ĐÁNH GIÁ kết QUẢ học tập môn GIÁO dục học của SINH VIÊN sư PHẠM THEO TIẾP cận ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG VĨNH PHÚC

Thực trạng nhận thức của giảng viên và sinh viên về kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học...51 2.3.2.. Kết quả đánh giá chủyếu dựa trên cơ sở đánh giá tổng kết thi cuối khóa

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS TS TRẦN THỊ TUYẾT OANH

HÀ NỘI - 2013

Lời cảm ơn!

===**===

Bằng tấm lòng biết ơn sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn cô giáo

PGS TS Trần Thị Tuyết Oanh, người trực tiếp hướng dẫn tận tình và đầy

tinh thần trách nhiệm giúp em hoàn thành công trình nghiên cứu này

Em xin chân thành cảm ơn các thầy, cô giáo trong khoa Tâm lý giáodục – Trường Đại học sư phạm Hà Nội, đặc biệt là các thầy, cô giáo trong tổ

Lí luận dạy học đã động viên và cho em những ý kiến quý báu giúp em hoànthiện nội dung của luận văn

Xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy, cô giáo bộ môn Tâm

lý giáo dục và sinh viên K15 Khoa tự nhiên, K15 Khoa xã hội trường Caođẳng Vĩnh Phúc đã tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình điều tra

và làm thực nghiệm tại trường

Xin cảm ơn gia đình, bạn bè và người thân đã động viên và tạo mọiđiều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu

Do giới hạn thời gian và năng lực thực hiện nên luận văn không tránhkhỏi còn có những hạn chế nhất định Em rất mong nhận được sự chỉ bảo,những ý kiến đóng góp quý báu của các thầy cô và đồng nghiệp

Hà Nội, tháng 10 năm 2013

Tác giả

Trần Tuyết Nhung

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài 4

7 Phương pháp nghiên cứu 5

8 Cấu trúc của đề tài 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN GIÁO DỤC HỌC THEO TIẾP CẬN ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG 7

1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề 7

1.1.1 Trên thế giới 7

1.1.2 Ở Việt Nam 9

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 12

1.2.1 Đánh giá 12

1.2.2 Kết quả học tập 16

1.2.3 Đánh giá kết quả học tập 17

1.2.4 Đánh giá quá trình 17

1.3 Lý luận về đánh giá kết quả học tập của sinh viên 18

1.3.1 Ý nghĩa và chức năng cơ bản của đánh giá kết quả học tập của sinh viên 18

1.3.2 Nguyên tắc đánh giá kết quả học tập 23

1.3.3 Các phương pháp đánh giá kết quả học tập của sinh viên 25

1.3.4 Các dạng đánh giá kết quả học tập trong dạy học 29

1.3.5 Những xu hướng mới về kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong lí luận dạy học hiện nay 31

1.4 Lý luận về đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của sinh viên

sư phạm theo tiếp cận đánh giá quá trình ở trường cao đẳng 34

1.4.1 Môn giáo dục học và đánh giá kết quả học tập môn học ở trường cao

đẳng 34 1.4.2 Đặc điểm đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận đánh giá quá trình

37 1.4.3 Các yêu cầu của đánh giá KQHTmôn GDH ở trường cao đẳng theo

tiếp cận đánh giá quá trình 44 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 48

Chương 2: THỰC TRẠNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN

GIÁO DỤC HỌC CỦA SINH VIÊN SƯ PHẠM TRƯỜNG CAO ĐẲNG

VĨNH PHÚC 49 2.1 Vài nét về trường cao đẳng Vĩnh Phúc 49 2.2 Khái quát về môn giáo dục học cho sinh viên sư phạm trường Cao

đẳng Vĩnh Phúc 50 2.3 Thực trạng kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của

sinh viên sư phạm trường cao đẳng Vĩnh Phúc 51

2.3.1 Thực trạng nhận thức của giảng viên và sinh viên về kiểm tra đánh

giá kết quả học tập môn giáo dục học 51 2.3.2 Thực trạng thực hiện việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn

GDH theo tiếp cận quá trình 64

2.4 Đánh giá thực trạng 78

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 80

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP MÔN

GIÁO DỤC HỌC THEO TIẾP CẬN ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH VÀ

THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 82 3.1 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 82

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 82

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện 82 3.1.3 Nguyên tắc đáp ứng yêu cầu đào tạo giảng viên ở cao đẳng sư phạm

82

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 83

3.2 Các biện pháp đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học theo tiếp cận đánh giá quá trình 83

3.2.1 Sử dụng phối hợp các phương pháp đánh giá kết quả học tập môn GDH phù hợp với tình huống cụ thể trong quá trình dạy học 83

3.2.2 Đa dạng hóa các hình thức đánh giá kết quả học tập của sinh viên 86

3.2.3 Sử dụng các hình thức quan sát trong đánh giá 90

3.2.4 Đánh giá có hệ thống các sản phẩm, các nhiệm vụ mà sinh viên hoàn thành ở nhà 93

3.2.5 Xác định và công khai các tiêu chí đánh giá kết quả học tập của sinh viên 95

3.2.6 Tổ chức cho sinh viên tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau 100

3.3 Thực nghiệm sư phạm 102

3.3.1 Khái quát quá trình thực nghiệm 102

3.3.2 Kết quả thực nghiệm 106

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 118

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 120

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 123 PHỤ LỤC

KTĐG: Kiểm tra đánh giá

KTĐGKQHT: Kiểm tra đánh giá kết quả học tậpNCGD: Nghiên cứu giáo dục

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 Nhận thức của GV và SV về mục đích của kiểm tra đánh giá kết

quả học tập môn giáo dục học 53

Bảng 2.2 Nhận thức của GV và SV về các nguyên tắc trong kiểm tra đánh giá KQHT môn GDH 57

Bảng 2.3 Nhận thức của GV và SV về tác động tích cực của ĐGKQHT thường xuyên đối với hoạt động học của SV 61

Bảng 2.4 Nhận thức của GV về tác động tích cực của KTĐG thường xuyên tới hoạt động giảng dạy của GV 63

Bảng 2.5 Thực trạng sử dụng các phương pháp KTĐG KQHT môn GDH của GV 65

Bảng 2.6 Thực trạng sử dụng các phương pháp KTĐG KQHT môn GDH của GV trong dạy học môn học 67

Bảng 2.7 Thực trạng sử dụng những loại bài trong KTĐG KQHT môn GDH của SV sư phạm 68

Bảng 2.8 Thực trạng nội dung KTĐG KQHT môn GDH của SV sư phạm trường CĐVP 71

Bảng 2.9 Thực trạng sử dụng hình thức kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn GDH 73

Bảng 2.10 Các khó khăn gặp phải khi KTĐG KQHT môn GDH theo tiếp cận đánh giá quá trình 74

Bảng 2.11 Thực trạng tự đánh giá của SV về mức độ chính xác của KTĐG trong quá trình học môn GDH đối chiếu với ý kiến của GV 76

Bảng 3.1 Điểm kiểm tra bài 1,2,3 của sinh viên nhóm thực nghiệm 106

Bảng 3.2 Điểm thi trước thực nghiệm của sinh viên hai nhóm 107

Bảng 3.3 Điểm bài thi sau thực nghiệm của sinh viên hai nhóm 108

Bảng 3.4 Tỉ lệ các điểm số trong bài thi kết thúc học phần của sinh viên nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng 109

Bảng 3.5 Hứng thú của sinh viên đối với môn GDH sau khi tham gia quá trình học 112

Bảng 3.6 Hứng thú của sinh viên đối với việc thực hiện các bài kiểm tra thường xuyên môn GDH 113

Bảng 3.7 Nhận thức của sinh viên về cách học môn GDH 114

Bảng 3.8 Hứng thú của sinh viên với việc tham gia vào quá trình đánh giá và tự đánh giá kết quả học tập môn GDH 116

Bảng 3.9 Tự đánh giá của sinh viên về khả năng tự học môn GDH 117

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1 Nhận thức của GV và SV về ý nghĩa của kiểm tra đánh giá kết

quả học tập môn giáo dục học 52 Biểu đồ 2.2 Mức độ thầy cô soạn sẵn các câu hỏi kiểm tra đánh giá KQHT 70 Biểu đồ 2.3 Biểu đồ các dạng bài KTĐG KQHT mà GV soạn sẵn 71 Biểu đồ 2.4 Đánh giá của giảng viên và sinh về mức độ chính xác của KTĐG

KQHT môn GDH của sinh viên 78 Biểu đồ 3.1 Tỉ lệ các điểm số bài thi kết thúc học phần của sinh viên nhóm

thực nghiệm và nhóm đối chứng 109

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong văn kiện đại hội Đảng IX nêu rõ: “nhiệm vụ của ngành giáo dục

và đào tạo là: đào tạo lớp người lao động có kiến thức cơ bản, làm chủ kĩnăng nghề nghiệp, quan tâm hiệu quả thiết thực, nhạy cảm với cái mới, có ýthức vươn lên về khoa học công nghệ” và cần phải “đổi mới phương phápdạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học,coi trọng thực hành, thực nghiệm ngoại khóa, làm chủ kiến thức, tránh nhồinhét, học vẹt, học chay” Xuất phát từ quan điểm chỉ đạo nêu trên, ngànhgiáo dục nước ta đang tiến hành những cải cách to lớn về mọi mặt nhằmnâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài, đáp ứng yêu cầucủa công cuộc đổi mới Một trong những vấn đề cải cách hiện rất được quantâm và mang tính thời sự cao đó là đổi mới về kiểm tra, đánh giá kết quả họctập của người học

