Quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông bình xuyên, huyện bình xuyên, tỉnh vĩnh phúc

Đổi mới công tác quản lí để nâng cao chất lượng giáo dục luôn được nhà trường đặc biệt quan tâm, chú trọng thông qua việc phát động các phong trào bồi dưỡng, tự bồi dưỡng, trao đổi kinh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ THU NGA

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BÌNH XUYÊN

HUYỆN BÌNH XUYÊN, TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2016

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN THỊ THU NGA

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG BÌNH XUYÊN

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn tới Hội đồng khoa học của trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2, các thầy giáo, cô giáo đã tận tình giảng dạy, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Tác giả xin chân thành cảm ơn thầy Hiệu trưởng, các thầy giáo, cô giáo trong Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo trong trường Trung học phổ thông Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc đã tham gia đóng góp ý kiến, cung cấp thông tin giúp đỡ tác giả trong quá trình khảo sát, nghiên cứu

Xin vô cùng cảm ơn gia đình và bạn bè đã động viên, giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn Đặc biệt, tác giả xin được bày tỏ lòng

kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS, TS Trần Trung, người đã tận tình hướng dẫn,

giúp đỡ, chỉ bảo ân cần cho tác giả trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn

Do khả năng có hạn, luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót Kính mong được sự đóng góp, chỉ bảo của các thầy cô trong Hội đồng khoa học, bạn bè và đồng nghiệp

Một lần nữa tác giả xin trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, tháng 12 năm 2016

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thị Thu Nga

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác Tôi c ng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Thị Thu Nga

MỤC LỤC

Mở đầu

Chương 1 Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động của tổ chuyên môn ở

trường trung học phổ thông

6

Chương 2 Thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT

Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

2.3 Thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng trường

THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

52

2.4 Đánh giá chung thực trạng công tác quản lí hoạt động tổ chuyên

môn của Hiệu trưởng trường THPT Bình Xuyên

58

Chương 3 Một số biện pháp quản lí nhằm nâng cao chất lượng hoạt

động tổ chuyên môn ở trường THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên,

tỉnh Vĩnh Phúc

62

3.2 Một số biện pháp quản lí nhằm nâng cao chất lượng tổ chuyên môn ở

trường THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

63

3.4 Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất

ở trường THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Bước sang những năm đầu của thế kỷ XXI đánh dấu nhiều thành tựu của khoa học giáo dục, thành tựu đáng kể nhất đó là lí luận giáo dục được gắn với lí luận phát triển (kinh tế học phát triển) và sự ra đời của kinh tế học giáo dục, xã hội học giáo dục, lí luận quản lí nhà trường.Trong những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có những chỉ đạo đổi mới công tác quản lí trường học như: Đổi mới hệ thống quản lí giáo dục, nội dung, phương pháp và hình thức quản lí giáo dục bước đầu đã

có những tác động tích cực đáng kể đến chất lượng giáo dục Đổi mới quản lí các hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn của trường phổ thông đã có tác động trực tiếp đến chất lượng giảng dạy và học tập, đến chất lượng giáo dục và đào tạo

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng ta đã khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng và thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu

tố cơ bản của sự phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” Đây là

yêu cầu cấp bách đối với toàn xã hội Trong đó, ngành giáo dục có nhiệm vụ “nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài”

Chỉ thị 40 - CT/TW của Ban Bí thư trung ương Đảng đã nêu: “Phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người Đây là trách nhiệm của toàn Đảng, trong đó nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục là lực lượng nòng cốt, có vai trò quan trọng”

Như vậy, phát triển giáo dục và đào tạo đã trở thành mục tiêu chiến lược của công cuộc đổi mới đất nước, được xem là cuộc cách mạng mang tính thời đại sâu sắc Đội ng nhà giáo và cán bộ quản lí giáo dục là lực lượng cách mạng quan trọng, quyết định thắng lợi sự nghiệp đổi mới giáo dục, góp phần phát triển đất nước

Để đạt được mục tiêu này, vấn đề cấp thiết đặt ra cho giáo dục là phải tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đổi mới nội dung, phương pháp dạy và

học và đồng thời đổi mới công tác quản lí để nhằm đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao

về nhân lực của công cuộc đổi mới kinh tế - xã hội

Trường THPT Bình Xuyên với đội ng nhà giáo yêu nghề, tâm huyết với sự nghiệp “trồng người” trong những năm qua luôn giữ vững, thể hiện tinh thần đoàn kết thống nhất nội bộ, tạo thành sức mạnh tổng hợp, xây dựng tốt nề nếp kỉ cương góp phần phát triển nhà trường Tiếp tục phát huy nền tảng đó, năm học 2015- 2016 trường THPT Bình Xuyên có tổng số 92 cán bộ, giáo viên, nhân viên trong biên chế, tỷ lệ đạt chuẩn 100%, có 03 đồng chí được công nhận Giáo viên Trung học Cao cấp, 27 Thạc sỹ và 10 giáo viên đang học cao học Trường có 30 lớp học xây

vật chất, trang thiết bị ngày càng được quan tâm, đầu tư, trang bị theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa đáp ứng tốt cho quá trình dạy và học Trường được công nhận là trường THPT đạt chuẩn quốc gia năm 2010

Đổi mới công tác quản lí để nâng cao chất lượng giáo dục luôn được nhà trường đặc biệt quan tâm, chú trọng thông qua việc phát động các phong trào bồi dưỡng, tự bồi dưỡng, trao đổi kinh nghiệm qua các hội nghị, hội thảo, họp tổ, nhóm chuyên môn, viết các sáng kiến kinh nghiệm và các đề tài nghiên cứu khoa học, mở lớp tập huấn công nghệ thông tin, tập huấn soạn thảo bài giảng điện tử e-Learning, tập huấn nghiên cứu nghiệp vụ sư phạm, thi khảo sát giáo viên, học sinh

Từ cơ sở lí luận và thực tiễn trên, tôi chọn vấn đề “Quản lí hoạt động tổ

chuyên môn ở trường trung học phổ thông Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc” để nghiên cứu với hy vọng góp phần vào việc quản lí nhằm nâng cao

chất lượng dạy và học ở trường trung học phổ thông Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên đáp ứng yêu cầu của xã hội

3 Đối tƣợng khách thể và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

- Khách thể nghiên cứu: Quản lí hoạt động của tổ chuyên môn trong trường trung học phổ thông

- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động quản lí hoạt động của tổ chuyên môn của Hiệu trưởng trường trung học phổ thông

3.2 Phạm vi nghiên cứu

3.2.1.Giới hạn nội dung nghiên cứu

Đề tài này chỉ tập trung nghiên cứu thực trạng các hoạt động quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc trong thời gian 5 năm từ năm 2011 – 2016

3.2.2 Giới hạn địa bàn nghiên cứu

Đề tài chỉ nghiên cứu ở trường trường trung học phổ thông Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc:

3.2.3 Giới hạn khách thể điều tra

Đề tài tiến hành khảo sát trên các đối tượng cụ thể sau:

- 1 Hiệu trưởng

- 4 Phó hiệu trưởng

- 15 Tổ trưởng, tổ phó tổ chuyên môn và 30 giáo viên cốt cán

- 92 Giáo viên giảng dạy

4 Giả thuyết khoa học

Chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc hiện nay đã từng bước được nâng cao, song còn có những hạn chế nhất định Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, một trong các nguyên nhân cơ bản đó là do các hoạt động quản lí của Hiệu trưởng chưa phù hợp Nếu xây dựng được các hoạt động quản lí của Hiệu trưởng đồng bộ, phù hợp thì sẽ nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trong những năm tới

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu một số vấn đề lí luận về hoạt động của tổ chuyên môn và quản

lí hoạt động tổ chuyên môn

- Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động của tổ chuyên môn ở trong trường, các hoạt động quản lí của Hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn

- Đề xuất một số hoạt động quản lí tổ chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Phương pháp luận

- Tiếp cận hệ thống - cấu trúc: Là cách thức nghiên cứu đối tượng như một

hệ thống toàn vẹn, phát triển động, tự hình thành và phát triển thông qua việc giải quyết mâu thuẫn nội tại do sự tương tác hợp quy luật của các thành tố tạo ra Qua

đó phát hiện các yếu số sinh thành, yếu tố bản chất và logic phát triển của đối tượng trở thành hệ toàn vẹn, tích hợp mang chất lượng mới

- Tiếp cận chức năng hoạt động: Tiếp cận này tạo những tác động để cải thiện hoạt động và có thể đón đầu những vấn đề mới nảy sinh,

- Tiếp cận quan điểm lịch sử: Khi xem xét sự vật hay một hiện tượng, chúng

ta thường xem xét quá trình lịch sử của nó.Từ đó thấy được mối quan hệ giữa quá khứ, hiện tại và tương lai của đối tượng nghiên cứu

- Tiếp cận quan điểm thực tiễn: Việc đề ra các hoạt động nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lí tổ chuyên môn ở trường THPT dựa trên việc khảo sát thực trạng quản lí của CBQL Qua khảo sát, phát hiện những mặt mạnh, mặt yếu, những nguyên nhân hạn chế, từ đó đề ra các hoạt động mang tính khả thi hơn

