Tổ chức dạy học dự án các ứng dụng kĩ thuật chương dòng điện xoay chiều vật lý 12 Phổ thông trung học

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM Nguyễn Văn Phúc TỔ CHỨC DẠY HỌC DỰ ÁN CÁC ỨNG DỤNG KĨ THUẬT CHƯƠNG “DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” VẬT LÝ 12 THPT... CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CH

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Nguyễn Văn Phúc

TỔ CHỨC DẠY HỌC DỰ ÁN CÁC ỨNG DỤNG KĨ THUẬT CHƯƠNG “DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU” VẬT LÝ 12 THPT

LỜI CAM ðOAN

Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, chưa từng công bố trong bất kì một công trình nào khác

Thái Nguyên, tháng 5 năm 2013

Tác giả luận văn

NGUYỄN VĂN PHÚC

Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, quý Thầy, Cô giáo tổ Vật lắ và tổ

Bộ môn trường THPT đông Triều- Huyện đông Triêu - Tỉnh Quảng Ninh ựã nhiệt tình giúp ựỡ, trao ựổi và tạo ựiều kiện thuận lợi cho tác giả trong quá trình nghiên cứu và thực hiện ựề tài

đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc ựến giáo viên hướng dẫn - PGS TS Nguyễn Thị Hồng Việt - ựã trực tiếp hướng dẫn khoa học cho tác giả trong suốt quá trình hình thành và hoàn chỉnh luận văn

Cuối cùng, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn ựối với gia ựình, người thân và bạn bè

ựã giúp ựỡ, ựộng viên tác giả hoàn thành luận văn này

Thái Nguyên, tháng 5 năm 2013 Tác giả luận văn

NGUYỄN VĂN PHÚC

ii

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu Ờ Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

MỤC LỤC

LỜI CAM ðOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, ðỒ THỊ, HÌNH VẼ VÀ SƠ ðỒ v

MỞ ðẦU 1

1 Lý do chọn ñề tài 1

2 Mục tiêu của ñề tài 3

3 ðối tượng nghiên cứu 3

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu của ñề tài 3

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Dự kiến ñóng góp của ñề tài 4

9 Cấu trúc của luận văn 5

NỘI DUNG 6

Chương 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC DHDA CÁC ƯDKT, NHẰM GÓP PHẦN PHÁT HUY TTC VÀ TL CỦA HS THPT 6

1.1 Tổng quan 6

1.2 Cơ sở lí luận 7

1.2.1 Dạy học dự án 7

1.2.2 Dạy học các ƯDKT 21

1.2.3 Mục tiêu dạy học môn vật lí trong nhà trường phổ thông 28

1.2.4 Tính tích cực, tự lực của HS 30

1.3 Cơ sở thực tiễn của DHDA các ƯDKT nhằm góp phần phát huy TTC và TL của HS tại ñịa bàn nghiên cứu 37

1.3.1 Thực trạng 37

1.3.2 Nguyên nhân 38

1.4.1 Xây dựng tiêu chí ñánh giá TTC và TL của HS 39

1.4.2 Tiêu chí ñánh giá kết quả thực hiện dự án cho từng HS 40

1.5 Kết luận chương 1 43

Chương 2 XÂY DỰNG TIẾN TRÌNH DHDA CÁC ƯDKT CHƯƠNG “DÒNG ðIỆN XOAY CHIỀU” VẬT LÍ 12 THPT NHẰM GÓP PHẦN PHÁT HUY TTC VÀ TL CỦA HS 45

2.1 ðề xuất tiến trình DHDA các ƯDKT, nhằm góp phần phát huy TTC và TL của HS 45

2.2 Nghiên cứu nội dung chương trình, sách giáo khoa (SGK) Vật lí 12 THPT và xây dựng cấu trúc logic nội dung kiến thức chương “Dòng ñiện xoay chiều” Vật lí 12 THPT 53

2.2.1 Chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương 54

2.2.3 Một số khó khăn và sai lầm của GV và HS khi dạy học chương “ Dòng ñiện xoay chiều” Vật lí 12 THPT 55

2.3 ðề xuất tiến trình DHDA một số ƯDKT chương “Dòng ñiện xoay chiều 57

2.3.1 Lựa chọn các ƯDKT chương “Dòng ñiện xoay chiều” Vật lí 12 THPT ñể tiến hành DHDA 57

2.3.2 ðề xuất tiến trình DHDA một số ƯDKT chương “Dòng ñiện xoay chiều” Vật lí 12 THPT 57

