Một số kinh nghiệm trong công tác quản lí, giáo dục môi trường ở trường tiểu học

Ngày 31/1/2005 Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo đã ra Chỉ thị số 02/2005/CT-BGD-ĐT về: “Tăng cường công tác giáo dục và bảo vệ môi trường” xác định nhiệm vụ trọng tâm cho giáo dục phổ thô

PHẦN MỞ ĐẦU

I Lí do chọn đề tài

Ô nhiễm môi trường là một trong những vấn đề cấp bách hiện nay, nó đe dọa

đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu và nhiều hệ lụy khác mà con người phải gánhchịu Cuộc sống đang phát triển ngày càng hiện đại, đời sống vật chất và tinh thầncủa người dân ngày càng được cải thiện, tuy nhiên, đối lập với nó, tình trạng ônhiễm môi trường lại có những diễn biến phức tạp Ô nhiễm môi trường đang làvấn đề không chỉ của riêng một vùng nào, mà ở khắp nơi, cả nông thôn, thành thị,miền núi, miền biển, cả các nguồn nước và không khí… Theo nghiên cứu của các

tổ chức bảo vệ môi trường ở nước ta, 70% các dòng sông, 45% vùng ngập nước,40% các bãi biển đã bị ô nhiễm, hủy hoại về môi trường; 70% các làng nghề ởnông thôn đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm nghiêm trọng Cùng với đó, tình trạngnước biển xâm nhập vào đất liền; đất trống, đồi núi trọc và sự suy thoái các nguồngien động thực vật đang có chiều hướng gia tăng là hệ quả của việc hủy hoại môitrường Bảo vệ môi trường hơn bao giờ hết đã trở thành nhiệm vụ cấp bách củatoàn xã hội Để khắc phục những hậu quả trên phải cần một thời gian dài, liên tục,ngay từ bây giờ và tốn kém nhiều công sức và tiền của Do đó, bảo vệ môi trườngnên bắt đầu bằng việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, nhất là cho học sinh lứatuổi còn ngồi học trên ghế nhà trường Hiện nay, vấn đề giáo dục ý thức, trang bịkiến thức về bảo vệ môi trường trong các nhà trường chưa được chú trọng đúngmức, bảo vệ môi trường chưa được xem là một môn học ở các cấp học phổ thông,ngoại trừ một số trường đại học, cao đẳng có môn học chuyên ngành về môitrường Bộ môn này mới chỉ được lồng ghép trong một số môn học và một số tiếthọc ngoại khóa Một số cuộc thi bảo vệ môi trường đã được tổ chức trong trườnghọc, song nhìn chung, vẫn còn mang nặng tính hình thức Do vậy, ý thức bảo vệmôi trường vì thế chưa hình thành rõ nét trong tầng lớp học sinh

Vì thế mà trong những năm qua, bảo vệ môi trường và quản lí giáo dục vềbảo vệ môi trường là một trong những nhiệm vụ giáo dục được Đảng và Nhà nước

ta rất chú trọng Ngày 31/1/2005 Bộ trưởng Bộ Giáo dục & Đào tạo đã ra Chỉ thị số

02/2005/CT-BGD-ĐT về: “Tăng cường công tác giáo dục và bảo vệ môi trường”

xác định nhiệm vụ trọng tâm cho giáo dục phổ thông từ nay đến năm 2020 là trang

bị cho học sinh kiến thức, kĩ năng về môi trường và bảo vệ môi trường bằng cáchình thức phù hợp qua các môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, xâydựng nhà trường xanh - sạch - đẹp

Trong những năm gần đây, ở bậc Tiểu học đã đưa nội dung giáo dục môitrường vào dạy lồng ghép trong các môn học như: Khoa học, Tự nhiên - xã hội,Đạo đức, Tiếng Việt và được giảng dạy ngay từ lớp Một Song, việc giáo dục môitrường qua các môn học kể trên hiện nay ít nhiều vẫn còn hạn chế Các hình thức

về môi trường hoặc có liên quan đến môi trường đôi lúc còn tản mạn, chưa có hệthống Tri thức về sự tác động qua lại giữa con người và tự nhiên còn có phần hờihợt, mối quan hệ giữa các yếu tố của môi trường tự nhiên chưa được đề cập mộtcách sâu sắc, triệt để nên chưa nêu bật được sự cần thiết phải bảo vệ môi trường

Bậc tiểu học là bậc học nền móng, bậc phổ học của hệ thống giáo dục quốcdân Học sinh tiểu học đang ở độ tuổi định hướng và phát triển về nhân cách Giáodục các em là cơ sở ban đầu làm nền tảng cho việc đào tạo các em thành những

công dân tốt cho đất nước “cái gì (về nhân cách) không làm được ở tiểu học thì khó làm được ở các cấp học sau” Năm học 2015 - 2016 là năm học tiếp tục thực

hiện cuộc vận động “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực”, đây là

cuộc vận động đã và đang được triển khai thực hiện rộng khắp toàn ngành Hơn lúcnào hết, việc giáo dục cho học sinh có những hiểu biết về môi trường và hình thành

ở các em ý thức, kĩ năng về bảo vệ môi trường trong lúc này là vô cùng cần thiết

Từ thực tế trên, làm thế nào để nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường ở bậctiểu học, làm thế nào để có thể hình thành cho học sinh tiểu học những hiểu biết vềmôi trường đang là vấn đề được quan tâm hiện nay

Bản thân tôi là một Hiệu trưởng, qua các hoạt động giáo dục tại trường, tôiđặc biệt quan tâm đến giáo dục môi trường cho học sinh Vì vậy tôi chọn đề tài:

“Một số kinh nghiệm trong công tác quản lí, giáo dục môi trường ở trường tiểu học” với hi vọng sẽ đóng góp được ít nhiều cho công tác giáo dục bảo vệ môi

- Xây dựng một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường trên cơ sở điều trathực trạng về công tác giáo dục bảo vệ môi trường của học sinh trường tiểu học Từ

đó đề xuất một số biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục bảo vệ môi trường chohọc sinh trường tiểu học.

2 Nhiệm vụ:

- Tìm hiểu những cơ cở lí luận, cơ sở thực tiễn, những thuận lợi và khó khăn

của việc giáo dục môi trường cho học sinh

- Tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân dẫn đến học sinh chưa có ý thức giữgìn và bảo vệ môi trường

- Đưa ra một số kinh nghiệm trong công tác quản lí giáo dục môi trường

- Rút ra kết luận và bài học kinh nghiệm sau khi áp dụng đề tài

III Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp thống kê

- Phương pháp phỏng vấn

- Phương pháp phân tích tổng hợp (Phân tích nguyên nhân, tổng hợp kết quả)

- Phương pháp so sánh (So sánh kết quả trước và sau khi thực hiện đề tài)

- Phương pháp thực hành: Giáo dục kỹ môi trường cho học sinh thông quacác hoạt động, để học sinh tự cảm nhận, đánh giá, nhận xét qua các hành vi và từ

đó hình thành các kỹ năng; thực hiện sự phối hợp trong và ngoài nhà trường, làmtốt công tác xã hội hoá trong việc giữ gìn và bảo vệ môi trường

IV Đối tượng - thời gian - phạm vi nghiên cứu

1 Đối tượng:

Các em học sinh, giáo viên trường tiểu học nơi tôi công tác

2 Thời gian:

- Từ ngày 15/8/2014 đến 30/8/2014: Lập đề cương

- Từ ngày 10/9/2014 đến 10/9/2015: Nghiên cứu và áp dụng thử khối 5

- Từ ngày 10/9/2015 đến 28/2/2016: Áp dụng rộng rãi tại trường

- Từ ngày 28/2/2016 đến 10/03/2016: Cùng GV trong trường rút ra bài học

- Từ ngày 10/03/2016 đến 20/03/2016: Hoàn tất đề tài

3 Phạm vi:

Các tiết học hàng ngày, các tiết hoạt động tập thể, hoạt động ngoại khoá của

HS ở trường tôi

NỘI DUNG CHƯƠNG I:CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

I Cơ sở lí luận

1 Các khái niệm

* Khái niệm về môi trường: Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và yếu

tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có ảnhhưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên

nhiên (Theo Ðiều 1, Luật Bảo vệ Môi trường của Việt Nam).