Kiểm tra – đánh giá là một bộ phận hợp thành rất quan trọng của quátrình giáo dục – đào tạo Trong quá trình giáo dục nói chung, quá trình dạyhọc nói riêng, kiểm tra đánh giá là một khâu không thể tách rời Đánh giá cóvai trò tích cực trong việc điều chỉnh hệ thống, là cơ sở để đổi mới phươngpháp dạy học Đánh giá chính xác kết quả học tập của sinh viên là cơ sở quantrọng để có những định hướng đúng trong dạy học, đảm bảo nâng cao chấtlượng giáo dục Một trong những cách đánh giá mang lại hiệu quả cao là đánhgiá trong cả quá trình dạy học chứ không đơn thuần là chỉ đánh giá kết quảcuối cùng Việc đánh giá phải căn cứ vào mục tiêu học tập và hướng dẫn sinhviên tự đánh giá kiến thức của bản thân

Đánh giá trong cả quá trình dạy học sẽ giúp cho giảng viên thu đượcnhững thông tin ngược nhanh chóng, kịp thời từ phía người học, trên cơ sở đó

rèn luyện và nâng cao thái độ học tập tích cực, điều chỉnh và hoàn thiện hoạtđộng học của người học, hoạt động dạy của chính mình Đánh giá thườngxuyên, liên tục, có hệ thống KQHT của người học còn tăng cường khả năngphát triển của người học, chuẩn bị cho những bước tiếp theo.

Thực trạng trong những năm gần đây cho thấy, chất lượng kiểm tra,đánh giá KQHT chưa thực sự đánh giá đúng thực chất năng lực học tập củasinh viên Không nói riêng gì giáo dục phổ thông, ngay ở bậc giáo dục đại học,trong các trường cao đẳng, đại học hiện nay, đánh giá KQHT chỉ tập trung vàoviệc đánh giá kiến thức hàn lâm, sách vở, phương pháp, phương tiện, hình thứckiểm tra còn dập khuân theo phương pháp truyền thống Kết quả đánh giá chủyếu dựa trên cơ sở đánh giá tổng kết (thi cuối khóa), các phương pháp kiểm tra,đánh giá chưa có sự phối hợp nhuần nhuyễn, chưa được thực hiện thườngxuyên, liên tục trong cả quá trình dạy học, khiến sinh viên học theo kiểu đốiphó, học gạo, học tủ, sinh viên không có cơ hội được thể hiện hết năng lực củamình, không kịp thời nhận thấy những thiếu sót, nhược điểm của mình trongquá trình học để sửa chữa, tất cả làm giảm chất lượng đào tạo nói chung

Trong hệ thống các khoa sư phạm của các trường chuyên nghiệp và cáctrường sư phạm hiện nay Môn giáo dục học là một môn học nằm trong chươngtrình đào tạo về khoa học giáo dục cho sinh viên sư phạm, thể hiện trực tiếp đặctrưng nghề nghiệp của trường sư phạm, trang bị cho người học những lí luận cơbản, hiện đại về giáo dục học, hình thành những kĩ năng vận dụng để sinh viênsau khi ra trường có thể tiến hành tốt hoạt động dạy học và giáo dục ở nhàtrường Do vậy, học giáo dục học là một điều cần thiết cho tất cả các sinh viên

sư phạm và để có kết quả cao trong học tập các môn học nói chung, môn giáodục học nói riêng, trong quá trình dạy học không thể thiếu đánh giá KQHT.Song thực tế, môn GDH được coi là môn chung không phải là môn chuyênngành, vì vậy, sinh viên ít chú trọng học, tính tự giác, tích cực chưa cao

Vấn đề tìm ra giải pháp để nâng cao hiệu quả đánh giá kết quả học tậpmôn giáo dục học, có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đàotạo giảng viên của các trường sư phạm Một trong những giải pháp được đưa

ra là tăng cường đánh giá quá trình Cho đến nay, có nhiều công trình nghiêncứu về kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên, sinh viên nhưng vấn đềkiểm tra đánh giá quá trình có rất ít các công trình nghiên cứu

Trường cao đẳng Vĩnh Phúc là một trường đào tạo theo hướng đa ngành,với nòng cốt là đào tạo đội ngũ giảng viên ở các bậc học cho các trường trêntoàn tỉnh Vĩnh Phúc Tuy nhiên, trên thực tế việc kiểm tra đánh giá KQHT mônGDH chưa thực sự mang lại hiệu quả, còn nghèo nàn về phương pháp đánh giá,nặng về hình thức tự luận, xem nhẹ đánh giá ý thức, thái độ, chỉ quan tâm tới kếtquả thi để xếp loại sinh viên, đánh giá mang tính áp đặt nên không khuyến khíchđược tính chủ động và sáng tạo của sinh viên Sinh viên không có ý thức tự giáctrong học tập, học thụ động, có tâm lí chờ đợi thi mới học

Xuất phát từ các vấn đề lí luận và thực tiễn nêu trên, chúng tôi chọn đề

tài: “Đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của sinh viên sư phạm theo tiếp cận đánh giá quá trình ở trường cao đẳng Vĩnh Phúc”.

2 Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lý luận về đánh giá kết quả học tập và thực trạng kiểm tra,đánh giá kết quả học tập của sinh viên theo tiếp cận quá trình ở trường caođẳng Vĩnh Phúc Xác định các biện pháp đánh giá kết quả học tập của sinh viêntheo tiếp cận đánh giá quá trình nhằm nâng cao hiệu quả đánh giá, sử dụngđánh giá tác động vào việc nâng cao chất lượng dạy học môn giáo dục học

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của sinh viên caođẳng sư phạm

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của sinh viêntheo tiếp cận đánh giá quá trình ở trường cao đẳng Vĩnh Phúc

4 Giả thuyết khoa học

Việc đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của sinh viên sư phạmtrường cao đẳng Vĩnh Phúc, dù đã có đổi mới nhưng chủ yếu là quan tâm tớikết quả thi cuối kì mà chưa sử dụng kiểm tra đánh giá để điều chỉnh, hỗ trợcho quá trình dạy học, điều này ảnh hưởng tới chất lượng dạy học môn giáodục học Nếu giảng viên sử dụng đa dạng các phương pháp và hình thức kiểmtra đánh giá trong suốt quá trình dạy học, phù hợp với đối tượng, với tính chấtmôn học, với điều kiện của nhà trường, thì sẽ nâng cao chất lượng học tậpmôn giáo dục học của sinh viên sư phạm và góp phần nâng cao chất lượngđào tạo giảng viên của nhà trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của đánh giá kết quả học tập của sinh viên theo

tiếp cận đánh giá quá trình

5.2 Khảo sát thực trạng đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học cho sinh

viên sư phạm trường cao đẳng Vĩnh Phúc

5.3 Xác định các biện pháp đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của

sinh viên sư phạm theo tiếp cận đánh giá quá trình ở trường Cao đẳng VĩnhPhúc và thực nghiệm sư phạm

6 Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài

- Đề tài nghiên cứu việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn giáodục học theo tiếp cận đánh giá quá trình của sinh viên chuyên ngành sư phạmcủa trường cao đẳng Vĩnh Phúc

- Thực nghiệm sư phạm tại 2 khoa tự nhiên và xã hội ở trường Caođẳng Vĩnh Phúc

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận

Phân tích, tổng hợp các tài liệu có liên quan đến vấn đề kiểm tra đánh giákết quả học tập của sinh viên nói chung và vấn đề kiểm tra đánh giá kết quảhọc tập môn giáo dục học của sinh viên trường đại học, cao đẳng sư phạm

7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra

- Lập phiếu điều tra: Một phiếu điều tra dành cho giảng viên và haidành cho sinh viên

- Địa bàn điều tra: trường cao đẳng Vĩnh Phúc

7.2.2 Phương pháp quan sát

Quan sát các giờ học, giờ kiểm tra môn giáo dục học của giảng viên vàsinh viên sư phạm ở trường Cao đẳng Vĩnh Phúc

7.2.3 Phương pháp chuyên gia

Hỏi ý kiến các nhà khoa học giáo dục về vấn đề kiểm tra đánh giá vàbiện pháp đề xuất

7.2.4 Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Sử dụng phương pháp này để đánh giá chất lượng và hiệu quả của kiểmtra đánh giá theo tiếp cận đánh giá quá trình

7.2.5 Phương pháp phỏng vấn

Gặp gỡ, trao đổi với giảng viên và sinh viên về cách thức đánh giá kếtquả học tập môn giáo dục học, các khó khăn gặp phải…

7.2.6 Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động

Nghiên cứu kết quả thực hiện các bài tập làm việc nhóm, các bàikiểm tra giữa kì và cuối kì của sinh viên, các bài chấm, sổ đầu bài ghinhận xét của giảng viên trên lớp, về tập thể lớp trong quá trình dạy và họcmôn giáo dục học

7.3 Phương pháp sử dụng toán thống kê

Sử dụng một số công thức toán học để lập bảng, thống kê, xử lý thôngtin và số liệu thu được

8 Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, đề tài dựkiến gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đánh giá kết quả học tập môn giáo dục

học theo tiếp cận đánh giá quá trình

Chương 2: Thực trạng đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của

sinh viên sư phạm trường cao đẳng Vĩnh Phúc

Chương 3: Các biện pháp đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học

theo tiếp cận đánh giá quá trình và thực nghiệm sư phạm

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP

MÔN GIÁO DỤC HỌC THEO TIẾP CẬN ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH Ở