2.4 Lịch làm việc cụ thể 71

2.5 Kết luận chương 2 72

Chương 3 THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 74

3.1 Mục ñích và nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm 74

3.1.1 Mục ñích 74

3.1.2 Nhiệm vụ 74

3.2 ðối tượng và nội dung của thực nghiệm sư phạm 74

3.2.1 ðối tượng 74

3.2.2 Nội dung 74

3.3 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 75

3.3.1 Chọn mẫu thực nghiệm 75

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

3.3.2 Tiến hành dạy thực nghiệm 75

3.3.3 Thu thập thông tin cho phần ựánh giá ựịnh tắnh 76

3.3.4 Thu thập thông tin cho phần ựánh giá ựịnh lượng 77

3.4 Kết quả thực nghiệm sư phạm 77

3.4.1 Nhận xét, phân tắch giờ học thực nghiệm theo tiến trình ựã ựề xuất 77

3.4.2 đánh giá kết quả thực nghiệm 79

3.4.3 Kiểm ựịnh giả thuyết thống kê 86

3.4.4 Một số sản phẩm dự án của HS 87

3.5 Kết luận chương 3 91

KẾT LUẬN CHUNG 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

iv

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Viết tắt Viết ñầy ñủ

CHBH : Câu hỏi bài học CHKQ : Câu hỏi khái quát CHND : Câu hỏi nội dung DHDA : Dạy học dự án

ðC : ðối chứng

GV : Giáo viên

HS MPð MPðMP MPðBP

: Học sinh : Máy phát ñiện : MPð xoay chiều một pha : MPð xoay chiều ba pha PPDH : Phương pháp dạy học SGK : Sách giáo khoa THPT : Trung học phổ thông

TN : Thực nghiệm TNSP : Thực nghiệm sư phạm TTC

TL

: Tính tích cực : Tự lực ƯDKT : Ứng dụng kĩ thuật

VL : Vật lí

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU, ðỒ THỊ, HÌNH VẼ VÀ SƠ ðỒ

Trang

1 Bảng

Bảng 3.1 Bảng thống kê các ñiểm số (Xi) của bài kiểm tra 80

Bảng 3.2 Bảng phân loại học lực của hai nhóm 80

Bảng 3.3 Bảng phân phối tần suất 82

Bảng 3.4 Bảng phân phối tần suất lũy tích 82

Bảng 3.5 Bảng tổng hợp các tham số 84

2 Biểu ñồ Biểu ñồ 3.1 Biểu ñồ phân phối ñiểm của hai nhóm TN và ðC 81

Biểu ñồ 3.2 Biểu ñồ phân loại học lực của hai nhóm TN và ðC 81

Biểu ñồ 3.3 Biểu ñồ phân phối tần suất lũy tích của hai nhóm TN và ðC 83

3 ðồ thị ðồ thị 3.1 ðồ thị phân phối tần suất của hai nhóm TN và ðC 82

ðồ thị 3.2 ðồ thị phân phối tần suất lũy tích của hai nhóm TN và ðC 83

4 Hình Hình 1.1 Mối liên hệ giữa các thành phần trong hồ sơ bài học 13

Hình 1.2 Các giai ñoạn của dạy học dự án (theo “Tống Xuân Tám” [14]) 17

Hình 2.1 Sơ ñồ tiến trình DHDA các ƯDKT, nhằm góp phần phát huy TTC và TL của HS 46

Hình 2.2 Sơ ñồ cấu trúc logic nội dung chương “ Dòng ñiện xoay chiều” 55

Hình 2.3 Sơ ñồ cấu tạo của MPðMP 68

Hình 2.4 Sơ ñồ cấu tạo của MPðBP 69

Thấy rõ ñược tầm quan trọng, vai trò chiến lược của sự nghiệp giáo dục, ðảng và Nhà nước ta xác ñịnh “Giáo dục là quốc sách hàng ñầu”, ñầu tư cho giáo dục chính là ñầu tư cho sự phát triển, và giáo dục phải luôn là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp ñổi mới của ñất nước Do ñó, ðảng và Nhà nước ta luôn ñề ra những quan ñiểm chỉ ñạo kịp thời và xây dựng những mục tiêu ñể ñịnh hướng cho

