Đặc điểm rối loại nội tiết của các trường hợp u thượng thận tiết aldosterone đã phẫu thuật

Đặc điểm rối loạn nội tiết của các trường hợp u thượng thận tiết aldosterone đã phẫu thuật TS.BS Trần Quang Nam ĐHYD TPHCM BSCK2 Nguyễn Thị Bội Ngọc BV Nhân Dân 115 PGS.TS Nguyễn Thy Kh

Đặc điểm rối loạn nội tiết của các trường hợp

u thượng thận tiết aldosterone đã phẫu thuật

TS.BS Trần Quang Nam (ĐHYD TPHCM) BSCK2 Nguyễn Thị Bội Ngọc (BV Nhân Dân 115) PGS.TS Nguyễn Thy Khuê (ĐHYD TPHCM)

Mở đầu

•  1954 Conn mô tả lần đầu

tiên ca cường aldosteron

nguyên phát (CANP)

•  CANP điển hình:

↑ HA ↓kali máu, kiềm chuyển hóa

↑ aldosterone

hoạt tính renin HT ức chế

JCEM, September 2008, 93(9): 3266–3281 JCEM, September 2008, 93(9): 3266–3281 JCEM, September 2008, 93(9): 3266–3281 JCEM, September 2008, 93(9): 3266–3281 JCEM, September 2008, 93(9): 3266–3281 JCEM, September 2008, 93(9): 3266–3281

J Clin Endocrinol Metab 93: 3266–3281, 2008

Mục tiêu nghiên cứu

Mô tả hồi cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng

của các bệnh nhân CANP do u thượng thận

JCEM, September 2008, 93(9): 3266–3281

Tổng quan

Nguyên nhân của CANP

Tăng sản 2 bên thượng thận vô căn 65% Adenoma Rết aldosterone 30% Tăng sản TTT 1 bên nguyên phát 3% Carcinoma vỏ thượng thận Rết aldosterone <1% GlucocoRcoid-remediable aldosteronism <1%

Rayner J Clin Pathol 2008

Các rối loạn

trong CANP

BerRl Hamberger Adrenal Gland: DiagnosRc aspects and Surgical Therapy: 127-130

Biểu hiện của CANP

•  Tăng HA: khó kiểm soát

•  Hạ kali máu

•  Kali máu có thể bình thường: 60% các ca

•  Yếu cơ, tiểu nhiều

•  Kèm rối loạn dung nạp đường, HC chuyển hóa

(Fallo JCEM 2006)

Xác định nguyên

nhân (Determine the subtype)

Tỉ số renin HT / aldosterone HT

Ngưỡng tầm soát

Tỉ số renin/aldosterone HT

Lưu đồ các bước chẩn đoán cường aldosteron nguyên phát

Lấy máu TM thượng thận

Phân biệt nguyên nhân CANP rất quan trọng cho điều trị

- Adenoma tiết aldosterone:

Phẫu thuật lấy u → khỏi bệnh: hết THA, hết giảm Kali

-  Tăng sản 2 bên thượng thận vô căn:

+ Không có chỉ định phẫu thuật

+ Điều trị bằng spironolacton

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

•  NC hồi cứu hàng loạt ca lâm sàng

•  BN có chẩn đoán CANP do u thượng thận đã được phẫu thuật cắt u tại BV Nhân Dân 115 và

BV ĐHYD TP HCM

•  Thời gian từ 1/2010 đến 12/2014

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Tiêu chuẩn chọn bệnh:

•  BN được chẩn đoán u TTT tiết aldosterone và đã được phẫu thuật cắt u

•  GPB là u vỏ TTT hoặc tăng sản TTT

Tiêu chuẩn loại trừ:

•  U TTT không phẫu thuật

•  GPB không phải là u thượng thận

•  Không đủ dữ liệu bệnh án

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

•  Thu thập số liệu qua bệnh án hồi cứu

-  CT Scan, MRI thượng thận

-  Phương pháp phẫu thuật

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chẩn đoán xác định CANP khi có đặc điểm sau