TRƯỜNG CAO ĐẲNG

1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề

Mọi hoạt động giáo dục đều bắt đầu từ việc xác định mục tiêu và kếtthúc bằng đánh giá Đánh giá lại cần dựa vào kết quả của kiểm tra Vì vậy,kiểm tra đánh giá có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, là khâu không thểthiếu của quá trình dạy học, thường là khâu cuối cùng, đồng thời cũng lại làxuất phát điểm cung cấp những mối liên hệ ngược của quá trình dạy học,của đánh giá chất lượng đào tạo Về cơ bản kiểm tra đánh giá chi phối hoạtđộng giảng dạy và học tập của nhà trường, thực tiễn dạy học đã chứngminh: muốn hoàn thiện và nâng cao hiệu quả của quá trình dạy học thìkhông thể không có kiểm tra đánh giá

Vì vậy, cùng với sự ra đời của lí luận dạy học, trong lịch sử pháttriển của giáo dục và nhà trường, lí luận về kiểm tra đánh giá là một phạmtrù được các nhà nghiên cứu và hoạt động thực tiễn về giáo dục rất quantâm nghiên cứu

1.1.1 Trên thế giới

Vào thế kỉ thứ XVIII, nhà giáo dục người Đức I.B Bazelov (1724 1790) đã sáng lập ra trường phái giáo dục “Bắc ái” Ông là người đầu tiên đềxuất một hệ thống đánh giá tri thức trong trường học và chia hệ thống đánhgiá làm 12 bậc khác nhau Nhưng khi đem áp dụng vào thực tiễn dạy học chỉ

-có 3 bậc đánh giá phù hợp với trình độ nhận thức của sinh viên là: tốt, trungbình và kém

Từ những năm 50 đến đầu thập kỉ 70 của thế kỉ XX, một số quốc gia đã

rất quan tâm tới việc nâng cao chất lượng giáo dục trên cơ sở phát huy tínhtích cực, độc lập của người học Việc nghiên cứu về kiểm tra đánh giá thànhtích học tập của sinh viên giai đoạn này chủ yếu góp phần hoàn thiện quátrình dạy học Các công trình nghiên cứu tập trung vào hai vấn đề:

Thứ nhất, một số công trình tập trung nghiên cứu và làm sáng tỏ chứcnăng của kiểm tra đánh giá, đặc biệt chức năng dạy học và giáo dục Bướcđầu các tác giả đã vạch ra rằng tổ chức tốt việc kiểm tra đánh giá tri thức sẽgóp phần phát huy tính tích cực học tập của sinh viên

Thứ hai, một số công trình tìm ra các hình thức đánh giá tri thức thíchhợp với từng sinh viên, từng môn học Có thể kể đến hai công trình của F.IPetvnovsxki, X.E Aung (cơ sở và thực tiễn của kiểm tra tri thức - 1958)

Từ những năm 70 trở lại đây, trên thế giới có nhiều công trình nghiêncứu từng vấn đề cụ thể trong kiểm tra đánh giá, và đề cập tới đánh giá kết quảhọc tập của sinh viên phải được thực hiện theo một quá trình, nổi bật như nhàgiáo dục V.M Palonski đòi hỏi: đánh giá kiến thức phải thực hiện một quátrình, quá trình đó bao gồm một số yếu tố như: nhận thức đúng mục đích kiểmtra đánh giá, xuất phát từ mục đích dạy học, xác định đúng các bậc thang đánhgiá kết quả nắm tri thức của sinh viên, làm cơ sở cho việc đánh giá kháchquan và xác định các hình thức phù hợp Ngoài ra, còn một số các tác giảnghiên cứu về các nguyên tắc của kiểm tra đánh giá nhằm đảm bảo tínhthường xuyên, hệ thống, khách quan trong đánh giá tri thức của sinh viên như:

“các hướng nâng cao tính khách quan trong việc đánh giá tri thức của sinhviên” của tác giả A.M Levitov Thời kì này phương tiện đánh giá, điểm số,test được sử dụng rộng rãi, tự kiểm tra, tự đánh giá cũng được nghiên cứu nhưcông trình của B.R Goyal – nhà giáo dục người Ấn Độ [18; 7]

Từ năm 1984, ở Liên Xô (cũ) có văn bản hướng dẫn đánh giá tri thức,

kĩ năng, kĩ xảo về từng môn học cho các loại đối tượng sinh viên khác nhau

Tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết như: chưa đưa ra đượcmột hệ thống tiêu chuẩn đánh giá tri thức và cách tổ chức, quản lý việc kiểmtra đánh giá tri thức của sinh viên trong nhà trường.

Trong cuốn sách Assessment and Evaluation của tác giả Carol Bostontrường đại học Maryland (Mỹ), đã chỉ ra rằng các nỗ lực tăng cường đánh giáquá trình tạo ra những thành tích học tập có ý nghĩa, đánh giá quá trình làmtăng các tiêu chuẩn học thuật trong lớp và họ khuyến khích việc sử dụng đánhgiá quá trình trong dạy học Dù có nghiên cứu về đánh giá quá trình, tuy nhiênchưa thực sự chỉ ra tầm quan trọng của đánh giá quá trình, phương pháp đánhgiá, nội dung cũng như các công cụ đánh giá [52]

Như vậy, vấn đề kiểm tra đánh giá được nghiên cứu theo những quanđiểm, trường phái khác nhau, song các tác giả đều nhấn mạnh đến ý nghĩa, vaitrò của kiểm tra đánh giá, xây dựng cơ sở lý thuyết và thực tiễn, quy trìnhkiểm tra đánh giá

1.1.2 Ở Việt Nam

Kế thừa những thành tựu nghiên cứu về kiểm tra đánh giá kết quả họctập của sinh viên của các nước trên thế giới, nhiều tác giả đã nghiên cứu và cónhiều bài viết cũng như các công trình bàn về các khía cạnh khác nhau củavấn đề này, được đăng tải trên các tạp chí chuyên ngành, các kỉ yếu khoa học

và các cuộc hội thảo cấp quốc gia bàn về kiểm tra đánh giá chất lượng học tậpcủa sinh viên Những công trình nghiên cứu, các hội nghị, hội thảo khoa học,các bài viết về các lĩnh vực đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong giáodục ở nước ta thường tập trung vào các hướng sau:

Các tác giả Nguyễn Xuân Sách [38], Nguyễn Lân [23], Hàn Liên Hải[12], Nguyễn Gia Cốc [9]… đã đưa ra những quan điểm nghiên cứu về kiểmtra đánh giá theo những góc độ khác nhau, phân tích các vấn đề của quátrình đánh giá, tiêu chí đánh giá, mức độ đánh giá, tính khoa học, tính khách

quan, tính toàn diện, khâu tổ chức coi thi và ra đề thi… trong kiểm tra đánhgiá Một số tác giả khác như: Trần Bá Hoành [15], Bùi Tường [47], Lê VănHồng [18]… trong bài viết của mình đã đưa ra những phương án nhằm nângcao chất lượng kiểm tra tri thức của sinh viên qua các phương tiện kiểm trabằng máy kiểm tra.

Các nghiên cứu có hệ thống những cơ sở lí luận chung của vấn đềkiểm tra đánh giá tri thức của sinh viên Tiêu biểu là các tác giả: Lê KhánhBằng [4], Hà Thị Đức [11], Trần Bá Hoành [15], Đặng Vũ Hoạt [17], HàThế Ngữ [28]… như: “một số vấn đề kiểm tra đánh giá tri thức của sinhviên”, “Đánh giá trong giáo dục”, “Cơ sở lý luận của việc đánh giá chấtlượng học tập của sinh viên phổ thông” Trong đó nổi bật là tác giả Đặng VũHoạt [17] – với tư cách là người nghiên cứu sâu về lý luận dạy học, trongnhững bài viết của mình, tác giả đã trình bày những vấn đề về vị trí, chứcnăng và các quan điểm kiểm tra đánh giá tri thức của sinh viên dưới góc độ

lý luận dạy học hiện nay Theo tác giả “khi kiểm tra đánh giá tri thức, kĩnăng, kĩ xảo chúng ta cần kiểm tra thường xuyên, có hệ thống, có kế hoạch,kết hợp nhiều dạng, nhiều phương pháp kiểm tra; Cần giáo dục cho sinh viên

ý thức đúng đắn đối với việc kiểm tra; Ý thức tự kiểm tra… Đồng thời cầnbồi dưỡng cho sinh viên ý thức tự đánh giá một cách đúng đắn và khiêmtốn” Và để kiểm tra đánh giá đạt hiệu quả tốt cần đảm bảo tính toàn diệncủa kiểm tra đánh giá, đảm bảo tính phát triển, tính khách quan, chính xác,công bằng, tránh hình thức, thiên vị hay thành kiến, không quá dễ dãi nhưngcũng không quá khắt khe Điều đó chẳng những giúp cho việc kiểm tra đánhgiá kết quả học tập của sinh viên mang lại hiệu quả cao, mà còn góp phầnhình thành và phát triển toàn diện nhân cách sinh viên

Các nghiên cứu cải tiến phương thức, quy trình kĩ thuật và quản lý hoạtđộng kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong các môn học, cácngành học hoặc trong phạm vi các cơ sở đào tạo của một số tác giả khác

Các nghiên cứu ứng dụng các kĩ thuật, công cụ kiểm tra đánh giá kết quảhọc tập vào các môn học cụ thể như của tác giả: Đặng Bá Lãm với nghiên cứu

