BÀI GIẢNG điện tử KINH tế CHÍNH TRỊ nền sản XUẤT xã hội, tái sản XUẤT xã hội, TĂNG TRƯỞNG KINH tế, PHÁT TRIỂN KINH tế

Trang bị cho người học những kiến thức cơ bản về nền sản xuất xã hội, tái sản xuất, tăng trưởng và phát triển kinh tế.+ Rút ra ý nghĩa phương pháp luận của việc nghiên cứu vấn đề này trong phân tích thực trạng kinh tế ở nước ta hiện nay. Yêu cầu:Nắm chắc lý luận về nền sản xuất xã hội và tái sản xuất xã hội cũng như tăng trưởng kinh tế và phát triển kinh tế làm cơ sở nghiên cứu từng bài học tiếp theo. Trong quá trình nghiên cứu phải có tài liệu, tập trung cao độ, nghe kết hợp ghi những nội dung chính để làm cơ sở nghiên cứu

NỀN SẢN XUẤT XÃ HỘI VÀ TÁI SẢN XUẤT XÃ HỘI, TĂNG

TRƯỞNG KINH TẾ, PHÁT TRIỂN KINH TẾ 1.Mục đích, yêu cầu:

Trong quá trình nghiên cứu phải có tài liệu, tập trung cao độ, nghe kết hợp ghi những nội dung chính để làm cơ sở nghiên cứu

2 Thời gian: 4 tiết

CHUYÊN ĐỀ

3 Nội dung, Phương pháp:

Nội dung gồm: 2 phần lớn, trọng tâm phần I, trọng điểm phần 2

của phần I

Phương pháp: Thuyết trình kết hợp đàm thoại nêu vấn đề thảo

luận nhóm là chính

4 Vật chất, tài liệu:

Giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin Nxb CTQG năm 2006 –

2008 dùng cho đối tượng không chuyên về kinh tế – quản trị kinh doanh Tập giáo trình tài liệu Khoa Lí luận Mác Lênin biên soạn 2008

Tham khảo thêm: Giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin Nxb CTQG năm 2006 – 2008 dùng cho chuyên về kinh tế – quản trị kinh doanh

I Sản xuất xã hội, tái sản xuất xã hội

1 Sản xuất xã hội

Lao động sản xuất có vai trò như thế nào đối con người và xã hội loài người; các yếu tố hợp thành của lao động sản xuất? Phương thức sản xuất là gì? PTSX bao gồm những mặt nào

cụ thể từng mặt?

Yêu cầu làm rõ:

- Vai trò lao động sản xuất đối con người và xã hội loài người

- Để lao động tạo ra của cải vất chất cần những yếu tố nào

- PTSX là gì? Những yếu tố nào hợp thành PTSX, làm rõ từng

yếu tố cụ thể, mối quan hệ của chúng

tự nhiên nhằm tạo ra các sản phẩm để thoả mãn nhu cầu của mình

Lao động sản xuất ra của cải vật chất là điều kiện đầu tiên,

cơ bản nhất để con người, xã hội loài người tồn tại và phát triển Mác từng nói rằng: chính nhờ lao động sản xuất vật chất và ngôn ngữ làm cho con người và xã hội loài người phát triển

Lao động sản xuất vật chất, một mặt tạo ra các sản phẩm

để thoả mãn những nhu cầu con người; mặt khác, chính quá trình sản xuất vật chất làm cho nhu cầu của con người tăng lên, do đó nó tạo thêm những động lực mới thúc đẩy sản xuất vật chất không ngừng phát triển

Sức lao động: Là toàn bộ những năng lực thể chất và tinh

thần tồn tại trong một con người đang sống và được người

đó đem ra sử dụng mỗi khi sản xuất ra một sản phẩm nào đó

Đối tượng lao động: Là tất cả nhưng gì mà lao động của

con người hướng tới và tác động vào nhằm biến đổi nó cho phù hợp với nhu cầu của con người.

Tư liệu lao động: Là một vật hay một tổ hợp vật có khả

năng truyền dẫn sức lao động của con người đến đối tượng lao động để biến các đối tượng đó thành sản phẩm mới phù hợp với nhu cầu của con người Tư liệu lao động bao gồm công cụ lao động và cơ sở vật chất, kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội Sự phát triển của hệ thống các công

cụ lao động là một trong những tiêu chí để phân biệt các thời đại kinh tế khác nhau

KẾT LuẬN Phương thức sản xuất

là cách thức sản xuất ra của cải vật chất của xã hội nhất định

TLSX

(TLLĐ+

ĐTLĐ)

Người lao động (thể và trí lực)

QH

sở hữu

về TLSX

QH về

tổ chức, quản lý

QH về phân phối

Tại sao nói trong PTSX, LLSX là yếu tố cách mạng, QHSX luôn mang tính bảo thủ trì trệ?

2 Tái sản xuất xã hội

a Tái sản xuất và các loại hình tái sản xuất

TSX giản đơn là quá trình

TSX được lặp lại với qui

mô sản xuất như cũ

Các loại hình tái sản

xuất

Căn cứ theo phạm vi có TSX cá biệt và TSX xã hội

Căn cứ theo qui mô có TSX giản đơn và TSX mở rộng

TSX mở rộng là quá trình sản xuất được lặp lại với qui mô lớn hơn trước, TSX mở rộng là đặc trưng của nền sản xuất lớn

Chiều rộng Chiều sâu

b.Các khâu của quá trình tái sản xuất và mối quan hệ của nó

hệ

Sản xuất là điểm khởi đầu

và giữ vai trò quyết định với các khâu khác

Tiêu dùng là mục đích của sản xuất và là điểm kết thúc

Còn phân phối, trao đổi là khâu trung gian nối liền sản xuất với tiêu dùng

SẢN XuẤT TRAO ĐỔI

c Nội dung chủ yếu của TSXXH

TLTD

- TSX của cải vật chất

Thước đo

GDP

GNP

Phân biệt GDP và GNP?

Tại sao nói GDP và GNP là thước đo hoàn thiện hơn về

trình độ phát triển kinh tế-xã hội?

Về chất lượng

Tốc độ tăng dân số và LĐ Thay đổi kỹ thuật,công nghệ, Năng lực tích luỹ vốn

Mục đích của nền SXXH Chế độ phân phối SP

Do yêu cầu của CMKHCN Chính sách GDĐT

Các nhân

tố tác động

-TSX

ra

QHSX

Phát triển củng cố, hoàn thiện

QHSH về TLSX

QH tổ chức quản lý sản xuất

QH phân phối sản xuất

LLSX

phù hợp

tác động

Trong ba mặt của QHSX mặt nào giữ vai trò quyết định nhất?

- Cho mỗi quốc gia

Phát triển bền vững

Nội dung của phát triển bền vững bao gồm những yếu tố

cơ bản nào?

Mục đích

28,70% Bảo vệ môi trường nông nghiệp và nông thôn

20,30% Quản lý môi trường công nghiệp và đô thị

19,70% Tăng cường năng lực

quản lý nhà nước về môi trường 13,00% Môi trường và sức khoẻ 7,10% Tuyên truyền nâng cao

nhận thức về môi trường

11,20% Phối hợp đa ngành trong công tác bảo vệ môi trường

Cơ cấu tỷ lệ đầu tư của 6 chương

trình trong chiến lược bảo vệ môi

trường ở nước ta đến năm 2015

Đời sống của XH được cải thiện

Tại sao nói kết hợp hài hoà giữa hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội là đặc trưng của định hướng XHCN? Cho ví dụ minh hoạ?

Đời sống của XH được cải thiện

Tại sao nói kết hợp hài hoà giữa hiệu quả kinh tế và hiệu quả

xã hội là đặc trưng của định hướng XHCN? Cho ví dụ minh hoạ?

II Tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế và tiến

bộ xã hội

1.Tăng trưởng kinh tế

- Tăng trưởng kinh tế là gì:

Là sự gia tăng của tổng sản phẩm quốc dân (GNP)hoặc tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong một thời gian nhất định

( thường tính trong 1 năm).

