BÀI GIẢNG điện tử KINH tế CHÍNH TRỊ CÔNG NGHIỆP hóa, HIỆN đại hóa TRONG THỜI kỳ QUÁ độ lên CHỦ NGHĨA xã hội ở VIỆT NAM

Giới thiệu cho người học nắm được những vấn đề cơ bản về CNH, HĐH trong thời kỳ quá độ lên CNXH. Nắm chắc mục tiêu, quan điểm, nội dung, tiền đề điều kiện tiến hành CNH, HĐH nền kinh tế đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam hiện nay.

CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ TRONG THỜI KỲ QUÁ ĐỘ

LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở

VIỆT NAM

1 Mục đích, yêu cầu:

Giới thiệu cho người học nắm được những vấn đề cơ bản

về CNH, HĐH trong thời kỳ quá độ lên CNXH Nắm chắc mục tiêu, quan điểm, nội dung, tiền đề điều kiện tiến hành CNH, HĐH nền kinh tế đất nước trong thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam hiện nay

2 Thời gian: 4 tiết

4 Nội dung, phương pháp:

Nội dung: gồm 4 phần lớn; trọng tâm phần III

Phương pháp: thuyết trình kết hợp nêu vấn đề và dạy học

nhóm…

Đối người học: Nắm chắc vấn đề đặt ra, trao đổi thảo luận làm rõ vấn đề theo yêu cầu của giảng viên Ghi chép nội dung chủ yếu để làm cơ sở nghiên cứu học tập và vận dụng xem xét…

I CƠ SỞ VẬT CHẤT KỸ THUẬT CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VÀ

SỰ CẦN THIẾT PHẢI TIẾN HÀNH CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ Ở NƯỚC TA

1 Khái niệm cơ sở vật chất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội

ra của cải vật chất đáp ứng nhu cầu xã hội

C.Mác nói: “Những thời đại kinh tế khác nhau không phải ở chỗ người ta sản xuất ra cái gì, mà là người ta sản xuất bằng cách nào, với những tư liệu lao động nào”

có kế hoạch và thống trị trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân

Theo V.I.Lênin “Cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội chỉ có thể là một nền đại công nghiệp cơ khí, có khả năng cải tạo

cả nông nghiệp … một nền đại công nghiệp ở vào trình độ kỹ thuật hiện đại

và có khả năng cải tạo nông nghiệp, đó

là điện khí hoá cả nước”

2 Tính tất yếu khách quan của công nghiệp hoá, hiện đại hóa

Quan niệm Liên Xô trước đây:

“Công nghiệp hoá là xây dựng một nền đại công nghiệp cơ khí, có khả năng cải tạo cả nông nghiệp đó là sự phát triển công nghiệp nặng, trung tâm là ngành chế tạo máy”

Quan niệm của Đảng ta:

“Công nghiệp hóa, hiện đại hoá là quá trình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ và quản lý kinh

tế - xã hội từ sử dụng sức lao động thủ công

là chính sang sử dụng một cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phương pháp tiên tiến, hiện đại dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ KH-CN tạo ra năng suất lao động xã hội cao”

Tại sao ở Việt nam công nghiệp hoá phải

gắn liền với hiện đại hoá?

Do yêu cầu xoá bỏ tình trạng phát triển không

đều giữa các khu vực, các vùng trong cả nước về trình độ sản xuất, trình độ văn hoá và mức sống

…

Do yêu cầu của việc tăng cường củng cố an ninh quốc phòng, xây dựng nền kinh tế độc lập tự chủ, tham gia có hiệu quả vào phân công lao động và hợp tác kinh tế quốc tế

Mét sè h×nh ¶nh về ứng dụng những thành

tựu của CM KH-CN hiện đại

Ng êi m¸y Ashimo Honda biÓu diÔn ë ViÖt Nam

Dây chuyền lắp ráp ôtô ở Trung Quốc

Turbine phát điện chạy bằng năng lượng của thuỷ triều ở Anh (2003)

sản xuất điện từ năng lượng gió ở Đan Mạch

Vệ tinh viễn thông vinasat

Sản xuất vắc-xin phòng bại liệt.