Môi trường tự nhiên bao gồm các nhân tố thiên nhiên như vật lý, hoá học,sinh học, tồn tại ngoài ý muốn của con người, nhưng cũng ít nhiều chịu tác độngcủa con người Ðó là ánh sáng mặt trời, núi sông, biển cả, không khí, động, thựcvật, đất, nước Môi trường tự nhiên cho ta không khí để thở, đất để xây dựng nhàcửa, trồng cấy, chăn nuôi, cung cấp cho con người các loại tài nguyên khoáng sảncần cho sản xuất, tiêu thụ và là nơi chứa đựng, đồng hoá các chất thải, cung cấp cho

ta cảnh đẹp để giải trí, làm cho cuộc sống con người thêm phong phú

* Ô nhiễm môi trường:

Ô nhiễm môi trường là vấn đề mang tính toàn cầu Ô nhiễm môi trường cóảnh hưởng to lớn đến chất lượng môi trường sống của chúng ta; ô nhiễm môitrường làm bẩn, làm thoái hoá môi trường sống; làm biến đổi môi trường theohướng tiêu cực toàn thể hay một phần bằng những chất gây tác hại (chất gây ônhiễm) Sự biến đổi môi trường như vậy làm ảnh hưởng trực tiếp hay gián tiếp tớiđời sống con người và sinh vật gây tác hại cho nông nghiệp, công nghiệp, làm giảmchất lượng cuộc sống của con người

Nguyên nhân của nạn ô nhiễm môi trường là các sinh hoạt hằng ngày vàhoạt động kinh tế của con người, từ trồng trọt, chăn nuôi đến các hoạt động côngnghiệp, chiến tranh và công nghệ quốc phòng

* Suy thoái môi trường: Suy thoái môi trường là sự làm thay đổi chất lượng

và số lượng của thành phần môi trường, gây ảnh hưởng xấu cho đời sống của con

người và thiên nhiên (Theo báo Tài nguyên và môi trường)

- Suy thoái môi trường đất: Trên 50% diện tích đất tự nhiên bị thoái hoá.

Diện tích không gian sống bình quân của con người Việt Nam đang ngày càng bịthu hẹp

- Suy thoái rừng: Suy thoái rừng diễn ra ở cả hai khía cạnh: Chất lượng rừng

bị giảm, diện tích rừng bị thu hẹp Năm 1945, diện tích rừng là 14,3ha; tỷ lệ che phủ

là 43% tổng diện tích tự nhiên Năm 1990, diện tích rừng là 9,1 ha; tỷ lệ che phủ là 27,7% tổng diện tích tự nhiên Năm 1999, diện tích rừng là 9,6 ha; tỷ lệ che phủ là28,8% tổng diện tích tự nhiên

- Suy giảm đa dạng sinh học: Việt Nam được coi là một trong 15 trung tâm đadạng sinh học cao nhất thế giới Việt Nam có 13.766 loài thực vật Khu hệ động vật có51.555 loài côn trùng, 258 loài bò sát, 82 loài ếch nhái, 275 loài và phân loại thú,khoảng 100 loài chim đặc hữu, 782 loài động vật không xương sống, 54 loài cá nướcngọt,…

Trong những năm gần đây đa dạng sinh học suy giảm nghiêm trọng Số lượng cáthể giảm, nhiều loài bị diệt chủng và nhiều loài đang có nguy cơ bị tiêu diệt

+ Voi: Trước thập kỷ 70 nước ta có 1500 - 2000 con, nay còn 100 - 150 con+ Hổ: Trước thập kỷ 70 nước ta có khoảng 1000 con nay chỉ còn 80 - 100 con

- Ô nhiễm môi trường nước:

Môi trường nước vừa bị ô nhiễm nặng, vừa có nguy cơ thiếu nước toàn cầu

Ba nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là: Nhu cầu nước dùng cho công nghiệp,nông nghiệp và sinh hoạt tăng nhanh; Nguồn nước bị ô nhiễm nghiêm trọng; Nạnchặt, phá rừng không kiểm soát được

Ở nước ta, cả ba nguyên nhân kể trên đã và đang tồn tại đồng thời có chiềuhướng phát triển, trong đó ô nhiễm nước là một hiện tượng đáng lưu ý Nguyênnhân của tình trạng này là:

+ Sử dụng nước quá tải, cùng với thói quen sinh hoạt mất vệ sinh làm ônhiễm nguồn nước

+ Sử dụng hoá chất nông nghiệp và các chất tẩy rửa

+ Các chất thải của công nghiệp, của bệnh viện, của khu chăn nuôi, khu dân

cư không được xử lý chặt chẽ trước khi đổ ra sông hồ

- Ô nhiễm không khí: Các nguồn ô nhiễm không khí bao gồm:

+ Các vi sinh vật tồn tại trong không khí

+ Khói, chất độc,… của các hiện tượng tự nhiên: Cháy rừng, núi lửa, sự phânhuỷ các chất hữu cơ

+ Các chất thải của giao thông, sản xuất công nghiệp, sản xuất nông nghiệp,các hoạt động dịch vụ, hoạt động của con người

2 Cơ sở pháp lý

1 Từ thế kỷ XIX một số nước đã đưa ra những đạo luật về môi trườngnhư: Luật cấm gây ô nhiễm nước sông ở Anh năm 1876; Luật về khói than ở Mỹnăm 1896; Luật khoáng nghiệp, Luật sông ở Nhật năm 1896,…

2 Năm 1972, trong tuyên bố của Hội nghị Liên Hiệp Quốc về “Môitrường và con người” họp tại Stockholm đã nêu: “Việc giáo dục môi trường cho thế

hệ trẻ cũng như người lớn làm sao để học có được đạo đức, trách nhiệm trong việcbảo vệ và cải thiện môi trường” Ngay sau đó, chương trình môi trường của LiênHiệp Quốc (UNEF) cùng với các tổ chức văn hóa – khoa học – giáo dục của LiênHiệp Quốc (UNESCO) đã thành lập chương trình giáo dục môi trường quốc tế(IEEP) Tháng 10/1975 IEEP đã tổ chức Hội thảo Quốc tế lần thứ nhất về Giáo dụcmôi trường ở Beograde (Cộng Hòa Liên Bang Nam Tư), kết thúc hội thảo đã đưa rađược một nghị định khung và tuyên bố về những mục tiêu và những nguyên tắchướng dẫn giáo dục môi trường Trong đó nêu rõ mục tiêu giáo dục môi tiêu giáodục môi trường là nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của môi trường và hiểu biết

về môi trường; giúp cho mỗi người xác định thái độ và lối sống cá nhân tích cựcđối với môi trường; có những hành động cho một môi trường tốt đẹp

3 Chỉ thị số 36 CT/TW ngày 25/6/1998 của Bộ Chính trị về “Tăng cườngcông tác bảo vệ môi trường trong thời kỳ công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước”

đã đưa ra những giải pháp cơ bản để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường như:

“Thường xuyên giáo dục, tuyên truyền, xây dựng thói quen, nếp sống và phong tràoquần chúng bảo vệ môi trường” và “Đưa các nội dung bảo vệ môi trường vàochương trình giáo dục của tất cả các bậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân”

4 Cùng với Luật giáo dục thì Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có quyết định số3288/QĐ_BGD&ĐT ngày 2/10/1998 phê duyệt và ban hành các văn bản về chínhsách và chiến lược giáo dục môi trường trong nhà trường phổ thông Việt Nam vàmột số văn bản hướng dẫn kèm theo Các văn bản này là cơ sở pháp lý quan trọngcho việc tổ chức triển khai các hoạt động giáo dục môi trường ở các trường phổ thông và trường sư phạm trong hệ thống giáo dục quốc dân

5 Quyết định số 1363/QĐ-TTg ngày 17/10/2001 của Thủ tướng Chính phủv/v phê duyệt đề án “Đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào hệ thống giáodục quốc dân”

6 Quyết định số 256/QĐ-TTg ngày 02/12/2003 của Thủ tướng Chính phủ vềChiến lược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm2020

