BÀI GIẢNG điện tử KINH tế CHÍNH TRỊ CHUYÊN đề lưu THÔNG tư bản CHỦ NGHĨA và sự PHÂN CHIA GIÁ TRỊ THẶNG dư của các NHÀ tư bản

Mục đích: của bài nhằm làm rõ sự vận động của tư bản qua 3 giai đoạn, làm ba chức năng rồi trở về hình thái ban đầu và mang giá trị lớn hơn… cũng thông qua nghiên cứu bài để người học thấy vai trò của từng loại tư bản cũng như chi phí sản xuất và lợi nhuận tư bản cạnh tranh tư bản. Thấy rõ bản chất bóc lột tinh vi nhằm che dấu bản chất của chúng…

LƯU THÔNG TƯ BẢN CHỦ

NGHĨA VÀ SỰ PHÂN CHIA GIÁ TRỊ THẶNG DƯ GiỮA CÁC NHÀ

TƯ BẢN CHUYÊN

ĐỀ

Mục đích, yêu cầu

- Mục đích: của bài nhằm làm rõ sự vận động của tư bản qua 3 giai đoạn, làm ba chức năng rồi trở về hình thái ban đầu và mang giá trị lớn hơn… cũng thông qua nghiên cứu bài để người học thấy vai trò của từng loại tư bản cũng như chi phí sản xuất và lợi nhuận tư bản cạnh tranh tư bản Thấy rõ bản chất bóc lột tinh

vi nhằm che dấu bản chất của chúng…

- Yêu cầu:

Trong quá trình nghiên cứu phải có tài liệu, tập trung cao

độ, nghe kết hợp ghi những nội dung chính để làm cơ sở nghiên cứu.Liên hệ vận dụng vào nền kinh tế hàng hóa ở nước ta trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội về tăng vòng quay đồng vốn,

về cách sử dụng vốn và khấu hao vốn hiệu quả…

Nội dung gồm: 2 phần lớn, trọng tâm phần I; trọng điểm phần 1

của phần I

Thời gian: 4 tiết ( 3 tiết lên lớp, 1 tiết tự nghiên cứu)

Phương pháp: Nêu vấn đề đàm thoại; tổ chức học nhóm kết hợp

thuyết trình là chính

Vật chất, tài liệu: Giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin Nxb

CTQG năm 2006 – 2008 dùng cho đối tượng không chuyên về kinh tế – quản trị kinh doanh; Tập giáo trình tài liệu Khoa Lí luận Mác Lênin biên soạn 2008

Tham khảo thêm: Giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin Nxb CTQG năm 2006 – 2008 dùng cho chuyên về kinh tế – quản trị kinh doanh; Giáo trình kinh tế chính trị Mác Lênin Nxb CTQG HCM năm 1999 phần 1

I TUẦN HOÀN VÀ CHU CHUYỂN CỦA TƯ BẢN

1 Tại sao tuần hoàn của tư bản là sự thống nhất của các quá trình?

2 Làm thế nào để tăng tốc độ chu chuyển của tư bản? Tốc

độ chu chuyển của tư bản ảnh hưởng như thế nào đến khối lượng giá trị thặng dư?

Yêu cầu làm rõ:

Tuần hoàn tư bản là gì; các giai đoạn; các hình thái tại sao nó lại thống nhất giữa chúng với nhau?Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứuChu chuyển tư bản là gì; thời gian chu chu chuyển; giống và khác nhau giữa tuàn hoàn và chu chuyển; cách tính số vòng chu chuyển ; tư bản cố định, tư bản lưu động; Ý nghĩa nghiên cứu?

I TUẦN HOÀN VÀ CHU CHUYỂN TƯ BẢN

TLSX

T - H … SX … H’ - T’ SLĐ

1 Tuần hoàn của tư bản

Tạo ra giá trị

và m

Thực hiện giá trị và m

Tuần hoàn TB là sự vận động của TB trải qua 3 giai đoạn,lần lượt

mang 3 hình thái, thực hiện 3 chức năng rồi trở về hình thái ban đầu

với giá trị không chỉ bảo tồn mà còn tăng lên.

- Để có giá trị lớn hơn thì tuần hoàn đó cùng vận động và không ách tắc tại 1 giai đoạn hay hình thái nào

- Ý nghĩa nghiên cứu:

+ Tuần hoàn nghiên cứu ở đây là tư bản công nghiệp (tư bản sản xuất)

+ Tư bản muốn tồn tại phát triển phải đồng thời tồn tại cả

ba hình thái của tư bản

+ Với sự phát triển của LLSX và phân công lao động phát triển, quá trình tuần hoàn đó dễ tách ra thành tư bản hoạt động độc lập (TB tiền tệ; TB Công nghiệp; TB thương nghiệp)

+ Nghiên cứu tuần hoàn thấy rõ mối liên kết tất yếu giữa sản xuất và lưu thông; lưu thông với sản xuất

+ Thấy được mối quan hệ giữa các nhà tư sản với công nhân lao động làm thuê

Thời gian chu chuyển

Thời gian sản xuất

Thời gian sản xuất

1.Làm thế nào để tăng tốc độ chu chuyển của tư bản?