“kiểm tra đánh giá trong dạy – học đại học” Trần Thị Tuyết Oanh với luận ántiến sĩ giáo dục học: “Xây dựng, sử dụng câu trắc nghiệm khách quan và câu tựluận ngắn trong đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học” Ngoài ra còn cócác công trình luận văn thạc sĩ cũng nghiên cứu về vấn đề này như luận vănthạc sĩ: “Một số biện pháp nâng cao hiệu quả kiểm tra đánh giá kết quả học tậpmôn giáo dục công dân ở trường trung học phổ thông” của tác giả Ông Thị Hải,hay đề tài luận văn thạc sĩ: “Phối hợp trắc nghiệm khách quan và trắc nghiệm

tự luận trong kiểm tra đánh giá kết quả học tập môn toán” của tác giả NguyễnPhi Cơ, luận văn thạc sĩ: “Biện pháp khách quan hóa việc kiểm tra đánh giá kếtquả học tập môn giáo dục học của sinh viên trường đại học sư phạm” của MaiQuốc Khánh… Các công trình đã phản ánh khá đậm nét các nguyên tắc kiểmtra đánh giá, phương pháp kiểm tra đánh giá, hình thức kiểm tra đánh giá nhằmgóp phần nâng cao độ tin cậy, tính hiệu quả của đánh giá kết quả học tập

Các tác giả Phan Thị Hồng Vinh [48], Trần Thị Tuyết Oanh [32], HàThế Ngữ, Đặng Vũ Hoạt [28], Hà Thị Đức [11], Nguyễn Hữu Châu [8]…Trong các bài viết và công trình nghiên cứu đã thể hiện sự nghiên cứu sâu về

lí luận của kiểm tra đánh giá kết quả học tập của sinh viên, chỉ rõ mục đích, ýnghĩa của kiểm tra đánh giá, các phương pháp, hình thức, các nguyên tắc vàyêu cầu khi kiểm tra đánh giá Các tác giả đều cho rằng khi KTĐG kết quảhọc tập của người học cần phải thực hiện thường xuyên liên tục trong cả quátrình, điều này góp phần nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục, tuy nhiênmức độ phản ánh chưa rõ nét

Nhìn chung, vấn đề KTĐG trong quá trình dạy học, giáo dục đã nhậnđược rất nhiều sự quan tâm của nhiều nhà khoa học, với những mức độ vàkhía cạnh khác nhau Song các bài viết, các công trình nghiên cứu chủ yếu

tiếp cận KTĐG theo kết quả học tập (trên cơ sở điểm kiểm tra kết thúc mônhọc), nghĩa là vẫn hướng tới kết quả cuối cùng mà ít đề cập tới vấn đề đánhgiá KQHT theo cả quá trình dạy học, để tăng độ tin cậy và nâng cao hiệu quảcủa KTĐG KQHT và mặc dù có rất nhiều công trình nghiên cứu vềĐGKQHT với các góc độ khác nhau, tuy nhiên ít có công trình nghiên cứu

kiểm tra đánh giá theo đánh giá quá trình Vì vậy, với đề tài: “Đánh giá kết quả học tập môn giáo dục học của sinh viên sư phạm theo tiếp cận đánh giá quá trình ở trường cao đẳng Vĩnh Phúc” hy vọng sẽ góp phần làm cho việc

đánh giá kết quả học tập của sinh viên trong các trường cao đẳng sư phạmhiện nay được hoàn thiện và toàn diện hơn

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Đánh giá

Có rất nhiều tài liệu nghiên cứu và đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau

về đánh giá Tùy thuộc vào cấp độ đánh giá, đối tượng đánh giá, mục đíchđánh giá mà mỗi định nghĩa nhấn mạnh hơn vào khía cạnh nào đó của lĩnhvực cần đánh giá như khía cạnh giá trị, hay sự tương hợp giữa mục tiêu vàviệc thực hiện

Đánh giá theo quan điểm của xã hội học là thái độ đối với những hiệntượng xã hội, hành vi của con người, xác định những giá trị của chúng tươngxứng với những nguyên tắc và chuẩn mực đạo đức nhất định (khen ngợi haylên án, đồng tình hay phản đối) được xác định bằng vị trí xã hội, thế giớiquan, trình độ văn hóa Mặt khác, có tính động cơ, phương tiện, mục đíchhành động, điều kiện và vị trí của nó trong cả hệ thống, cách xử sự của cánhân, là điều kiện cần thiết cho việc đánh giá đúng đắn Việc đánh giá là sựviệc có giá trị với ý nghĩa cuối cùng dẫn đến sự cải tiến hoạt động của cánhân và tập thể [21;12]

Trong lĩnh vực giáo dục, đánh giá là bộ phận hợp thành rất quan trọng,

một khâu không thể tách rời với quá trình giáo dục và đào tạo Nếu coi quátrình giáo dục và đào tạo là một hệ thống thì đánh giá đóng vai trò phản hồicủa hệ thống, đánh giá có vai trò tích cực trong việc điều chỉnh hệ thống, là cơ

sở cho việc đổi mới giáo dục và đào tạo Chính vì vậy đánh giá là một trongnhững vấn đề luôn được quan tâm

Có rất nhiều định nghĩa về đánh giá trong lĩnh vực giáo dục, có địnhnghĩa phản ánh việc đánh giá ở cấp độ chung nhất và nhấn mạnh vào khíacạnh giá trị Coi đánh giá là sự thu thập và lí giải một cách có hệ thống nhữngbằng chứng dẫn tới sự phán xét về mặt giá trị, như định nghĩa của C E Beeby(1997): “Đánh giá là sự thu thập và lí giải một cách có hệ thống những bằngchứng dẫn tới sự phán xét về giá trị theo quan điểm hành động” hay theo P E.Griffin (1996): “Đánh giá là đưa ra phán quyết về giá trị một sự kiện, nó baohàm việc thu thập thông tin sử dụng trong việc định giá của một chương trình,một sản phẩm, một tiến trình, mục tiêu hay tiềm năng ứng dụng của một cáchthức đưa ra nhằm mục đích nhất định”

Một số định nghĩa lại nhấn mạnh đến khía cạnh cần phải đi đến quyếtđịnh nào đó, có thể quyết định về người học, về người dạy, về chươngtrình… như định nghĩa của Marger: “Đánh giá là việc miêu tả tình hình củasinh viên và giảng viên để quyết định công việc cần phải tiếp tục và giúpsinh viên tiến bộ” (1993)

Nhiều định nghĩa về đánh giá nhấn mạnh đến sự phù hợp giữa mục tiêu

và việc thực hiện, đây là định nghĩa được quan tâm nhiều nhất Theo R Tiler:

“Quá trình đánh giá chủ yếu là quá trình xác định mức độ thực hiện các mục tiêucủa chương trình giáo dục” (1984) Nhìn chung, các quan niệm về đánh giá đềuđược xem xét phù hợp với mục đích, đối tượng cụ thể cần đánh giá [32;8]

Nhà nghiên cứu Bador Data (UNICEF) coi: kiểm tra đánh giá là quátrình liên quan tới việc thực hiện các mục tiêu của giáo dục trên các mặt,

không chỉ là kết quả mà cả các thông số gián tiếp về những tác động ảnhhưởng của nó [52]

Tác giả Hoàng Đức Nhuận và Lê Đức Phúc trong cuốn “Cơ sở lý luậncủa việc đánh giá chất lượng học tập của sinh viên phổ thông” đã đưa ra địnhnghĩa: “Đánh giá trong giáo dục là quá trình thu thập và xử lý kịp thời, có hệthống những thông tin về hiện trạng, khả năng hay nguyên nhân của chất lượng

và hiệu quả giáo dục căn cứ vào mục tiêu dạy học, mục tiêu đào tạo làm cơ sởcho những chủ trương, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo”.[29]

Theo tác giả Phan Trọng Ngọ: “Đánh giá trong dạy học bao gồm việcthu thập thông tin về một lĩnh vực nào đó trong dạy học; nhận xét và phán xétđối tượng, trên cơ sở đối chiếu các thông tin thu nhận được với mục tiêu đượcxác định ban đầu” [27;402]

Nhìn chung, các quan niệm về đánh giá đều được xem xét phù hợp vớimục đích, đối tượng cụ thể cần đánh giá

Trong giáo dục, thực hiện một quá trình đánh giá nhằm chủ yếu đo xemnhững mục tiêu giáo dục đã đạt được đến mức độ nào Đánh giá thể hiện ở sựxem xét mức độ thích đáng giữa toàn bộ các thông tin với toàn bộ các tiêuchuẩn tương ứng với mục tiêu xác định nhằm đưa ra quyết định

Từ đó chúng ta có thể đưa ra khái niệm chung về đánh giá trong giáo

dục là quá trình tiến hành có hệ thống để xác định mức độ mà đối tượng đạt được các mục tiêu giáo dục nhất định, làm cơ sở cho những chủ trương, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo Nó bao gồm sự mô tả về định tính hay

định lượng những kết quả đạt được và so sánh với mục tiêu giáo dục đã xácđịnh Sự đánh giá này cho phép xác định mục tiêu giáo dục đặt ra có phù hợphay không phù hợp, nó xác định mức độ đạt được mục tiêu giáo dục cũng nhưtiến trình thực hiện mục tiêu như thế nào.[32;9]

Khi nghiên cứu về đánh giá, có hai khái niệm liên quan mà chúng tacần làm rõ sau đây:

