BÀI GIẢNG điện tử KINH tế CHÍNH TRỊ KINH tế NÔNG TRONG THỜI kỳ QUÁ độ lên CHỦ NGHĨA xã hội

Mục đích: Giúp người học nắm được kinh tế nông thôn và vai trò của kinh tế nông thôn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Sự phát triển của kinh tế nông thôn trong thời kỳ quá độ lên CNXH.Yêu cầu: Người học tích cực nghiên cứu, ghi chép, thảo luận

I.MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU:

Mục đích: Giúp người học nắm được kinh tế nông thôn và

vai trò của kinh tế nông thôn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội Sự phát triển của kinh tế nông thôn trong thời kỳ quá độ lên CNXH.

Yêu cầu: Người học tích cực nghiên cứu, ghi chép, thảo

luận

2 Thời gian: 2 tiết

3 Vật chất đảm bảo: sách giáo khoa KTCT cho các

đối tượng cao đẳng và đại học không chuyên kinh tế của bộ giáo dục đào tạo ấn hành năm 2008 về trước.

Tham khảo: Tìm đọc VK XI; XII Bộ tiêu chí xây dựng nông thôn mới của chính phủ năm 2010.

4 Nội dung, phương pháp:

Khái quát chung

3 Ngăn chạn sự xung đột lợi ích trong nội bộ nông thôn, giữa nông thôn và thành thị

1.CNH,HĐH nông nghiệp, nông thôn

I- NÔNG THÔN VÀ VAI TRÒ CỦA NÓ TRONG THỜI KỲ QUÁ

ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở NƯỚC TA.

Nông nghiệp theo nghĩa

hẹp là ngành sản xuất ra của cải

vật chất mà con người phải dựa

vào quy luật sinh trưởng của cây

trồng, vật nuôi để tạo ra sản

phẩm như lương thực thực

phẩm để thoả mãn các nhu cầu

của mình

1 KINH TẾ NÔNG THÔN

Nông nghiệp theo nghĩa rộng còn

bao gồm cả lâm nghiệp, ngư nghiệp

Nông thôn là khái niệm dùng để

chỉ phần lãnh thổ của một nước hay của một đơn vị hành chính mà ở đó sản xuất nông nghiệp chiếm tỷ trọng lớn, dân cư chủ yếu làm nông nghiệp

trong toµn bé nÒn KTQD

1 KINH TẾ NÔNG THÔN

M¸y gÆt ë n«ng tr êng s«ng hËu

sẽ góp phần thực hiện có hiệu quả quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại chỗ

Sự phát triển của kinh tế nông thôn

sẽ góp phần to lớn trong việc bảo vệ và

sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên

và bảo vệ môi trường sinh thái

Sự phát triển của kinh tế nông thôn

sẽ tạo cơ sở vật chất cho sự phát triển văn hóa ở nông thôn

Sự phát triển của kinh tế nông thôn

sẽ góp phần quyết định sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở nông thôn nói riêng và đất nước nói chung

Sự phát triển của kinh tế nông thôn sẽ góp phần tạo ra những tiền đề quan trọng không thể thiếu bảo đảm thắng lợi cho tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước

Phát triển kinh tế nông thôn trước hết là phát triển kinh tế nông nghiệp một cách mạnh mẽ và ổn định, tạo cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân, nhất là cho công nghiệp một cơ sở vững chắc về nhiều phương diện, trước hết là lương thực, thực phẩm, nguyên liệu, vốn và thị trường

Dù cho nền kinh tế nước ta sau này phát triển đến đâu và tỷ lệ lao động làm nông nghiệp giảm xuống do năng suất lao động trong nông nghiệp tăng lên thế nào thì nông nghiệp bao giờ cũng vẫn đóng một vai trò quan trọng vì nó tạo ra lương thực, thực phẩm thoả mãn nhu cầu hàng đầu của con người là nhu cầu ăn Các ngành công nghiệp nhẹ như chế biến lương thực, thực phẩm, công nghiệp dệt, giấy, đường phải dựa vào nguồn nguyên liệu chủ yếu từ nông nghiệp Với việc phát triển đồng bộ các ngành nghề, dịch vụ ở nông thôn, kinh tế nông thôn sẽ tạo ra một khối lượng sản phẩm với giá trị ngày càng tăng và điều đó góp phần giải quyết vấn đề vốn để công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Đồng thời nông nghiệp, nông thôn là thị trường quan trọng của các ngành công nghiệp và dịch vụ