II Cơ sở thực tiễn

Môi trường thế giới đang ở trong tình trạng báo động về sự ô nhiễm Đối vớimôi trường thế giới, hàng năm, các hoạt động công nghiệp thải ra 50% khí điôxitcabon, chính chất này là một trong các nguyên nhân tạo ra hiệu ứng nhà kính, làmtăng nhiệt độ trái đất và hủy hoại tầng ozôn; bên cạnh đó các hoạt động sản xuất vàsinh hoạt của con người cũng thải ra hàng triệu tấn chất thải nguy hiểm, gây ônhiễm môi trường nặng

Khí hậu toàn cầu biến đổi và tần suất thiên tai gia tăng Nồng độ CO2 vàSO2 trong khí quyển gia tăng; Nguồn tài nguyên, đặc biệt là tài nguyên rừng, đất,nước cạn kiệt; Nhiều hệ sinh thái bị mất cân bằng nghiêm trọng, không còn khảnăng tự điều chỉnh

Nhiệt độ Trái đất tăng, trong vòng 100 năm trở lại đây, trái đất đã nóng lênkhoảng 0.5độ C và dự báo trong thế kỷ này sẽ tăng lên từ 1,5 đến 4,5độ C so vớinhiệt độ của thế kỷ XX

Mực nước biển có thể dâng cao từ 25 – 40cm do băng tan; gia tăng tần suấtthiên tai như bão, động đất, phun trào núi lửa, cháy rừng, sóng thần

Tầng ôzôn cũng suy giảm Tầng ôzôn có tác dụng sưởi ấm bầu không khí tạo

ra tầng bình lưu, lọc tia cực tím có hại cho các sinh vật trên mặt đất.Thế nhưngtrong thời gian gần đây, tầng ôzôn đã bị hủy hoại dần

Hầu hết các nguồn tài nguyên đều bị suy thoái, nghiêm trọng nhất là tàinguyên đất, tài nguyên rừng, tài nguyên nước, ô nhiễm môi trường đang xảy ra trênquy mô rộng

CHƯƠNG II:

THỰC TRẠNG MÔI TRƯỜNG VÀ CÔNG TÁC GIÁO DỤC MÔI

TRƯỜNG TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC

I Thực trạng môi trường

1 Thực trạng môi trường Việt Nam

Môi trường Việt Nam đang ở mức báo động Cạn kiệt tài nguyên rừng,khoáng sản; suy thoái tài nguyên đất, nước, không khí; chất độc do chiến tranh đểlại gây hậu quả nặng nề; dân số tăng nhanh và phân bố không đồng đều đang gâysức ép lớn đối với môi trường Trên 50% diện tích đất tự nhiên bị thoái hóa Diệntích không gian sống bình quân của người Việt Nam đang ngày càng bi thu hẹp.Năm 1940 diện tích đất bình quân theo đầu người là 0,2ha thì đến năm 2005 chỉcòn 0,11ha Suy thoái rừng trầm trọng Chất lượng rừng bị giảm; diện tích rừng bịthu hẹp Năm 1945, diện tích rừng là 14,3 triệu ha; tỉ lệ che phủ là 43% tổng diệntích tự nhiên Năm 1990, diện tích rừng là 9,1 triệu ha; tỉ lệ che phủ là 27,7% Năm

1999, diện tích rừng là 9,6 triệu ha; tỉ lệ che phủ là 28,8% Năm 2005, diện tíchrừng là 12,6 triệu ha; tỉ lệ che phủ là 36,3% tổng diện tích tự nhiên Đa dạng sinhhọc cũng bị suy giảm Việt Nam ta được coi là một trong 15 trung tâm đa dạng sinhhọc cao nhất Thế giới Việt Nam có 13.766 loài thực vật Khu hệ động vật có51.555 loài côn trùng, 258 loài bò sát, 82 loài ếch nhái, 275 loài và phân loại thú,khoảng 100 loài chim đặc hữu, 782 loài động vật không xương sống, 544 loài cánước ngọt Thế nhưng, trong những năm gần đây đa dạng sinh học suy giảmnghiêm trọng Số lượng cá thể giảm, nhiều loại bị diệt chủng và nhiều loại đang cónguy cơ bị tiêu diệt Trong cuốn Sách đỏ Việt Nam Phần động vật (1992), phầnthực vật (1996) đã nêu 365 loài thực vật quý hiếm có nguy cơ bị tiêu diệt

Hậu quả của việc biến đổi khí hậu khiến hầu như toàn bộ vùng Đồng bằngsông Cửu Long (ĐBSCL) đều đã bị xâm ngập mặn tấn công 8/13 tỉnh, thành công

bố bị thiên tai hạn mặn gồm: Trà Vinh, Vĩnh Long, Tiền Giang, Bến Tre, KiênGiang, Sóc Trăng, Long An, Cà Mau Hàng trăm ngàn hécta lúa, vườn cây ăn trái

bị thiệt hại, gần 1 triệu dân thiếu nước sử dụng Đợt hạn, mặn lịch sử năm 2016được đánh giá ở mức độ cực kỳ nghiêm trọng với những diễn biến khó lường

2 Thực trạng môi trường thành phố Hà Nội

Môi trường của thành phố cũng đang bị ô nhiễm bởi sự thiếu ý thức tráchnhiệm của một số cơ quan, doanh nghiệp, cá nhân Ô nhiễm nguồn nước, không

khí, rác thải các khu công nghiệp, đường phố lớn Những hình ảnh sau đây sẽ cho

ta thấy môi trường sống của người dân thành phố đang bị ô nhiễm nặng

Sông Tô Lịch đen ngòm - đoạn chảy qua

quận Cầu Giấy, Hà Nội (Ảnh: wikipedia) Hình ảnh Hà Nội chìm trong khói bụi Hình ảnh Hà Nội sau một ngày lễ lớn

3.Thực trạng môi trường tại địa phương

Nhà trường nằm trên địa phận một phường thuộc trung tâm thành phố HàNội Song lại là mảnh đất thuộc làng nghề chuyên trồng rau, hoa cung cấp một sảnlượng lớn cho thành phố và các tỉnh phía Bắc Tuy nhiên rác thải tại địa phươngđang gây mất vệ sinh môi trường, ảnh hưởng đến việc kinh doanh và vệ sinh hàngngày của người dân Mỗi ngày rác thải từ những ruộng rau, ruộng hoa và rác thảisinh hoạt dân thải ra khoảng 16 tấn rác và đều được công ty môi trường đô thịthành phố thu gom vận chuyển về bãi tập kết theo quy định Nhân viên thu gom rấtvất vả, làm việc với khối lượng gấp 2,3 lần địa phương khác, đôi khi vận chuyểnkhông kịp, rác vẫn chất thành từng ụ lớn ở cổng làng không kịp thu gom nên phânhủy bốc mùi hôi thối Thêm vào đó, một bộ phận tương đối lớn người dân ý thứckhông cao, vứt rác bừa bãi ra đường phố, ngõ ngách, nuôi chó thả rông đi bậy bạ,

hệ thống cống rãnh không được khơi thông mà tồn đọng hàng nhiều năm Mỗi khitrời mưa, nước do rác thải phân hủy chảy theo nước mưa tràn đi khắp nơi gây ô

nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sinh hoạt của người dân xung quanh và các cơquan, trường học đóng trên địa bàn.

Ngoài ra, do việc lạm dụng quá đà thuốc bảo vệ thực vật khiến bầu khôngkhí ô nhiễm nặng bởi thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, thuốc kích thích tăng trưởng ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người dân.

Ảnh-Người dân tắm các loại hoa trong thuốc sâu

từ 5-6 lần từ lúc trồng đến lúc thu hoạch.