2.Tốc độ chu chuyển của tư bản ảnh hưởng như thế nào đến khối lượng giá trị thặng dư?

Là số vòng (lần) chu chuyển của TB trong một năm

Tốc độ chu chuyển của tư bản

3.Tư bản cố định và tư bản lưu động

* Căn cứ vào phương thức chu chuyển giá trị của các yếu tố

SX vào sản phẩm mà người ta phân TBSX thành tư bản cố định

và tư bản lưu động

TBCĐ là một bộ phận của TBSX đồng thời là bộ phận chủ yếu của TBBB

(máy móc, thiết bị, nhà xưởng ) tham gia toàn bộ vào quá trình sản xuất, nhưng giá trị của nó không chuyển hết một lần vào sản

phẩm mà chuyển dần từng phần theo mưc độ hao mòn của nó trong QTSX

TBCĐ là một bộ phận của TBSX đồng thời là bộ phận chủ yếu của TBBB

(máy móc, thiết bị, nhà xưởng ) tham gia toàn bộ vào quá trình sản xuất, nhưng giá trị của nó không chuyển hết một lần vào sản

phẩm mà chuyển dần từng phần theo mưc độ hao mòn của nó trong QTSX

TBLĐ là một bộ phận của TBSX (nguyên liệu, nhiên liệu, tiền lương ) được tiêu dùng hoàn toàn trong một chu kỳ sản xuất và giá trị của nó được

chuyển toàn bộ vào sản phẩm mới một lần

TBLĐ là một bộ phận của TBSX (nguyên liệu, nhiên liệu, tiền lương )

được tiêu dùng hoàn toàn trong một chu kỳ sản xuất và giá trị của nó được

chuyển toàn bộ vào sản phẩm mới một lần

Ý nghĩa phân chia tư bản thành TB bất biến và TB khả

biến, TB cố định và TB lưu động ?

Ý nghĩa của việc phân chia TB thành:

Tư bản cố định và Tư bản lưu động

Tư bản bất biến, Tư bản khả biến

để phân chia

Ý nghĩa của việc phân chia

TBCĐ và TBLĐ

Phương thức chuyển giá trị của các bộ phận

tư bản vào giá trị sản

phẩm mới

Là sở để quản lý sử dụng vốn cố định, vốn lưu động một cách có

hiệu quả.

TBBB và TBKB

Vai trò của chúng trong quá trình tạo ra giá trị thặng dư

Chỉ rõ nguồn gốc tạo

ra m

Tư bản sản xuất

Tư bản lưu động

Tư bản cố định

Hao mòn của tư bản cố định

• Tư bản cố định được sử dụng lâu dài trong nhiều chu kỳ sản xuất Nó bị hao mòn dần trong quá trình sản xuất Có hai loại hao mòn là hao mòn hữu hình và hao mòn vô hình

Ý NGHĨA CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

Qua nghiên cứu tuần hoàn TB; chu chuyển TB; Tư bản

cố định và tư bản lưu động rút ra ý nghĩa đối nền sản hàng hóa ở nước ta:

- Bảo quản, sử dụng trang thiết bị máy máy móc đúng quy trình kỹ thuật, khéo dài tuổi thọ Quay vòng nhanh sản xuất và lưu thông, khấu hao nhanh tư bản cố định

- Không để hao mòn hữu hình và vô hình gây thiệt hại cho đơn vị và doanh nghiệp nhất đối các doanh nghiệp Nhà nước

trong cơ chế thị trường hiện nay

- Bảo đảm tính đúng tính đủ các yếu tố đầu vào giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh…

- Qua nghiên cứu lần nữa cho thấy tư liệu sản xuất không tạo ra giá trị thặng dư

II SỰ PHÂN CHIA GIÁ TRỊ THẶNG DƯ GiỮA CÁC NHÀ TƯ BẢN TRONG CÔNG NGHIỆP

TÌNH HUỐNG: Một doanh nghiệp tư bản muốn SX kinh doanh thu

lợi nhuận yếu tố cần có để SX kinh doanh là gì

Yêu cầu đạt được:

-Yếu tố cần có đó là gì

-Chi phí sản xuất TB là gì

-Thực chất chi phí sản xuất tư bản

-So sánh chi phí TB với chi phí thực tế( K với G “giá tri hàng hóa”)-Lợi nhuận là gì

-So sánh lợi nhuận với giá trị thặng dư

-Cạnh tranh là gì? cạnh tranh là quy luật kinh tế KQ hay CQ

-Có mấy loại cạnh tranh

-Ý nghĩa nghiên cứu của vấn đề

Phương pháp: Nhóm làm việc 15 phút thảo luận toàn lớp 20

phút, kết luận 5 phút

Cách tổ chức nhón như cũ

Chi phí lao động thực tế ( G ) = c + v + m (giỏ trị HH) Chi phí sản xuất TBCN ( k ) = c + v