* Tự đánh giá

Tự đánh giá của cá nhân, về bản chất, là sự tự nhận xét, đánh giá, làphát biểu của chủ thể về chính mình Để tự đánh giá được chủ thể phải tiếnhành thu thập thông tin, phân tích, so sánh, tổng hợp…để rút ra nhận định, kếtluận về bản thân mình, tỏ thái độ với chính mình Tự đánh giá có giá trị địnhhướng, điều chỉnh hành vi, hoạt động của chủ thể nhằm vươn tới mức độ hoànthiện hơn [35;8]

Như vậy, tự đánh giá không chỉ đơn giản là một phương tiện đánh giá

bổ tích mà còn là một chỉ số về tính tự lập của cá nhân Nó cũng được coi nhưmột mục tiêu cần đạt tới trong quá trình giáo dục và được sử dụng thườngxuyên Tự đánh giá của cá nhân là tự mình xác định mức độ rèn luyện phẩmchất đạo đức, mức độ lĩnh hội và nắm vững tri thức, kĩ năng, kĩ xảo so với cácchuẩn mực, yêu cầu của giáo dục trong từng giai đoạn Tự đánh giá khôngtách rời hành động tự học và tự giáo dục vì nó đảm bảo cho quá trình này tiếntriển đúng hướng và vững chắc theo mục tiêu đã định

Tự đánh giá có mối quan hệ chặt chẽ với đánh giá bởi tự đánh giá phảnánh những nỗ lực của cá nhân chủ thể, khi đặt trong mối tương quan với đánhgiá, nó còn phản ánh nhiều chỉ số của quá trình đánh giá như tính khách quan,

độ giá trị, tính hiệu quả Trong công trình nghiên cứu, nhằm làm rõ tác độngcủa đánh giá kết quả học tập theo tiếp cận đánh giá quá trình đối với hiệu quảdạy học, chúng tôi coi tự đánh giá là một khái niệm cần làm rõ

* Kiểm tra

Khái niệm kiểm tra thường đi cùng với đánh giá, thông thường trongđánh giá đã hàm chứa cả kiểm tra, nhưng đây không phải là hai khái niệmđồng nhất mà là riêng biệt

Theo từ điển tiếng việt của viện ngôn ngữ học thì kiểm tra được địnhnghĩa: “Kiểm tra là xem xét tình hình thực tế để đánh giá nhận xét” Như vậy

kiểm tra là tiền đề, là bước đầu tiên để đánh giá, để đưa ra nhận xét hay quyếtđịnh nào đó trong thực tế [34;504]

Có thể hiểu kiểm tra là việc đưa ra một số câu hỏi hoặc yêu cầu cho đốitượng thực hiện, các phương án phản hồi đem lại thông tin nhất định cho chủthể Nếu coi đánh giá là một quá trình thì kiểm tra là một khâu quan trọng trong

đó, muốn đánh giá chính xác phải thực hiện những công việc của kiểm tra

Trong quá trình dạy học, kiểm tra nhằm tập hợp các dữ liệu cho phéplàm rõ các đặc trưng về số lượng và chất lượng của kết quả dạy học Kiểm tra

và đánh giá là hai công việc đan xen nhằm miêu tả và tập hợp những bằngchứng về thành tích học tập của sinh viên, kiểm tra là phương tiện để đánhgiá, đánh giá nhất thiết phải dựa trên các thông tin của kiểm tra Do vậy, dùtrên tên đề tài không đưa ra nhưng do mối quan hệ đặc biệt giữa kiểm tra vàđánh giá, trong đánh giá đã hàm chứa cả quy trình kiểm tra, chúng tôi không

có nghĩa là bỏ qua hay coi nhẹ khâu kiểm tra, ngược lại để có những nhậnđịnh, đánh giá chính xác về vấn đề nghiên cứu, chúng tôi thấy rằng kiểm tra làmột khái niệm cần làm rõ và trong quá trình nghiên cứu phải thực hiệnnghiêm túc quá trình kiểm tra

1.2.2 Kết quả học tập

Theo lí luận dạy học, học tập về bản chất là hoạt động nhận thức củangười được thực hiện dưới sự tổ chức, điều khiển của nhà sư phạm, mục đíchcủa hoạt động học tập là tiếp thu nền văn hóa nhân loại và chuyển hóa chúngthành năng lực tinh thần của mỗi cá nhân Đối tượng của hoạt động dạy học là

hệ thống tri thức, kĩ năng, kĩ xảo tương ứng được thực hiện ở nội dung củamôn học, bài học bằng hệ thống khái niệm khoa học và khái niệm môn học

Do đó, kết quả học tập thể hiện chất lượng của quá trình dạy học, kết quả họctập đích thực chỉ xuất hiện khi có những biến đổi tích cực trong nhận thức,hành vi của người học

Kết quả học tập được hiểu là: mức độ mà người học đạt được so vớicác mục tiêu đã xác định hay mức độ mà người học đạt được trong tươngquan chung với những người cùng học khác.

1.2.3 Đánh giá kết quả học tập

KQHT thể hiện chất lượng của QTDH Đánh giá kết quả học tập dùhiểu theo nghĩa nào thì cũng phản ánh kết quả mà sinh viên đạt được sau mộtgiai đoạn học tập

Như vậy đánh giá kết quả học tập của sinh viên là đánh giá mức độhoàn thành các mục tiêu đề ra cho sinh viên sau một giai đoạn học tập Cácmục tiêu này thể hiện ở từng môn học cụ thể Đánh giá KQHT là xác địnhmức độ nắm được kiếm thức, kĩ năng, kĩ xảo của sinh viên so với yêu cầucủa chương trình đề ra

Đánh giá kết quả học tập bao gồm: quá trình thu thập thông tin; quátrình xử lý thông tin về trình độ, khả năng thực hiện mục tiêu đã xác địnhcủa sinh viên, nhằm tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giảngviên, cho nhà trường và cho bản thân sinh viên, để giúp họ học tập tiến bộhơn Kết quả của việc đánh giá được thể hiện chủ yếu bằng điểm số theothang điểm đã được quy định, ngoài ra việc đánh giá còn được thể hiệnbằng lời nhận xét của giảng viên

1.2.4 Đánh giá quá trình

Việc kiểm tra đánh giá KQHT của sinh viên, sinh viên là một trongnhững chức năng quan trọng trong việc điều chỉnh QTDH, có ý nghĩa to lớntrong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục

Trong khi nhiều nhà giáo dục đang tập trung chủ yếu đánh giá kết quảhọc tập của sinh viên thông qua các kì thi, thì điều quan trọng cần chú ý làtrong suốt thời gian giảng dạy, giảng viên có những cơ hội để đánh giá tìnhhình học tập của sinh viên, từ đó sử dụng dữ liệu thông tin này để tạo ra

những thay đổi có lợi cho việc học tập của sinh viên và giảng dạy của giảngviên Điều đó chỉ có thể thực hiện khi giảng viên sử dụng đánh giá quá trình.

Như vậy, đánh giá quá trình là việc sử dụng đánh giá mang tính chuẩnđoán nhằm cung cấp phản hồi cho giảng viên và sinh viên trong suốt quá trình

dạy học Theo nghĩa rộng là quá trình tiến hành một cách có hệ thống, thường xuyên, liên tục bao gồm tất cả các hoạt động của giảng viên và sinh viên đã thực hiện để thu thập thông tin, nhằm xác nhận mức độ mà đối tượng đạt được qua đó điều chỉnh hoạt động dạy học Theo định nghĩa này, đánh giá

bao gồm các quan sát của giảng viên, thảo luận trong lớp học, phân tích cácviệc làm của sinh viên, chẳng hạn như bài tập về nhà và các bài kiểm tra, viếttiểu luận hay thu hoạch Việc đánh giá trở thành quá trình khi thông tin được

sử dụng để điều chỉnh việc giảng dạy và học tập sao cho đáp ứng các yêu cầucủa mục tiêu đã xác định

Dạng đánh giá này được xem là trái ngược với đánh giá tổng kết –thường diễn ra sau một quá trình giảng dạy, đánh giá quá trình là đánh giádiễn ra một cách thường xuyên, liên tục trong suốt quá trình dạy học và đánhgiá người học toàn diện hơn trên các mặt, cả về kiến thức, kĩ năng, thái độ.Lúc này đánh giá được hình dung như một quá trình thực hiện tuyến tính theoQTDH, có các khâu, các công đoạn và nội dung đánh giá tương ứng với cáckhâu, các công đoạn trong dạy học

1.3 Lý luận về đánh giá kết quả học tập của sinh viên

1.3.1 Ý nghĩa và chức năng cơ bản của đánh giá kết quả học tập của sinh viên

* Ý nghĩa của đánh giá kết quả học tập của sinh viên.

Bất cứ một hoạt động nào của con người diễn ra trong thực tiễn đờisống, đều phải tuân theo một quy trình thực hiện và đánh giá là đích cuốicùng để nhận định, xem xét hoạt động đó có đạt hay không Trong QTDHcũng vậy, đánh giá là một bộ phận hợp thành không thể thiếu, không chỉ là

khâu kết thúc quá trình mà còn mang ý nghĩa đối với việc điều chỉnh trở lạitoàn bộ các khâu khác.