sự phát triển của sự nghiệp giáo dục và ñào tạo

Trước yêu cầu bức thiết ñó, ngành Giáo dục ñã tiến hành ñổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy học (PPDH) theo hướng tích cực hoá hoạt ñộng nhận thức của HS; tăng cường khai thác và sử dụng các PPDH tích cực nhằm rèn luyện cho HS biết cách tự học, tích cực, chủ ñộng và sáng tạo trong việc phát hiện và giải quyết vấn ñề ñể tự chiếm lĩnh tri thức mới; góp phần giáo dục kĩ năng sống, tư duy bậc cao và giáo dục toàn diện cho HS

Vật lý (VL) là một môn học có nhiều ứng dụng quan trọng trong các lĩnh vực khoa học và ñời sống Những hiện tượng VL trong tự nhiên diễn ra vô cùng phong phú và thú vị Tuy nhiên, việc dạy học VL hiện nay ở trường phổ thông phần lớn là chỉ tập trung dạy những kiến thức thuần túy và tập trung vào việc luyện giải

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

bài tập điều ựó phần nào làm cho HS giảm hứng thú với môn học, làm cho kiến thức HS học ựược ở trường chưa gắn với thực tiễn Vì vậy việc gắn liền tri thức ựược học với những ứng dụng trong cuộc sống rất cần ựược quan tâm nghiên cứu

Hiện nay, ựiều kiện về môi trường học tập và cơ sở vật chất nhìn chung ựã ựược ựảm bảo đồ dùng và phương tiện dạy học trong nhà trường ựược trang bị tương ựối ựầy ựủ Công nghệ thông tin ựã ựược ựưa vào trường học, làm cho HS không còn thấy xa lạ với máy tắnh, máy chiếu qua ựầu ; làm cho khả năng cập nhật thông tin cũng như tiếp cận tri thức mới của HS cũng khá hơn nhiều

Những ựiều nêu trên ựã tạo ựiều kiện rất thuận lợi cho việc ựổi mới PPDH, trong ựó có dạy học dự án (DHDA), ựặc biệt là DHDA về những ứng dụng của Vật lắ

Có nhiều cách gọi khác nhau, có thể gọi là DHDA, dạy học theo dự án hoặc dạy học dựa theo dự án, nhưng trong khuôn khổ luận văn này chúng tôi nhất quán dùng một tên gọi là dạy học dự án DHDA là một hình thức tổ chức dạy học theo quan ựiểm dạy học ựịnh hướng vào người học, quan ựiểm dạy học ựịnh hướng hoạt ựộng và quan ựiểm dạy học tắch hợp Do xuất phát từ thực tiễn, DHDA góp phần gắn lắ thuyết với thực hành, tư duy và hành ựộng, tham gia tắch cực vào việc ựào tạo khả năng làm việc tự lực, sáng tạo của người học Ngoài ra, DHDA còn là phương pháp giúp phát triển năng lực toàn diện cho HS, theo như Nguyễn Văn Biên (đại học sư

phạm Hà nội) ựã nói: "Hình thức dạy học theo dự án không những tạo hứng thú cho

HS với môn học mà còn giúp cho HS phát triển những năng lực toàn diện đó là khả năng tự ựặt vấn ựề, tự lập kế hoạch giải quyết vấn ựề, tự ựánh giá và khả năng làm việc theo nhóm"

đặc ựiểm của môn Vật lắ là môn khoa học thực nghiệm có nhiều ứng dụng trong thực tiễn ựời sống và trong kĩ thuật Trong khi ựó DHDA lại xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn (thiếu ựiện, giao thông, dịch bệnh ) Chắnh vì vậy dạy học vật lắ

có nhiều ựiều kiện ựể tổ chức DHDA

Trong chương trình Vật lắ lớp 12 THPT thì chương ỘDòng ựiện xoay chiềuỢ

là chương có nhiều ứng dụng kĩ thuật nhất, các ứng dụng này rất gần gũi trong cuộc sống của người dân Việt Nam nói chung và tỉnh Quảng Ninh nói riêng Một số ứng

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read

data error !!! can't not

read