II Công tác giáo dục môi trường tại trường tôi

1 Vài nét về trường Tiểu học nơi tôi công tác

Tôi làm công tác quản lý ở trường tôi khi nghiên cứu đề tài này Trongnhững năm trở lại đây, hoạt động dạy và học của nhà trường đạt được những kếtquả đáng mừng Nhiều năm liền trường luôn đạt danh hiệu trường Tiên tiến, làtrường tiểu học đạt chuẩn Quốc gia mức độ I Học sinh hoàn thành chương trìnhđạt tỉ lệ 100%, nhiều học sinh giỏi, giáo viên giỏi cấp Quận, cấp Thành phố… Nămhọc 2012 - 2013, trường tôi được UBND huyện tặng bằng khen “Trường có nhiềuthành tích trong công tác dạy và học” Tất cả những thành tích đó đã tạo đà thuậnlợi cho việc triển khai các hoạt động giáo dục trong nhà trường

Tuy nhiên, là trường nằm trên địa bàn của một làng thuần nông, đa phần họcsinh đều là con em có cha mẹ làm nghề nông, điều kiện kinh tế còn khó khăn nênviệc đầu tư cho học tập cũng như các hoạt động khác cho con em mình còn hạnchế Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến việc triển khai thực hiện các phong trào,hoạt động của nhà trường Mặt khác, khi tìm hiểu thực trạng các gia đình đã giáodục ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường như thế nào, tôi dễ dàng nhận ra điểm yếutrong việc giáo dục trẻ về môi trường Tất cả đều xuất phát từ trình độ dân trí thấp,điều kiện kinh tế, xã hội, gia đình còn khó khăn Và nguyên nhân chủ yếu là do cácbậc cha mẹ thiếu kinh nghiệm trong việc quản lý gia đình, thiếu những kiến thức,

kỹ năng sống cơ bản cần thiết Nhiều gia đình có thói quen xấu vứt rác tùy tiện,không chú ý đến sức khỏe, môi trường sống, môi trường làm việc Điều đó khiến

trẻ bị nhiễm thói quen xấu, thiếu những hiểu biết tối thiểu trong việc bảo vệ môi

trường, giữ vệ sinh môi trường ngay tại nơi mình ở… Vì vậy, các em học sinh đếntrường khó tiếp cận và khó có ý thức thực hiện tốt hoạt động bảo vệ môi trường

2 Công tác giáo dục môi trường cho học sinh ở trường tôi

Tại trường tôi, mặc dù đã được các thầy cô giáo trang bị cho kiến thức vềmôi trường và bảo vệ môi trường qua các môn học Tuy nhiên, vẫn còn không íthọc sinh chưa có ý thức trong việc giữ gìn trường lớp sạch đẹp Ngay từ đầu buổisáng, sân trường, lớp học cũng như các khu vệ sinh rất sạch sẽ Thế nhưng, sau giờ

ra chơi sau sân trường lại có rải rác hộp sữa, vỏ bánh… Các khu vệ sinh thì có mùihôi do một số em đi tiêu, đi tiểu chưa đúng nơi qui định hoặc đi xong không dộinước… Một số cây xanh, cây hoa trong sân trường thì bị một số em ngắt hoa, làmgãy cành hoặc vô tình dẫm lên làm chết cây…

Tình trạng sử dụng điện nước của các em cũng bị lãng phí, hay quên tắt vòinước, quên tắt đèn, quạt điện khi ra khỏi phòng Qua công tác kiểm tra, tổ kiểm tra

nề nếp của nhà trường đã phát hiện một số lớp học vẫn còn đèn sáng và quạt vẫn

chạy khi trong phòng không có người Vòi nước ở khu rửa tay vẫn chảy khi không

có người sử dụng…

Đa số gia đình các em đều làm nghề nông nghiệp, trình độ dân trí thấp Bảnthân mọi người trong gia đình đã không có ý thức giữ vệ sinh môi trường, bảo vệmôi trường nên dần hình thành ý thức thói quen xấu cho học sinh khó thay đổi.Cũng có nhiều bậc cha mẹ học sinh do mải làm ăn nên không dành thời gian choviệc trò chuyện và chăm sóc con cái giáo dục về bảo vệ môi trường, có tư tưởng

“trăm sự nhờ cô ”, khoán trắng cho nhà trường việc giáo dục con cái.

Tất cả những yếu tố trên đã làm cho việc giáo dục môi trường trong nhàtrường gặp không ít khó khăn

Qua tiến hành khảo sát (lần 1) ở trường vào đầu năm học 2014 - 2015 vớichủ đề “Môi trường của em” Phiếu điều tra do giáo viên chủ nhiệm các lớp trả lời,kết quả như sau:

CHƯƠNG III MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG CÔNG TÁC QUẢN LÝ GIÁO DỤC

MÔI TRƯỜNG Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC

Trường học là môi trường tốt nhất cho việc giáo dục môi trường Do đó, giáo dục về môi trường cần được thực hiện từ cấp TIỂU HỌC Nếu học sinh ngay từ những ngày đầu cắp sách đến trường đã có ý thức về môi trường thì sẽ tạo sức lan tỏa cho toàn cộng đồng cùng tham gia bảo vệ môi trường.

Với khả năng thực tế, trên cơ sở quá trình công tác tại trường, tôi đã đi sâutìm hiểu, nghiên cứu các vấn đề về môi trường và giáo dục môi trường tại trườngtiểu học Tôi nhận thấy, để thực hiện tốt công tác giáo dục môi trường trong trườngtiểu học, người cán bộ quản lí cẩn phải thực hiện được những nội dung cơ bản sau:

1 Xác định đúng các nội dung quản lí, giáo dục môi trường trong nhà trường.

2 Tìm hiểu thái độ và nhận thức của giáo viên và học sinh về vai trò và ý nghĩa của công tác giáo dục môi trường cho học sinh trong nhà trường.

3 Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh.

4 Lồng ghép kiến thức về giáo dục môi trường cho học sinh thông qua các môn học chính khóa.

5 Giáo dục môi trường cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khóa.

6 Xây dựng trường lớp xanh - sạch – thoáng - đẹp.

7 Tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường trong phạm vi nhà trường và ở địa phương.

8 Phát huy vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp, của tập thể học sinh và của tổ chức Đội TNTP trong công tác giáo dục môi trường.

Phân tích cụ thể như sau:

I Xác định đúng các nội dung quản lý, giáo dục môi trường trong nhà trường

1 Xác định mục tiêu của giáo dục bảo vệ môi trường

Giáo dục bảo vệ môi trường nhằm làm cho các em hiểu rõ sự cần thiết phảibảo vệ môi trường, hình thành và phát triển ở các em thói quen, hành vi ứng xửvăn minh, lịch sự và thân thiện với môi trường Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên,những xúc cảm xây dựng cải thiện và hình thành thói quen, kĩ năng sống bảo vệmôi trường cho các em Cụ thể:

*Về kiến thức:

Giáo dục bảo vệ môi trường ở trường tiểu học nhằm giúp học sinh bước đầu

có những kiến thức cơ bản về môi trường như:

- Các thành phần môi trường: đất, nước, không khí, ánh sáng, động thực vật

và quan hệ giữa chúng

- Các mối quan hệ giữa con người và các thành phần môi trường

- Ô nhiễm môi trường

- Các biện pháp bảo vệ môi trường xung quanh

*Về thái độ - tình cảm:

- Bước đầu hình thành ở các em những tình cảm, thái độ đúng đắn và thânthiện với môi trường Giúp các em biết sống hòa hợp, gần gũi và thân thiện với tựnhiên Biết yêu quý thiên nhiên, gia đình, trường lớp, quê hương đất nước Biếtquan tâm đến môi trường xung quanh

- Giúp học sinh bước đầu có khả năng tham gia các hoạt động bảo vệ môitrường phù hợp với lứa tuổi của các em

*Về kĩ năng :

- Học sinh có thể nhận biết các hành vi gây hại đến môi trường

- Sống tiết kiệm, ngăn nắp, vệ sinh; Biết chia sẻ, hợp tác

- Thực hiện những hành vi bảo vệ môi trường và tham gia vào những hoạtđộng bảo vệ môi trường phù hợp với lứa tuổi các em

Có thể nói, mọi vấn đề xác định mục tiêu đúng sẽ có những hành độngđúng, đặc biệt trong nội dung giáo dục môi trường

2 Xác định nội dung giáo dục môi trường

Nội dung giáo dục môi trường trong trường tiểu học được lồng ghép, tíchhợp trong các môn học và được đưa vào nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lênlớp với khối lượng kiến thức phù hợp như:

- Môi trường xung quanh học sinh.