6.2 Các phương pháp nghiên cứu cụ thể

6.2.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lí luận

Thu thập, đọc, phân tích, xử lí tài liệu, hệ thống hóa lí thuyết các tài liệu có liên quan đến vấn đề mà đề tài nghiên cứu

6.2.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Quan sát, điều tra, thu thập thông tin, phân tích số liệu, dữ liệu, khảo sát thực tế hoạt động quản lí tổ chuyên môn của CBQL ở trường THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

- Phương pháp chuyên gia: Chúng tôi xin ý kiến của một số nhà QLGD có kinh nghiệm, lãnh đạo và chuyên viên, nhằm hiểu rõ thực trạng và có một số đề xuất hợp lí

6.2.3 Phương pháp thống kê toán học

Sau khi thu thập các phiếu thăm dò ý kiến, dựa vào kết quả điều tra, tác giả

sử dụng phần mềm SPSS for Windows để xử lí số liệu, tính tỉ lệ phần trăm các nội dung trong phiếu hỏi nhằm đánh giá thực trạng và định hướng nâng cao hiệu quả công tác quản lí tổ chuyên môn ở trường THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

7 Những đóng góp mới của đề tài

Các biện pháp mà tôi đã đề xuất là cần thiết và khả thi, nếu Hiệu trưởng biết vận dụng một cách đồng bộ, linh hoạt trong công tác quản lí sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lí hoạt động của tổ chuyên môn và chất lượng giáo dục của nhà trường

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, gồm ba chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT

Chương 2 Thực trạng quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 3 Một số biện pháp quản lí nhằm nâng cao chất lượng tổ chuyên môn

ở trường THPT Bình Xuyên, huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG CỦA

TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Giáo dục giữ một vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, có rất nhiều quốc gia trên thế giới trong đó có Việt Nam chúng ta coi giáo dục

là quốc sách hàng đầu, đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển của đất nước Giáo dục là một chức năng của xã hội loài người được thực hiện một cách tự giác,

mà ở bất cứ thời đại nào, quốc gia nào c ng dành được nhiều sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà khoa học Từ hơn hai nghìn năm trước đây, trên thế giới đã có nhiều nhà chính trị, nhà tư tưởng nghiên cứu về giáo dục, đặc biệt là quản lí giáo dục và đưa ra nhiều những ý kiến, luận điểm khoa học được áp dụng vào thực tế và

có những thành công lớn về quản lí giáo dục

Nghiên cứu về quản lí hoạt động của tổ chuyên môn của người Hiệu trưởng không phải là vấn đề mới mà là vấn đề đã được nghiên cứu có cơ sở pháp lí và cơ

sở lí luận từ quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về công tác tổ chức cán bộ, công tác xây dựng phát triển đội ng Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định cần phải xây dựng đội ng cán bộ đồng bộ,

có cơ cấu hợp lí, chất lượng tốt, nhất là đội ng cán bộ lãnh đạo kế tiếp vững vàng

Có cơ chế, chính sách đảm bảo phát hiện, đánh giá, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, trọng dụng và đãi ngộ xứng đáng những người có đức, có tài…

Mục tiêu của nền giáo dục hiện nay không chỉ là giáo dục và đào tạo ra thế

hệ tương lai có kiến thức, mà các thế hệ “ra lò” từ giáo dục phải được đào tạo toàn diện cả về Đức - Trí - Thể - Mĩ, có kĩ năng sống, thích ứng tốt với hoàn cảnh và đặc biệt là linh hoạt, mềm dẻo, sáng tạo trong ứng xử và giải quyết các vấn đề Để làm tốt nhiệm vụ đó thì các nhà quản lí phải tìm ra các giải pháp nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường, cải tiến nâng cao chất lượng quản lí hoạt động đối với

tổ chuyên môn để tác động tích cực vào quá trình nâng cao chất lượng giáo dục

Quản lí hoạt động chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường nói chung là một vấn đề rất cần thiết và được nhiều người quan tâm Trong quá trình nghiên cứu, các nhà nghiên cứu đứng trên các góc độ khác nhau để tìm ra các hoạt động quản lí chuyên môn nhưng đều có mục đích chung là nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà trường Có thể kể ra nhiều công trình nghiên cứu gần với đề tài

Những nghiên cứu của tác giả nước ngoài đã đề cập đến vấn đề cốt lõi của quản lí và quản lí giáo dục như: F.W.Taylor (1911), G.Mayor, P.Druckev…

Nhiều nhà Sư phạm trong nước như: Hà Thế Ngữ (1991), Hồ Ngọc Đại, Đặng V Hoạt (1988), Trần Kiều (1997), Thái Duy Tuyên (1998), Nguyễn Văn Lê (1996)… đã tiến hành nghiên cứu một cách toàn diện các vấn đề về vị trí, vai trò của việc tổ chức quản lí, ý nghĩa của việc nâng cao hiệu quả quản lí, những ưu điểm

và nhược điểm, bản chất và mối quan hệ giữa đổi mới công tác quản lí trong nhà trường và quản lí hoạt động tổ chuyên môn Để cải tiến nâng cao chất lượng giáo dục

Gần đây, đứng trước nhiệm vụ đổi mới giáo dục đào tạo nói chung và đổi mới nội dung, phương pháp dạy học nói riêng, nhiều nhà giáo dục học, tâm lí học như Phạm Viết Vượng (2000), Đặng Thành Hưng (2002), Trần Kiểm (2004)… đã đi sâu nghiên cứu các vấn đề về đổi mới nội dung, phương pháp dạy học theo hướng nâng cao tính hiện đại và gắn khoa học với đời sống thực tiễn sản xuất, vấn đề lấy học sinh làm trung tâm, những nghiên cứu công phu của các tác giả như Nguyễn Đức Chính, Đặng Quốc Bảo (2004), Nguyễn Thị Mỹ Lộc (2003), Trần Kiểm (2006), V Trọng

Rỹ (2005), Đặng Thành Hưng (2010)… đều tập trung nghiên cứu các biện pháp quản

lí hoạt động của giáo viên và học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục

Hướng nghiên cứu hoạt động tổ chuyên môn được Hiệu trưởng chỉ đạo thông qua tổ trưởng của tổ chuyên môn có rất ít tác giả nghiên cứu Nếu không quan tâm hay chú trọng nhiều thì có thể nhầm tưởng rằng biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn được thể hiện ở biện pháp quản lí chuyên môn nhà trường Tác giả Nguyễn Thị Thu Hà: “ Biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng

trường THCS huyện Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh” đã đề cập trực tiếp hướng nghiên cứu này Tác giả đánh giá thực trạng sát thực, được minh chứng thuyết phục bằng

số liệu thống kê cụ thể Đã nghiên cứu rất kỹ nội dung quản lí hoạt động tổ chuyên môn của trường THCS, căn cứ vào tình hình thực tế của trường để đề xuất việc pháp quản lí tổ chuyên môn một cách phù hợp Hoạt động tổ chuyên môn của cấp THPT khác với cấp THCS nhưng các hoạt động của tổ chuyên môn theo quy định

về cơ bản giống nhau Phần lớn các nghiên cứu đề cập đến việc quản lí của Hiệu trưởng về hoạt động dạy học và các hoạt động chuyên môn của giáo viên nhằm nâng cao chất lượng giáo dục trong các nhà trường, mỗi đề tài nghiên cứu trên một phạm vi, thời gian khác nhau, đối tượng giáo viên và học sinh các cấp học khác nhau Các nghiên cứu đã làm rõ nguyên nhân dẫn đến thực trạng việc quản lí hoạt động chuyên môn trong nhà trường của Hiệu trưởng để từ đó đề xuất các biện pháp quản lí hiệu quả

Trên thực tế, ở các nhà trường phổ thông thì tổ chuyên môn trực tiếp quản lí các hoạt động của giáo viên, Hiệu trưởng quản lí hoạt động chuyên môn thông qua chỉ đạo các tổ thực hiện nhiệm vụ chuyên môn Vì vậy, muốn quản lí chuyên môn tốt thì Hiệu trưởng cần có hoạt động quản lí các tổ chuyên môn tốt, đảm bảo chất lượng Vì vậy có thể rút ra một số nhận xét chính đối với các công trình nghiên cứu thuộc cả Trường THCS và THPT như sau:

Một là, các công trình nghiên cứu cơ bản đi sâu vào vấn đề quản lí hoạt động dạy học, quản lí chuyên môn trong các nhà trường THCS Quản lí hoạt động tổ chuyên môn trong trường phổ thông được nghiên cứu rất ít Đặc biệt quản lí hoạt động tổ chuyên môn trong các trường THPT hầu như chưa có công trình nào nghiên cứu

Hai là, quản lí hoạt động chuyên môn c ng chủ yếu xoáy sâu vào quản lí các hoạt động dạy và học trong nhà trường Các hoạt động chuyên môn khác chưa được quan tâm nhiều

Ba là, quản lí hoạt động chuyên môn hay hoạt động dạy học chưa được nghiên cứu theo hướng Hiệu trưởng quản lí hoạt động tổ chuyên môn thông qua chỉ đạo tổ trưởng các tổ chuyên môn

