HOÀNG MẠNH THẮNG NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG THÂN CÂY SẮN TRONG KHẨU PHẦN ĂN ĐỂ NUÔI BÒ VỖ BÉO TẠI HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ Chuyên ngành: Chăn nuôi Mã số: 60.62.01.05 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA
Trang 1HOÀNG MẠNH THẮNG
NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG THÂN CÂY SẮN TRONG KHẨU PHẦN ĂN ĐỂ NUÔI BÒ VỖ BÉO
TẠI HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ
Chuyên ngành: Chăn nuôi
Mã số: 60.62.01.05
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS PHAN ĐÌNH THẮM
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các nội dung nghiên cứu, số liệu tính, kết quả được thể hiện trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố cho việc bảo vệ một học vị nào trong và ngoài nước
Tôi xin cam đoan những tài liệu trích dẫn trong luận văn đều được thể hiện rõ địa chỉ, nguồn gốc và tên tác quyền
Tôi xin cám ơn các đồng nghiệp, các tác giả trong và ngoài nước đã cho phép sử dụng tài liệu cho mục đích tham khảo, so sánh với nghiên cứu này
Thái Nguyên, tháng 09 năm 2012
Tác giả luận văn
HOÀNG MẠNH THẮNG
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành bản luận văn này, tôi xin chân thành cám ơn quý thầy hướng dẫn PGS.TS Phan Đình Thắm đã dày công giúp đỡ tôi về trí tuệ, thời gian cũng như công sức để tôi hoàn thành bản luận văn này
Tôi xin chân thành cám ơn các quý lãnh đạo trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên, lãnh đạo và cán bộ Phòng Quản lý đào tạo sau đại học,lãnh đạo tập thể các thầy cô trong Khoa Chăn nuôi- Thú Y, lãnh đạo Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Hạ Hòa, đã tạo điều kiện tốt nhất về kinh phí, thời gian, nhân lực và vật lực giúp tôi hoàn thành các thí nghiệm tại hiện trường, trong phòng thí nghiệm phục vụ đề tài
Cám ơn các đồng nghiệp tại Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Hạ Hòa và tập thể bộ môn Dinh dưỡng và Thức ăn chăn nuôi, Viện Chăn nuôi Quốc gia đã chia sẻ nguồn thông tin cập nhật liên quan đến nghiên cứu của bản thân
Để có được kết quả này, tôi xin chân thành cám ơn lãnh đạo Trạm khuyến nông huyện Hạ Hòa, Ủy ban nhân dân và các hộ chăn nuôi ở các xã Minh Hạc, Lang Sơn, Xuân Áng và Phụ Khánh đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi tiến hành thí nghiệm phục vụ đề tài luận văn
Cuối cùng tôi xin dành tình cảm và lời cảm ơn đến gia đình, vợ và các con đã cổ vũ, động viên, chia xẻ những khó khăn và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong suốt thời gian thực hiện nghiên cứu này
Thái Nguyên, tháng 09 năm 2012
Tác giả luận văn
Hoàng Mạnh Thắng
Trang 4MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i
LỜI CẢM ƠN ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU viiii
DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ viiiiii
DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT ix
MỞ ĐẦU 1
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
2 MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI 2
3 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 3