Mạng điện thoại di động Chế tạo máy cơ khí chính xác

II Mục tiêu, quan điểm của CHN, HĐH ở VN hiện nay

1 Mục tiêu:

- Mục tiêu tổng quát

Xây dựng nước ta trở thành một nước công nghiệp có cơ sở vật chất - kỹ thuật hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, QHSX tiến

bộ phù hợp với trình độ phát triển của LLSX, đời sống vật chất

và tinh thần cao, quốc phòng an ninh vững chắc, dân giàu,

nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh

Sản xuất kết cấu thép

Dây chuyền lắp ráp ôtô Chu Lai- Trường Hải

GIAI ĐOẠN 2

có công nghiệp

hỗ trợ, nhưng vẫn dưới sự chỉ dẫn của nước ngoài

GIAI ĐOẠN 4

có đầy đủ năng lực đổi mới và thiết kế sản phẩm với vai trò

đi đầu toàn cầu

GIAI ĐOẠN 3

Làm chủ được quản lý

và công nghệ, có thể sản xuất được hàng hoá chất lượng cao

Việt Nam

Các nước Châu Phi

Thái Lan, Malaysia

Nội lực hoá kỹ năng và công nghệ

Nội lực hoá đổi mới

Nguồn Kenishi Ohno

Hàn Quốc, Đài Loan

Mỹ, Nhật, EU

Bẫy thu nhập trung bình

Tiêu chí của các giai đoạn phát triển CNH

(Theo H Chenery, Cố vấn của WB)

CNH (trình

độ phát triển trung bình)

Hoàn thiện

CNH (Nước

công nghiệp phát triển)

Tiêu chí nước công nghiệp

(Theo nhà xã hội học người Mỹ A Inkeles )

Chỉ tiêu cơ bản Chuẩn CNH

Phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trong nước (GDP) bình quân 7 - 8%/năm GDP bình quân đầu người đạt khoảng 3.000 USD.

Bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô Xây dựng cơ cấu kinh

tế công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ hiện đại, hiệu quả

Tỷ trọng các ngành công nghiệp và dịch vụ chiếm khoảng 85% trong GDP Giá trị sản phẩm công nghệ cao và sản phẩm ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 45% trong tổng GDP Giá trị sản phẩm công nghiệp chế tạo chiếm khoảng 40% trong tổng giá trị sản xuất công nghiệp Tỷ lệ lao động nông nghiệp khoảng 30-35% lao động xã hội

Yếu tố năng suất tổng hợp đóng góp vào tăng trưởng đạt khoảng 35%; giảm tiêu hao năng lượng tính trên GDP

2,5 - 3%/ năm Thực hành tiết kiệm trong sử dụng mọi nguồn lực.

Tỷ lệ đô thị hoá đạt trên 45% Số xã đạt tiêu chuẩn nông thôn mới khoảng 50%

Về văn hóa, xã hội: Xây dựng xã hội dân chủ,

kỷ cương, đồng thuận ,công bằng, văn minh HDI đạt nhóm trung bình cao của thế giới; tuổi thọ bình quân đạt 75 tuổi; thực hiện bảo hiểm y tế toàn dân; lao động qua đào tạo chiếm trên 70%, lao động qua đào tạo nghề chiếm 55% tổng lao động xã hội; tỷ lệ hộ nghèo giảm 1,5 - 2%/năm; Xoá nhà ở đơn sơ, tỷ lệ nhà ở kiên cố đạt 70%, bình quân 25 m2 sàn xây dựng/người.

Giáo dục và đào tạo, khoa học và công nghệ đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa Có một số lĩnh vực khoa học và công nghệ, giáo dục, y tế đạt trình độ tiên tiến,

hiện đại

Về môi trường: Đưa tỷ lệ che phủ rừng lên

45% Hầu hết dân cư thành thị và nông thôn được sử dụng nước sạch và hợp vệ sinh 100%

cơ sở sản xuất, kinh doanh mới áp dụng công nghệ sạch hoặc trang bị các thiết bị xử lý chất thải; trên 80% cơ sở sản xuất, kinh doanh hiện có đạt tiêu chuẩn môi trường Các đô thị loại 4 trở lên và tất cả các khu công nghiệp, khu chế xuất

có hệ thống xử lý nước thải tập trung 95% chất thải rắn thông thường, 85% chất thải nguy hại và 100% chất thải y tế được xử lý đạt tiêu chuẩn Cải thiện và phục hồi môi trường các khu vực bị ô nhiễm nặng Chủ động ứng phó có hiệu quả với biến đổi khí hậu, đặc biệt là nước biển dâng.

1000$ NhËt B¶n chØ cÇn b¸n 600 gam s¶n phÈm (0,6kg, 610-1kg).