1.Mu n ti n h nh s n xu t kinh doanh c n ốn tiến hành sản xuất kinh doanh cần ến hành sản xuất kinh doanh cần ành sản xuất kinh doanh cần ản xuất kinh doanh cần ất kinh doanh cần ần chi phi t b n ư bản ản xuất kinh doanh cần

Chi phí sản xuất TBCN là phần giá trị bù lại giá cả

của những TLSX và giá cả

SLĐ đã tiêu dùng để sản xuất ra hàng hoá cho nhà TB

Hãy so sánh giá trị của hàng hoá (G) với chi phí sản xuất TBCN ( k) ?

b.So s¸nh G vµ k

G > K  c + v + m > c + v

G – K = c + v + m – (c + v) = m

lượng và khác nhau về chất:

Về lượng, nếu giá cả bằng

giá trị thì P = m; nếu giá cả không khớp với giá trị thì lợi nhuận có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn giá trị thặng dư, nhưng trong xã hội thì tổng lợi nhuận bằng tổng số giá trị thặng dư

Về chất, giá trị thặng dư là nội

dung được tạo ra trong lĩnh vực sản xuất và do tư bản khả biến tạo ra, còn lợi nhuận là hình thức biểu hiện bên ngoài của giá trị thặng dư, được quan niệm là con đẻ của tư bản ứng trước

Tại sao nói phạm trù lợi nhuận xuyên tác quan hệ bóc lột TBCN?

tỷ lệ phần trăm giữa tổng số lợi nhuận với toàn

bộ tư bản ứng ra để sản xuất kinh doanh

so sánh P’

Công thức tính PP’ = x 100% và m’

K

Về lượng: P’ bao giờ cũng nhỏ hơn m’

Về chất: P’ biểu hiện mức độ doanh

lợi của việc đầu tư tư bản, nó che dấu

trình độ bóc lột; còn m’ biểu hiện trình

độ bóc lột của tư bản

4 C nh tranh TB v sù h×nh thµnh lîi nhuËn b×nh ạnh tranh TB và sù h×nh thµnh lîi nhuËn b×nh ành sản xuất kinh doanh cần qu©n vµ gi¸ c¶ SX

C¹nh tranh TBCN

C¹nh tranh trong néi bé ngµnh

H×nh thµnh gi¸ trÞ XH (GTTT) cña HH.

H·y nªu t¸c dông cña c¹nh tranh trong néi bé ngµnh?

vµ G

ý nghĩa của việc cạnh tranh giữa các ngành trong nền

kinh tế t bản chủ nghĩa?

Là cạnh tranh giữa các nhà TB trong các ngành SX khác nhaunhằm mục đích tìm nơi đầu t có lợi hơn

Tự do di chuyển TB sang ngành khác.

Hình thành tỷ suất P bình quân ( P ) và giá cả SX’ của các ngành

Cơ chế Khái niệm

Cạnh tranh là, Cạnh tranh tư bản chủ nghĩa là sự ganh đua, sự đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản nhằm giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hoá để thu lợi nhuận tối đa.

- Cạnh tranh là một quy luật kinh tế khách quan của nền sản xuất hàng hoá, nó ra đời trên cơ sở chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Ở mỗi chế độ khác nhau thì biểu hiện của cạnh tranh cũng có sự khác nhau Dưới Chế độ tư bản chủ nghĩa quy luật cạnh tranh tác động mạnh mẽ theo sự điều tiết của quy luật kinh tế cơ bản của chủ nghĩa tư bản

-Ý nghĩa nghiên cứu của vấn đề

+ Muốn tạo sản phẩm hàng hóa phải có chi phí

+ Cân nhắc tính toán chi phí bỏ ra đầu tư vào lĩnh vực nào nhằm đạt lợi nhuận cao nhất

+ Qua nghiên cứu thấy bản chất tinh vi của CNTB hòng che đậy bản chất của CNTB Đồng thời phê phán quan điểm xuyên tạc kẻ

có công và người có của để nhằm xoa dịu sự đấu tranh của công nhân lao động

+ Nghiên cứu lợi nhuận ta thấy: một mặt, phản ánh mâu thuẫn giữa các nhà tư bản đấu tranh với nhau để giành giật cái tước đoạt được của giai cấp công nhân; mặt khác, nó phản ánh sự đối kháng gay gắt giữa giai cấp tư sản với giai cấp vô sản, vì lợi

nhuận vạch rõ toàn bộ giai cấp tư sản bóc lột giai cấp vô sản

GIAO NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU TIẾP:

1 Thực chất của tuần hoàn và chu chuyển của tư bản?

2 Sự chuyển hoá của các hình thái tư bản trong quá trình tuần hoàn?

3 Sự hình thành lợi nhuận và lợi nhuận bình quân và giá cả thị trường

4 Ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu?

5 Đọc và bút kí bài Ptn, Zcv, Rtbcn

RÚT KINH NGHIỆM

CHÚC CÁC ĐỒNG CHÍ HỌC TỐT.