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4
1.1 ĐẶC ĐIỂM TIÊU HOÁ CỦA GIA SÚC NHAI LẠI 4
1.1.1 Môi trường dạ cỏ 4
1.1.2 Khu hệ vi sinh vật dạ cỏ 5
1.1.3 Tác động tương hỗ của vi sinh vật trong dạ cỏ 9
1.2 QUÁ TRÌNH TIÊU HOÁ CÁC THÀNH PHẦN CỦA THỨC ĂN Ở GIA SÚC NHAI LẠI 10
1.2.1 Hoạt động chuyển hoá carbonhydrat 10
1.2.2 Quá trình phân giải các hợp chất chứa nitơ 13
1.2.3 Chuyển hoá lipid ở gia súc nhai lại 14
1.3 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ĐÁNH GIÁ KHẢ NĂNG TIÊU HOÁ CỦA THỨC ĂN Ở DẠ CỎ 15
1.3.1 Phương pháp in vivo 15
1.3.2 Phương pháp in vitro 16
Trang 51.4 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KẾT QUẢ SINH KHÍ CỦA KỸ
THUẬT IN VITRO GAS PRODUCTION 18
1.4.1 Ảnh hưởng của khối lượng, kích thước và chuẩn bị mẫu 19
1.4.2 Ảnh hưởng của dịch ủ 19
1.4.3 Ảnh hưởng của thành phần dung dịch đệm 20
1.5 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN NĂNG SUẤT VÀ CHẤT LƯỢNG THỊT BÒ 21
1.5.1 Ảnh hưởng của giống đến năng suất và chất lượng thịt bò 21
1.5.2 Ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng đến khả năng tăng trọng của bò 23
1.5.3 Ảnh hưởng của khẩu phần đến năng suất và chất lượng thịt bò vỗ béo 24 1.6 TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU KHAI THÁC CÁC NGUỒN THỨC ĂN SẴN CÓ TRONG NUÔI DƯỠNG VÀ VỖ BÉO BÒ THỊT TẠI VIỆT NAM 25 1.7 ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC LOẠI PHỤ PHẨM NÔNG NGHIỆP LÀM THỨC ĂN CHĂN NUÔI 27
1.7.1 Đặc điểm cơ bản của các loại phụ phẩm nông nghiệp 27
1.7.2 Đặc điểm sinh học của cây sắn và tình hình nghiên cứu sử dụng cây sắn trong chăn nuôi bò thịt 29
1.7.2.1 Tên gọi và nguồn gốc lịch sử 29
1.7.2.2 Đặc điểm sinh học của cây sắn 29
1.7.2.3 Tình hình nghiên cứu sử dụng cây sắn trong chăn nuôi bò thịt 30
CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 33
2.1 ĐỐI TƯỢNG VÀ VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU 33
2.2 ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU 33
2.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 33
2.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34
2.4.1 Đánh giá hiện trạng chăn nuôi bò và tình hình sử dụng phụ phẩm nông
Trang 62.4.1.1 Thu thập thông tin thứ cấp 34
2.4.1.2 Thu thập thông tin sơ cấp (điều tra thực tế) 34
2.4.2 Xác định ảnh hưởng của tỷ lệ thân cây sắn đến đặc điểm sinh khí in vitro, tỷ lệ tiêu hoá và các giá trị năng lượng của các công thức phối trộn 35
2.4.2.1 Đối tượng nghiên cứu và chuẩn bị thí nghiệm 35
2.4.2.2 Tiến hành thí nghiệm in vitro gas production 36
2.4.2.3 Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp xác định 37
2.4.2.4 Phân tích thành phần hoá học của mẫu 37
2.4.2.5 Phân tích thống kê 37
2.4.3 Sử dụng thân cây sắn bổ sung vào khẩu phần vỗ béo cho bò lai Sind 38
2.4.3.1 Gia súc và thiết kế thí nghiệm 38
2.4.3.2 Khẩu phần và cách cho ăn 39
2.4.3.3 Các chỉ tiêu theo dõi 39
2.4.3.4 Phân tích thành phần hoá học của mẫu 40
2.4.3.5 Phân tích thống kê 40
CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN 41