- Khái niệm về ô nhiễm môi trường

- Ý thức về bảo vệ môi trường

- Bằng những việc làm cụ thể

- Thu gom rác thải chăm sóc khu di tích lịch sử ở địa phương

- Kĩ năng về bảo vệ môi trường trong cuộc sống và hoạt động

- Hình thành, phát triển và rèn luyện hành vi, thói quen, thái độ đúng trongbảo vệ môi trường

Nội dung giáo dục môi trường được thể hiện ở những hoạt động được thiết

kế trên cơ sở một số khái niệm cơ bản có sẵn trong sách giáo khoa, nhằm làm rõ giátrị của môi trường với đời sống con người Các hoạt động giáo dục môi trường và

có kĩ năng hành động thực tiễn để giải quyết các vấn đề môi trường

- Bằng những việc làm cụ thể

- Thu gom rác thải ở trường, nơi cư trú, chăm sóc khu di tích lịch sử ở địaphương

3 Xác định các biện pháp giáo dục môi trường

Giáo dục môi trường là một quá trình lâu dài, cần được bắt đầu từ trườngmầm non và được nối tiếp ở các cấp phổ thông cũng như trong cuộc sống sau này

Để chuyển tải được nội dung giáo dục môi trường đến với học sinh một cách hiệuquả, cần lựa chọn những cách tiếp cận hợp lí và khoa học Lựa chọn các phươngpháp giáo dục phải xuất phát từ quan điểm tiếp cận trong giáo dục bảo vệ môitrường Đó là giáo dục về môi trường, giáo dục trong môi trường và giáo dục vìmôi trường

Nghiên cứu từ thực tế, để thực hiện được mục tiêu, nội dung giáo dục bảo vệmôi trường trong trường tiểu học, trong điều kiện hiện nay, con đường tốt nhất là:

- Tích cực lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường qua các môn học

- Đưa giáo dục bảo vệ môi trường trở thành một nội dung của hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp

- Quan tâm tới môi trường địa phương, thiết thực cải thiện môi trường địaphương, hình thành và phát triển thói quen ứng xử thân thiện với môi trường địaphương

Thực hiện giáo dục bảo vệ môi trường có thể sử dụng nhiều phương phápdạy học đa dạng như thảo luận nhóm, trò chơi, phương pháp dự án, đóng vai…đồng thời sử dụng những phương pháp đặn thù của các môn học

Tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường cùng vớicộng đồng Chú ý tạo ra thái độ đúng và tinh thần trách nhiệm cao đối với việc bảo

vệ môi trường Chú trọng bồi dưỡng kĩ năng cho giáo viên trong công tác giáo dụcbảo vệ môi trường.

Tóm lại, giáo dục về môi trường và bảo vệ môi trường là một nội dung giáodục quan trọng cần được thực hiện nghiêm túc, đúng nội dung và đúng phươngpháp để có thể mang lại hiệu quả cao trong công tác bảo vệ môi trường

II Tìm hiểu thái độ, nhận thức của giáo viên và học sinh về ý nghĩa của công tác giáo dục môi trường cho học sinh

Giáo viên là người trực tiếp thực hiện công tác dạy và học, thực hiện nhiệm

vụ giáo dục với môi trường cho học sinh Mục tiêu giáo dục môi trường đạt đếnmức độ nào là phụ thuộc phần lớn vào giáo viên Bởi vậy, khi đưa giáo dục môitrường vào trường tiểu học phải chú ý đến nhận thức và thái độ của giáo viên tiểuhọc

Để tìm hiểu vấn đề trên, chúng tôi đã thăm dò ý kiến của giáo viên trường tôivới ba nội dung và kết quả thu được như sau:

1 Nhận thức của giáo viên về vai trò, ý nghĩa của giáo dục môi trường thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp và chương trình chính khóa

Chúng tôi đã phát phiếu tìm hiểu đến từng giáo viên, trao đổi với giáo viêntrên cơ sở ý kiến trả lời: đồng ý, phân vân, hay không đồng ý với những nội dungđưa ra và kết quả thu được như sau:

TRẢ LỜI

Đồng ý

%

Phân vân%

Không đồng ý

%

1 GDMT (giáo dục môi trường) phải đưa

2

GDMT cho học sinh Tiểu học là một

phần quan trọng đối việc phát triển bền

vững cuộc sống con người vào đầu thế

gánh nặng cho giáo viên và học sinh.

5

Đưa GDMT vào trường tiểu học thực

hiện trong giờ dạy chính khóa và cả

trong hoạt động ngoài giờ lớp là việc

làm cần thiết

7

Rất khó thực hiện vì thiếu thời gian,

thiếu phương tiện giảng dạy và những

điều kiện cần thiết khác

8 Giáo viên còn thiếu kiến thức về môi

Chúng tôi cũng đã phát phiếu trưng cầu ý kiến giáo viên để tìm hiểu vềnhững nội dung giáo dục môi trường cần thiết và phù hợp nên đưa vào giáo dụccho học sinh tiểu học, kết quả như sau:

TT Nội dung giáo dục môi

Không đồng ý %

10 Bảo vệ môi trường không

14 Yêu quý và chăm sóc cây

15

Giữ gìn môi trường nhân

tạo, các công trình do con

người tạo nên

Qua việc khảo sát thông tin về việc đưa các nội dung trên vào giáo dục môitrường cho học sinh tiểu học, nhìn chung các nội dung về giáo dục môi trường hầuhết đều được các giáo viên dồng ý Đặc biệt, nội dung về bảo vệ cây trồng và giữ

vệ sinh môi trường được 100% giáo viên tán thành Điều đó cho thấy những nộidung trên nhất thiết phải được đưa vào giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học

Kết quả khảo sát trên, đã thể hiện nhận thức của giáo viên về vai trò, vị trí,nhiệm vụ của giáo dục môi trường cho học sinh Việc đi vào thực tế, vận dụngphương pháp cụ thể, còn tùy thuộc vào từng nội dung cụ thể, từng đối tượng họcsinh, từng địa phương, từng diều kiện dạy học khác nhau Để học sinh có hànhđộng thái độ đúng đắn với môi trường, vấn đề quan trọng hàng đầu đặt ra là phảinâng cao nhận thức đúng đắn và toàn diện của giáo viên về giáo dục môi trường.Việc tổ chức bồi dưỡng kiến thức và kĩ năng cho đội ngũ giáo viên đang giảng dạy

để nắm vững về giáo dục môi trường cần phải được tổ chức định kì, thường xuyên

2 Tìm hiểu học sinh về nhận thức và nhu cầu giáo dục môi trường

Để tìm hiểu nhận thức, nắm bắt khả năng thích ứng và nhu cầu của học sinhnhằm thực hiện giáo dục môi trường cho học sinh đạt hiệu quả cao, chúng tôi cũng

đã khảo sát bằng phiếu trưng cầu ý kiến từng học sinh và kết quả như sau:

Có cần phải tiết kiệm và giữ

gìn nguồn nước đang sử

dụng hằng ngày không?

3

Trồng cây và bảo vệ cây

xanh có phải là việc làm góp

phần bảo vệ môi trường

trong sạch hay không?

gây tác hại cho môi trường

sống của con người hay

Diệt ruồi muỗi, các con vật

có hại có phải là hành vi bảo

vệ môi trường hay không?

7

Sự gia tăng dân số nhanh có

ảnh hưởng đến môi trường

tự nhiên hay không?

8

Bảo vệ môi trường sống có

phải là nhiệm vụ của học

sinh hay không?

trường, học sinh có cần nghe

đài, đọc sách, xem phim ảnh

về môi trường hay không?

11

Nhà trường có nên yêu cầu

học sinh làm vệ sinh trường

lớp thường xuyên hay

không?

Qua trò chuyện với học sinh, tôi đã nêu ra một số tình huống khác nhau vàyêu cầu học sinh giải quyết theo ý kiến riêng của mỗi cá nhân Kết quả thu đượcnhư sau:

Muốn can ngăn nhưng ngại

Không có phản ứng gì

Vứt rác ra đường 72,4 5,1 17,5 5

Vẽ bậy lên tường

Vấn đề đặt ra là “Lí thuyết phải đi đôi với thực hành”, vì vậy cần phải đổimới phương pháp giáo dục môi trường trong nhà trường tiểu học, chú trọng hơnnữa việc tăng cường tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp và tổ chức cho họcsinh tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường ở nhà trường và địa phương

III Nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường cho cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh

Muốn thực hiện giáo dục môi trường đạt hiệu quả, việc nâng cao nhận thứctrong các đối tượng thực hiện là rất quan trong Bởi vậy, việc tập trung tuyêntruyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức của các lực lượng giáo dục và học sinh

về ý nghĩa và tầm quan trọng của giáo dục môi trường trong điều kiện hiện nay làmột trong những biện pháp bức thiết

Muốn đạt hiệu quả trong giáo dục môi trường, điều kiện trước tiên phải có sựchuyển biến trong nhận thức của bộ máy quản lý, chỉ đạo về ý nghĩa và tầm quantrọng của giáo dục môi trường cho học sinh Các đối tượng quản lý bao gồm: Bangiám hiệu, Tổ trưởng tổ khối, Chi ủy Chi bộ, Ban chấp hành Công Đoàn, Ban chấphành Chi Đoàn, tổng phụ trách Đội phải được tập trung tuyên truyền nâng cao vềnhận thức giáo dục môi trường Để từ đó, phát huy hơn nữa tinh thần trách nhiệm

và tăng cường hiệu quả chỉ đạo, quản lý công tác giáo dục môi trường để xây dựng

kế hoạch chương trình triển khai công tác giáo dục môi trường trong nhà trường đạthiệu quả Các lực lượng nhân viên bảo vệ trường cũng phải được chú trọng giáo

dục để có nhận thức đúng về giáo dục môi trường để có thể hỗ trợ giáo dục đồngbộ.

Hiện nay, vấn đề giáo dục ý thức, trang bị kiến thức về bảo vệ môi trườngtrong các nhà trường chưa được chú trọng đúng mức, bảo vệ môi trường chưa đượcxem là một môn học ở các cấp học phổ thông và mới chỉ được lồng ghép trong cácmôn học Để công tác giáo dục ý thức bảo vệ môi trường trong nhà trường mang lạihiệu quả, chúng ta cần áp dụng một số biện pháp sau:

Thứ nhất, trước khi bắt đầu áp dụng các biện pháp cụ thể, cần phải khảo sát

được nhận thức của giáo viên, học sinh trong trường đối với vấn đề bảo vệ môitrường Từ đó, chúng ta đánh giá được và đưa ra những phương án thích hợp vớitừng đối tượng Việc khảo sát dựa vào việc quan sát các hoạt động của giáo viên,học sinh trong và ngoài lớp học bằng cách dự giờ, thăm lớp đột xuất, làm phiếu

điều tra học sinh, giáo viên (như trên)

Thứ hai, để việc quản lý giáo dục môi trường trong nhà trường đạt kết quả,

người cán bộ quản lý cần giúp đỡ cho giáo viên nhận thức được việc giáo dục môitrường cho học sinh là một việc làm hết sức quan trọng, nhất là trong giai đoạn hiệnnay Do vậy, hơn ai hết, người giáo viên phải là người có được những nhận thứcđúng đắn ý nghĩa, tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Bởi

vì, có nhận thức rõ điều đó thì giáo viên, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm mới có kếhoạch, biện pháp giáo dục phù hợp với đối tượng học sinh và việc giáo dục mớimang lại hiệu quả Chính vì vậy, trong quá trình chỉ đạo, chúng tôi nhận thấy cầnphải giúp giáo viên hiểu rằng:

Giáo dục môi trường là một quá trình tạo dựng cho con người những nhận

thức và mối quan tâm đến môi trường và các vấn đề môi trường, sao cho mỗi ngườiđều có đầy đủ kiến thức, thái độ, ý thức và kỹ năng để có thể hoạt động một cáchđộc lập, hoặc phối hợp, nhằm tìm ra giải pháp cho những vấn đề môi trường củahiện tại và ngăn chặn những vấn đề có thể nảy sinh trong tương lai

Quá trình giáo dục bảo vệ môi trường là một quá trình lâu dài và có mối

quan hệ chặt chẽ với quá trình dạy học, nó có tác động qua lại và ảnh hưởng đến sựhình thành phẩm chất, nhân cách của học sinh Người giáo viên cần nhận rõ: Giáodục văn hoá cho học sinh phải kết hợp với giáo dục môi trường thông qua các mônhọc, từng giờ học ; các hoạt động ngoài giờ lên lớp;…

Nêu gương có ý nghĩa to lớn trong giáo dục bảo vệ môi trường Với học sinh

tiểu học, hành vi tốt đẹp đáng được biểu dương và học tập phải là hành vi của conngười mà các em phải tín nhiệm, quý mến Do vậy, hình thức nêu gương cũng là

một khâu quan trọng trong quá trình tổ chức hoạt động bảo vệ môi trường cho họcsinh Đối với trẻ em tiểu học, ngoài cha mẹ, thầy cô giáo có vị trí hết sức quantrọng và có sức tác động rất lớn đối với trẻ Có thể trong khoảng thời gian dàinhững điều cha mẹ dạy bảo, thuyết phục mà trẻ nhỏ không chịu nghe theo, khôngchấp nhận nhưng nếu cũng với những điều đó được thầy cô giáo yêu cầu thì các emlại phục tùng một cách tuyệt đối Có thể nói rằng hình ảnh của thầy cô giáo ở bậc

tiểu học là hình ảnh khó phai mờ nhất trong tâm trí học sinh Họ là thần tượng, là

trí tuệ, là tấm gương soi lớn nhất, là lý tưởng của các em Học trò tiểu học là mộtbản sao của các thầy cô giáo, trong rất nhiều trường hợp đối với các em điều thầynói là chân lí, điều thầy làm là chuẩn mực Học sinh tiểu học rất tin vào lời dặn dò,vào việc làm của giáo viên hơn cả điều in trong sách, hơn cả điều cha mẹ dặn dò,

khuyên nhủ Do đó, giáo viên phải là một tấm gương sáng “Tấm gương bao giờ

cũng giá trị hơn lời giáo huấn” => giáo viên cần làm gương cho học sinh trong

việc bảo vệ môi trường.

Ảnh - GV thấy rác nhặt, GV trồng cây, chăm sóc cây

Nhận thấy việc nâng cao nhận thức cho giáo viên về giáo dục bảo vệ môitrường cho học sinh có ý nghĩa vô cùng quan trọng Vì vậy, trong quá trình chỉ đạo,quản lý các hoạt động giáo dục trong nhà trường, tôi thường xuyên có kế hoạch cụthể, bám sát nhiệm vụ năm học của ngành và điều kiện cụ thể của nhà trường.Thông qua các buổi họp hội đồng, nội dung giáo dục bảo vệ môi trường luôn đượctôi nhận xét ưu điểm và tồn tại của những tập thế, cá nhân, từ đó có kế hoạch, biệnpháp giáo dục trong tháng sau Hoặc trong các giờ sinh hoạt chuyên môn, tọa đàm,hội thảo… chúng tôi đã làm cho giáo viên nhận thức được vao trò và trách nhiệmcủa mình trong việc giáo dục bảo vệ môi trường cho học sinh

Thứ ba, nhà trường cũng cần ban hành những nội quy, quy định cụ thể về

việc bảo vệ cảnh quan môi trường lớp học, nhà trường, đường đi, đưa ý thức bảo vệmôi trường thành một tiêu chí để đánh giá, xếp loại giáo viên, học sinh Một sốhành vi vi phạm kỉ luật của học sinh đưa ra hình thức xử phạt gắn liền với việc bảo

vệ môi trường như: chăm sóc cây, nhặt rác trong khu vực trường, trực nhật lớp…

Ví dụ: Nội quy học sinh có một số nội dung bảo vệ môi trường:

NỘI QUY HỌC SINH Của trường Tiểu học

(Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TH ngày 01 tháng 9 năm 2015

của Hiệu trưởng Trường Tiểu học )

Điều 1 Phạm vi và đối tượng áp dụng

1 Nội quy này quy định về quyền, nghĩa vụ của học sinh; các hành vi ứng xử, trang phục

của học sinh; các hành vi học sinh không được làm; các hình thức xử lí kỉ luật học sinh.

