Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng và ra hoa của lan hồ điệp (Phalaennopsis)

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM ---  --- ĐINH THỊ GIANG NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM

-  -

ĐINH THỊ GIANG

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT ĐẾN SINH TRƯỞNG VÀ

RA HOA CỦA LAN HỒ ĐIỆP (PHALAENNOPSIS)

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

THÁI NGUYÊN - 2011

Trang 2

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGÔ XUÂN BÌNH

THÁI NGUYÊN - 2011

Trang 3

1

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Việt Nam nằm trong khu vực nhiệt đới ẩm gió mùa và có nhiều loài hoa lan quý được thế giới biết đến Theo thống kê của các nhà nghiên cứu, Việt Nam có tới trên 1100 loài lan và còn có thể có nhiều hơn nữa

Ở nước ta, ngành trồng hoa lan đang bước đầu phát triển và vươn lên chiếm lĩnh thị trường Trồng hoa lan vừa là một thú chơi tao nhã mà cũng vừa đem lại lợi ích kinh tế cho người trồng lan để không những phục vụ nhu cầu trong nước mà còn cả cho xuất khẩu

Nhưng hiện nay trong thực tế sản xuất hoa ở của chúng còn ít về số lượng và chủng loại, sản xuất thì nhỏ lẻ, diện tích lại chưa nhiều, thiếu các giống hoa đẹp, lạ mắt nhất là cây hoa lan Hồ Điệp, các biện pháp kỹ thuật đồng bộ chưa được áp dụng nhiều vào trong sản xuất Các loại hoa đẹp lạ mắt chủ yếu phải nhập từ Trung Quốc với giá thành cao

Thái Nguyên cũng là một trong những tỉnh có điều kiện tự nhiên để phát triển ngành trồng lan Trong quá trình điều tra và nuôi trồng thử nghiệm các loại lan tại tỉnh Thái Nguyên, chúng tôi nhận thấy lan Hồ Điệp có khả năng phát triển thuận lợi về điều kiện tự nhiên việc phát triển lan tại tỉnh Thái Nguyên còn nhiều khó khăn: chưa có đơn vị chuyên sâu nghiên cứu về lan, chưa cung cấp được nguồn lan tại chỗ, kỹ thuật chăm sóc còn yếu kém, đặc biệt chưa quan tâm nhiều đến điều kiện nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm làm cho

Tình trạng trên đặt ra vấn đề cần giải quyết trước mắt và lâu dài là tìm hiểu kỹ thuật tác động đến quá trình sinh trưởng và phát triển để tạo cho cây hoa lan hồ điệp có màu sắc đẹp, có độ bền cao

Trang 4

Cần điều tra, phân loại và đánh những biện pháp kỹ thuật phù hợp cho cây hoa, giống hoa thích hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương Trên cơ

sở đó có thể tìm ra những biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện sản xuất, nhằm nâng cao giá trị kinh tế và tăng thu nhập cho người trồng hoa

Xuất phát từ tình hình đó, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài

“Nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng

và ra hoa của lan Hồ Điệp Phalaennopsis” để đáp ứng nhu cầu về hoa ngày

càng cao của người tiêu dùng

2 Mục đích nghiên cứu

- Xác định ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng và

ra hoa của cây lan Hồ Điệp

3 Yêu cầu nghiên cứu

- Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng và ra hoa của

cây lan Hồ Điệp

- Nghiên cứu ảnh hưởng của giá thể đến sinh trưởng và ra hoa của cây

lan Hồ Điệp

- Nghiên cứu ảnh hưởng của chế độ che ánh sáng đến sinh trưởng và ra

hoa của cây lan Hồ Điệp

4 Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

4.1 Ý nghĩa khoa học

- Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ cung cấp các dẫn liệu khoa học về khả năng sinh trưởng và ra hoa của cây lan Hồ Điệp tại Thái Nguyên

- Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo trong giảng dạy, nghiên cứu

về hoa lan Hồ Điệp

Trang 5

3

4.2 Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả đề tài góp phần giải quyết yêu cầu thực tế sản xuất của các hộ nông dân, các doanh nghiệp trồng hoa lan để lựa chọn các biện pháp kỹ thuật tốt nhất trong việc nuôi trồng lan Hồ Điệp