1000$ Mü chØ cÇn b¸n 6gam s¶n phÈm (0,006kg, 610-3kg).

Hiệu quả sử dụng năng lượng

A Lượng năng lượng tiêu thụ trên 1000 USD trong GDP (tính tương đương khối lượng dầu mỏ (kg))

8090.e 0,045t (Th¸i) = 2745e 0,08t (ViÖt)

Bao giờ Việt Nam đuổi kịp Malaixia nếu những năm tới bình quân tăng tr ởng của Việt Nam 8%, Malaixia đạt 5,8%/năm

Bao giờ Việt Nam đuổi kịp Hàn Quốc nếu những năm tới bình quân tăng tr ởng của Việt Nam 8%, Hàn Quốc đạt 4,9%/năm

t = = 64,5 năm

2000 0,031

=

2 Quan điểm về CNH, HĐH ở nước ta

• CNH, HĐH đất nước theo định hướng XHCN gắn vớI phát triển kinh

tế tri thức, coi kinh tế tri thức là yêu tố quan trọng của nền kinh tế và CNH, HĐH

• Giữ vững độc lập tự chủ đi đôi với mở rộng hợp tác quốc tế Dựa vào nguồn lực trong nước là chính đi đôi vớI tranh thủ tối đa nguồn lực bên ngoài Xây dựng nền kinh tế mở, hội nhập với khu vực và thế

giới.

• CNH, HĐH là sự nghiệp của toàn dân, của mọi TPKT, trong đó kinh

tế Nhà nước là chủ đạo.

• Lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự

phát triển nhanh và bền vững, tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến bộ xã hội, bảo vệ môi trường

• KHCN là động lực của CNH, HĐH, kết hợp công nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại, tranh thủ đi nhanh vào hiện đại ở những

III Nội dung cơ bản của CNH, HĐH ở Việt Nam

Đổi mới công nghệ sản

xuất.

Chuyển đổi cơ cấu kinh

tế hợp lý, hiện đại và hiệu quả cao.

và đời sống

Xây dựng

cơ cấu kinh tế hợp lý

Phân công lại lao động

xã hội

Cơ cấu ngành

Cơ cấu vùng

Cơ cấu TPKT

1.Những nội dung cơ bản của CNH,HĐH ở nước ta

Thiết lập QHSX mới theo định hướng XHCN

Vừa phát huy hiệu quả nguồn

lực, vừa củng cố hoàn thiện

QHSX mới theo định hướng

XHCN

Như thế nào là một cơ cấu kinh tế hợp lý?

Phù hợp xu hướng tiến bộ của KH-CN trên thế giới

Cho phép khai thác tối đa mọi tiềm năng của đất nước

Thực hiện tốt sự phân công và hợp tác quốc tế (cơ cấu “mở”)

Nông nghiệp phải giảm dần về tỷ trọng, công nghiệp

và dịch vụ phải tăng dần về tỷ trọng

Trong quá trình CNH, HĐH, sự phân công LĐXH phải tuân thủ các quá trình có tính qui luật nào?

ưu thế so với lao động giản đơn trong tổng lao động xã hội

Tốc độ tăng LĐ trong các ngành sản xuất phivật chất (dịch vụ) tăng nhanh hơn

so với các ngành sản xuất vật chất

2.Những nội dung cụ thể của CNH, HĐH ở nước ta

trong những năm trước mắt

Phát triển nhanh hơn công nghiệp, xây dựng

và dịch vụ

Phát triển cơ sở hạ tầng của nền sản xuấtPhát triển quan hệ kinh tế quốc tế

IV NHỮNG ĐIỀU KIỆN, TIỀN ĐỀ CẦN THIẾT ĐỂ TIẾN HÀNH CÔNG NGHIỆP HOÁ, HIỆN ĐẠI HOÁ Ở NƯỚC TA

VẤN ĐỀ TRAO ĐỔI NHÓM:

1.Ở nước ta hiện nay muốn tiến hành thành công CNH, HĐH cần

có những yếu nào?

2.Từ vấn đề nghiên cứu của bài rút ra ý nghĩa đối với quốc phòng

an ninh hiện nay ở nước ta?