Xuất khẩu là động lực để kinh tế Việt nam tăng trưởng

Cách tính tỷ lệ tăng trưởng kinh tế

GNP1 - GNP0

GNP0

x100%

GDP1 - GDP0 GDP0

- Vai trò của tăng trưởng kinh tế

Vai trò

Là tiền đề vật chất giảm đói nghèo

Tăng thu nhập, nâng cao đời sốngTạo việc làm, giảm thất nghiệp

Củng cố chế độ chính trị, trật tự xã hội

Khắc phục sự tụt hậu về kinh tế, kỹ thuật

GDP bình quân trên đầu người ở Việt Nam

- Những yếu tố ảnh hưởng đến tăng trưởng kinh

tế

Nhân tố

Thu hút các nguồn vốn Hiệu quả sự dụng

Vốn

Thể lực, trí lực

Tính hợp tác lao động

Nhân lực

Trình độ KHCN hiện đại Quản lý và sử dụng KHCN hiệu quả

KHCN

Tiến bộ, hợp lý

Cơ cấu kinh tế

Ổn định, tiến bộ Thể chế

chính trị

ĐẠI HỘI XI CỦA TA CHỈ RÕ: “Phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường và phải thực ngay trong từng bước phát triển cụ thể.”

- Cỏc yếu tố ảnh hưởng đến sự phỏt triển kinh tế

Lực lượng sản xuất

Quan hệ Sản xuất

Kiến trúc Thượng tầng

•Xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật

3 MỐI QUAN HỆ GiỮA TĂNG TRƯỞNG, PHÁT TRIỂN VỚI TiẾN BỘ XÃ HỘI

a Tiến bộ

xã hội là

gì:

Theo quan điểm Mác xít tiến bộ

xã hội là sự chuyển động liên tục của xã hội theo hướng đi lên, là

sự thay thế nhau của chế độ này bằng chế độ xã hội mới cao hơn, hoàn thiện hơn và cuối cùng loài người vươn tới một xã hội hoàn hảo, tốt đẹp nhất, xã hội cộng sản chủ nghĩa Tiến bộ xã hội là một qui luật khách quan của lịch

sử

Tại sao tiến bộ xã hội là một quy luật khách quan lịch sử?

- Phát triển lực lượng sản xuất

- Hoàn thiện quan hệ sản xuất

Về chính trị xã hội

- Chế độ chính trị tiến bộ

- Xã hội dõn chủ công bằng

Về văn hóa

- Đời sống văn hóa

- Tinh thần nâng cao

Vấn đề đặt ra nước ta tiến bộ xó hội được thể hiện ở những mặt nào?

b Mối quan hệ tăng trưởng, phát triển kinh tế với tiến bộ xã hội

Tiến bộ xã hội là kết quả của sự phát triển kinh tế

và mọi sự phát triển được coi là tiến bộ trước hết phải là sự phát triển thúc đẩy sự tiến bộ xã hội

Tiến bộ xã hội xác định rõ các nhu cầu xã hội, nhu cầu đời sống cần phải đáp ứng Những nhu cầu đó

là động lực thúc đẩy phát triển kinh tế Đến lượt nó phát triển kinh tế lại tạo ra những nhu cầu mới thúc đẩy sự tiến bộ xã hội

Quan hệ giữa phát triển kinh tế và tiến bộ xã hội về thực chất

là mối quan hệ giữa phát triển LLSX với sự phát triển của QHSX và của kiến trúc thượng tầng, tức là sự phát triển của hình thái kinh tế xã hội

Muốn phát triển kinh tế phải trên cơ sở tăng trưởng phải chú ý tính bền vững và sự hài hòa giữa LLSX- QHSX- KTTT

Đảm bảo giữa tăng trưởng kinh tế phát triển kinh

tế công bằng xã hội ngay trong từng bước phát triển

Đảm bảo tăng trưởng kinh tế theo chiều sâu, trên

cơ sở phát huy lợi thế so sánh của nền kinh tế đất nước

Việt Nam muốn tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế và tiến

bộ xã hội cần phải làm gì?

Muốn tăng trưởng phải đảm được các yếu tố cơ bản: vốn, con người, khoa học kỹ thuật, cơ sở hạ tầng, chế độ chính trị xã hội

5 Vấn đề nghiên cứu:

1 Nền sản xuất xã hội và vai trò của nó?

2 Các mặt của nền sản xuất xã hội?

3 Các khâu của tái sản xuất xã hội?

4 Nội dung của tái sản xuất xã hội?

5 Phân tích tăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế, mối quan hệ của chúng?

6 Vận dụng vấn đề nghiên cứu vào xem xét đánh giá nền kinh tế

xã hội ở nước ta hiện nay?

Đọc và bút ký vào vở bài sản xuất hàng hóa và các quy luật kinh tế của nền sản xuất hàng hóa

6 Rút kinh nghiệm học tập