Vì vậy, đề tài: “Quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở trường THPT Bình Xuyên huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc” sẽ nghiên cứu, đánh giá thực trạng các hoạt động quản lí tổ chuyên môn đã được áp dụng ở trường THPT Bình Xuyên huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc, đề xuất các hoạt động phù hợp nhằm nâng cao chất lượng tổ chuyên môn ở các trường THPT

Xác định được vai trò và tầm quan trọng của việc quản lí hoạt động tổ chuyên môn ở các nhà trường phổ thông đối với việc nâng cao chất lượng hiệu quả dạy và học Tác giả vận dụng các kiến thức về khoa học quản lí giáo dục đã tiếp thu được trong quá trình học chuyên ngành QLGD tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội

2 và thực trạng của quản lí hoạt động tổ chuyên môn trường THPT huyện Bình Xuyên, tỉnh Vĩnh Phúc để đề xuất biện pháp quản lí tổ chuyên môn ở trường THPT nhằm nâng cao chất lượng hiệu quả giáo dục

1.2 Một số khái niệm công cụ

1.2.1 Một số khái niệm liên quan đến lĩnh vực quản lí

Quản lí là một trong những loại hình quan trọng và lâu đời nhất của con người, nó phát triển không ngừng theo sự phát triển của con người Quản lí là hoạt động cần thiết cho tất cả các lĩnh vực của đời sống con người và là một nhân tố của

sự phát triển xã hội Quản lí là một phạm trù tồn tại khách quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi xã hội, mọi quốc gia và trong mọi thời đại Có nhiều quan điểm khác nhau về quản lí:

K.Marx: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cũng cần đến một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chung phát sinh từ sự vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động của những khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển lấy mình, còn một dàn nhạc thì cần phải có một nhạc trưởng” [31,Tr.108]

H.Koontz (Mỹ): “Quản lí là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảo sự phối hợp những nỗ lực của cá nhân nhằm đạt được những mục đích của nhóm (tổ chức) Mục đích của mọi nhà quản lí là hình thành môi trường mà trong đó con người có thể đạt được các mục đích của mình với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn

cá nhân ít nhất” [31,Tr.33]

Mary Parker Follett (1868 – 1933) đã có những đóng góp lớn trong thuyết

hành vi trong quản lí và khẳng định: “Quản lí là một quá trình lao động, liên tục, kế tiếp nhau chứ không tĩnh tại” [27, Tr 24]

Chester Irving Barnard (1886 – 1961) quan niệm: “Vai trò chính yếu của người quản lí là giao tiếp với những người thuộc quyền và động viên họ nỗ lực hết sức để đạt mục tiêu của tổ chức Quản lí hiệu quả phụ thuộc vào sự duy trì những mối quan hệ tốt đẹp với những người bên ngoài tổ chức cũng như với những người

mà nhà quản lí thường xuyên phải tiếp cận” [5, Tr 25]

Các tác giả Đặng V Hoạt, Hà Thế Ngữ cho rằng: “Quản lí là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lí là một hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định” [19, Tr 38]

Theo tác giả Đặng Thành Hưng: “Quản lí là một dạng lao động đặc biệt nhằm

gây ảnh hưởng, điều khiển, phối hợp lao động của người khác hoặc của nhiều người khác trong cùng tổ chức hoặc cùng công việc nhằm thay đổi hành vi và ý thức của

họ, định hướng và tăng hiệu quả lao động của họ, để đạt mục tiêu của tổ chức hoặc lợi ích của công việc cùng sự thỏa mãn của những người tham gia” [15,tr.7]

Như vậy, có rất nhiều cách tiếp cận về quản lí, song các định nghĩa đều đề cập tới bản chất chung của hoạt động quản lí đó là:

- Bản chất của quản lí là gây ảnh hưởng chứ không trực tiếp sản xuất hay tạo

ra sản phẩm

- Quản lí bao giờ c ng là một tác động hướng đích, có mục tiêu xác định, có mục tiêu và lợi ích là cái chung của tổ chức chứ không nhằm mục tiêu lợi ích riêng của cá nhân nào

- Quản lí có tính hệ thống chứ không phải quá trình hay hành động đơn lẻ

- Quản lí là sự tác động tương hỗ, biện chứng giữa chủ thể và khách thể quản lí

- Quản lí xét đến cùng, bao giờ c ng là quản lí con người

- Quản lí vừa là sự tác động mang tính chủ quan nhưng phải phù hợp quy luật khách quan

Quản lí vừa là một khoa học, vừa là một nghệ thuật Là một khoa học vì các hoạt động quản lí luôn là một hoạt động có tổ chức, có định hướng trên những quy luật, những nguyên tắc và phương pháp hoạt động cụ thể Chỉ khi nhận biết đúng các quy luật đó, các đặc điểm của từng cá thể, các đặc trưng tâm lí khác nhau thì tác động của quản lí mới có hiệu quả Vì vậy, trong quản lí không thể tuân thủ theo những nguyên tắc, quy định cứng nhắc mà phải xử lí tình huống linh hoạt, mềm dẻo

1.2.2 Một số khái niệm liên quan đến lĩnh vực quản lí giáo dục

QLGD là những tác động có hệ thống, có kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể QL ở mọi cấp khác nhau đến tất cả các mắt xích của toàn bộ hệ thống nhằm mục đích đảm bảo sự hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụng những quy luật của xã hội c ng như các quy luật của quá trình giáo dục về sự phát triển thể lực, trí lực và tâm lực của con người Hiểu theo nghĩa tổng quan QLGD là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về QLGD:

- Theo tác giả Trần Kiểm: “QLGD là những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có hệ thống, có kế hoạch, hợp quy luật) của chủ thể quản lí tới các mắt xích của hệ thống giáo dục, nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu mục tiêu phát triển giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu của xã hội.” [32, tr.11]

Tác giả Phạm Viết Vượng đã viết: “Mục đích cuối cùng của QLGD là tổ chức giáo dục có hiệu quả để đào tạo ra lớp thanh niên thông minh, sáng tạo, năng động, tự chủ, biết sống và biết phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân và của xã hội.” [27, tr.206]

Theo tác giả Đặng Thành Hưng: “Quản lí giáo dục là một dạng lao động đặc

biệt nhằm gây ảnh hưởng, điều khiển hệ thông giáo dục và các thành tố của nó, định hướng và phối hợp lao động của những người tham gia công tác giáo dục để

đạt được mục tiêu giáo dục và mục tiêu phát triển giáo dục, dựa trên thể chế giáo dục và các nguồn lực giáo dục” [15,tr 9]

Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa

VIII đã viết: “Quản lí giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể QL với khách thể QL nhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt tới kết quả mong muốn bằng cách hiệu quả nhất” [26, tr 50]

Tóm lại, có rất nhiều định nghĩa về QLGD, nhưng bản chất của QLGD là quá trình tác động có tính định hướng của chủ thể QL lên các thành tố tham gia vào quá trình hoạt động giáo dục nhằm thực hiện có hiệu quả mục tiêu giáo dục Các thành

tố đó là mục tiêu giảng dạy, nội dung giảng dạy, phương pháp giảng dạy, lực lượng

giáo dục, đối tượng giáo dục, phương tiện giáo dục

1.2.3 Quản lí nhà trường

Nhà trường, theo tác giả Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Nhà trường là một tổ chức chuyên biệt trong hệ thống tổ chức xã hội thực hiện chức năng tái tạo nguồn nhân lực phục vụ cho sự duy trì và phát triển xã hội” [22, tr 3]

Tại khoản 2, điều 48, Luật giáo dục 2005 đã khẳng định: “Nhà trường trong

hệ thống giáo dục quốc dân thuộc loại hình được thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của nhà nước nhằm phát triển sự nghiệp giáo dục.” [22, tr.15]

Như vậy, nhà trường là tổ chức giáo dục cơ sở mang tính nhà nước, xã hội là nơi trực tiếp làm công tác đào tạo thế hệ trẻ, là cơ quan giáo dục chuyên biệt, có đội

ng các nhà giáo được đào tạo bài bản về nội dung chương trình, phương pháp giáo dục phù hợp với mọi lứa tuổi, các phương tiện kỹ thuật phục vụ cho giáo dục, mục đích giáo dục của nhà trường phù hợp với xu thế phát triển của xã hội và thời đại

Nhà trường là tổ chức cơ sở của các cấp QLGD, cho nên QL nhà trường là nội dung quan trọng trong QLGD Có nhiều tác giả quan niệm về QL nhà trường, cụ thể:

Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “QL nhà trường là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lí giáo dục, để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và từng học sinh” [30, tr 61]

Tác giả Trần Kiểm: “QL trường là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có mục đích, có hệ thống, có kế hoạch, hợp quy luật) của chủ thể quản lí đến tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trường” [30, tr.11]

Trong quản lí và thực tiễn khẳng định, quản lí nhà trường gồm hai loại:

- Quản lí các chủ thể bên ngoài nhà trường nhằm định hướng và tạo điều kiện cho nhà trường hoạt động và phát triển

- Quản lí các chủ thể bên trong nhà trường nhằm cụ thể hóa các chủ trưởng đường lối, chính sách giáo dục thành các kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra để đưa nhà trường đạt các mục tiêu đề ra