Nhóm 1,2,3,4 chuẩn bị nội dung 1 thời gian: 15 P; Nhóm 5,6,7,8 chuẩn bị nội dung 2 thời gian: 15P

Hướng dẫn nhóm làm việc: Các nhóm làm việc theo phân công

cụ thể như trên; Nội dung 1 cần chỉ rõ nội dung từng yếu tố Nội dung 2 rút ra dưới dạng phương pháp luận từ vấn đề nghiên cứu CNH, HĐH

IV Những điều kiện tiền đề để đẩy mạnh sự

nghiệp CNH, HĐH ở nước ta

XÂY DỰNG TIỀM LỰC KH-CN

XÂY DỰNG TIỀM LỰC KH-CN

MỞ RỘNG QUAN HỆ KTĐN

MỞ RỘNG QUAN HỆ KTĐN

SỰ LĐ CỦA ĐẢNG VÀ

SỰ QL CỦA NHÀ NƯỚC

SỰ LĐ CỦA ĐẢNG VÀ

SỰ QL CỦA NHÀ NƯỚC

TẠO VỐN

TẠO VỐN

1.ĐIỀU KIỆN TIỀN ĐỀ

1.ĐIỀU KIỆN TIỀN ĐỀ

ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC

ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC

Đầu tư tực tiếp FDI Đầu tư gián tiếp Các nguồn viện trợ

Đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp hoá,

hiện đại hoá.

- Coi trọng việc đầu t cho

giáo dục đào tạo trở thành

quốc sách hàng đầu.

- Qui hoạch, đào tạo bồi d

ỡng th ờng xuyên nguồn

nhân lực

- Bố trí, sử dụng hợp lý

nguồn nhân lực đã đ ợc

đào tạo.

Tại sao CNH, HĐH cú yờu cầu nguồn nhõn lực chất lượng cao?

Những biện phỏp chủ yếu để cú nguồn nhõn lực đú?

Cụng nhõn kỹ thuật dầu khớ

mỏ Bạch Hổ

Xây dựng tiềm lực khoa học, công nghệ theo

yêu cầu của CNH, HĐH

đào tạo và sử dụng cán

bộ chuyên gia, tăng c ờng cơ sở vật chất cho các ngành khoa học, có chính sách và cơ chế phù hợp cho khoa học kỹ thuật,

đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa

học và công nghệ

Mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại.

đại, xu h ớng quốc tế hoá, toàn cầu hoá đời sống kinh tế, tạo ra sự liên hệ và phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế

- Mở rộng quan hệ kinh tế trở thành tất yếu, tạo điều kiện

để các n ớc chậm phát triển (nh Việt Nam) tranh thủ vốn, công nghệ hiện đại , kinh nghiệm quản lý để đẩy mạng CNH, HĐH

- Để mở rộng quan hệ vùng, kinh tế đối ngoại Việt Nam

cần phải:

+ Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh của thời đại

+Phải giữ vững độc lập chủ quyền dân tộc xây dựng thành công CNXH ở n ớc ta

Đoàn đại biểu chính phủ

nước ta thăm Hoa Kỳ

Đoàn đại biểu Đảng và Chính Phủ nước ta thăm nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa.

Mở rộng KTĐN có vai trò như thế nào

đối với sự nghiệp CNH, HĐH ở nước ta?

Tăng c ờng sự l nh đạo của Đảng và sự quản lý ã

- Kinh tế mạnh là cơ sở để xây xựng quốc phòng an ninh

vũng mạnh…

- Xây dựng nghành công nghiệp lưỡng dụng vừa đáp nền

kinh tế hàng hóa, vừa sẵn sàng huy động đáp ứng cho chiến tranh khi cần thiết

- Đối với quân đội: để xây dựng quân đội nhân dân việt nam, chính quy tinh nhuệ và từng bước hiện đại phải xuất phát từ thực tiễn nền kinh tế đất nước

- CNH, HĐH nền kinh tế cũng chính là hiện đại hóa quân đội nhất là về vũ khí trang bị

- Hải quân là lực lượng bảo vệ biển đảo của tổ quốc, muốn xây dựng Hải quân hiện đại cần hiện đại cả vũ khí trang bị, cơ

sở hạ tầng và cả con người nhằm bảo đảm tác chiến dài

ngày trên biển, trong mọi điều kiên thời tiết…

2 ý nghĩa đối với quốc phòng – an

ninh:

5 Giao nhiệm vụ nghiên cứu:

1 Cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội là gì?

2 Mục tiêu, quan điểm CNH của Đảng ta?

3 Nội dung của CNH, HĐH nền kinh tế hiện nay?

4 Muốn tiến hành CNH, HĐH cần điều kiện tiền đề gì?

5 Ý nghĩa đối với quốc phòng an ninh?

6 Rút kinh nghiệm: