Điều trị ngoại khoa ung thư phổi thứ phát kinh nghiệm bệnh viện chợ rẫy

BS TRẦN QUYẾT TIẾN ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA UNG THƯ PHỔI THỨ PHÁT KINH NGHIỆM BỆNH VIỆN CHỢ RẪY... - Sự phát triển kỹ thuật PT, theo dõi PT ung thư - U ung thư di căn đến phổi khu trú: * + PT

TS BS NGUYỄN HOÀNG BÌNH PGS TS BS TRẦN QUYẾT TIẾN

ĐIỀU TRỊ NGOẠI KHOA UNG THƯ PHỔI THỨ PHÁT KINH NGHIỆM BỆNH VIỆN CHỢ RẪY

ĐẶT VẤN ĐỀ

- Ung thư phổi thứ phát (UTPTP): u phổi do ung

thư từ những cơ quan khác di căn đến.

- Bệnh di căn xa: hóa trị, xạ trị

- Tranh cãi: can thiệp ngoại khoa hay hóa, xạ trị.

- Sự phát triển kỹ thuật PT, theo dõi PT ung

thư

- U ung thư di căn đến phổi khu trú: (*)

+ PT cắt bỏ khối u di căn đến phổi

+ Điều trị triệt để ung thư nguyên phát.

(*) Mark S.Allen, Joe B Putnam (2009) “Secondary Tumors of the Lung” General Thoracic Surgery, pp1619-1646

ĐẶT VẤN ĐỀ

- 1933: Barney & Churchill (Hoa Kỳ), nốt phổi di căn/carcinoma tb thận, PT cắt bỏ, BN sống thêm 23 năm.

- 1947 Alexander và Height báo cáo loat ca cắt u phổi thứ phát đầu tiên

- NC: PT tiên lượng sống tốt hơn, TL sống 5 năm: 30% (*)

- Việt Nam: BN được PT còn ít.

Mục tiêu nghiên cứu

Tổng kết kinh nghiệm về chẩn đoán, chỉ định, kết quả điều trị PT.

(*) Bryan M Burt, Carlos M Mery, and Michael T Jaklitsch (2015) “Pulmonary

Metastasectomy” Adult Chest surgery, pp 640-654

ĐỐI TƯỢNG & PP NGHIÊN CỨU

Đối tượng

Khoa Ngoại Lồng ngực, BV Chợ Rẫy.

Phương pháp nghiên cứu

- Mô tả loạt ca

- Thời gian phát hiện, triệu chứng lâm sàng, cận lâm

sàng

- Chỉ định PT, Phương pháp PT, thời gian rút dẫn lưu, ra viện, biến chứng

- Kết quả giải phẫu bệnh

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

15 BN UTPTP được PT tại khoa Ngoại LN, BVCR, (1/2014 – 12/2015)

- Nam: 11 (73,3%) Nữ: 4 (26,7%)

Tuổi: lớn nhất: 71 , nhỏ nhất: 19 TB: 50,9

20-54% ung thư sẽ di căn phổi trong diễn tiến bệnh (*)

Tác giả Số lượng Năm U nguyên phát

Ugo Pastorino 174 1982 - 1988 Sarcoma

Cleveland clinic

Foundation 417 1986 – 2001 Carcinoma TB thận

Memorial

Sloan-Kettering 144 UT đường tiêu

hóa

(*) Ugo Pastorino & Dominique Grunenwald (2008) “Surgical Resection Of Pulmonary Metastases” Pearson’ thoracic and esophageal surgery, pp 851-863

Thời gian từ lúc PT UTNP đến lúc phát hiện u phổi

Nhanh nhất 6 tháng lâu nhất: 6 năm TB: 32,3 tháng

Hầu hết các u di căn phổi thường được phát hiện sau 1 năm theo dõi (tùy thuộc loại ung thư) (*)

(*) Ugo Pastorino & Dominique Grunenwald (2008) “Surgical Resection Of Pulmonary

Metastases” Pearson’ thoracic and esophageal surgery, pp 851-863

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

Nhóm bệnh (n=số bệnh nhân) Thời gian : (trung bình)

UT gan NP (n=6) 6 tháng – 3 năm (21.1 tháng)

UT đại trực tràng (n=4) 6 tháng – 2 năm (12.7 tháng)

UT thận (n=2) 2 năm – 5 năm (3,5 năm )

Sarcoma xương (n=2) 13 – 19 tháng ( 16 tháng)

TC Lâm sàng

- Phát hiện tình cờ khi theo

dõi: 13 BN (86,66%)

- Ho khan: 1 BN (6,67%);

- Đau ngực: 1 BN (6,67%)

- TC giống u phổi

- Đa số phát hiện dựa X quang,

CT trong khi theo dõi, BN

không có TC (*)

(*) Scott Cowan, Melissa Culligan, and Joseph FriedbergS (2010). “Secondary Lung Tumors” Sabiston & Spencer surgery of the chest, pp 349-362

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

Hình ảnh học

- Ren: 48% BN có u

phổi/ X quang (*)

- Margaritora : CT Scans

có thể phát hiện u phổi

< 6mm (*)

(*) Mark S.Allen, Joe B Putnam (2009) “Secondary Tumors of the Lung” General Thoracic Surgery, pp1619-1646.