Theo tác giả Đặng Thành Hưng: “QL trường học là quản lí giáo dục tạo cấp

cơ sở trong đó chủ thể quản lí là các cấp chính quyền và chuyên môn trên trường, các nhà quản lí trong trường do Hiệu trưởng đứng đầu, đối tượng quản lí là nhà trường như một tổ chức chuyên môn- nghiệp vụ, nguồn lực quản lí là con người, cơ

sở vật chất – kĩ thuật, tài chính, đầu tư khoa học- công nghệ, thông tin bên trong trường và được huy động từ bên ngoài trường dựa vào luật, chính sách, cơ chế và chuẩn hiện có” [ 15, tr.10]

QLGD trong nhà trường cốt lõi chính là quản lí quá trình dạy học do đó cần phải quan tâm quản lí các thành tố của quá trình dạy học, muốn thực hiện hiệu quả công tác giáo dục, người QL phải xem xét đến những điều kiện đặc thù của nhà trường, phải chú trọng tới việc cải tiến công tác QLGD, QL nhà trường

QLNT thực chất là QLGD trên tất cả các mặt, các khía cạnh liên quan đến hoạt động giáo dục trong phạm vi nhà trường Đó là một hệ thống những hoạt động

có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể QLGD để đạt tới mục tiêu giáo dục đặt ra đối với ngành giáo dục trong từng giai đoạn phát triển của đất nước QLNT là QL: Chương trình dạy học và giáo dục của nhà trường, QL các hoạt động của HS, QL giáo viên, phát triển nghề nghiệp của người thầy, QL cơ sở vật chất,

thiết bị dạy học, thư viện nhà trường, đảm bảo cho nhà trường thực hiện được sứ mạng cao cả của mình

Quản lí trường THPT, trường THPT là cấp học cuối cùng của hệ thống giáo dục phổ thông gồm 3 năm học, là cấp học hoàn thiện kiến thức phổ thông cho HS, cấp học tạo nguồn lực cho các yêu cầu đào tạo của xã hội, đồng thời chuẩn bị tích cực cho thế hệ trẻ đi vào cuộc sống xã hội và lao động sản xuất Vì vây, trường THPT có mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục mang tính phổ thông cơ bản, toàn diện với những yêu cầu riêng nhằm thực hiện nhiệm vụ của cấp học Nhiệm

vụ, quyền hạn của trường THPT được quy định tại Điều 3, Điều lệ trường Trung học (Ban hành kèm theo Thông tư số 12/2011/TT – BGDĐT, ngày 28 tháng 3 năm

2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo)

1.3 Hoạt động tổ chuyên môn ở trường trung học phổ thông

+ Cơ cấu tổ chuyên môn

Theo điều 16 - Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học quy định về tổ chuyên môn như sau:

“Hiệu trưởng, các Phó hiệu trưởng, giáo viên, viên chức thư viện, viên chức thiết bị thí nghiệm của trường trung học được tổ chức thành tổ chuyên môn theo môn học hoặc nhóm môn học Mỗi tổ chuyên môn có một tổ trưởng và một hoặc hai

tổ phó chịu sự quản lí của Hiệu trưởng, do Hiệu trưởng bổ nhiệm và giao nhiệm vụ vào đầu năm học Trong các nhà trường tổ chuyên môn được kiện toàn sau mỗi năm học, căn cứ vào tình hình cụ thể của nhà trường mà Hiệu trưởng quyết định tổ chuyên môn cho phù hợp”

+ Nhiệm vụ của tổ chuyên môn:

Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lí

kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ giáo dục và đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường

Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ, tham gia đánh giá xếp loại các thành viên của tổ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên

Tổ chuyên môn sinh hoạt 2 tuần một lần

Tổ chuyên môn là nơi thực hiện mọi chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước và các quy định của Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục, địa phương và của nhà trường về giáo dục

Cơ cấu tổ chuyên môn tốt nhất là gồm những giáo viên có cùng chuyên môn Nếu số giáo viên quá ít, có thể ghép tổ chuyên môn song phải chú ý tới những môn gần nhau về kiến thức như các môn tự nhiên, các môn xã hội Tổ chuyên môn cần

có kế hoạch hoạt động từ đầu năm học, khi lập kế hoạch cần căn cứ vào kế hoạch hoạt động của nhà trường, lưu ý tính khả thi, thời gian biểu sinh hoạt chuyên môn sắp xếp tạo điều kiện cho số thành viên trong tổ tham gia đông nhất

Như vậy, với chức năng và nhiệm vụ trên cho thấy tổ chuyên môn là tế bào rất quan trọng trong quá trình hoạt động giáo dục của nhà trường Vì vậy, Hiệu trưởng quản lí tốt được tổ chuyên môn thì sẽ nâng cao được chất lượng dạy và học trong nhà trường

+ Hoạt động của tổ chuyên môn

Hoạt động chuyên môn là hoạt động quan trọng nhất trong các nhà trường, hoạt động này có vai trò quyết định đến chất lượng của nhà trường Hoạt động của

tổ chuyên môn hàng năm phải bám sát nội dung, chương trình dạy học theo quy định của Bộ Giáo dục, Sở Giáo dục và của nhà trường

Hoạt động của tổ chuyên môn trong trường học bao gồm:

Tổ chức hoạt động giảng dạy của giáo viên ở trên lớp theo phân phối chương trình của Bộ Giáo dục

Tổ chức các hoạt động bồi dưỡng nâng cao năng lực cho học sinh khá và giỏi (ôn thi học sinh giỏi thi cấp tỉnh) và phụ đạo học sinh yếu, kém theo quy định của Bộ, Sở và nhà trường

Tổ chức các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường

Tổ chức và theo dõi đánh giá hoạt động tự học tự bồi dưỡng hoặc chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm trong sinh hoạt chuyên môn, thường xuyên hoặc theo dõi định kì

Tổ chức các hoạt động thao giảng, thi giáo viên giỏi cấp tổ, tuyển chọn những giáo viên có chuyên môn tốt nhất để dự thi giáo viên giỏi cấp trường…

Ngoài hoạt động tổ chuyên môn các thành viên trong tổ chuyên môn còn tham gia các công tác khác như: Đảng, Công đoàn, Đoàn thanh niên, công tác chủ nhiệm lớp …

Như vậy, hoạt động của tổ chuyên môn trong nhà trường có vai trò quyết định đến sự phát triển của nhà trường nói riêng và sự phát triển giáo dục nói chung Hoạt động của tổ chuyên môn là nhân tố quyết định trực tiếp đến chất lượng dạy

học trong các nhà trường hiện nay

1.4 Quản lí hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng

1.4.1 Trách nhiệm, quyền hạn của Hiệu trưởng, đối với việc quản lí hoạt động tổ chuyên môn

Theo điều 54 Luật Giáo dục thì:

- Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lí các hoạt động của nhà trường, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận với nhiệm kỳ 5 năm

- Hiệu trưởng các trường thuộc hệ thống giáo dục quốc dân phải được đào tạo, bồi dưỡng về nghiệp vụ quản lí trường học

- Tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền hạn của Hiệu trưởng; thủ tục bổ nhiệm công nhận Hiệu trưởng trường đại học do Thủ tướng Chính phủ quy định; đối với các trường ở các cấp học khác do Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo quy định…” [22, tr 43]

Thời gian đảm nhiệm chức vụ Hiệu trưởng không quá 2 nhiệm kỳ ở một trường THPT Với yêu cầu Hiệu trưởng phải là người giảng dạy ít nhất 5 năm ở bậc THPT hoặc bậc cao hơn, có phẩm chất đạo đức tốt, có trình độ chuyên môn vững vàng, có năng lực quản lí và lãnh đạo, được bồi dưỡng lí luận và nghiệp vụ, có sức khỏe, được tập thể giáo viên, nhân viên tín nhiệm

Như vậy Hiệu trưởng trong nhà trường là người đại diện cho việc quản lí hành chính nhà nước Để làm tốt nhiệm vụ của mình Hiệu trưởng phải nắm vững các nguyên tắc quản lí trong hoạt động quản lí

Tại điều 19 Điều lệ THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấp học quy định Hiệu trưởng nhà trường có những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:

- Tổ chức bộ máy nhà trường

- Xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện nhiệm vụ năm học

- Quản lí giáo viên, nhân viên, học sinh, quản lí chuyên môn, phân công công tác, kiểm tra đánh giá việc thực hiện nhiệm vụ của giáo viên, nhân viên

- Quản lí và tổ chức giáo dục học sinh

- Quản lí hành chính, tài chính, tài sản của nhà trường

- Thực hiện các chế độ chính sách của Nhà nước đối với giáo viên, nhân viên, học sinh, tổ chức thực hiện quy chế dân chủ trong hoạt động của nhà trường

- Được theo học các lớp chuyên môn, nghiệp vụ và hưởng các chế độ hiện hành

- Hiệu trưởng làm việc theo các nguyên tắc sau:

+ Nguyên tắc trách nhiệm pháp lí

+ Nguyên tắc dân chủ

+ Nguyên tắc đổi mới

+ Nguyên tắc tự chủ và tự chịu trách nhiệm

Như vậy, Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lí mọi hoạt động của nhà trường trong đó có hoạt động tổ chuyên môn Để làm tốt được điều này, người Hiệu trưởng cần phải bao quát được 19 công việc sau đây:

1 Tổ chức quá trình dạy học, giáo dục, đào tạo trong nhà trường đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng và yêu cầu quản lí nhà nước về giáo dục đối với nhà trường

2 Đề ra được sứ mệnh, tầm nhìn và thông điệp phát triển nhà trường quán triệt nguyên lí giáo dục và chức năng kinh tế - sư phạm của nhà trường trong đời sống cộng đồng

3 Xây dựng được kế hoạch phát triển chiến lược phát triển nhà trường theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa nhà trường

4 Xác định kế hoạch năm học có mục tiêu rõ ràng với nhiệm vụ nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo

5 Phối hợp tốt với các tổ chức chính trị - xã hội trong và ngoài nhà trường tập trung vào thực hiện sứ mệnh của nhà trường trong đời sống xã hội

6 Cùng các nhà chuyên môn, giáo viên của trường lựa chọn nội dung giảng dạy bám sát vào giáo trình, sách giáo khoa và có sự cập nhật với động thái phát triển kinh tế văn hóa của địa phương

7 Tổ chức cải tiến phương pháp dạy học quán triệt các thành tựu đổi mới về phương pháp dạy học theo quan điểm sư phạm tương tác

8 Tuyển dụng, lựa chọn sử dụng giáo viên, công nhân viên, bố trí công việc chức trách phù hợp với năng lực hoàn cảnh của từng người, thúc đẩy họ lao động sư phạm có hiệu quả

9 Hỗ trợ, khích lệ giáo viên có sáng kiến kinh nghiệm Sư phạm, khuyến khích giáo viên tổng kết và làm theo kinh nghiệm giáo dục tiên tiến

10 Đảm bảo thực hiện tốt chỉ tiêu tuyển sinh mà cấp trên giao cho trường

11 Xây dựng tập thể người học có động cơ và ý chí tự học, tự giáo dục Chú

ý các hoạt động ngoại khóa, vui chơi, giao lưu của học sinh

12 Giúp đỡ học sinh nghèo vượt khó trong học tập, bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu, làm tốt công tác hướng nghiệp cho học sinh, chú ý kết hợp giáo dục và lao động sản xuất trong nhà trường theo các điều kiện hiện thực vừa sức với học sinh Tập dượt cho học sinh yêu thích và thực hiện các nghiên cứu xã hội,

tự nhiên ở địa phương phù hợp với nội dung đào tạo và trình độ của học sinh

13 Theo dõi có hệ thống các thế hệ học sinh vào trường, ra trường, tổ chức mối liên hệ giữa nhà trường với học sinh đã ra trường thông qua ban liên lạc cựu học sinh nhà trường

14 Xây dựng mối quan hệ tốt với tổ chức cha mẹ học sinh trong trường phối hợp thực hiện việc giáo dục học sinh và xây dựng phát triển nhà trường Thực hiện tốt công tác xã hội hóa giáo dục: phát huy ảnh hưởng của nhà trường vào cộng đồng

và huy động cộng đồng tích cực tham gia xây dựng nhà trường

15 Quản lí tốt cơ sở vật chất - sư phạm của nhà trường, thực hiện sự đồng bộ

về các yêu cầu sư phạm, kinh tế, kỹ thuật đặt ra cho yếu tố thiết bị dạy học

16 Xây dựng môi trường sư phạm của nhà trường (môi trường tự nhiên và môi trường xã hội trong khuôn viên nhà trường và không gian bao quanh trường) đạt tới trạng thái tốt cho yêu cầu thực hiện các mục tiêu giáo dục rèn luyện phát triển nhân cách học sinh

17 Quản lí công tác tài chính trường học theo đúng quy chế đã ban hành và thực sự tạo ra sự thúc đẩy cho mục tiêu phát triển nhà trường ngắn hạn và dài hạn, cải tiến công tác hành chính văn thư của nhà trường đạt tới các sự thuận tiện trong quan hệ nội bộ và quan hệ với bên ngoài

18 Chú ý công tác thi đua, khen thưởng trách phạt nghiêm minh kịp thời trong tạp thể sư phạm và tập thể học sinh Thực hiện công tác kiểm tra nội bộ trường học thường xuyên

19 Xây dựng nếp văn hóa nhà trường, truyền thống nhà trường (nên có phòng truyền thống phản ánh lịch sử của nhà trường), tổ chức tập thể sư phạm của nhà trường thành tổ chức biết học hỏi, chú ý công tác thông tin quản lí giáo dục EMIS trong nhà trường, không ngừng hoàn thiện cơ chế quản lí nhà trường và quy chế hoạt động nhà trường phù hợp với sự quản lí của ngành và lãnh thổ

Như vậy, Hiệu trưởng là thủ trưởng của cơ sở giáo dục, có trách nhiệm và quyền hạn cao nhất trong lĩnh vực quản lí nhà nước về giáo dục, chịu trách nhiệm

về những quyết định của mình trong quá trình lãnh đạo nhà trường thực hiện các nhiệm vụ và có trách nhiệm biến chương trình, kế hoạch của cấp trên thành chương trình, kế hoạch cụ thể của nhà trường Từ đó xác định các biện pháp và những bước

đi cụ thể phù hợp với đặc điểm tình hình và điều kiện của đơn vị Đối với tổ chuyên môn, Hiệu trưởng quản lí, chỉ đạo gián tiếp thông qua tổ trưởng và vẫn

có quyền quyết định cao nhất trong việc điều chỉnh hoạt động tổ chuyên môn

1.4.2 Quản lí hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng

Quản lí hoạt động tổ chuyên môn của Hiệu trưởng là tác động có mục đích của Hiệu trưởng để chỉ đạo, điều khiển tổ chuyên môn thực hiện các nhiệm vụ của

tổ nhằm đạt được mục tiêu dạy học và giáo dục theo từng năm học.Tại khoản 1 Điều 58 Luật Giáo dục ghi rõ nhà trường có nhiệm vụ: “Tổ chức giảng dạy học tập

và các hoạt động giáo dục khác theo mục tiêu chương trình giáo dục” [4,tr 43] Có nghĩa là quản lí trong nhà trường chủ yếu là quản lí hoạt động dạy học và các hoạt động giáo dục khác Trong phạm vi đề tài này chúng tôi đề cập đến khía cạnh quản

lí hoạt động tổ chuyên môn trong nhà trường Để làm tốt công việc này thì người Hiệu trưởng phải thực sự là chim đầu đàn trong tập thể sư phạm nhà trường

Muốn quản lí tốt được hoạt động của tổ chuyên môn, Hiệu trưởng phải am hiểu tường tận việc giảng dạy, nắm vững nội dung chương trình các môn học, nắm vững đặc trưng phương pháp giảng dạy từng bộ môn Thường xuyên nắm bắt và cập nhật các kiến thức và thành tựu về đổi mới phương pháp dạy học để chỉ đạo tập thể giáo viên nhà trường thực hiện

Bên cạnh đó, người Hiệu trưởng phải có năng lực tổ chức và điều hành để chỉ đạo các tổ trưởng chuyên môn thực hiện tốt nhiệm vụ và quyền hạn của tổ chuyên môn từ đó nâng cao hoạt động tổ chuyên môn thúc đẩy chất lượng dạy học

Hiệu trưởng không trực tiếp quản lí, chỉ đạo hoạt động của tổ chuyên môn

mà thông qua tổ trưởng chuyên môn Tất cả các nhiệm vụ chuyên môn của tổ triển khai đến giáo viên đều thông qua tổ trưởng Có thể thấy rõ hơn qua sơ đồ sau:

Hiệu trưởng

Giáo viên

Nhiệm vụ chuyên môn

Sơ đồ quản lí hoạt động tổ chuyên môn trong trường THPT

1.4.2.1 Nội dung quản lí hoạt động tổ chuyên môn

- Chỉ đạo lập kế hoạch tổ chuyên môn trong năm học

Việc lập kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn là khâu vô cùng quan trọng trong quy trình quản lí hoạt động tổ chuyên môn Lập ra kế hoạch hoạt động

giúp cho tổ bám sát được mục tiêu nhiệm vụ hàng năm, mục tiêu nhiệm vụ cụ thể, mục đích cần đạt và các chỉ tiêu cần phấn đấu Hơn thế nữa kế hoạch hoạt động vạch ra cho tổ chuyên môn các giai đoạn thực hiện nhiệm vụ, cách thức thực hiện nhiệm vụ một cách khoa học, mang tính khả thi cao

Hàng năm khi xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học của nhà trường, Hiệu trưởng cần chú trọng đến chỉ đạo các tổ chuyên môn trong trường xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, phù hợp với khả năng của tổ

Hiệu trưởng cần duyệt kế hoạch hoạt đông của tổ chuyên môn và quản lí quá trình thực hiện kế hoạch đó

- Chỉ đạo, tổ chức thực hiện các hoạt động của tổ chuyên môn

- Tổ chức cho đội ngũ giáo viên học tập nắm vững mục tiêu, nội dung, chương trình dạy học và giáo dục