2 Nội quy này áp dụng cho tất các học sinh đang học tại Trường Tiểu học

Điều 2 Quyền của học sinh

1 Được học ở một trường, lớp hoặc cơ sở giáo dục khác thực hiện chương trình giáo dục tiểu học tại nơi cư trú; được chọn trường ngoài nơi cư trú nếu trường đó có khả năng tiếp nhận.

2 Được học vượt lớp, học lưu ban; được xác nhận hoàn thành chương trình tiểu học theo quy định.

3 Được bảo vệ, chăm sóc, tôn trọng và đối xử bình đẳng; được đảm bảo những điều kiện về thời gian, cơ sở vật chất, vệ sinh, an toàn để học tập và rèn luyện.

4 Được tham gia các hoạt động nhằm phát triển năng khiếu; được chăm sóc và giáo dục hoà nhập (đối với học sinh khuyết tật) theo quy định.

5 Được nhận học bổng và được hưởng chính sách xã hội theo quy định.

6 Được hưởng các quyền khác theo quy định của pháp luật.

Điều 3 Nghĩa vụ của học sinh

1 Thực hiện đầy đủ và có kết quả hoạt động học tập; chấp hành nội quy nhà trường; đi học đều

và đúng giờ; giữ gìn sách vở và đồ dùng học tập.

2 Hiếu thảo với cha mẹ, ông bà; kính trọng, lễ phép với thầy giáo, cô giáo, nhân viên và người lớn tuổi; đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ bạn bè, người khuyết tật và người có hoàn cảnh khó khăn.

3 Rèn luyện thân thể, giữ vệ sinh cá nhân.

4 Tham gia các hoạt động tập thể trong và ngoài giờ lên lớp; giữ gìn, bảo vệ tài sản nơi công cộng; tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, thực hiện trật tự an toàn giao thông

5 Góp phần bảo vệ và phát huy truyền thống của nhà trường, địa phương

Điều 4 Một số quy định chung áp dụng đối với học sinh

1 Yêu quý tôn trọng giữ gìn Quốc kỳ, Quốc huy, ảnh Bác Hồ, hát đúng Quốc ca, nghiêm trang khi chào cờ;

2 Hiếu thảo với cha mẹ, lễ độ với thầy cô và cán bộ nhân viên nhà trường, thân ái với bạn bè;

3 Ra đường không vi phạm luật giao thông Tôn trọng người già, người tàn tật, cư xử lịch sự với mọi người Biết ơn thương binh và gia đình liệt sĩ Nhiệt tình trong các hoạt động xã hội do trường và địa phương tổ chức;

4 Phấn đấu học tốt; luôn có đủ đồ dùng học tập, nâng cao chất lượng tự học, tự nghiên cứu, chuẩn bị bài và làm bài chu đáo;

5 Giữ gìn nề nếp, kỷ cương trong nhà trường, không gây gổ đánh nhau làm mất trật tự trong lớp Phải trung thực trong học tập và thi cử;

6 Bảo vệ tài sản, bàn ghế: không bóc làm rách ghế da, không trèo lên bàn ghế; gõ thước lên bàn;

7 Bảo vệ vườn hoa cây cảnh của nhà trường; không bẻ cành, ngắt hoa, tích cực trồng và chăm sóc cây xanh;

8 Đi học đều và đúng giờ Khi đi học, khi về phải chào ông bà, cha mẹ và những người lớn tuổi trong gia đình Khi nghỉ học phải xin phép và phải có ý kiến của cha hoặc mẹ

9 Luôn có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường; thấy rác là nhặt, bỏ rác đúng nơi quy định; không viết, vẽ bậy lên tường lớp, tường các phòng ban trong nhà trường; không vứt kẹo cao su bừa bãi.

Điều 5 Hành vi, ngôn ngữ ứng xử, trang phục của của học sinh

1 Hành vi, ngôn ngữ ứng xử phải có văn hóa, phù hợp với đạo đức và lối sống của lứa tuổi học

sinh tiểu học;

2 Trang phục của học sinh phải sạch sẽ, gọn gàng, giản dị, thích hợp với độ tuổi, thuận tiện cho việc học tập và sinh hoạt ở trường;

3 Tóc cắt gọn gàng, không nhuộm màu.

Điều 6 Các hành vi học sinh không được làm

1 Vô lễ, xúc phạm nhân phẩm, danh dự, xâm phạm thân thể người khác.

2 Gian dối trong học tập, kiểm tra.

3 Gây rối an ninh, trật tự trong nhà trường và nơi công cộng.

Điểu 7 Các hình thức xử lý kỷ luật đối với học sinh

Học sinh vi phạm khuyết điểm trong quá trình học tập và rèn luyện thì tuỳ theo mức độ vi phạm

có thể thực hiện các biện pháp sau :

1 Nhắc nhở, phê bình;

2 Thông báo với gia đình.

Điều 8 Việc công khai, niêm yết Nội quy học sinh

1 Nội quy học sinh được lấy ý kiến rộng rãi trong toàn trường Cán bộ, giáo viên, nhân viên và học sinh có trách nhiệm góp ý Dự thảo Nội quy học sinh bằng cách thảo luận trong lớp, trong Tổ chuyên môn, tổ văn phòng, nộp Biên bản thảo luận cho Hiệu trưởng trước ngày 20/8/2015.

2 Nội quy học sinh được công khai, niêm yết toàn văn trên Bảng tin pháp luật của nhà trường, phòng họp Hội đồng sư phạm, công bố trong lần sinh hoạt đầu tiên ngày 30/8/2015.

Điều 9 Trách nhiệm thực hiện

1 Thời điểm áp dụng: Nội quy học sinh chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/9/2015.

2 Trách nhiệm của công chức, viên chức, người lao động có liên quan và học sinh: Toàn thể cán

bộ, giáo viên, nhân viên Trường Tiểu học… có trách nhiệm triển khai, nhắc nhở, giáo dục học

sinh thực hiện đúng với Nội quy học sinh, nếu học sinh lớp nào vi phạm sẽ tùy vào mức độ để xử

lí học sinh và giáo viên chủ nhiệm theo quy định.

3 Quy định về việc sửa đổi, bổ sung Nội quy học sinh: Trong quá trình áp dụng, có ý kiến gì cần điều chỉnh, bổ sung, sửa đổi, yêu cầu gửi về Hiệu trưởng nhà trường.

HIỆU TRƯỞNG

(Ký đóng dấu)

Thứ tư, giáo dục cho học sinh nhận thức được việc bảo vệ môi trường là

một việc làm hết sức quan trọng, hướng tới một xã hội văn minh hiện đại Để cóthái độ và hành vi đúng mực góp phần bảo vệ môi trường sống thêm tươi đẹp, các

em phải có một nhận thức đúng về hiện trạng môi trường và những tác hại, hậu quảcủa nó Việc làm này nhờ sự tuyên truyền phân tích của giáo viên tổng phụ tráchtrong các giờ chào cờ đầu tuần, các giáo viên chủ nhiệm, giáo viên bộ môn cónhững nội dung tích cực tới học sinh về bảo vệ môi trường

Như vậy, nâng cao nhận thức bảo vệ môi trường trong nhà trường là mộttrong những biện pháp quan trọng góp phần xây dựng môi trường học đường thânthiện cũng như mang lại những lợi ích trước mắt và lâu dài Với những biện pháptrên, các em học sinh sẽ luôn có một môi trường học tập xanh - sạch - đẹp

IV Lồng ghép kiến thức về giáo dục môi trường cho học sinh thông qua các môn học chính khóa

