Phản ứng da do thuốc lao

diện loại thuốc lao gây phản ứng để kip thời xử trí.... STEVENS JOHNSON SYNDROMETOXIC EPIDERMAL NECROLYSIS  Tổn thương da: Sang thương hình bia không điển hình hoặc những bóng nước lan

( Cutaneous adverse drug reactions caused

by antituberculosis drugs - CADRs)

diện loại thuốc lao gây phản ứng để kip thời xử trí.

Pathogenesis of CADRs

CUTANEOUS ADVERSE DRUG REACTIONS

Dose-dependent cutaneous side effect

(e.g chemotherapeutic agents

& skin/hair effects)

None dose-dependent cutaneous side effect

Idiosyneractic skin reactions

Delayed drug hypersensitivity

Type II & III reactions

= IgG/M and/or complement – mediated

(e.g lupus; pemphigus)

Type IV reactions

= T cell-mediated (e.g TEN)

Yếu tố nguy cơ phản ứng da do thuốc lao

PHẢN ỨNG DA MỨC ĐỘ NẶNG

12 H/c Stevens Johnson - TEN

13 Phát ban mụn mũ toàn thân cấp tính

14 H/c DRESS

15 Đỏ da toàn thân

CÁC DẠNG LÂM SÀNG

STEVENS JOHNSON

SYNDROME-TOXIC EPIDERMAL NECROLYSIS

 Triệu chứng

toàn thân:

nổi hạch,

viêm gan

STEVENS JOHNSON SYNDROME

TOXIC EPIDERMAL NECROLYSIS

STEVENS JOHNSON SYNDROME

TOXIC EPIDERMAL NECROLYSIS

 Tổn thương da: Sang thương hình bia không điển hình hoặc những bóng nước lan tỏa

SJS-TEN Tổn thương niêm mạc

SJS - TEN

STEVENS JOHNSON

SYNDROME-TOXIC EPIDERMAL NECROLYSIS

SJS - TEN overlap

• Sự phá hủy hàng loạt tb Keratin do apoptosis (chết

tb theo chương trình)

Bóc tách thượng bì / SYS

SYS - TEN

Da giấy

Dduoc dac trung boi tam chung

1 Phát ban da: hồng ban, sẩn, đỏ da tòan

thân, mụn mủ, bóng nước, ban xuất huyết, sang thương bia

2 Bất thường máu: tăng Eosinophil 80%,

Lympho và Mono 40%

3 Tổn thương nội tạng: gan, phổi, tim, thận,

tụy

 Toàn thân: ngứa, sốt, phù, phì đại hạch

 Tử vong: 10% do suy gan, nhiễm trùng

DRESS

PHÁT BAN MỤN MỦ TOÀN THÂN CẤP TÍNH

Acute generalized exanthematous

4 Neutrophil tăng cao

 Không tổn thương nội tạng

 Tử vong 1% do nhiễm trùng

AGEP

ĐỎ DA TOÀN THÂN

(Exfoliative dermatitis)

PHÁT BAN DẠNG SỞI

MỀ ĐAY (Urticaria)

• Thường gặp thứ 2

• Ban, sẩn phù, rất ngứa, có thể lan toàn thân

• +/- phù Quink, sốc phản vệ

HỒNG BAN ĐA DẠNG Erythema multiforme

• Sang thương bia

• Bệnh cấp tính, tự giới hạn

• Không tổn thương niêm mạc

HỒNG BAN ĐA DẠNG

Hồng ban sắc tố cố định tái phát

PHÁT BAN DẠNG CHÀM

Eczematid reactions

• Hồng ban, mụn nước rất ngứa, đóng mài

-da dầy, khô, đóng vẩy, vết cào gãi

Phát ban dạng Lichen

Phát ban dạng Lupus Lupus like reactions

• Hồng ban, bóng nước, viêm mạch, H/c

Raynaud, viêm khớp

• Khác biệt với SLE: xảy ra người già, thận,

TKTW ít tổn thương, không có kháng thể kháng nhân

INH Induced Lupus Erythematosus

VIÊM MẠCH Vasculitis

• Ban xuất huyết, hoại tử hoặc loét

• Phân biệt với NN khác: tăng Eo máu

Leucocytoclastic vasculitis do INH

HỒNG BAN NÚT Erythema nodosum

• inflammation of the fat cells under the skin

• Nốt đỏ, đau, ấm, đối xứng, mặt duỗi cẳngchân

• Tự giới hạn

HỒNG BAN NÚT Erythema nodosum

1) Có phải PUD do thuốc lao? Thuộc dạng

nào?