Về mục đích tổ chức cho đội ng giáo viên học tập nắm vững mục tiêu, nội

dung, chương trình dạy học và giáo dục để giáo viên căn cứ vào đó xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ dạy học và giáo dục của cá nhân đúng hướng, đủ và đúng theo các quy định Nội dung, chương trình dạy học và giáo dục hầu như không có thay đổi lớn trong các năm học, mục tiêu giáo dục được xây dựng theo từng giai đoạn Việc tổ chức cho giáo viên học tập nắm vững mục tiêu giáo dục ở đây là muốn nói đến mục tiêu giáo dục của địa phương xây dựng phù hợp với tình hình và điều kiện thực tế

Về nội dung phổ biến mục tiêu giáo dục của Sở giáo dục xây dựng theo từng năm học

- Phổ biến nội dung chương trình dạy học và giáo dục của từng môn học cấp học (Những chỉ đạo mới của cấp trên)

- Những yêu cầu về chuẩn kiến thức, chuẩn kỹ năng, và các yêu cầu về giáo dục nhân cách học sinh

+ Những thuận lợi và khó khăn của đơn vị trong việc thực hiện mục tiêu, giải pháp khắc phục

Về hình thức tổ chức theo hình thức hội nghị cho toàn bộ cán bộ, giáo viên

của đơn vị Tổ chức dưới hình thức hội nghị, hội thảo để tập hợp các ý kiến tham vấn

+ Tổ chức cho đội ngũ giáo viên học tập, bồi dưỡng về đổi mới phương pháp dạy học

- Nghiên cứu, nắm vững định hướng đổi mới phương pháp dạy học

Mục đích việc nghiên cứu học tập một mặt nhằm trang bị những tri thức cần thiết về đổi mới phương pháp dạy học, làm cho mọi giáo viên, mọi bộ phận trong nhà trường nâng cao nhận thức, thống nhất tư tưởng: đổi mới PPDH là yêu cầu cốt lõi của đổi mới giáo dục, điều kiện trực tiếp để nâng cao chất lượng giáo dục, cơ hội phát triển của nhà trường và của mỗi giáo viên; là dịp thử thách vươn lên của đội

ng , thước đo chất lượng thực hiện chương trình SGK mới của mỗi nhà trường; mặt khác tạo ra sự kích thích đội ng lao động sáng tạo trong việc thực hiện vận dụng phương pháp mới nhằm góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinh

- Nội dung làm cho giáo viên nhận thức rõ:

+ Những định hướng cơ bản của đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh

+ Những đặc trưng cơ bản của phương pháp tích cực là dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh

+ Những yêu cầu và điều kiện để đổi mới PPDH có hiệu quả là: nâng cao trình độ giáo viên, giáo viên phải chủ động và sáng tạo trong việc khai thác, phát huy vai trò của sách và thiết bị dạy học

Hình thức tổ chức bố trí chọn lựa, sắp xếp lực lượng giáo viên dạy lớp thay sách một cách hợp lí, tổ chức cho giáo viên đi học các lớp bồi dưỡng hè do Bộ và

Sở GD&ĐT tổ chức Tổ chức học tập, nghiên cứu thường xuyên các tài liệu nghiệp

vụ tại tổ, trường Tăng cường nghiên cứu, trao đổi thảo luận và vận dụng giải quyết từng vấn đề theo yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học Tổ chức các đợt bồi dưỡng chuyên đề xen kẽ, lồng ghép vào các sinh hoạt chuyên môn của tổ hàng tuần, hàng tháng hoặc lồng ghép vào các kỳ hội giảng, thi giáo viên giỏi

Tổ chức, chỉ đạo các hoạt động thực hành đổi mới PPDH

- Lập kế hoạch tổ chức các hoạt động thực hành đổi mới PPDH

+ Lập kế hoạch cụ thể theo thời gian; tuần, tháng, học kỳ, năm học

+ Nội dung thực hành cần xác định một cách c ụ thể dựa trên nhu cầu và đòi hỏi xuất phát từ thực tiễn của giáo viên, được các tổ nhóm chuyên môn bàn bạc, xây dựng sao cho phù hợp với đặc thù bộ môn và yêu cầu của chương trình mới

- Chỉ đạo thực hiện

+ Chỉ đạo tổ nhóm chuyên môn chú trọng tất cả các khâu trong quy trình hoạt động: xác định những yêu cầu đổi mới, bàn bạc, xây dựng thiết kế giáo án mẫu theo hướng đổi mới, lần lượt cử giáo viên dạy thử nghiệm và tập thể dự giờ, trao đổi, rút kinh nghiệm

+ Tổ chức các đợt hội giảng, thi giáo viên dạy giỏi các cấp theo tinh thần đổi mới phương pháp dạy học, thường xuyên mời giáo viên giỏi trong cụm hoặc các chuyên gia về dự giờ trao đổi Tổ chức cho giáo viên tham quan, học tập các đơn vị

tổ, trường có phong trào và chất lượng dạy học tốt ở trong và ngoài địa phương

1.4.2.2 Đổi mới hoạt động kiểm tra, đánh giá các hoạt động đổi mới phương pháp dạy học

Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên theo dõi và điều chỉnh các hoạt động đổi mới nói trên thông qua vai trò của tổ trưởng chuyên môn, đặc biệt thông qua việc tăng cường hoạt động của thanh tra chuyên môn nhà trường Kết hợp giữa đánh giá của cá nhân, của tổ chuyên môn và của Ban giám hiệu về tình hình chất lượng thực hiện đổi mới phương pháp dạy học trong tập thể tổ, nhóm và mỗi giáo viên

- Quản lí, chỉ đạo việc thực hiện các hoạt động tổ chuyên môn

+ Quản lí thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình và các hoạt động của tổ chuyên môn

Điều 27 Luật Giáo dục 2005 đã nêu rõ: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc ” [16, tr 43]

“Đối với giáo dục THPT nhằm giúp học sinh củng cố và phát triển những kết quả của giáo dục trung học cơ sở, hoàn thiện học vấn phổ thông và có những hiểu biết thông thường về kỹ thuật và hướng nghiệp, có điều kiện phát huy năng lực cá nhân để lựa chọn hướng phát triển, tiếp tục học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động.” [16, tr 43]

Để quản lí việc thực hiện chương trình, người Hiệu trưởng phải nắm vững chương trình các môn học theo quy định của Bộ GD&ĐT quán triệt giáo viên thực hiện nghiêm túc Đồng thời, Hiệu trưởng phải kiểm tra kế hoạch giảng dạy của giáo viên theo định kỳ từng tháng hoặc đột xuất

+ Quản lí việc thực hiện quy chế của tổ chuyên môn: Quy chế chuyên môn là

hệ thống các quy định, hướng dẫn mang tính chuẩn mực và tính pháp lí, có tác dụng chỉ đạo các hoạt động dạy học và giáo dục, tạo sự nhất quán trong hoạt động giáo dục giữa các thành viên trong nhà trường c ng như các nhà trường và là cơ sở cho việc hình thành nền nếp kỷ cương trường học, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục Bởi vậy, trong nhà trường phổ thông, quản lí tốt việc thực hiện quy chế chuyên môn là điều kiện cơ bản, tiên quyết để đảm bảo chất lượng hoạt động giáo dục Quản lí việc thực hiện quy chế chuyên môn tập trung vào những vấn đề sau:

+ Nghiên cứu nắm bắt những vấn đề cơ bản trong chương trình nội dung, phương pháp dạy học

+ Chỉ đạo thực hiện đúng, đủ chương trình và theo kế hoạch dạy học, đồng thời theo dõi quá trình thực hiện của tổ, nhóm và giáo viên

+ Chỉ đạo đội ng giáo viên đổi mới việc thực hiện các khâu trong quy trình dạy học: soạn, giảng, kiểm tra, đánh giá học sinh Hiệu trưởng không những quan tâm quản lí mặt hành chính các khâu này mà còn phải chú trọng đến chất lượng thực sự của chúng

+ Quản lí hoạt động sinh hoạt khoa học của tổ chuyên môn

Việc tổ chức hoạt động sinh hoạt khoa học cho tổ chuyên môn là một trong những khâu rất quan trọng của quá trình quản lí chuyên môn Tổ chuyên môn một tháng họp hai lần, sinh hoạt tổ chuyên môn phải có mặt đầy đủ giáo viên trong tổ Nội dung của sinh hoạt khoa học của tổ chuyên môn cần tập trung giải quyết những vấn đề sau: giải quyết, tháo gỡ những vấn đề mới và khó khăn như thiết kế bài soạn theo hướng đổi mới, thống nhất những mục tiêu và nội dung cơ bản của từng đơn vị bài học, lựa chọn phương pháp và xác lập tiến trình dạy học, chuẩn bị thiết bị dạy học, thống nhất hình thức đề kiểm tra chất lượng học sinh… trao đổi rút kinh nghiệm sau khi tổ chức dự giờ theo chuyên đề đổi mới phương pháp, trao đổi về các đề tài nghiên cứu nhằm đúc rút kinh nghiệm dạy học… tổ chức trao đổi các vấn đề lí luận dạy học bộ môn (do tổ trưởng, giáo viên giỏi trong tổ hoặc mời chuyên gia), bàn phương hướng thực hành ứng dụng…