•  Tăng HA

•  Hạ kali máu

•  Aldosterone HT tăng, Renin bình thường hay giảm

•  Aldosterone HT không ức chế (>10ng/dL) sau test TTM NaCL 0.9% 2 lít/4 giờ

Aldosterone HT bình thường: đứng 2,5 – 31,5 ng/dL; nằm: 1,3 – 16ng/dL

Nồng độ renin HT bình thường: đứng 7,54-42,3 ng/L; nằm: 4,66-31,9 ng/L

Chẩn đoán u thượng thận tiết

aldosterone

•  Đã xác định là CANP

•  CT Scan thượng thận: thấy khối u rõ rệt

ở 1 bên thượng thận và thượng thận

đối bên bình thường

•  Giải phẫu bệnh u tuyến vỏ thượng thận

•  Sau phẫu thuật kali máu bình thường

mà không bù kali

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Kết quả và bàn luận

Đặc điểm các bệnh nhân trong nghiên cứu

Lý do khảo sát CANP

- THA + hạ kali

- U thượng thận Anh cờ

98,2% (56/57) 1,8% (1/57)

Tần suất hạ kali máu trong CANP

ARR: tỉ số aldosterone/ renin HT

Bàn luận

•  Lý do tìm CNAP trong nghiên cứu này: THA + ↓ Kali

Như vậy trên lâm sàng có thể không phát hiện được CANP + Kali bình

thường

•  ↓ Kali không phải pp tầm soát tốt, vì độ nhạy và đặc hiệu thấp:

- Kali máu có thể bình thường trong 59% bệnh nhân CANP

(Rossi GP Clinical Endocrinology 1998: 49, 713–723)

Kết quả và bàn luận

Đặc điểm về sinh hóa của các BN nghiên cứu

Trung vị Aldosterone huyết tương (ng/dL) 34 (28,5-47,3) Trung vị nồng độ renin huyết tương (ng/L) 3,9 (1,1 – 11,1)

Các điểm cắt tỉ số Aldosteron/ Renin HT(ARR)

được khuyến cáo sử dụng để sàng lọc

JCEM, September 2008, 93(9): 3266–3281

Ngưỡng ARR dùng cho nồng độ renin (ng/L)

5,7

Ngưỡng ARR dùng cho hoạt

‚nh renin (ng/ml/h)

30

Bàn luận

Tỉ số aldosteron/ nồng độ renin (ARR)

•  NC của chúng tôi: tỉ số ARR là 8,4 (3,8 – 31,3)

Kết quả và bàn luận Đặc điểm khối u thượng thận tiết hormon

Bàn luận Vai trò của CT scan thượng thận

•  Chẩn đoán phân biệt APA và IHA

- APA: u một bên trên CT scan

- IHA: 2 bên bình thường hoặc tăng sinh

•  Độ nhạy cảm phát hiện APA khoảng

75% - 90%

White EA và cs NEJM 1980;303

•  Nghiên cứu của chúng tôi: CT scan

tất cả đều cho thấy u rõ rệt 1 bên

thượng thận, bên tuyến thượng thận

còn lại bình thường

Bàn luận

Kích thước u thượng thận tiết aldosterone

•  U thượng thận nhỏ trong CANP

Kết quả và bàn luận GPB khối u thượng thận tiết hormon

Kết luận

•  THA và hạ kali máu là dấu hiệu chính để chỉ định tầm soát CANP trong nghiên cứu này

•  Có thể trong thực hành lâm sàng những bệnh nhân

CANP không hạ Kali mà chỉ tăng huyết áp như trong y văn mô tả đã không được phát hiện

•  Cần tầm soát chẩn đoán CANP cho những BN có chỉ

định, ngay cả khi không có hạ kali

•  Cần có NC xác định ngưỡng chẩn đoán tỉ số aldosterone HT/renin HT cho BN ở VN