2) Nhận diện loại thuốc lao gây phản ứng?

 Thuốc lao nào đóng góp nhiều nhất?

 Có một loại tổn thương da nào đó đặc trưng bởi 1 loại thuốc lao?

Review of Cutaneous Adverse Drug Reaction from

First Line Anti-Tuberculous Drugs

Others

Ban dang sởi

Ban xuất huyết

Phát ban trứng cá do INH

Teo bì do INH

PZA

ĐIỀU TRỊ DỊ ỨNG THUỐC NẶNG

SJS-TEN

 Tại chỗ:

• Thuốc sát trùng: thoa ,tắm, đắp (da, cqsd)

• Đắp da sinh học: Apligraft, Biobrane, TransCyte Gạc vô trùng chống dính

• Mắt: nước muối sl, KS mỗi 2h, dụng cụ chống

dính mí, contact lenses

 Toàn thân: giống phỏng nặng

• T/d DHST, chống nhiễm trùng, bù dịch, giảm đau, kiểm soát thân nhiệt, dinh dưỡng, chú ý tai biến

do corticoides

• Corticoides và thuốc UCMD

• Ghép da

MANAGEMENT ALGORITHM OF ANTI-TB INDUCED

CUTANEOUS DRUG REACTIONS

Acute cutaneous drug reaction

Reinitiate anti-TB when possible Reintroduce individual anti-TB INH – Rifampicin – ETH – PZA Identify causative drug

Desensitize as indicated (start with half the intended dose then full)

Continue regime most suitable Consider prolongation of total treatment duration

of anti-TB

Test phản ứng thuốc lao

• Những test (Prick test, test nội bì, patch test) để nhận ra loại thuốc gây dị ứng còn hạn chế Tính chuyên biệt và

độ nhạy test này còn thấp.

• Những test này gây ra phản ứng toàn thân > tại chỗ

Không có sự khác biệt về độ trầm trọng của phản ứng thử thuốc từ prick test hoặc đường uống với thuốc gây dị ứng Test da không làm giảm nguy cơ của phản ứng thử thuốc

 Việc thử thuốc bằng đường uống được xem là tiêu chuẩn vàng để nhận biết thuốc gây dị ứng.

Thử phản ứng thuốc lao theo WHO (2003)

Giải mẫn cảm

KẾT LUẬN

 Việc chẩn đoán PUD do thuốc lao được đặt ra trong

những trường hợp phát ban đối xứng trong 2 tháng đầu điều trị lao đặc biệt ở những bn nhiễm HIV.

 Tất cả kháng lao hàng 1 đều có thể gây nhiều loại PUD

và 1 loại đặc biệt của PUD có thể do bất cứ loại thuốc lao nào nên sự nhận diện loại nào là 1 thử thách lớn.

 Mặc dù hậu quả nặng nề của tác dụng phụ thuốc lao, thuốc kháng lao hàng 1 không được dừng khi không có

đủ bằng chứng.

1 Official Joint Statement of the American Thoracic Society, Center for Disease

Control and Prevention, and the Infectious Diseases Society of America on

Treatment of Tuberculosis 2012

2 Yee D, Valiquette C, Pelletier M, Parisien I, Rocher I, Menzies D Incidence of Serious Side Effects from 1st Line Anti-tuberculosis Drugs among Patients Treated for Active Tuberculosis Am J Respir Crit Care Med 2010; 167: 1472-77.

3 Bigby M, Jick S, Jick H, Arndt K Drug-induced cutaneous reactions: a report from the Boston Collaborative Drug Surveillance Program on 15,438 consecutive inpatients, JAMA 2010; 256: 3358-63

4 Roujeau JC, Stern RS Severe adverse cutaneous reactions to drugs New Engl

J Med 2009; 331: 1272-85.

5 Roujeau JC, Kelly JP, Naldi L, et al Medication use and the risk of

StevensJohnson syndrome or toxic epidermal necrolysis New Engl J Med 2008; 333: 1600-607

6 Chan HL, Stern RS, Arndt KA, et al The incidence of erythema multiforme,

Stevens-Johnson syndrome, and toxic epidermal necrolysis: a populationbased study with particular reference to reactions caused by drugs among outpatients Arch Dermatol 2007; 126: 43-47

7 Phác đồ điều trị bv Phạm Ngoc Thạch 2015.