3 1 HIỆN TRẠNG CHĂN NUÔI BÒ VÀ TÌNH HÌNH SỬ DỤNG PHỤ PHẨM NÔNG NGHIỆP TRONG CHĂN NUÔI BÒ TẠI HUYỆN HẠ HOÀ 41 3.1.1 Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Hạ Hoà 41
3.1.1.1 Điều kiện tự nhiên 41
3.1.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội 41
3.1.1.3 Đánh giá chung 42
3.1.2 Tiềm năng một số phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn cho trâu bò tại huyện Hạ Hoà 43
3.1.2.1 Diện tích, sản lượng một số cấy trồng tại Hạ Hoà 43
3.1.2.2 Diện tích và sản lượng các giống sắn được trồng tại huyện Hạ Hoà 44 3.1.2.3 Nguồn chính phẩm và phụ phẩm của một số cây trồng 46
Trang 73.1.3 Quy mô chăn nuôi bò và tình hình sử dụng phụ phẩm nông nghiệp làm
thức ăn chăn nuôi bò tại huyện Hạ Hoà 47
3.1.3.1 Quy mô chăn nuôi bò tại các hộ gia đình 47
3.1.3.2 Tình hình sử dụng phụ phẩm nông nghiệp nuôi bò 48
3.2 XÁC ĐỊNH ẢNH HƯỞNG CỦA TỶ LỆ THÂN CÂY SẮN ĐẾN ĐẶC ĐIỂM SINH KHÍ IN VITRO, TỶ LỆ TIÊU HOÁ CHẤT HỮU CƠ VÀ CÁC GIÁ TRỊ NĂNG LƯỢNG CỦA CÁC CÔNG THỨC PHỐI TRỘN 49
3.2.1 Thành phần hoá học của thân cây sắn và các công thức phối hợp 49
3.2.2 Đặc điểm sinh khí in vitro của thân cây sắn và các công thức phối hợp51 3.2.3 Tỷ lệ tiêu hoá và các giá trị năng lượng của thân cây sắn các công thức phối trộn 54
3.3 SỬ DỤNG THÂN CÂY SẮN BỔ SUNG VÀO KHẨU PHẦN VỖ BÉO CHO BÒ LAI SIND 55
3.3.1 Sự thay đổi khối lượng của bò thí nghiệm 56
3.3.2 Hiệu quả sử dụng thức ăn 58
3.3.3 Sơ bộ đánh giá hiệu quả kinh tế khi vỗ béo bò 61
KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ 64
1 KẾT LUẬN 64
2 ĐỀ NGHỊ 64
TÀI LIỆU THAM KHẢO 65
TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT 65
TÀI LIỆU TIẾNG ANH 68
PHỤ LỤC 72
MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA CHO ĐỀ TÀI 72
Trang 8DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
Bảng 3.1 Công thức phối trộn trong 1kg hỗn hợp có chứa thân cây sắn 35
Bảng 3.2 Sơ đồ bố trí thí nghiệm 38
Bảng 4.1 Diện tích, sản lƣợng một số cấy trồng tại Hạ Hoà năm 2010 43
Bảng 4.2 Diện tích, sản lƣợng một số giống sắn trồng tại Hạ Hoà 44
Bảng 4.3 Tỷ lệ phụ phẩm so với chính phẩm 46
Bảng 4.4 Quy mô chăn nuôi bò (con/hộ) 47
Bảng 4.5 Tình hình sử dụng phụ phẩm nông nghiệp nuôi bò 48
Bảng 4.6 Thành phần hoá học của thân cây sắn, các công thức phối trộn 50
Bảng 4.7 Lƣợng khí sinh ra của các hỗn hợp thân cây sắn tại các thời điểm khác nhau 52
Bảng 4.8 Tỷ lệ tiêu hóa và các giá trị năng lƣợng của các công thức
phối trộn 54
Bảng 4.9 Tăng khối lƣợng của bò qua các tháng 56
Bảng 4.10 Thức ăn ăn vào và hiệu quả sử dụng thức ăn 59
Bảng 4.11 Hiệu quả kinh tế giữa các lô thí nghiệm 62
Trang 9DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ
Đồ thị 4.1 Lƣợng khí sinh ra của các hỗn hợp thân cây sắn 53
Đồ thị 4.2 Tăng trọng bình quân cả kỳ của bò lai Sind vỗ béo 58
Đồ thị 4.3 Lƣợng thức ăn và vật chất khô ăn vào của bò lai Sind vỗ béo 60
Trang 10DANH MỤC CÁC CHỮ CÁI VIẾT TẮT
ÀDF (Acid Detergent Fibre): Xơ không tan trong dung môi axít
NDF (Neutral Detergent Fibre): Xơ không tan trong dung môi trung tính OMD (Organic Matter Digestability): Chất hữu cơ tiêu hoá
SEM (Standard error of the mean): Sai số tiêu chuẩn của giá trị trung bình