Chỉ đạo tổ chuyên môn chủ động xây dựng kế hoạch dự giờ theo tuần, tháng

và công khai hóa Cần làm rõ vấn đề gì sẽ được quan tâm khi dự Tổ chức rút kinh nghiệm vào lúc nào Người dự chủ động chuẩn bị những nội dung góp ý, làm rõ mặt được, chưa được trong việc thể hiện những yêu cầu của bài học Tập hợp các phiếu

dự giờ để lưu hồ sơ làm căn cứ xem xét sự chuyển biến trong chất lượng dạy học của giáo viên và học sinh

+ Quản lí việc đổi mới phương pháp dạy học của tổ chuyên môn

Theo điều 28 Luật Giáo dục 2005: “Phương pháp GDPT phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học; bồi dưỡng phương pháp tự học, khả năng làm việc theo nhóm;

rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho học sinh” [22, tr.43]

Đổi mới PPDH phải đặt trong mối quan hệ với đổi mới nội dung dạy học, đổi mới cơ sở vật chất và thiết bị dạy học, đổi mới cách nghĩ của người dạy Do vậy, để quản lí việc đổi mới sinh hoạt chuyên môn thì phải thực hiện tốt các khâu sau:

+ Chỉ đạo và quản lí tốt nội dung chương trình dạy học của các bộ môn trong

tổ chuyên môn

+ Xây dựng được kế hoạch chỉ đạo về thực hiện đổi mới phương pháp, trong

đó cần đề ra biện pháp cụ thể về đáp ứng yêu cầu về cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, yêu cầu về làm đồ dùng dạy học, yêu cầu về ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy

+ Chỉ đạo và tổ chức thực hiện kế hoạch đã xây dựng, song phải thảo luận sau các mảng công việc thực tế để đi đến thống nhất những vấn đề cơ bản về phương pháp giảng dạy cho từng môn học

+ Thường xuyên kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh việc thực hiện các kế hoạch của giáo viên sao cho phù hợp

- Kiểm tra, đánh giá các hoạt động chuyên môn

Một nội dung rất quan trọng của hoạt động quản lí là kiểm tra Nhờ có kiểm tra, đánh giá mà quá trình quản lí của Hiệu trưởng được khép kín và được điều chỉnh kịp thời Trong kiểm tra các hoạt động chuyên môn cần chú trọng các vấn đề:

+ Tiến độ thực hiện chương trình dạy học, phát hiện các vấn đề chưa hợp lí

để điều chỉnh

+ Chất lượng giáo án và giờ dạy trên lớp

+ Giáo viên đánh giá kết quả học tập của học sinh: kiểm tra, chấm bài, cập nhật điểm, đánh giá chất lượng có đúng tiến độ thời gian theo kế hoạch hay không

- Các nội dung kiểm tra:

+ Kiểm tra việc thực hiện nội dung, chương trình dạy học và giáo dục

+ Kiểm tra việc thực hiện quy chế chuyên môn của tổ

+ Kiểm tra việc thực hiện các chuyên đề của tổ

+ Kiểm tra nề nếp sinh hoạt chuyên môn của tổ

+ Kiểm tra việc thực hiện các hoạt động ngoại khoá

- Đánh giá đúng kết quả sẽ giúp cho giáo viên, tổ chuyên môn xác định được chất lượng hoạt động của mình đang ở mức độ nào, thấy rõ được những hạn chế cần khắc phục để điểu chỉnh

Việc kiểm tra các hoạt động chuyên môn của giáo viên phải được tiến hành

đa dạng trên cơ sở phối kết hợp các hình thức dự giờ thăm lớp, kiểm tra giáo án, sổ sách chuyên môn, kiểm tra có thông báo trước và kiểm tra đột xuất Mặt khác kiểm tra luôn luôn đi đôi với nhắc nhở rút kinh nghiệm làm cho người được kiểm tra nhận thấy rõ những ưu điểm để tiếp tục phát huy, những hạn chế cần khắc phục và phương hướng phấn đấu

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí hoạt động tổ chuyên môn

1.5.1 Trình độ, năng lực quản lí của Hiệutrưởng

Hiện nay để quản lí được nhà trường, người Hiệu trưởng cần có những yêu cầu cơ bản về trình độ, năng lực Hiệu trưởng ít nhất phải có năng lực chuyên môn giỏi một môn học nào đó; được đào tạo quản lí và có nghiệp vụ quản lí nhà trường Năng lực quản lí của Hiệu trưởng còn được thể hiện ở khả năng tư duy khoa học; óc quan sát, đánh giá thực tế để kết hợp kinh nghiệm đưa ra những kế sách mang tính tầm nhìn chiến lược cho công tác quản lí

Quản lí là một nghề song nó c ng là một nghệ thuật, chính vì vậy không phải

ai c ng có thể làm quản lí Hiệu trưởng có trình độ, năng lực tốt sẽ quản lí hoạt

động của nhà trường, tổ chuyên môn một cách khoa học, hiệu quả Tất cả các khâu trong quá trình quản lí nói chung và quản lí nhà trường nói riêng, người quản lí - Hiệu trưởng đều cần có trình độ, năng lực thực sự Hiệu trưởng cần có trình độ chuyên môn giỏi của một môn học nào đó để có thể tham gia sinh hoạt chuyên môn cùng một tổ chuyên môn trong nhà trường Có thể đưa ra các biện pháp bồi dưỡng chuyên môn sâu cho giáo viên có cùng chuyên môn

Ngoài việc cần có trình độ chuyên môn, Hiệu trưởng c ng cần có trình độ quản lí nhất định Ít nhất Hiệu trưởng phải được đào tạo về công tác quản lí chương trình 3 tháng Có trình độ quản lí, Hiệu trưởng nắm được quy trình, nội dung quản lí

từ đó cụ thể hoá được các công việc cần làm trong quá trình quản lí Có trình độ quản lí thì mới thực hiện được một cách có chất lượng công tác quản lí của mình và thể hiện được những việc đã làm được thông qua hồ sơ, sổ sách và kế hoạch quản lí

Hiệu trưởng c ng cần có trình độ chính trị, hiểu và thông suốt đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước là yêu cầu đầu tiên của một cán bộ làm công tác quản lí Khi Hiệu trưởng có trình độ chính trị, sẽ quản lí và chỉ đạo tập thể nhà trường thực hiện đạt mục tiêu giáo dục theo định hướng của Đảng và Nhà nước, biện pháp quản lí, cách thức thực hiện phù hợp với tình hình thực tế của địa phương và đơn vị

Năng lực của Hiệu trưởng sẽ được thể hiện qua các biện pháp quản lí mà Hiệu trưởng áp dụng Hiệu trưởng có năng lực tốt sẽ đề xuất được các biện pháp quản lí mềm dẻo, chặt chẽ, huy động được sự ủng hộ của cán bộ, giáo viên trong nhà trường Khi chỉ đạo tập thể thực hiện các hoạt động, đặc biêt là hoạt động chuyên môn sẽ huy động được hết khả năng của giáo viên Hiệu trưởng có trình độ

và năng lực là người có uy tín cao trong nhà trường

1.5.2 Năng lực chuyên môn của tổ trưởng

Tổ trưởng chuyên môn là cấp trung gian triển khai thực hiện các nội dung mà Hiệu trưởng yêu cầu đến giáo viên trong tổ Tổ trưởng phải có chuyên môn chắc chắn, có uy tín trong tổ Nếu năng lực chuyên môn của Tổ trưởng không hơn hẳn

các thành viên trong tổ thì việc điều hành tổ thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn vừa gặp khó khăn vừa không có chất lượng

Tổ trưởng chuyên môn vừa phải làm nhiệm vụ của người giáo viên đó là dạy học, vừa phải làm công tác quản lí đó là quản lí tổ chuyên môn Vì vậy, tổ trưởng chuyên môn cần có năng lực chuyên môn và năng lực quản lí

Năng lực chuyên môn của tổ trưởng thể hiện qua chất lượng giờ dạy; chất lượng hồ sơ, giáo án; khả năng tiếp thu và truyền tải các kiến thức mới, kiến thức chuyên môn sâu đến các thành viên trong tổ; khả năng sử dụng trang thiết bị dạy học hiện đại, ứng dụng CNTT vào dạy học; là tấm gương cho các thành viên trong

tổ về tự học và sáng tạo trong chuyên môn

Năng lực quản lí của tổ trưởng thể hiện thông qua cách thức tổ chức cho tổ thực hiện các hoạt động chuyên môn Có rất nhiều hoạt động chuyên môn đòi hỏi tính tập thể cao như: Xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ của tổ; xây dựng tiết dạy chuyên đề; xây dựng tham luận chuyên môn trong các hội nghị chuyên đề; làm

đồ dùng dạy học…Người tổ trưởng không những phải là người đưa ra được ý trưởng sáng tạo mà còn phải biết khai thác khả năng của các thành viên trong tổ Năng lực của tổ trưởng còn được thể hiện ở khả năng tập trung, gắn kết các thành viên trong tổ trong các hoạt động của tổ Khi năng lực quản lí của tổ trưởng được thể hiện nó c ng phần nào phản ánh năng lực chuyên môn của tổ trưởng