Tạo tiền đề thúc đẩy nghề trồng hoa lan ở Thái Nguyên, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, phát triển kinh tế xã hội của tỉnh

Trang 6

Chương 1

TỔNG QUAN TÀI LIỆU

1.1 Giới thiệu chung về cây hoa lan

1.1.1 Nguồn gốc của hoa lan

Ở Châu Á, danh từ hoa lan có từ xa xưa trong Tứ Thư, Ngũ Kinh và cả trong Kinh Dịch của Bách Gia Chư Tử (Trung Quốc 551 - 479 TCN) Khổng

Tử đã hết lời ca ngợi hoa lan và ông cũng là người coi lan là vua của các loài hoa Nói tới hoa lan ta không thể không nhắc tới Trung Quốc Theo Bretchacidor thì từ đời vua Thần Nông (2800 năm TCN) ngoài sử dụng làm cây cảnh một số loài lan rừng này còn được dùng làm thuốc chữa bệnh Quyển “Dược thảo và phương pháp dưỡng sinh” của Mao Siang ở đời nhà Tống, Trung Quốc (960 - 1279) đã trình bày rất rõ những công dụng của nhiều loài

lan thuộc chi Dendrobium Vào đời nhà Minh (1368 - 1644) hoa lan đã được

họa sỹ nổi tiếng của Trung Quốc vẽ tranh tạo nên những tác phẩm nghệ thuật phục vụ cho trang trí (dẫn theo Nguyễn Tiến Bân, 1997) [4]

Hoa lan đa số mọc tại vùng nhiệt đới, đã được các thuyền trưởng, lái buôn, các nhà truyền giáo, khách du lịch mang về nên người Châu Âu biết đến rất muộn (Leonid V Averyanov, 2003)[25] Pharatus (376 - 285 TCN) -

cha đẻ của ngành lan học - là người đầu tiên dùng từ Orchid trong tác phẩm

“Nghiên cứu thực vật” Sau đó Robut Bron (1773 - 1858) (dẫn theo Hoàng Ngọc Thuận, 2003) [17] là người đầu tiên phân biệt rõ ràng giữa họ lan và các

họ khác Năm 1794, ở Anh người ta đã biết đến 15 loài lan nhiệt đới

Tuy nhiên một nghiên cứu đăng trên tạp chí Nature đã chỉ ra rằng nguồn gốc họ lan có xuất phát lâu đời hơn so với dự tính ban đầu, có lẽ khoảng 76 - 84 triệu năm trước Nói cách khác, loài lan có thể cùng tồn tại với khủng long Một con ong của loài ong không ngòi tuyệt chủng, với tên khoa

Trang 7

5

học Proplebeia dominicana, được tìm thấy mắc trong hổ phách thế Miocen

khoảng 15 - 20 triệu năm trước Con ong này mang phấn hoa của một loài lan

trước đây không rõ Meliorchis caribea trên các cánh của nó Đây là chứng cứ đầu tiên về lan hóa thạch cho tới nay Loài lan tuyệt chủng M caribea này được đặt trong tông Cranichideae, phân tông Goodyerinae (phân họ

Orchidoideae) [4]

Người Việt Nam biết đến lan từ vẻ đẹp thuần khiết của những bông hoa, những vị thuốc chữa bệnh được lưu truyền trong dân gian từ đời này qua đời khác Vua Trần Anh Tông thích sưu tầm các loài hoa đã lập nên

“Ngũ Bách Viên” với 500 loài lan quý Vườn lan của Lữ Hồng Chiêu ở Phương Thanh Hà - Thăng Long gồm toàn những loài lan quý hiếm và có hương thơm ngào ngạt Đối với người Việt Nam hoa lan tượng trưng cho sự trang trọng và thanh cao Những người chơi lan chủ yếu là những người giàu