Sự phát triển của kinh tế nông thôn sẽ góp phần thực hiện có hiệu quả quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa tại chỗ

Phát triển kinh tế nông thôn sẽ làm cho các hoạt động ở nông thôn trở nên sôi động hơn Cơ cấu kinh tế, phân công lao động chuyển dịch đúng hướng có hiệu quả Công nghiệp gắn bó chặt chẽ với nông nghiệp tại chỗ Vấn đề đô thị hoá sẽ được giải quyết theo phương thức đô thị hoá tại chỗ Vấn đề việc làm cho người lao động sẽ được gia tăng ngày càng nhiều

trên địa bàn tại chỗ Trên cơ sở đó, tăng thu nhập, cải thiện từng bước đời sống vật chất và tinh thần của mọi tầng lớp dân cư; giảm sức ép của sự chênh lệch kinh tế và đời sống giữa thành thị và nông thôn, giữa vùng phát triển và vùng kém phát triển

Sự phát triển của kinh tế nông thôn sẽ góp phần to lớn trong việc bảo vệ và

sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường sinh thái

Nông thôn nước ta bao gồm những khu vực rộng lớn ở đây, các tài nguyên của đất nước chiếm tuyệt đại bộ phận như: đất đai, khoáng sản, động thực vật, rừng biển, nguồn nước Phát triển kinh tế nông thôn cho phép khai thác và sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên thiên nhiên, đồng thời bảo vệ chúng trong quá trình sử dụng

Sự phát triển của kinh tế nông thôn sẽ tạo cơ sở vật chất cho sự phát triển văn hóa ở nông thôn

Nông thôn nước ta vốn là vùng kinh tế, văn hóa lạc hậu, sản xuất và sinh hoạt phân tán, nhiều hủ tục Mặt khác, nông thôn là nơi có truyền thống văn hóa cộng đồng còn sâu đậm Phát triển kinh tế nông thôn sẽ tạo điều kiện để vừa giữ gìn, bảo tồn và phát huy truyền thống văn hóa xã hội tốt đẹp, bài trừ văn hóa lạc hậu cũ, vừa tổ chức tốt đời sống văn hóa và tinh thần ở nông thôn

Sự phát triển của kinh tế nông thôn sẽ góp phần quyết định sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở nông thôn nói riêng và đất nước nói chung

Phát triển kinh tế nông thôn là cơ sở ổn định kinh tế, chính trị, xã hội của đất nước

Phát triển kinh tế nông thôn gắn liền với phát triển xã hội, văn hóa,

chính trị và kiến trúc thượng tầng theo định hướng xã hội chủ nghĩa Một nông thôn có kinh tế và văn hóa phát triển, đời sống ấm no, đầy đủ về vật chất, yên vui về tinh thần sẽ là một nhân tố quyết định củng cố vững chắc trận địa lòng dân, thắt chặt mối liên minh công - nông, bảo đảm cho nhân dân ta có đủ sức mạnh, đánh bại mọi âm mưu và thủ đoạn của mọi kẻ thù, dưới bất cứ hình thức nào Đó cũng là cơ sở thắng lợi của việc giữ vững

và bảo vệ độc lập dân tộc, chủ quyền lợi ích quốc gia và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội trên đất nước ta

Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định số 491/QĐ-TTg, ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới bao gồm 19 tiêu chí và được chia thành các nhóm cụ thể: Quy hoạch và thực hiện quy hoạch, giao thông, thủy lợi, điện, trường học, cơ sở vật chất văn hóa, chợ nông thôn, bưu điện, chức chính trị xã hội vững mạnh và an ninh, trật tự xã hội Mỗi tiêu chí đều được quy định mức chỉ tiêu cụ thể đối với từng xã để được công nhận đạt xã nông thôn mới Cụ thể, về tiêu chí giao thông, )

II.Ph¸t triÓn kinh tÕ n«ng th«n trong TKQ§ lªn CNXH ë n íc ta

vµ quèc tÕ nh»m n©ng cao NSL§XH trong NN, NT; x©y dùng QHSX phï hîp, x©y dùng n«ng th«n míi giµu cã, d©n chñ, c«ng b»ng, v¨n minh vµ XHCN

b Tính tất yếu khách quan của CNH, HĐH

nông nghiệp, nông thôn

CNH, HĐH NN, NT là tất yếu khách quan

Để

XD cơ cấu CN-NN-DV theo h ớng tiên tiến và hiện đại

KT-XH (việc làm, thu nhập, dân trí );

đô thị hoá

Làm thay đổi thực trang lạc hậu và kém phát triển của kinh tế

nông nghiệp nông thôn

điểm

Là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của CNH, HĐH đất

n ớc Phát triển CN và DV phải gắn bó chặt chẽ, phục

vụ có hiệu quả cho CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn.