Có nhiều cách giáo dục môi trường cho trẻ nhưng có lẽ giáo dục môi trườngcho học sinh thông qua các môn học chính khóa là dễ dàng và tốt hơn cả Yêu cầucủa bậc tiểu học là phải dạy đủ, dạy có chất lượng 9 môn học Vì thế trên cơ sở nộidung chương trình, sách giáo khoa cụ thể của các môn học, người quản lý phải có

kế hoạch cụ thể chỉ đạo giáo viên thực hiện tốt việc lồng ghép giáo dục môi trườngtrong các tiết dạy Chúng tôi tổ chức cho giáo viên thảo luận, học tập, thống nhấtđịnh vị các địa chỉ giáo dục môi trường cụ thể từng môn học, từng khối lớp trongchương trình học chính khóa Chỉ đạo giáo viên thực hiện dạy lồng ghép trên cơ sởgiáo dục môi trường đã được định hướng như sau:

Môn học có cơ hội lồng ghép giáo dục môi trường

1

Những vấn đề

chung về môi

trường toàn cầu

Vẻ đẹp thiên nhiên Tiếng Việt ( 1-2-3-4-5)

Hát nhạc (1-2-3-4-5)

Mĩ thuật (1-2-3-4-5)Loài vật quanh ta TNXH 1-2-3

Tự nhiên và xã hội (TNXH)lớp 1-2-3;

Tiếng Việt lớp 5; khoa họclớp 4-5

3 Các nguồn năng

lượng

Sử dụng các nguồn nănglượng tự nhiên và chất đốthằng ngày

Tiếng Việt lớp (3-4-5)TNXH lớp 3

Khoa học 4-5Bảo vệ và chăm sóc cây

trồng

Đạo đức, TNXH, TiếngViệt các lớp 1-2-3-4-5

4 Môi trường Xanh

Đặc biệt, chúng tôi rất chú trọng nội dung giáo dục môi trường địa phương.Căn cứ thực tế môi trường ở địa phương, chúng tôi đã lựa chọn kiến thức về môitrường và bảo vệ môi trường của địa phương thông qua môn địa lí lớp 5 như sau:

1 Bài 1: Việt Nam đất nước

chúng ta

HS xác định được vị trí của thành phố Hà Nộitrên bản đồ Việt Nam Nắm được đặc điểmđiều kiện tự nhiên của Hà Nội so với các thànhphố khác

2 Bài 2: Địa hình và khoáng

Mùa mưa bão thường xảy ra khi nào?

Ảnh hưởng của khí hậu với môi trường Hà Nội

4 Bài 4: Sông ngòi

Học sinh nhận biết được thực trạng về môitrường trên các con sông Hồng, sông Tô Lịch.Nguyễn nhân về ô nhiễm môi trường trên sông,biện pháp khắc phục

5 Bài 5: Vùng biển nước ta.

Học sinh thấy được vai trò của biển với cuộcsống con người

Giáo dục học sinh ý thức và hành vi bảo vệ môitrường biển

6 Bài 6: Đất và rừng

Liên hệ với môi trường địa phương bằng cáchcung cấp số liệu và các tranh ảnh minh họa.+ Giáo viên cung cấp một số, số liệu về diệntích đất của Hà Nội qua những năm gần đây

và những hình ảnh về sự phát triển các khu đôthị và khu công nghiệp

+ Diện tích của đất nông nghiệp địa phươnggiảm do đâu? Cần phải làm gì để bảo vệ?

7 Bài 8: Dân số nước ta

Liên hệ với giáo dục dân số địa phương bằngphương pháp đàm thoại gợi mở, cung cấp sốliệu

8 Bài 9: Các dân tộc, sự phân

vậy gây ảnh hưởng gì đến dân số địa phương.

9 Bài 10: Nông nghiệp

Hiện người dân sử dụng phân hóa học, thuốctrừ sâu đã gây ô nhiễm môi trường và gây ảnhhưởng đến sức khỏe con người như thế nào?

10 Bài 11: Lâm nghiệp và

thủy sản

Cung cấp cho học sinh số liệu về diện tích nuôitrồng thủy sản ở nước ta

Khả năng phát triển về lâm nghiệp và thủy sản

ở nước ta và ảnh hưởng của khai thác nôngnghiệp và thủy sản bừa bãi đối với môi trường

11 Bài 12: Công nghiệp

Gợi ý cho học sinh kể tên các nhà máy xínghiệp, các khu công nghiệp lớn ở Hà Nội vàhuyện, xã mà em biết?

Các nhà máy xí nghiệp, các khu công nghiệp

có ảnh hưởng gì đến cuộc sống ở khu dân cư

12 Bài 14: Giao thông vận tải

Gợi ý cho học sinh nhận xét về thực trạng cácphương tiện tham gia giao thông trên cácđường phố hiện nay

Ảnh hưởng của tiếng ồn, khói bụi do cácphương tiện tham gia giao thông gây ra

Làm thế nào để hạn chế tác hại về môi trường

do các phương tiện giao thông gây ra và bảo vệsức khỏe con người

13 Bài 15: Thương mại và du

lịch

Cung cấp cho học sinh 1 số các số liệu chứng

tỏ sự phát triển vượt bậc của Những vấn đề vềmôi trường nảy sinh do sự phát của hoạt động

du lịch và thương mại

Liên hệ, tìm ra những phương pháp cần thựchiện để bảo vệ môi trường

14 Bài 32-33: Địa lý địa

Những vấn đề cần quan tâm về môi trường hiệntại của quận và phường trong những nămgần đây

Trách nhiệm và vai trò của mỗi cá nhân với

việc bảo vệ môi trường của thành phố, quận vàphường nơi mình ở.

Việc định vị cụ thể chương trình, bộ môn và kết hợp kiến thức về môi trường

và bảo vệ môi trường của địa phương vào chương trình là cách làm đúng và đã đemlại hiệu quả khả quan trong thời gian qua Điều này có tác dụng không nhỏ trongviệc giáo dục môi trường cho học sinh tiểu học

V Chỉ đạo giáo dục môi trường cho học sinh thông qua các hoạt động ngoại khóa

Một trong những biện pháp hiệu quả nhất trong việc giáo dục bảo vệ môitrường là tổ chức cho các em học sinh trải nghiệm thực tế thông qua hoạt độngngoại khóa Bởi vì các vấn đề về môi trường diễn ra chung quanh học sinh hết sức

đa dạng và sinh động Bản thân các cơ hội giáo dục môi trường trong chương trìnhgiảng dạy chưa đầy đủ phong phú Hơn nữa, không thể tách rời giáo dục môitrường ra khỏi cuộc sống thực đang đụng chạm từng giờ, từng phút đến quá trìnhphát triển của học sinh Ngoài ra, dựa vào tâm lí học sinh khi được ra ngoài thiênnhiên các em sẽ được kích thích tính hiếu kỳ, thích trải nghiệm, khám phá, kiếnthức các em thu được sẽ nhanh và bền vững

Trong khuynh hướng đổi mới giáo dục hiện nay, giữa nhà trường và xã hộidần dần bị xóa nhòa để có thể giúp học sinh phát triển thật sự toàn diện về thể lực,trí lực, đạo đức và nhân cách văn hóa nói chung Học sinh cũng cần phải có được

cơ hội thực tiễn để thực hành trách nhiệm công dân chuẩn bị cho một đời sốngtrưởng thành sau này; việc tích lũy kinh nghiệm sống là một yếu tố quan trọngtrong giáo dục

Ngoài ra, sự thay đổi thái độ, hành vi và thước đo giá trị môi trường tronghọc sinh chỉ hình thành và diễn ra trong bối cảnh có thực Sự lạm dụng việc dàndựng các “tình huống sư phạm” để dẫn đến những kết quả ngược lại Vì vậy cầntăng cường tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp với các hình thức có tính giáodục môi trường như: dạy học ngoài thiên nhiên; tham quan, dã ngoại

Việc giáo dục bảo vệ môi trường thông qua các môn ở tiểu học có thể tổchức theo hai hình thức đó là: tổ chức dạy học trong lớp và ngoài thiên nhiên Đểgiờ học mang tính thực tiễn và đạt hiệu quả cao, chúng tôi đã tổ chức cho học sinhthực hiện điều tra, khám phá ngoài giờ học thông qua sách, báo, trên các phươngtiện thông tin đại chúng hoặc quan sát trực tiếp tại nơi các em sinh sống các vấn đề

về môi trường,để hỗ trợ cho giờ học ở trên lớp được tích cực và hiệu quả