có, những Nho sĩ, cụ già nhàn rỗi… Mục “Hoa thảo” trong “Vũ trung tuỳ bút” của Phạm Đình Hổ đã mô tả nhiều loài hoa như Thạch hoa, Thanh lan, Đông lan, Kiết lan đồng thời có nói rõ kỹ thuật trồng lan Đặc biệt trong sách về cây thuốc của Hải Thượng Lãn Ông có nói đến những cây lan làm thuốc chữa bệnh (Việt Chương; Nguyễn Việt Thái, 2002) [5] Tuy nhiên dấu vết về buổi đầu nghiên cứu lan ở Việt Nam không rõ rệt, có lẽ người đầu tiên khảo sát về lan ở Việt Nam vào khoảng thế kỷ 17 là nhà truyền giáo người Bồ Đào Nha - Joanisde Loureiro Nhưng chỉ sau khi người Pháp đến Việt Nam thì mới có những công trình nghiên cứu đáng kể F Gagnepain và A Ginillaumin mô tả 70 chi gồm 101 loài lan cho cả ba nước Đông Dương trong cuốn “Thực vật chí Đông Dương” do H Lecomte chủ biên xuất bản năm 1932 đến 1934 Đến năm 1972, Phạm Hoàng Hộ trong bộ “Cây cỏ miền Nam Việt Nam” (Quyển II) [8] đã mô tả kèm hình vẽ 289 loài lan gặp ở Việt Nam Năm 1993 ông lại công bố có 755 loài lan ở nước ta trong cuốn “Cây

cỏ Việt Nam” (Quyển III) [8]

Trang 8

1.1.2 Vị trí phân bố cây hoa lan

Họ lan là một họ có tính chất toàn cầu, chúng xuất hiện và có mặt mọi nơi trên trái đất nhưng có khoảng 4/5 tập trung ở các vùng nhiệt đới Những vùng khí hậu khắc nghiệt như khu vực gần các địa cực thuộc Bắc cực và Nam cực người ta vẫn thấy sự xuất hiện của hoa lan Tuy nhiên số lượng địa lan ở đây rất ít ỏi chỉ có một vài loài địa lan với sức sống vô cùng mạnh mẽ Ở các vùng Ôn Đới hoa lan bắt đầu phong phú hơn, phân bố nhiều loài địa lan sống

như Thụy Điển, Alaska xuống tận các đảo cuối cùng cực Nam ở Australia

(Việt Chương; Nguyễn Việt Thái, 2002)[5]

Ở Châu Á, các nước Thái Lan, Lào, Campuchia, Việt Nam… có Hoàng

Thảo (Dendrobium), Hồ Điệp (Phalaenopsis), Phượng Vỹ (Renanthera) Các nước Châu Mỹ như Venezuela, Colombia… có các chi Cattleya, Miltonia…

Theo Presley (1951) thì vùng Châu Á nhiệt đới có 250 chi và 6.800

loài, trong đó chi Dendrobium có 1.400 loài, chi Phalaenopsis có 35 loài, chi

Vanda có 60 loài (dẫn theo Nguyễn Tiến Bân, 1997) [4]

Theo Briger (1971), vùng trung sinh Bắc bán cầu có 75 chi và 900 loài Vùng trung sinh Nam bán cầu có 40 chi và 500 loài, toàn Châu Âu có khoảng

120 loài và Bắc Mỹ khoảng 170 loài (dẫn theo Nguyễn Tiến Bân, 1997) [4]

Theo R.L.Dresler (1981) ở Châu Mỹ nhiệt đới có 306 chi và 8.266 loài Trên thế giới có một số nước tập trung nhiều loài như Colombia có 1.300 loài

và Tân Ghinê có 1.450 loài (dẫn theo Phan Thúc Huân, 1989)[10]

Vào năm 1981 Presley cho rằng: Châu Á nhiệt đới, đặc biệt Đông Nam

Á có khoảng 250 chi và 6.800 loài chủ yếu là Dendrobium, Vanda Châu Mỹ nhiệt đới có khoảng 306 chi và 8.266 loài thuộc các loại như Cattleya,

Epidendron Châu Phi có rất ít lan do khí hậu không thích hợp Châu Đại

Dương có các loại lan phân bố rộng rãi như Dendrobium, Cymbidium Các

Trang 9

bố rộng từ Bắc vào Nam làm cho sự phân chia về phân bố khá phức tạp Tuy nhiên có thể sơ bộ chia sự phân bố đó làm 6 khu vực sau:

- Khu Đông Bắc Bộ: đây là nơi có vĩ độ cao và khí hậu lạnh nhất nước

ta, tập trung một số loài lan Á nhiệt Đới, nhiệt Đới như Cymbidium,

Phalaenopsis, Vanda, Paphiopedium, Dendrobium

- Khu Tây Bắc Bộ: nằm ở vị trí có vĩ độ cao, tuy nhiên có nhiều dãy núi che chắn và có gió Lào vào mùa hè nên các loài lan ở đây chịu nóng tốt hơn

như: Eria, Bulbophylum, Rhynchostylis, Dendrobium

- Khu Trường Sơn Bắc: đây là vùng chuyển tiếp của khu hệ phong lan

miền Bắc và miền Nam Một số loài chủ yếu: Habenaria, Phaius,

Flickingeria, Dendrobium

- Khu Trường Sơn Nam: do địa hình chia cắt nhiều nên các loài lan

phân bố ở đây rất phức tạp, có những loài nhiệt Đới và Á nhiệt Đới, đặc biệt

có loài chịu khô, nóng kéo dài như: Eria, Cleisostoma, Liparis , loài chịu ẩm như Bromheadia, Calanthe

- Khu đồng bằng miền Nam: khí hậu ở đây nhiệt Đới với 2 mùa mưa và

khô rõ rệt Số lượng loài phong phú, tập trung chủ yếu các loài:

Bulbophyllum, Acampe, Dendrobium, Eria

- Khu đảo: các loài chủ yếu: Bulbophylium, Apostasia, Liparis, Eria

1.1.3 Phân loại hoa lan

Năm 1753, Linnê đã dùng luôn danh từ Orchid để chỉ các loài lan Đến năm 1836, John Lindley (1779 - 1865) dùng danh từ Orchid để chỉ chung cho

Trang 10

các loài lan và từ đó các loài lan được xếp thành một họ trong hệ thống phân

loại gọi là Orchidaceae Ông công bố, sắp xếp các tông thuộc họ lan và tên

của họ lan được dùng cho đến ngày nay (dẫn theo Trần Văn Bảo, 2001)[1]

Theo Taktajan (1980) họ lan được chia thành 3 họ phụ, tuy nhiên theo phân tích đầy đủ và chuyên sâu đặc tính di truyền của các nhà khoa học đã chia họ lan thành 6 họ phụ (dẫn theo Trần Hợp, 1990) [9]

kinh tế lớn như Aerides (có 7 loài); Cymbidium (24 loài); Dendrobium (có 107 loài); chi Paphiopedilum (có 18 loài) và Rhychotilis (có 3 loài)

1.1.4 Giá trị kinh tế và sử dụng cây lan

Từ thời xa xưa đến nay, hoa lan luôn được con người ngưỡng mộ nhờ

có vẻ đẹp rực rỡ, quý phái, hương thơm kín đáo nhưng lại rất tao nhã và thanh cao Trước đây hoa lan được xem là loài quý hiếm, nên thú chơi hoa lan thường chỉ dành cho vua chúa hoặc giới thượng lưu Ngày nay chơi lan đã được nâng lên thành nghệ thuật và nghề trồng lan đã được phát triển thành ngành công nghiệp có lợi nhuận cao Cách sử dụng cũng rất đa dạng, có thể dùng cắm lọ nhờ cành dài, cứng, hoa đẹp và lâu tàn hoặc dùng để trồng chậu, trưng bày phòng khách, dưới mái hiên nhà, bên cạnh lồng chim [10]

Ngoài việc phục vụ các nhu cầu giải trí, thưởng thức cái đẹp của con người, phong lan đồng thời cũng đã tạo ra được một nguồn lợi kinh tế quan trọng Theo các chuyên gia về lan, nghề trồng lan đã đem lại lợi nhuận không nhỏ cho người dân Theo tính toán của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông

Trang 11

data error !!! can't not

read

Trang 12

read

Trang 13

read

Trang 14

read

Trang 15

read

Trang 17

read

Trang 18

read

Trang 19

read

Trang 20

read

Trang 21

read

Trang 22

read

Trang 23

read

Trang 24

read

Trang 26

read

Trang 27

read

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	477,74 KB