng dễ bay hơi, không màu, có mùi nhẹ.

+ Được sủ dụng như là nguyên liệu cơ bản đầu tiên trong tổng hợp hữu cơ: thuốc trừ sâu, dung môi công nghiệp dùng trong mực in, nhựa, keo dán và thuốc nhuộm.

- Photpho hữu cơ: như Wofatox Bi-58, DDVP, Malathion.

+ DDVP (Dimetyl Diclovinyl Phosphat): là lỏng chất không màu, mùi không khó chịu, hòa tan tốt trong dung môi và ít trong nước, có tính bay hơi cao, gây tác dụng nhanh.

+ Malathion: Là chất dầu màu vàng sáng, ít tan trong nước, hòa tan tốt trong dung môi hữu cơ, độ bay hơi ở nhiệt độ phòng tương đối cao, khi ở dạng khí có mùi khó chịu.

Hoạt động phu thuốc bảo vệ thực vật của nông dân.

Chương 4: Ô nhiễm trong công nghiệp sản xuất xi măng

4.1 Thực trạng

Xi măng là một trong những ngành công nghiệp được hình thành sớm nhất ở nước ta Ngành công nghiệp nói chung và ngành xi măng nói riêng đang đứng trước

nhiều thách thức giữa việc phát triển và bảo vệ môi trường Vậy nên việc xử lý khí thải, đặc biệt là xử lý bụi xi măng từ các nhà máy sản xuất xi măng trên toàn quốc là một vấn đề cần thiết và cần phải được lưu tâm đến, song song với sự phát triển để phục vụ cho ngành xây dựng góp phần làm cho đất nước ta ngày càng giàu đẹp hơn.

Bụi xi măng trong nhà máy sản xuất gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người

4.2 Sơ lược về bụi xi măng

Xi măng là chất kết dính thủy lực được tạo thành bằng cách nghiền mịn clinker (sản phẩm nung đến kết khối của hỗn hợp nguyên liệu đá vôi, đất sét theo các mô đun hệ số phù hợp để tạo được các thành phần khoáng theo mong muốn) cộng với thạch cao và phụ gia Khi tiếp xúc với nước thì xảy ra các phản ứng thủy hóa và tạo thành một dạng hồ gọi là hồ xi măng, tiếp đó hồ xi măng bắt đầu quá trình ninh kết sau đó là quá trình hóa cứng để cuối cùng thành một dạng vật liệu

có cường độ và độ ổn định nhất định Vì tính chất kết dính khi tác dụng với nước nên xi măng được xếp vào loại chất kêt dính thủy lực.

Quy trình sản xuất xi măng gồm 6 giai đoạn chính:

• Khai thác mỏ.

• Gia công sơ bộ nguyên liệu.

• Nghiền, sấy phối liệu sống

• Nung Clinker.

• Nghiền xi măng.

• Đóng gói.

Cả 6 giai đoạn trên đều phát thải ra bụi và khí thải trong đó khí thải độc hại chiếm một phần rất nhỏ trong khi phần lớn ô nhiễm là do bụi xi măng Tùy thuộc vào nguồn phát sinh mà bụi xi măng ở các công đoạn có thành phần và nồng độ

và kích thước khác nhau, mang những đặc trưng khác nhau.

4.3 Các vấn đề về ô nhiễm của bụi xi măng

Bụi xi măng sinh ra trong quá trình sản xuất có kích thước hạt bụi rất nhỏ (nhỏ hơn 3µm) lơ lửng trong khí thải, khi hít vào phổi rất dễ gây bệnh về đường

hô hấp, Đặc biệt khi hàm lượng SiO 2 tự do lớn hơn 2% có khả năng gây bệnh silicon phổi, một bệnh được coi là bệnh nghề nghiệp nguy hiểm và là phổ biến nhất của công nghiệp sản xuất xi măng Đồng thời bụi xi măng theo gió phát tán

ra xa sẽ lắng xuống mặt nước, mặt đất làm suy thoái đất trồng, ô nhiễm nguồn nước gây hại lớn cho sinh vật.

Bụi xi măng trong không khí thật sự là vấn đề nan giải nhất đối với ngành công nghiệp sản xuất xi măng, bụi phát sinh trong hầu hết các giai đoạn sản xuất như nổ mìn, lấy đá khai thác đất sét, nghiền nguyên liệu, nghiền xi măng, vận chuyển, nung Lượng bụi tạo thành trong quá trình khai thác là:

• 0,4kg bụi/tấn đá trong công đoạn nổ mìn từ khai thác đá hộc.

• 0,14kg bụi/tấn đá nghiền khô và 0.009 theo phương pháp ướt

• 17kg bụi/tấn đá khi vận chuyển

Bụi đất, than khi vào phổi gây kích thích cơ học sinh phản ứng xơ hóa phổi gây nên bệnh về hô hấp nên rất nguy hại đến sức khỏe.

Chương 5: Ô nhiễm khí trong công nghiệp dệt nhuộm

5.1 Giới thiệu

Cùng với sự phát triển của xã hội, ngành công nghiệp dệt nhuộm ở nước ta đang gia tăng nhanh chóng, ngày càng phát triển hiện đại cùng với sự phát triển của xã hội loài người Tuy nhiên, quá trình dệt nhuộm lại thải ra một lượng khá lớn chất thải gây ô nhiễm môi trường Phần lớn các cơ sở dệt nhuộm chưa có sự đầu tư thích đáng cho công tác xứ lý chất thải và chưa quan tâm đúng mức đến bảo vệ môi trường.

Nguyên liệu chủ yếu của công nghiệp dệt nhuộm là xơ bông, xơ nhân tạo hoặc tổng hợp và len Ngoài ra còn dùng các xơ, đay, gai, tơ tằm Sản phẩm củ a ngành này khá phong phú.

5.2 Các vấn đề ô nhiễm trong công nghệ dệt nhuộm.