Tổ trưởng chuyên môn phải có khả năng đề xuất, tham mưu, tham vấn cho Hiệu trưởng khi xây dựng kế hoạch quản lí chuyên môn Đề xuất các biện pháp thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn của tổ một cách hợp lí nhất Tham mưu với Hiệu trưởng để đổi mới về nội dung, hình thức tổ chức các hoạt động của tổ chuyên môn

1.5.3 Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường

Điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường là yếu tố ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng hoạt động tổ chuyên môn Giáo viên khi thực hiện nhiệm vụ giảng dạy cần có trang thiết bị, đồ dùng dạy học Khi tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học, hội thảo cần có thiết bị để khai thác thông tin đa phương tiện

Để đảm bảo cho tổ chuyên môn hoạt động có chất lượng, nhà trường cần có

đủ cơ sở vật chất thiết yếu Có phòng hội họp để sinh hoạt tổ chuyên môn đinh kỳ;

Có thiết bị hiện đại để khai thác thông tin, tìm kiếm các ứng dụng của công nghệ thông tin trong giảng dạy; có thiết bị hiện đại để giáo viên tham gia học tập nâng cao năng lực chuyên môn; có đủ thiết bị đồ dùng phục vụ công việc giảng dạy, khuyến khích khai thác các phương tiên hiện đại vào giảng dạy

Ngoài ra cơ sở vật chất của nhà trường nhiều khi c ng là nguồn động lực thúc đẩy lòng nhiệt tình của giáo viên khi tham gia hoạt động của tổ chuyên môn, tăng thêm sự tự tin vào thành công của công việc Khi điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường thiếu thốn, một số hoạt động chuyên môn của tổ không thực hiện được Như vậy tổ vừa không hoàn thành nhiệm vụ vừa tạo sức ỳ cho giáo viên trong công việc

Việc đầu tư xây dựng cơ sở vật chất nhà trường phục vụ cho hoạt động tổ chuyên môn cần chú ý những vấn đề sau:

- Trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy và hoạt động ngoại khoá cần được kiểm tra thường xuyên về số lượng và chất lượng Hàng năm, có kế hoạch mua sắm

bổ sung các trang thiết bị mau hỏng đảm bảo trong năm học có đủ trang thiết bị để hoạt động Trang thiết bị phải có phòng chứa và được bảo quản để sử dụng lâu dài

Bố trí, sắp xếp trang thiết bị hợp lí, khoa học để thuận tiện khi sử dụng Có theo dõi mượn, trả đồ dùng trên sổ sách

- Bố trí phòng hội họp, phòng học bộ môn có đủ trang thiết bị tạo điều kiện cho tổ chuyên môn chủ động sinh hoạt, nghiên cứu chuyên môn, xây dựng chuyên đề

- Nhà trường cần bố trí nguồn kinh phí nhất định phục vụ cho các hoạt động của tổ chuyên môn như làm đồ dùng cho các tiết dạy chuyên đề, kinh phí tổ chức các hoạt động ngoại khoá Đặc biệt là nên có kinh phí khen thưởng cho giáo viên, tổ chuyên môn có thành tích trong hoạt động chuyên môn hàng năm

1.5.4 Công tác quản lí, chỉ đạo của Sở giáo dục và đào tạo

Sở GD&ĐT quản lí, chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn của các nhà trường thông qua Hiệu trưởng, Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn Sở GD&ĐT đánh giá chất lượng hoạt động tổ chuyên môn các nhà trường thông qua việc kiểm tra

trực tiếp một số hoạt động tổ chuyên môn, thông qua báo cáo của Hiệu trưởng Công tác quản lí, chỉ đạo hoạt động tổ chuyên môn của các nhà trường được thể hiện:

- Các văn bản chỉ đạo thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình giảng dạy các bộ môn

- Các văn bản chỉ đạo quy định về hồ sơ quản lí tổ chuyên môn, giáo án

- Chỉ đạo các hoạt động chuyên đề từ cấp trường, cấp sở; tham gia các chuyên đề cấp tỉnh

- Định hướng nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn, chỉ đạo đổi mới hình thức sinh hoạt tổ chuyên môn, nề nếp sinh hoạt tổ chuyên môn

Có thể nói công tác chỉ đạo của Sở GD&ĐT mang nét đặc thù riêng của từng vùng miền Sở GD&ĐT căn cứ văn bản quy định của cấp trên, căn cứ điều kiện thực tế để ra các văn bản chỉ đạo chung cho các nhà trường Trên cơ sở đó các nhà trường xây dựng kế hoạch thực hiện các hoạt động chuyên môn trong năm học, chỉ đạo các tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch cho tổ Hàng năm, Sở GD&ĐT kiểm tra, thanh tra, đánh giá và điều chỉnh hoạt động của các trường thuộc Sở Công tác quản

lí chỉ đạo của Sở GD&ĐT càng cụ thể, càng sát sao thì hoạt động chuyên môn của các tường, các tổ càng có chất lượng, góp phần không nhỏ vào nâng cao chất lượng

giáo dục và dạy học

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Qua nghiên cứu tổng quan các công trình khoa học cho thấy các tác giả đều cho rằng một nội dung rất quan trọng trong công tác quản lí giáo dục ở các trường phổ thông trung học đó là quản lí chuyên môn Tuy vậy một khía cạnh trong quản lí chuyên môn của người Hiệutrưởng là quản lí hoạt động của các tổ chuyên môn còn

ít được các tác giả chú ý đến quản lí hoạt động của tổ chuyên môn về bản chất là quản lí việc thực hiện mục tiêu, nội dung chương trình, quản lí việc thực hiện quy chế chuyên môn, quản lí sinh hoạt khoa học, đổi mới phương pháp giáo dục và dạy học, c ng như các biện pháp hỗ trợ khác nhằm góp phần nâng cao chất lượng giáo dục

Trong đó người Hiệu trưởng trong nhà trường THPT có vai trò to lớn trong quản lí, chỉ đạo hoạt động của các tổ chuyên môn, thông qua tổ trưởng và tập thể giáo viên để thúc đẩy các hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục, uy tín chuyên môn, đạo đức, tư cách, tầm nhìn, thì phương pháp quản lí của người Hiệu trưởng có

ý nghĩa rất to lớn đối với phong trào đổi mới công tác chuyên môn, định hướng nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG

THPT BÌNH XUYÊN, HUYỆN BÌNH XUYÊN - TỈNH VĨNH PHÚC

2.1 Khái quát tình hình kinh tế - xã hội và giáo dục huyện Bình Xuyên, tỉnh vĩnh phúc

2.1.1 Đặc điểm, tự nhiên, kinh tế - xã hội

- Vị trí địa lí

Bình Xuyên là một huyện có cả ba địa hình là: đồng bằng, trung du và miền núi, có vị trí nằm gần trung tâm tỉnh lị của tỉnh Vĩnh Phúc, cách thành phố Vĩnh Yên 7 km dọc theo quốc lộ 2, cách Thủ đô Hà Nội khoảng 50km theo hướng Tây – Tây Bắc

Bình Xuyên có diện tích tự nhiên là 14.847,31 ha, phía Bắc giáp huyện Tam Đảo và tỉnh Thái Nguyên, phía Đông giáp thị xã Phúc Yên và huyện Mê Linh (thuộc Thủ đô Hà Nội), phía Nam giáp huyện Yên Lạc, phía Tây giáp huyện Tam Dương, Yên Lạc và thành phố Vĩnh Yên

- Kinh tế – xã hội

Tỉnh Vĩnh Phúc được thành lập tháng 2 năm 1950, trên cơ sở sát nhập 2 tỉnh Vĩnh Yên và Phúc Yên, huyện Bình Xuyên thuộc tỉnh Vĩnh Phúc Năm 1968, Vĩnh Phúc sát nhập với tỉnh Phú Thọ thành tỉnh Vĩnh Phú Tháng 10 năm 1977 huyện Bình Xuyên hợp nhất với huyện Yên Lãng và một phần huyện Kim Anh thành huyện Mê Linh Đầu năm 1979 theo quyết định của Hội đồng nhà nước, huyện Bình Xuyên tách khỏi Mê Linh, Tam Dương tách khỏi Lập Thạch hợp nhất thành huyện Tam Đảo Đầu năm 1997 tỉnh Vĩnh Phú được chia thành 2 tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc, Tam Đảo thuộc tỉnh Vĩnh Phúc Ngày 1 tháng 9 năm 1998 huyện Tam Đảo chia tách thành 2 huyện Tam Dương và Bình Xuyên thuộc tỉnh Vĩnh Phúc ngày nay

Với dân số 115.252 người nằm giữa thị xã Phúc Yên và thành phố Vĩnh Yên

có hệ thống giao thông đa dạng rất thuận lợi cho việc giao lưu hàng hóa và thu hút vốn đầu tư để phát triển kinh tế - xã hội Trong những năm qua, nhờ có định hướng phát triển đúng đắn và các cơ chế, chính sách phù hợp với thực tế, kinh tế của tỉnh