Việc đánh giá KQHT của người học trước hết là đánh giá kết quả nắmtri thức, kĩ năng, kĩ xảo, đảm bảo cho hoạt động học tập nói riêng, hoạt độngdạy học nói chung thu được kết quả phù hợp với các yêu cầu, mục đích dạyhọc đã đề ra Có như vậy, QTDH mới thực sự góp phần xứng đáng vào sựnghiệp đào tạo những con người mới theo đúng “mẫu đặt hàng” của xã hội,tránh được tình trạng tùy tiện, làm đến đâu hay đến đó trong hoạt động họccũng như trong hoạt động dạy

Đối với giảng viên, kết quả kiểm tra đánh giá chẳng những phản ánhthành tích học tập của sinh viên mà qua đó mỗi giảng viên tự đánh giá vốn trithức, trình độ chuyên môn, năng lực sư phạm, nhân cách và uy tín của mìnhvới sinh viên, trên cơ sở đó không ngừng nâng cao và hoàn thiện chính mình

cả về trình độ học vấn, nghệ thuật sư phạm và nhân cách người thầy Thôngquá đánh giá kết quả học tập của sinh viên, giảng viên thu được những thôngtin ngược từ sinh viên, phát hiện thực trạng KQHT của sinh viên cũng nhưnhững nguyên nhân cơ bản dẫn tới thực trạng kết quả đó, đó là cơ sở thực tế

để giảng viên điều chỉnh, hoàn thiện hoạt động học của sinh viên và hướngdẫn sinh viên tự điều chỉnh, tự hoàn thiện hoạt động học của bản thân

Đối với sinh viên, nhân vật trung tâm của quá trình dạy học, kiểm trađánh giá có tác dụng thúc đẩy quá trình học tập phát triển không ngừng, quakết quả đánh giá của giảng viên, sinh viên tự nhìn nhận lại, tự đánh giá mức

độ chiếm lĩnh tri thức, kĩ năng so với yêu cầu của môn học và tự mình ôn tập,củng cố, bổ sung hoàn thiện học vấn bằng các phương pháp tự học với hệthống thao tác tư duy của chính mình Do đó, đánh giá chẳng những là biệnpháp để hoàn thiện nội dung học tập mà còn là điều kiện để rèn luyện phươngpháp và hình thành thái độ học tập tích cực cho sinh viên

Như vậy, hoạt động đánh giá vừa có tác động tới phương pháp giảngdạy của giảng viên, vừa có tác động tới phương pháp học tập của sinh viên.Ngoài ra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên còn giúp các nhà quản lý,lãnh đạo nhà trường và ngành giáo dục đào tạo, đưa ra những quyết định đểcải tiến và hoàn thiện nội dung, hay chỉ đạo đổi mới phương pháp dạy học Cónghĩa là đưa ra những quyết định đúng đắn chỉ đạo kịp thời hoạt động dạy họctrong nhà trường, đảm bảo nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học.

* Các chức năng cơ bản của đánh giá kết quả học tập của sinh viên.

Ba chức năng cơ bản của đánh giá là chức năng định hướng, chức năng

hỗ trợ và chức năng xác nhận

- Chức năng định hướng

Kết quả đánh giá có thể đo lường và dự báo trước khả năng của sinhviên có thể đạt được trong quá trình học tập, đồng thời xác định những điểmmạnh và yếu của sinh viên, giúp cho giảng viên thu thập được các thông tin

về sinh viên như kiến thức, kĩ năng, hứng thú của sinh viên đối với môn học,xem xét sự khác biệt giữa các sinh viên

Đánh giá này giúp cho giảng viên đưa ra những quyết định liên quantới các vấn đề như lập kế hoạch, chuẩn bị nội dung, phương pháp giảng dạy

và các yếu tố khác trên cơ sở căn cứ vào khả năng, hứng thú học tập của sinhviên Đồng thời giúp cho giảng viên có thể chọn cách dạy phù hợp với khảnăng của sinh viên, giúp cho sinh viên có thể lựa chọn con đường học tập,phương pháp, tài liệu, hình thức học tập…cho phù hợp Việc đánh giá nàycũng làm cơ sở cho việc lựa chọn, bồi dưỡng năng khiếu, hay xếp nhóm để cónhững tác động hiệu quả

Để thực hiện chức năng định hướng, giảng viên có thể tiến hành một sốphương pháp như nghiên cứu hồ sơ của sinh viên, việc nghiên cứu hồ sơ giúpcho giảng viên có được những thông tin cơ bản về sinh viên để hiểu sinh viên

nhanh hơn, dự đoán triển vọng của sinh viên, cho phép việc giảng dạy diễn ranhanh hơn Đánh giá này thường diễn ra ở giai đoạn ở giai đoạn trước khigiảng dạy, thể hiện ở những bài kiểm tra đầu năm, nhằm xác định mức độnắm tri thức ở người học để dự kiến những khó khăn, từ đó có cách thức tácđộng phù hợp [32;45]

hỗ trợ là chuẩn đoán, điều chỉnh để hỗ trợ việc học tập giúp cho quá trình dạyhọc có hiệu quả

Đánh giá thực hiện chức năng hỗ trợ đòi hỏi phải có cách xử lý thôngtin để vừa có tính chất thâu tóm đối với các thời điểm khác nhau của QTHT,vừa có tính chất thúc đẩy, củng cố, mở rộng chất lượng vốn kiến thức, chỉnh

lí, sửa chữa và nâng cao Nó cho phép tạo lập mối liên hệ chặt chẽ giữa chấtlượng của hành trình đã thực hiện được với yêu cầu của hành trình [32;46]

Đánh giá hỗ trợ cho việc học tập, đòi hỏi giảng viên và sinh viên cùngtham gia tổ chức để đảm bảo sự thành công của quá trình dạy học Cácphương pháp đánh giá được sử dụng để thực hiện chức năng này thường baogồm việc quan sát thái độ học tập hàng ngày của sinh viên, đặt câu hỏi chosinh viên trả lời, giao các bài tập về nhà, theo dõi việc hoàn thành các nhiệm

vụ học tập, thông tin phản hồi của giảng viên cho sinh viên Những đánh giánày thường được sử dụng rất linh hoạt trong những tình huống cụ thể Đánhgiá được tiến hành thường xuyên và cung cấp những tín hiệu ngược về sự họctập của sinh viên, từ đó điều chỉnh cách học cho phù hợp.[32;46]

- Chức năng xác nhận

Đánh giá thực hiện chức năng xác nhận, nghĩa là xác định mức độngười học đạt được các mục tiêu học tập, đồng thời làm căn cứ cho nhữngquyết định phù hợp Chức năng này có ý nghĩa quan trọng về nhiều mặt Đánhgiá xác nhận thể hiện tính hiệu quả của quá trình đào tạo

Đánh giá xác nhận cung cấp những số liệu để thừa nhận hoặc bác bỏ sựhoàn thành hay chưa hoàn thành khóa học, chương trình hoặc môn học để điđến quyết định là cấp chứng chỉ, cấp bằng hoặc cho lên lớp…Nó đòi hỏi phảithiết lập một ngưỡng trình độ tối thiểu các mục tiêu đã xác định Do vậy, mộtngưỡng trình độ tối thiểu đưa ra là quan trọng

Đánh giá xác nhận cũng có thể nhằm xếp loại người học theo mục đíchnào đó, nhằm phân biệt trình độ khác nhau giữa sinh viên này với sinh viên khác

để xếp hạng hay tuyển chọn, cho nên một tiêu chuẩn tối thiểu nào đó cần vượtqua nhiều khi không quan trọng bằng sự đối chiếu giữa các sinh viên với nhau

Công cụ để đánh giá xác nhận là các bài kiểm tra, bài thi xác định trình

độ Chúng thường được tiến hành sau một giai đoạn học tập, đánh giá nàymang tính tổng hợp Do vậy, việc chọn nội dung đánh giá phải đặc trưng chokiến thức của cả một quá trình học tập nhất định, việc đánh giá cần lập kếhoạch cẩn thận và tiến hành theo một quy trình hợp lý Kết quả của nó có thểđược đối chiếu với những kết quả đánh giá đầu tiên Sự so sánh này không chỉ

là để quan sát quá trình tiến triển và xu hướng chung của thành tích mà còn đểchứng minh cho quá trình giáo dục đào tạo có hiệu quả hoặc chưa có hiệuquả, hoặc còn thiếu sót ở mặt nào đó [32;47]

1.3.2 Nguyên tắc đánh giá kết quả học tập

* Nguyên tắc đảm bảo tính khách quan

Đánh giá khách quan là sự phản ánh chính xác kết quả học tập như nótồn tại trên cơ sở đối chiếu với mục tiêu đã đề ra

Đánh giá khách quan, chính xác tạo ra các yếu tố tâm lý tích cực chongười được đánh giá, giúp cho họ có được động lực, hứng thú để vươn lêntrong quá trình học tập

Tính khách quan của kiểm tra đánh giá KQHT là sự phản ánh trung thựckết quả đạt được về trình độ nhận thức, kĩ năng của sinh viên so với yêu cầucủa chương trình học Tính khách quan của ĐGKQHT đòi hỏi việc xây dựnghay đánh giá phải cụ thể, rõ ràng, đảm bảo phản ánh được chính xác KQHTcủa người học Việc đo đạc kiến thức, kĩ năng, thái độ của người học phải chonhững kết quả đánh giá không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan đánh giá

Để đảm bảo tính khách quan, cần giáo dục và hình thành cho người học

kĩ năng đánh giá và tự đánh giá một cách đúng đắn, để ngăn ngừa thái độ đốiphó với việc đánh giá Mặt khác, cần kết hợp kiểm tra định tính và địnhlượng, kết hợp nhiều kĩ thuật đánh giá khác nhau (kĩ thuật đánh giá truyềnthống và ĐG hiện đại) Bảo đảm môi trường, cơ sở vật chất không ảnh hưởngđến việc thực hiện các bài tập đánh giá của sinh viên Bên cạnh đó người dạycần lựa chọn phương pháp, hình thức đánh giá, quá trình tổ chức đánh giá…đáp ứng các yêu cầu của lí luận dạy học

* Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện.

Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện là hệ thống các quy tắc được thựchiện trong quá trình đánh giá thành quả học tập của sinh viên, nhằm đảm bảokết quả sinh viên đạt được qua kiểm tra phản ánh được các mặt đức – trí – thể

- mỹ - lao động của người học

Đòi hỏi đánh giá phải đầy đủ các mặt, các khía cạnh theo yêu cầu, mục

đích đặt ra Đánh giá đầy đủ, khách quan, chính xác, tránh phiến diện Đánhgiá toàn diện cần được xem xét đầy đủ về số lượng và chất lượng, cần tínhđến các mặt như khối lượng tri thức, kĩ năng, kĩ xảo người học, năng lực vậndụng, khả năng sáng tạo, tinh thần thái độ và sự nỗ lực của người học.

Để đảm bảo tính toàn diện trong đánh giá KQHT của sinh viên cần căn

cứ vào mục tiêu dạy học, trên cơ sở đó xác định nội dung đánh giá bao quát,công cụ đánh giá đa dạng, các bài tập hoặc hoạt động đánh giá không chỉ vềkiến thức, kĩ năng môn học mà còn đánh giá cả phẩm chất trí tuệ, tình cảmcũng như các kĩ năng xã hội

* Nguyên tắc đảm bảo tính thường xuyên, có hệ thống.

Đánh giá KQHT của người học cần được thực hiện một cách thườngxuyên, có hệ thống, có kế hoạch Đánh giá trước, trong và sau khi học, số lầnkiểm tra phải đảm bảo đủ để có thể đánh giá chính xác Đánh giá thườngxuyên và hệ thống sẽ cung cấp những thông tin kịp thời cho giảng viên vàngười học điều chỉnh liên tục hoạt động của mình, nhằm duy trì tính tích cựctrong học tập

Để đảm bảo tính thường xuyên, việc đánh giá KQHT của người học đỏihỏi phải được tiến hành ở từng tiết học, từng chương, từng học kì tạo cho sinhviên có ý thức trách nhiệm trong học tập Đánh giá liên tục đều đặn sẽ tạo cơ

sở để đánh giá toàn diện

* Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển.

Xét về bản chất nhân bản của giáo dục, có thể nói dạy học là phát triển.Nói cách khác giáo dục là quá trình giúp những cá nhân trong xã hội pháttriển những tiềm năng của mình để trở thành người hữu dụng Thông quađánh giá phải tạo động lực thúc đẩy các mặt tốt và hạn chế mặt tiêu cực

Kết quả học tập của mỗi người học trong quá trình học tập thể hiệntrình độ nhận thức riêng, kết quả này thể hiện ở điểm số các bài kiểm tra Tuy

nhiên trong suốt quá trình học tập, những kết quả đánh giá bộ phận chỉ phảnánh một thời điểm của hoạt động nhận thức, thông qua đó người học tiếp tụcphấn đấu nỗ lực vươn lên để đạt được mục tiêu học tập Chính vì vậy đánh giáphải linh hoạt, mềm dẻo ở từng thời điểm học tập, đảm bảo chất lượng vàhiệu quả chung của cả quá trình Đánh giá phải được tiến hành công khai, kếtquả phải được thông báo kịp thời để người học phấn đấu vươn lên.

Để đảm bảo tính phát triển trong quá trình đánh giá, cần có công cụđánh giá tạo điều kiện cho sinh viên khai thác vận dụng kiến thức, kĩ năngphù hợp Đánh giá hướng đến việc duy trì sự phấn đấu và tiến bộ của ngườihọc cũng như góp phần phát triển động cơ học tập đúng đắn của người học

Các nguyên tắc trên có mối quan hệ với nhau, chúng cần phải đượcthực hiện đồng thời trong quá trình đánh giá KQHT của người học

1.3.3 Các phương pháp đánh giá kết quả học tập của sinh viên

1.3.3.1 Phương pháp kiểm tra viết tự luận

Kiểm tra viết là hình thức kiểm tra phổ biến, được sử dụng đồng thờivới nhiều sinh viên cùng tại một thời điểm, thường được sử dụng sau khi họcxong một phần của chương, một chương hay nhiều chương, hoặc sau khi họcxong toàn bộ môn học Nội dung kiểm tra viết có thể bao quát từ vấn đề lớnđến nhỏ, sinh viên phải diễn đạt câu trả lời bằng ngôn ngữ viết

Bài kiểm tra viết dạng tự luận có hai dạng: Dạng thức nhất là các bàikiểm tra bao gồm các loại câu hỏi có sự trả lời mở rộng, sinh viên tự do biểuđạt tư tưởng và kiến thức Loại câu này đo lường khả năng sáng tạo và suyluận của sinh viên, thường được sử dụng để đánh giá hiểu sâu và lập luận, tuynhiên khó chấm điểm và độ tin cậy của điểm số không cao Dạng thứ hai làbài kiểm tra với câu tự luận có giới hạn Loại bài này thường có nhiều câu hỏihơn dạng bài thứ nhất, các câu hỏi được diễn đạt chi tiết, phạm vi được nêu

rõ, nội dung hẹp hơn do vậy có độ tin cậy hơn trong đánh giá

Bài kiểm tra viết dạng tự luận có khả năng đo lường và đánh giá tốt ởmức độ hiểu, tổng hợp, đánh giá Câu hỏi dạng tự luận được soạn một cách cẩnthận có thể tạo điều kiện cho sinh viên bộc lộ khả năng suy luận, sắp xếp dữkiện, khả năng phê phán, đưa ra những ý tưởng mới Tuy nhiên nhược điểmcủa loại bài này khó cung cấp một mẫu tổng thể về lượng kiến thức cần đánhgiá, việc chấm bài thường khó khăn và tốn nhiều thời gian, thường dựa trên sựước lượng nên khó đo hết quả một cách chính xác, độ tin cậy không cao.

Để phương pháp này phát huy hiệu quả cần diễn đạt câu hỏi tự luận rõràng, xác định thời gian cần cho việc trả lời câu hỏi, tăng số câu hỏi kiểm tranhưng giảm độ dài ở phần trả lời, tránh những yếu tố gây nhiễu từ bên ngoàicho sinh viên trong khi làm bài như ánh sáng, tiếng ồn, sự gian lận… Khichấm bài cần xác định thang điểm một cách chuẩn xác

1.3.3.2 Phương pháp trắc nghiệm khách quan

Phương pháp trắc nghiệm trong giáo dục là phương pháp dùng bài trắcnghiệm như một công cụ để đo lường mức độ mà cá nhân đạt được trong mộtlĩnh vực cụ thể Mỗi bài trắc nghiệm khách quan thường bao gồm nhiều câuhỏi, mỗi câu được trả lời bằng một dấu hiệu đơn giản hay một từ, một cụm từ.Câu trắc nghiệm khách quan bao gồm các loại sau:

- Loại câu nhiều lựa chọn

Là loại câu thông dụng nhất, còn gọi là loại câu đa phương án, gồm haiphần phần câu dẫn và phần lựa chọn Phần lựa chọn gồm nhiều phương án trả lời(thường là 4 hoặc 5 phương án) Người trả lời sẽ chọn một phương án trả lời duynhất đúng hoặc không có liên quan gì nhất trong số các phương án cho trước.Những phương án còn lại là phương án nhiễu Ưu điểm của loại câu này là độ tincậy cao, đo được các khả năng như: nhớ, hiểu, áp dụng, suy diễn, tổng hợp…

- Loại câu đúng – sai

Thường bao gồm một câu phát biểu để phán đoán và đi đến quyết định

là đúng hay sai

- Loại câu điền vào ô trống

Được trình bày dưới hình thức một câu phát biểu chưa đầy đủ, đòihỏi trả lời bằng một cụm từ cho một câu hỏi trực tiếp hay một câu nhậnđịnh chưa đầy đủ

- Loại câu ghép đôi

Loại câu này thường bao gồm hai dãy thông tin gọi là các câu dẫn vàđáp Hai dãy thông tin này thường có số câu bằng nhau, một dãy là danh mụcgồm các tên hay thuật ngữ và một dãy là danh mục gồm các định nghĩa, đặcđiểm… Nhiệm vụ của người làm là ghép chúng lại một cách thích hợp

- Loại câu trả lời ngắn

Câu trả lời ngắn được trình bày dưới hình thức một câu hỏi và được trảlời bằng một, hay một cụm từ Loại câu này dùng có hiệu quả trong việc xácđịnh mức độ nhớ lại các sự kiện

Có thể nói trong số các phương pháp đánh giá KQHT thì phương pháptrắc nghiệm khách quan có nhiều ưu điểm như bao quát được phạm vi kiếnthức rộng, điểm số có độ tin cậy cao, đo được các mức độ của nhận biết (biết,hiểu, áp dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá) Tuy nhiên có khó khăn trongviệc đo lường khả năng diễn đạt, sắp xếp, trình bày và đưa ra ý tưởng mới củangười học Quá trình chuẩn bị câu hỏi mất nhiều thời gian

1.3.3.3 Phương pháp kiểm tra vấn đáp

Kiểm tra bằng phương pháp vấn đáp là phương pháp giảng viên tổ chứchỏi và đáp giữa giảng viên và sinh viên, qua đó thu được thông tin về kết quảhọc tập của sinh viên được sử dụng sau khi học một hay nhiều bài, một haynhiều chương hay toàn bộ giáo trình

Vấn đáp được sử dụng trước, trong và sau giờ giảng, được sử dụng đểđánh giá chính thức hoặc không chính thức, sinh viên cần trình bày diễn đạtbằng ngôn ngữ nói Đây là phương pháp có hiệu quả để đánh giá mức độ tiến

bộ của sinh viên, được sử dụng thường xuyên trong quá trình giảng dạy nhằmnâng cao hiệu quả dạy học Ngoài ra được sử dụng để xác định kết quả họctập của sinh viên sau khi kết thúc môn học.