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

Vị trí u BN %

Thùy trên phổi phải 2 13.3 Thùy giữa phổi phải 2 13.3 Thùy dưới phổi phải 7 46.7 Thùy trên phổi trái 0 0 Thùy dưới phổi trái 4 26.7

- Thường gặp ở thùy dưới

phổi hai bên

- Tổn thương 1 hay nhiều,

kích thước thay đổi

(*) Mark S.Allen, Joe B Putnam (2009) “Secondary Tumors of the Lung” General

Thoracic Surgery, pp1619-1646.

Vị trí u

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

Lựa chọn BN PT

- Hầu hết BN được PT u nguyên phát.

- Khối u đơn độc, không xâm lấn rốn phổi

- Sinh thiết lạnh: BN trước PT cắt thùy hay cắt u

- Ugo Pastorino:

- BN UTPTP được chỉ định phẫu thuật khi:

Nốt phổi đơn độc, nếu nhiều nốt thì các nốt này có thể cắt được UT nguyên phát đã kiểm soát được, không

có di căn xa, di căn ngoài lồng ngực

- Chức năng phổi đủ để PT

(*) Ugo Pastorino & Dominique Grunenwald (2008) “Surgical Resection Of Pulmonary Metastases” Pearson’ thoracic and esophageal surgery, pp 851-863

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

Giải phẫu bệnh

Ung thư NP Số BN %

Ung thư tế bào gan 6 40

Ung thư đại tràng 4 26.7

Ung thư tế bào thận 2 13.3

Ung thư tuyến vú 1 6.7

(*) Ugo Pastorino & Dominique Grunenwald (2008) “Surgical Resection Of Pulmonary Metastases” Pearson’ thoracic and esophageal surgery, pp 851-863

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

Bệnh nhân ung thư tế bào gan gặp nhiều nhất

Bệnh nhân các loại khác cũng thường gặp (*)

PHƯƠNG PHÁP PHẪU THUẬT

PTNS cắt thùy phổi 8 53.3

Mổ mở cắt thùy phổi 2 13.3

(*) Ugo Pastorino & Dominique Grunenwald (2008) “Surgical Resection Of Pulmonary Metastases” Pearson’ thoracic and esophageal surgery, pp 851-863

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

PTNS: NHIỀU ƯU ĐIỂM

PT CẮT THÙY: CÓ THỂ NGĂN NGỪA U DI CĂN KHÁC KHÔNG PHÁT HIỆN

MỔ CẮT U: BẢO TỒN NHU MÔ PHỔI (*)

- Thời gian phẫu thuật: trung bình 3,69 giờ

- Lâu nhất: 6 giờ Nhanh nhất: 3 giờ

- Thời gian nằm viện sau mổ: 5,58 ngày

- Lâu nhất: 7 ngày Nhanh nhất: 3 ngày

− Không có biến chứng nặng khi PTNS cũng như mổ mở.

− -BN có thời gian nằm viện nhanh, xuất viện về sớm

(*) Ugo Pastorino & Dominique Grunenwald (2008) “Surgical Resection Of Pulmonary Metastases” Pearson’ thoracic and esophageal surgery, pp 851-863

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

Biến chứng BN %

Biến chứng phẫu thuật

(*) Ugo Pastorino & Dominique Grunenwald (2008) “Surgical Resection Of Pulmonary Metastases” Pearson’ thoracic and esophageal surgery, pp 851-863

KẾT QUẢ & BÀN LUẬN

BN không có TLTV sau cao

Biến chứng nặng sau PT gần như không có

- Điều trị ngoại khoa ung thư phổi thứ phát là có chỉ định, kéo dài tiên lượng sống cho bệnh nhân.

- Kết quả an toàn, không tai biến trầm trọng Phẫu thuật cắt thùy hay cắt u.

- X quang ngực là phương pháp hữu hiệu giúp theo dõi và phát hiện ung thư phổi di căn

KẾT LUẬN