Ưu tiên PT LLSX, phát huy nguồn lực con ng ời, ứng dụng thành tựu KH - CN, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo

h ớng phát huy lợi thế của từng vùng Dựa vào nội lực là chính, tranh thủ tối đa nguồn lực từ bên ngoài, phát huy tiềm năng của các TPKT, KTNN

giữ vai trò chủ đạo, cùng với KTTT ngày càng trở thành nên tảng vững chắc

Kết hợp chặt chẽ các vấn đề KT - XH nhằm giải quyết việc làm, xoá đói giảm nghèo, nâng cao đời sống cật chất và văn hoá của

ng ời dân nông thôn Kết hợp chặt chẽ CNH, HĐH NN, NT với xây dựng tiềm lực và thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân

c Quan điểm, mục tiêu và b ớc đi của CNH, HĐH nông

nghiệp, nông thôn:

Mục tiêu Tổng quát

Xây dựng một nền nông nghiệp SX hàng hoá lớn, hiệu quả và bền vững; có năng suất, chất l ợng và sức cạnh tranh cao trên cơ sở ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ tiên tiến, đáp ứng nhu cầu trong n ớc và xuất khẩu; xây dựng nông thôn ngày càng giàu đẹp, dân chủ, công bằng, văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lí, QHSX

phù hợp, kết cấu hạ tầng KT-XH phát triển ngày càng hiên đại

Đến năm 2015 tập trung mọi nguồn lực

để thực hiện một b ớc cơ bản mục tiêu tổng quát

đáp ứng nhu cầu trong

n ớc và xuất khẩu

d Néi dung c¬ b¶n cña CNH, H§H n«ng nghiÖp, n«ng

th«n:

CNH, H§H n«ng nghiÖp

CNH, H§H n«ng th«n

ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng nghiÖp theo h íng SXHH lín, g¾n víi CN chÕ biÕn vµ thÞ tr êng

Thùc hiÖn c¬ khÝ ho¸, ®iÖn khÝ ho¸, thuû lîi hoa

øng dông c¸c thµnh tùu khoa häc, CN, tr íc hÕt lµ

CN sinh häc nh»m n©ng cao n¨ng suÊt chÊt l îng, hiÖu qu¶, søc c¹nh tranh cña n«ng s¶n hµng ho¸ trªn thÞ tr êng

ChuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ n«ng th«n theo h íng t¨ng nhanh tØ träng gi¸ trÞSP vµ L§ c¸c ngµnh CN vµ DV; gi¶m dÇn tØ träng SP vµ L§ n«ng nghiÖp

X©y dùng kÕt cÊu h¹ tÇng KT-XH, quy ho¹ch ph¸t triÓn n«ng th«n, b¶o vÖ m«i tr êng sinh th¸i

Tæ chøc l¹i s¶n xuÊt vµ x©y dùng QHSX phï hîp

có hiệu quả các ch ơng trình bảo vệ và PT rừng

Đẩy mạnh nghiện cứu và chuyển giao khoa học công nghệ nhất là giống và

kĩ thuật SX

Đẩy mạnh phát triển CN và DV ở nông thôn, nhất là những ngành nghề sử dụng nhiều LĐ; phát trỉen mạnh công nghệ bảo quản, chế biến, nâng cao giá trị cho các loại SP xuất khẩu chủ lực

Tăng c ờng đầu t ngân sách Nhà n ớc và đa dạng hoá các nguồn vốn

để phát triển mạnh kết cấu hạ tầng nông thôn; cơ giới hoá, HĐH nông thôn

Chú trọng đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho nông dân và LĐ ở nông thôn

Thực hiện CT xây dựng NT mới nhằm xây dựng các làng, xã,ấp, bản có cuộc sống ấm no, DC, văn minh, sạch đẹp, gắn với việc hình thành các khu dân c ĐTH

2 phát triển kinh tế hàng hoá ở nông thôn với cơ

cấu kinh tế nhiều thành phần

n ớc)

Nông thôn mới

định

h ớng XHCN (văn minh

và hiện

đại)

Vai trò của cơ cấu kinh tế nhiều thành phần đối với việc phát triển nông thôn mới theo định h ớng XHCN?