Phương pháp này có ưu điểm là giảng viên có điều kiện tiếp xúc trựctiếp với người học, nhờ đó có thể đánh giá được thái độ của người học Bằngnhững câu hỏi đa dạng giảng viên không chỉ thu thập được thông tin về hiểubiết của người học theo tiêu chuẩn chung mà còn có thể phát hiện ra nhữngnăng lực đặc biệt hoặc những khó khăn, thiếu sót của từng cá nhân người học

Tuy nhiên với số lượng câu hỏi ít, nên khó bao quát toàn bộ chươngtrình môn học, việc đánh giá bị ảnh hưởng bởi những yếu tố chủ quan, sinhviên được hỏi những câu hỏi ở các thời điểm khác nhau với thời lượng vàđiều kiện không như nhau, do đó ảnh hưởng tới tính khách quan, tốn nhiềuthời gian Nhưng trong đánh giá thường xuyên, phương pháp này lại phát huyhiệu quả vì nó cho phép người dạy và người học liên tục thu được nhữngthông tin ngược để kịp thời điều chỉnh hoạt động của mình

Để sử dụng phương pháp vấn đáp có hiệu quả thì câu hỏi vấn đáp cầnchính xác, rõ ràng, súc tích và sát với trình độ của sinh viên, được sắp xếptheo tiến trình hợp lý đi từ dễ đến khó Sau khi sinh viên trả lời cần đưa rangay lời nhận xét

1.3.3.4 Phương pháp thực hành

Phương pháp thực hành là phương pháp giảng viên tổ chức cho sinhviên tiến hành các hoạt động thực tiễn, qua đó thu được những thông tin về kĩnăng thực hành của sinh viên

Trong thực tiễn nhiều yếu tố của bài kiểm tra thực không thể kiểm tratrên giấy bút được nhưng có thể đo lường bằng công cụ và kĩ thuật quan sát.Quan sát trực tiếp, có hệ thống là kĩ thuật quan trọng để thu thập số liệu đánhgiá sinh viên về kĩ năng, thái độ Đánh giá kĩ năng bao gồm: Đánh giá cáchthức tiến hành hoạt động và đánh giá sản phẩm

Việc xây dựng các bài kiểm tra thực hành và quan sát việc thực hiệncủa người học sẽ cho biết những thao tác và sản phẩm mà người học thựchiện được, sẽ phân biệt được cái mà một người có thể làm với cái mà họ biết.

Các bài tập thực hành sẽ thể hiện những gì mà sinh viên phải làm vàlàm được, các bài này có thể giao cho cá nhân hoặc nhóm Căn cứ vào mức

độ phức tạp của các nhiệm vụ thực hành mà có hai loại bài tập: bài tập có giớihạn và bài tập mở rộng Thông qua các bài tập thực hành mà sinh viên thựchiện, giảng viên sẽ đánh giá được khả năng của sinh viên trong việc vận dụng

lý thuyết vào những tình huống cụ thể của thực tiễn Ưu điểm nổi bật củaphương pháp này là kiểm tra được kĩ năng thực hành của người học, giúp choviệc rèn luyện kĩ năng, khắc phục tình trạng xa rời thực tiễn Tuy nhiênphương pháp này cần nhiều thời gian và chuẩn bị công phu hơn nhữngphương pháp khác

1.3.4 Các dạng đánh giá kết quả học tập trong dạy học.

Quá trình dạy học trong nhà trường thường sử dụng ba dạng đánh giá

cơ bản, đó là đánh giá thường xuyên, đánh giá định kì, đánh giá tổng kết

* Đánh giá thường xuyên

Đánh giá thường xuyên được giảng viên tiến hành hàng ngày, nhằm kịpthời điều chỉnh hoạt động của cả giảng viên và sinh viên, thúc đẩy người học

cố gắng, tích cực học tập một cách hệ thống và liên tục, đồng thời tạo điềukiện để quá trình dạy học chuyển sang bước phát triển cao hơn

Kiểm tra hàng ngày được thực hiện qua quan sát một cách có hệ thốnghoạt động học tập của sinh viên, qua việc lĩnh hội tri thức mới, ôn tập và củng cốtri thức cũ cũng như vận dụng tri thức vào thực tiễn Thông qua phát vấn tronggiảng dạy, giảng viên có thể theo dõi mức độ hiểu bài của sinh viên, thông quaquan sát, giảng viên có thể đánh giá được mức độ tiến bộ của người học khi họtrả lời câu hỏi, khi thảo luận nhóm, khi thực hiện các nhiệm vụ dạy học

Đánh giá này được giảng viên tiến hành một cách linh hoạt, cung cấpthông tin phản hồi cho giảng viên và sinh viên thấy được hiệu quả của quátrình dạy học Hình thức này thực hiện tốt chức năng hỗ trợ, điều chỉnh củađánh giá và hướng vào mục tiêu năng cao chất lượng cũng như hiệu quả củaquá trình dạy học Đây là một hình thức đánh giá có nhiều ưu điểm, trong đềtài này chúng tôi tập trung đi nghiên cứu về đánh giá theo tiếp cận quá trình,theo đánh giá thường xuyên liên tục.

* Đánh giá định kì

Việc đánh giá định kì kết quả học tập của sinh viên được tiến hànhsau từng giai đoạn học tập, là dạng đánh giá thường được thực hiện sau khihọc một phần, một chương hoặc giữa kì, cuối một học kì để xác định kếtquả học tập của sinh viên Đánh giá định kì cho phép cả người dạy lẫnngười học nhìn lại kết quả làm việc sau một giai đoạn, một thời gian nhấtđịnh, củng cố và mở rộng những nội dung đã học, từ đó định hướng choquá trình dạy học tiếp theo [32; 49]

Đánh giá định kì cung cấp thông tin cho các cấp quản lý chỉ đạo đểquản lý quá trình học tập của sinh viên và giảng dạy của giảng viên

Việc đánh giá định kì sử dụng các phương pháp như: kiểm tra vấn đáp,quan sát sinh viên học tập hoặc hoạt động, bài tập thực hành (đối với mônđánh giá bằng nhận xét); kiểm tra viết tự luận hay trắc nghiệm khách quan

* Đánh giá tổng kết

Đánh giá tổng kết được thực hiện vào cuối mỗi năm học, cuối khóahọc nhằm đánh giá kết quả chung, củng cố và mở rộng những điều đã học từđầu năm học hoặc đầu kì học, đồng thời tạo điều kiện để chuyển sang nămhọc mới hay môn học mới

Đánh giá này xác định mức độ mà sinh viên đạt được các mục tiêu họctập đã để ra, hay xếp loại theo mục đích nào đó Các mẫu đánh giá phải căn

cứ vào những gì mà sinh viên dã học, nó có tính chất đặc trưng cho toàn bộkiến thức mà sinh viên đã tiếp thu được Đây là đánh giá mang tính tổng hợp,

có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp thông tin công bằng về kết quả họctập của sinh viên Các kết quả đánh giá này rất quan trọng đối với sinh viên vì

nó tác động trực tiếp tới việc xếp loại, khen thưởng, công nhận đạt hay khôngđạt sau một quá trình học… Nếu đánh giá chính xác thì những thông tin này

sẽ làm cơ sở cho những quyết định phù hợp dối với người học, người dạy, nộidung, chương trình, phương pháp giảng dạy [32;50]

1.3.5 Những xu hướng mới về kiểm tra đánh giá kết quả học tập trong lí luận dạy học hiện nay

Trong nhà trường hiện nay, việc dạy học không chỉ chủ yếu là dạy cái

gì mà quan trọng là dạy như thế nào Việc đưa ra được những phương phápdạy học phù hợp là một yêu cầu cấp bách, có tính chất đột phá để nâng caochất lượng dạy học Kiểm tra đánh giá là một mắt xích quan trọng của quátrình đào tạo, nó không những cho biết kết quả học tập của sinh viên, mà còngiúp giảng viên có căn cứ để điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt động học vàquản lý giáo dục Kiểm tra đánh giá đúng thực tế, chính xác sẽ giúp người học

tự tin, hăng say, nâng cao năng lực sáng tạo trong học tập, ảnh hưởng trựctiếp tới chất lượng và hiệu quả giáo dục, đào tạo Do đó, đối với giảng viên,đánh giá kết quả học tập có tầm quan trọng đặc biệt

Từ việc tìm hiểu tổng quan vấn đề nghiên cứu, chúng tôi nhận thấy cóhai cách tiếp cận cơ bản về kiểm tra đánh giá Một là hướng tiếp cận theo kếtquả học tập và thứ hai là xu hướng tiếp cận kiểm tra đánh giá theo góc độ mộtquá trình Điều này phản ánh xu hướng mới trong kiểm tra đánh giá hiện nay

Ở cách tiếp cận thứ nhất là đánh giá theo góc độ kết quả học tập, coiđiểm là một tiêu chí hết sức quan trọng, là yếu tố cơ bản và chủ yếu nhất giúpnhà giáo dục đưa ra những nhận định, nhận xét về đối tượng đánh giá Có thể