Phát triển KT nông thôn

NSLĐ trong nông- lâm

ng nghiệp tăng

CN và DV gia tăng (chất + l ợng)

tỉ lệ dân c trong NN )

Tại sao PTKT nông thôn thúc đẩy đô thị hoá, PCLĐ tại chỗ, tạo việc làm và tăng thu nhập cho ng ời LĐ?

Vai trũ cơ sở của kinh tế NNNT đối với sự phỏt triển của

cụng nghiệp như thế nào?

N«ng d©n lµ tÇng líp c¬ b¶n cña

XH N¨m 2004, 75% d©n sè sèng ë n«ng th«n vµ 67% L§ trong n«ng nghiÖp; 2011 con 70% v < 50 % à < 50 %

Vì sao CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là nội dung chủ yếu của quá trình CNH, HĐH đất n ớc?

Vì sao phát triển kinh tế nông nghiệp, nông thôn là

giải pháp quan trọng xây dựng cơ cấu kinh tế theo

h ớng tiên tiến, hiện đại ở n ớc ta?

Tạo chuyển dịch về cơ cấu

kinh tế theo h ớng tiên tiến,

hiện đại: Từ NN-CN-DV

sang CN-NN-DV

Thúc đẩy sự phân công lao động XH phát triển theo h ớng CNH, HĐH

Kinh tế nông nghiệp, nông thôn yếu kém gây trở ngại cho CNH, HĐH ở Việt Nam ?

• Năm 2000, tỉ lệ xã có điện : 90%; có tr ờng tiểu học : 98%;

có đ ờng ô tô đến trung tâm : 96%; có trạm y tế : 98%.

• Hệ thống Điện - Đ ờng - Tr ờng - Trạm mỏng, lạc hậu

• Kỹ thuật SX lạc hậu (30% diện tích đất nông nghiệp đ ợc cơ giới hoá )

• GDP/ng ời thấp ( năm 2002 là 200 USD/ ng ời)

• Nông thôn có 2,25 triệu hộ nghèo (90% cả n ớc)

• CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn khắc phục yếu kém, thúc đẩy CNH, HĐH nông thôn Việt Nam

Các vấn đề KT - XH bức xúc ở nông

thôn hiện nay cần phải giải quyết

 Thiếu việc làm nghiêm trọng (2004 sử dụng 79,4% thời gian lao động)

 Khai thác, sử dụng các nguồn lực ch a hợp lý (rừng,

đất, khoáng sản )

 Đô thị hoá tại chỗ chậm, chênh lệch đáng kể giữa nông thôn và thành thị ở nhiều mặt.

 CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn là giải pháp cho các vấn đề trên.

Phá độc canh, đa dạng hoá

sản xuất

Giảm tỷ trọng ngành trồng trọt, tăng tỷ trọng chăn nuôi

và nuôi trồng thuỷ hải sản Giảm tỷ trọng NN, tăng CN, DV

Phá tự cấp, tự túc chuyển sang kinh tế hàng hoá, phát triển vùng chuyên canh

Gắn với phân công lao động quốc tế

Quá trình chuyển dịch cơ cấu ngành kinh tế nông

thôn có vai trò nh thế nào đối với việc phát triển

KTTT định h ớng XHCN ?

-Các TPKT có lợi ích khác nhau

- Do tác động của cơ chế thị tr ờng

-Sự khác biệt về kinh tế giữa nông thôn và đô thị

- Phân hoá giàu nghèo -Phân hoá cơ cấu giai cấp

Xung đột lợi ích

kinh tế

Sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của nhà n ớc

5 Giao nhiệm vụ cho học viên:

1 Kinh tế nông thôn là gì? Vai trò của kinh tế nông thôn trong thời

kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam như thế nào?

2 Trình bày công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông

thôn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam?

3 Phân tích nội dung phát triển kinh tế hàng hoá ở nông thôn với

cơ cấu kinh tế nhiều thành phần?

4 Tính khách quan kinh tế nhiều thành phần trong TKQĐ lên

CNXH ở Việt nam hiện nay?

6 Rút kinh nghiệm: