Báo cáo thực tập: Giải pháp phát triển thương mại trên địa bàn quận Liên Chiểu giai đoạn 20162020

Bài báo cáo thực tập tốt nghiệp gồm 38 trang, bản đẹp, dễ dàng chỉnh sửa và tách trang làm tài liệu tham khảo. MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU.............................................................................................................. 1 CHƯƠNG I. THƯƠNG MẠI LÀ YẾU TỐ QUAN TRỌNG CỦA TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ .................................................................. 3 1.1.KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VỊ TRÍ VÀ VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI ........... 3 1.1.1.Khái niệm thương mại ......................................................................................... 3 1.1.2.Đặc điểm của thương mại .................................................................................... 3 1.1.3.Vai trò của thương mại ........................................................................................ 4 Thương mại tạo các điều kiện chuyển nền kinh tế tự cung tự cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản l của nhà nước.............................................................. 4 Thương mại góp phần xoá bỏ cơ chế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp từng bước xây dụng nền kinh tế thị trường ............................................................ 4 Thương mại thúc đẩy sản xuất phát triển cung ứng các nhu cầu cho nhân dân và đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước ............................ 5 Thương mại góp phần mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại và hội nhập.......... 6 Chức năng tổ chức lưu thông hàng hoá làm thay đổi các hình thái giá trị của hàng hoá ................................................................................................................. 6 Chức năng tiếp tục quá trình sản xuất trong lưu thông.................................... 6 CÁC HÌNH THỨC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI............................................................................................................. 7 1.2.1.Hoạt động nội địa................................................................................................. 7 1.2.1.1 Hoạt động thu mua............................................................................................ 7 1.2.1.2 Hoạt động bán buôn................................................................................................. 7 1.2.1.3. Hoạt động bán lẻ ............................................................................................. 7 1.2.2.Hoạt động xuất nhập khẩu ................................................................................... 8 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THƯƠNG MẠI............................................................................................................................... 8 1.3.1.Cơ chế kinh tế và chính sách thương mại............................................................ 8 1.3.2.Trình độ phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế .............................................................. 8 1.3.3.Trình độ phát triển của thị trường ........................................................................ 9 1.3.4.Thu nhập và tiêu dùng của dân cư ....................................................................... 9 1.3.5.Quá trình đô thị hóa ............................................................................................. 9 1.3.6.Vốn đầu tư kinh doanh ngành thương mại ........................................................... 9 Thông tin và công nghệ thông tin đối với hoạt động thương mại ......................... 9 Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế với thương mại .................................... 9 1.4.NỘI DUNG CỦA PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ..................................................... 10 1.4.1.Đẩy mạnh tốc độ lưu chuyển hàng hóa ..................................................................... 10 1.4.2.Phát triển mạng lưới phân phối hàng hóa.................................................................. 10 1.4.3.Đa dạng hóa các loại hình kinh doanh thương mại ........................................... 10 1.4.4.Phát triển lao động trong ngành thương mại ..................................................... 11 1.4.5.Phát triển thương mại theo thành phần kinh tế .................................................. 11 1.4.6.Phát triển cơ sở hạ tầng thương mại .................................................................. 11 KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA .. 12 Phát triển thương mại nhờ vào các loại hình khu kinh tế tự do: Kinh nghiệm của Phố Đông (Thượng Hải, Trung Quốc) ................................................................. 12 Khôi phục và hiện đại hóa các loại hình phân phối truyền thống và áp dụng các loại hình phân phối hiện đại: Kinh nghiệm của Nhật Bản, Thái Lan và Trung quốc............................................................................................................................. 13 Bài học kinh nghiệm có thể áp dụng nhằm phát triển thương mại Việt Nam ... 14 CHƯƠNG II. THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU GIAI ĐOẠN 20112015 ............................................. 16 TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA QUẬN LIÊN CHIỂU .............................................................................................................. 16 2.1.1.Điều kiện tự nhiên.............................................................................................. 16 2.1.2.Tổng quan về kinh tế xã hội ............................................................................ 17 2.1.2.1 Kinh tế............................................................................................................. 17 2.1.2.2 Xã hội.............................................................................................................. 18 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỀN NGÀNH THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU.................................................................................................. 19 2.2.1.Số lượng các doanh nghiệp thương mại ............................................................ 19 2.2.2.Doanh thu hoạt động thương mại giai đoạn 20112015 .................................... 19 2.2.3.Lao động ngành thương mại .............................................................................. 20 2.2.4.Vốn đầu tư phát triển thương mại...................................................................... 21 2.2.5.Thị trường tiêu thụ sản phẩm............................................................................. 22 2.3.NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIẺU ......................................... 22 2.3.1.Thành tựu ........................................................................................................... 22 2.3.2.Hạn chế và nguyên nhân hạn chế ...................................................................... 23 CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU GIAI ĐOẠN 20162020 ...................................................... 24 QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU ĐẾN NĂM 2020........................................ 24 3.1.1.Quan điểm phát triển thương mại ...................................................................... 24 3.1.2.Mục tiêu phát triển thương mại quận Liên Chiểu.............................................. 24 3.1.2.1. Mục tiêu chung .............................................................................................. 24 3.1.2.2. Mục tiêu cụ thể .............................................................................................. 25 3.1.3.Định hướng phát triển ........................................................................................ 25 Giải pháp phát triển thương mại trên địa bàn quận Liên Chiểu giai đoạn 2016 2020............................................................................................................................. 26 3.2.1.Giải pháp về cơ chế chính sách ......................................................................... 26 3.2.2Giải pháp phát triển thị trường............................................................................ 28 3.2.3Giải pháp về không gian và cơ sở vật chất của thương mại ............................... 28 3.2.4.Giải pháp về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực................................................... 29 3.2.5.Giải pháp về huy động và sử dụng vốn đầu tư ................................................. 30 KẾT LUẬN................................................................................................................. 31 CHƯƠNG I. THƯƠNG MẠI LÀ YẾU TỐ QUAN TRỌNG CỦA TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VỊ TRÍ VÀ VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI Khái niệm thương mại Thương mại vừa có ý nghĩa là kinh doanh, vừa có ý nghĩa là trao đổi hàng hoá dịch vụ. Khái niệm thương mại cần hiểu cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp. Theo nghĩa rộng: Thương mại là toàn bộ các hoạt động kinh doanh trên thị trường. Thương mại đồng nghĩa với kinh doanh được hiểu như là các hoạt động kinh tế nhằm mục tiêu sinh lợi của các chủ thể kinh doanh trên thị trường.Theo Điều 2, Pháp lệnh Trọng tài Thương mại thì hoạt động thương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của cá nhân, tổ chức kinh doanh bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ; phân phối; đại diện, đại lý thương mại; k gửi; thuê, cho thuê; thuê mua; xây dựng; tư vấn kỹ thuật; đầu tư; tài chính, ngân hàng; bảo hiểm; thăm dò, khai thác; vận chuyển hàng hoá, hành khách bằng đường không, đường biển, đường sắt, đường bộ và các hành vi thương mại khác theo quy định của pháp luật. Theo nghĩa hẹp: Thương mại là quá trình mua, bán hàng hoá dịch vụ trên thị trường, là lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hoá. Nếu hoạt động trao đổi hàng hoá vượt ra khỏi biên giới quốc gia thì người ta gọi đó là ngoại thương 1.1.2.Đặc điểm của thương mại Thương mại là hình thức phát triển cao của trao đổi và lưu thông hàng hoá Một ngành độc lập tách khỏi sản xuất. Công thức tổng quát của thương mại là THT’. Trong đó tiền tệ đóng vai trò phương tiện để đóng vai trò phương tiện để tổ chức quá trình lưu thông hàng hoá của xã hội. Điểm khác biệt cơ bản với lưu thông hàng hoá (HTH) ở đây xuất hiện một tầng lớp trung gian tham gia, đó là những thương nhân. Thương nhân chính là cầu nối giữa người có hàng bán và người cần mua hàng. Mặc dù thương mại xuất hiện trong giai đoạn cao của lưu thông hàng hoá nhưng nó không hề phủ định hình thái lưu thông hàng hoá. Song song với thương mại, vẫn tồn tại giao dịch mua bán sản xuất giữa những người sản xuất với nhau và giữa người sản xuất với những người tiêu dùng cuối cùng. Vậy thương mại đã trở thành một ngành kinh tế tương đối độc lập, nó chuyên môn hoá chức năng lưu thông hàng hoá, thương mại thay thế người tiêu dùng ứng tiền trước để mua hàng của sản xuất, sau đó mang bán cho người tiêu dùng và thu tiền, hàng hoá đi ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng. Mặc dù có tính độc lập tương đối song nó vẫn có tính phụ thuộc, thương mại chính là bộ phận cấu thành của quá trình tái sản xuất xã hội, phụ thuộc vào sản xuất, sản xuất quyết định lưu thông,không có sản xuất hàng hoá thì không có lưu thông hàng hoá và thương mại. Song thương mại cũng tác động trở lại sản xuất, thúc đẩy sản xuất phát triển. Bản chất kinh tế của ngành thương mại dù trong chế độ xã hội nào đi nữa thì bản chất kinh tế của thương mại vẫn là: “Tìm kiếm lợi nhuận bằng đáp ứng nhu cầu của sản xuất và đời sống thông qua mua – bán hàng hoá, dịch vụ trên thị trường theo nguyên tắc ngang giá,tự do và bình đẳng” Vai trò của thương mại Thương mại tạo các điều kiện chuyển nền kinh tế tự cung tự cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước Trong lịch sử phát triển xã hội loài người, thương mại đã từng đóng vai trò khá quan trọng đó là xoá bỏ nền sản xuất nhỏ tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy ra đời nền sản xuất hàng hoá (hàng hoá sản xuất ra để trao đổi). Trong thời kỳ chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế này vai trò của thương mại lại được khẳng định như một mắt xích không thể thiếu được trong quá trình vận hành nền kinh tế theo cơ chế thị trường. Thương mại tác động tích cực thúc đẩy quá trình phân công lại lao động xã hội ở nước ta, chuyên môn hoá và hợp tác sản xuất, hướng sản xuất theo nền sản xuất hàng hoá lớn, tạo ra nguồn hàng lớn cung cấp cho chu cầu đa dạng trong nước và xuất khẩu. Thương mại là yếu tố trực tiếp thúc đẩy lưu thông hàng hoá phát triển, cung ứng hàng hoá và dịch vụ thông suốt trong vùng các trọng điểm kinh tế của đất nước. Sự hoạt động của thương mại bên cạnh chịu sự chi phối của các quy luật nền kinh tế hàng hoá, còn thực hiện cácchính sách kinh tế xã hội, cung ứng tư liệu sản xuất, vật phẩm tiêu dùng và mua các sản phẩm ở vùng kém phát triển, kinh tế khó khăn để thúc đẩy kinh tế hàng hoá ở các vùng này phát triển, đẩy lùi kinh tế tự nhiên rút ngắn khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng, cân bằng lại các hoạt động kinh tế. Thương mại góp phần xoá bỏ cơ chế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp từng bước xây dụng nền kinh tế thị trường Mặc dù, có nhiều hạn chế nhất định nhưng trong những năm thực hiện đường nối đổi mới vừa qua, ngành thương mại nước ta đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ. Nghị quyết hội nghị lần thứ 12 Ban chấp hành trung ương khoá VII đã khẳng định “Ngành thương mại cùng các ngành và địa phương đã đạt được những thành tựu bước đầu quan trọng ở lĩnh vực lưu thông hàng hoá và dịch vụ, góp phần tạo nên những biến đổi sâu sắc trên thị trường trong nước và thị trường ngoài nước”. Trong việc thực hiện đường lối đổi mới kinh tế cho thấy thương mại là ngành đi đầu trong việc xoá bỏ nền kinh tế tự cung tự cấp chuyển sang nền kinh tế thị trường. Nhờ sự đổi mới trong hoạt động thương mại mà việc mua – bán trên thị trường được thực hiện tự do theo quan hệ cung cầu, giá cả được hình thành trên thị trường dựa trên cơ sở quy luật giá trị, cung – cầu, sức cạnh tranh…tất cả những điều đó đã góp phần xoá bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp và chuyển sang nền kinh tế thị trường hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa. 1.1.3.3. Thương mại thúc đẩy sản xuất phát triển cung ứng các nhu cầu cho nhân dân và đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước Là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng thương mại cung ứng các tư liệu sản xuất cần thiết, tạo điều kiện cho tái sản xuất tiến hành một cách thuận lợi mặt khác thương mại tiêu thụ sản phẩm làm cho sản phẩm được thực hiện. Hàng hoá được tiêu thụ nhanh sẽ rút ngắn được chu kỳ tái sản xuấtvà tốc độ tái sản xuất. Thông qua nhiệm vụ hoạt động của mình trên thị trường rộng lớn, thương mại mở con đường tiêu thụ cho sản phẩmcông nông nghiệp, thúc đẩy công nghiệp phát triển. Trong thời kỳ thực hiện cơ chế quản l hành chính tập trung quan liêu bao cấp mọi sản phẩm hàng hoá đều được nhà nước phân chia theo một cách nhất định, thương mại chỉ thực hiện cung cấp dịch vụ, hàng hoá do nhà nước định trước. Nền kinh tế có sức ì lớn các thành phần kinh tế không được khuyến khích phát triển, quan hệ cung cầu vốn đã mất cân đối lại càng mất cân đối hơn. Nhưng từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường hoạt động thương mại chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế thị trường đã góp phần kích thích sản xuất phát triển, cung ứng hàng hoá và dịch vụ cho nhân dân. Thương mại đã có nhiều những đóng góp tích cực trong việc ổn định và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, cung ứng hàng hoá và dịch vụ theo yêu cầu của nhân dân về số lượng cũng như mẫu mã và chất lượng hàng hoá với giá hợp l và phong cách phục vụ quần chúng một cách tốt nhất. Hoạt động thương mại thông qua cơ chế thị trường kích thích các nhà sản xuất kinh doanh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đổi mới trang thiết bị và quy trình công nghệ, ứng dụng khoa học vào quản lý để nền sản xuất ngày một phong phú tiên tiến hơn, có đủ sức cạnh tranh trên thị trường. Đây là những tiến trình quan trọng trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá là một quá trình chịu sự tác động của nhiều nhân tố trong đó thị trường và thương mại có ý nghĩa quan trọng. Hoạt động thương mại có tác dụng phát triển thị trường trong nước và ngoài nước thông qua xuất nhập khẩu. Hàng hoá tiêu thụ nhanh, giá trị hàng hoá được thực hiện, phần tích luỹ trong cơ cấu giá cả hàng hoá được hình thành. Mặt khác bản thân thương mại cũng góp phần tích luỹ phần tích luỹ của thương mại chính là lợi nhuận do thực hiện chức năng lưu thông nói đúng hơn là do thực hiện chức năng tiếp tục quá trình sản xuất trong lưu thông tạo ra. Như vậy hoạt động thương mại góp phần tích luỹ vốn cho sự nghiệp, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội phồn vinh và phát triển.

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I THƯƠNG MẠI LÀ YẾU TỐ QUAN TRỌNG CỦA TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ 3

1.1.KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VỊ TRÍ VÀ VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI 3

1.1.1.Khái niệm thương mại 3

1.1.2.Đặc điểm của thương mại 3

1.1.3.Vai trò của thương mại 4

1.1.3.1 Thương mại tạo các điều kiện chuyển nền kinh tế tự cung tự cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước 4

1.1.3.2 Thương mại góp phần xoá bỏ cơ chế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp từng bước xây dụng nền kinh tế thị trường 4

1.1.3.3 Thương mại thúc đẩy sản xuất phát triển cung ứng các nhu cầu cho nhân dân và đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước 5

1.1.3.4 Thương mại góp phần mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại và hội nhập 6

1.1.3.5 Chức năng tổ chức lưu thông hàng hoá làm thay đổi các hình thái giá trị của hàng hoá 6

1.1.3.6 Chức năng tiếp tục quá trình sản xuất trong lưu thông 6

1.2.CÁC HÌNH THỨC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI 7

1.2.1.Hoạt động nội địa 7

1.2.1.1 Hoạt động thu mua 7

1.2.1.2 Hoạt động bán buôn 7

1.2.1.3 Hoạt động bán lẻ 7

1.2.2.Hoạt động xuất nhập khẩu 8

1.3.CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THƯƠNG MẠI 8

1.3.1.Cơ chế kinh tế và chính sách thương mại 8

1.3.2.Trình độ phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế 8

1.3.3.Trình độ phát triển của thị trường 9

1.3.4.Thu nhập và tiêu dùng của dân cư 9

1.3.5.Quá trình đô thị hóa 9

1.3.6.Vốn đầu tư kinh doanh ngành thương mại 9

1.3.7.Thông tin và công nghệ thông tin đối với hoạt động thương mại 9

1.3.8.Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế với thương mại 9

1.4.NỘI DUNG CỦA PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI 10

1.4.1.Đẩy mạnh tốc độ lưu chuyển hàng hóa 10

1.4.2.Phát triển mạng lưới phân phối hàng hóa 10

1.4.3.Đa dạng hóa các loại hình kinh doanh thương mại 10

1.4.4.Phát triển lao động trong ngành thương mại 11

1.4.5.Phát triển thương mại theo thành phần kinh tế 11

1.4.6.Phát triển cơ sở hạ tầng thương mại 11

1.5.KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA 12

1.5.1.Phát triển thương mại nhờ vào các loại hình khu kinh tế tự do: Kinh nghiệm của Phố Đông (Thượng Hải, Trung Quốc) 12

1.5.2.Khôi phục và hiện đại hóa các loại hình phân phối truyền thống và áp dụng các loại hình phân phối hiện đại: Kinh nghiệm của Nhật Bản, Thái Lan và Trung quốc 13

1.5.3.Bài học kinh nghiệm có thể áp dụng nhằm phát triển thương mại Việt Nam 14

CHƯƠNG II THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU GIAI ĐOẠN 2011-2015 16

2.1.TỔNG QUAN VỀ ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN KINH TẾ XÃ HỘI CỦA QUẬN LIÊN CHIỂU 16

2.1.1.Điều kiện tự nhiên 16

2.1.2.Tổng quan về kinh tế - xã hội 17

2.1.2.1 Kinh tế 17

2.1.2.2 Xã hội 18

2.2.THỰC TRẠNG PHÁT TRIỀN NGÀNH THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU 19

2.2.1.Số lượng các doanh nghiệp thương mại 19

2.2.2.Doanh thu hoạt động thương mại giai đoạn 2011-2015 19

2.2.3.Lao động ngành thương mại 20

2.2.4.Vốn đầu tư phát triển thương mại 21

2.2.5.Thị trường tiêu thụ sản phẩm 22

2.3.NHẬN XÉT, ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIẺU 22

2.3.1.Thành tựu 22

2.3.2.Hạn chế và nguyên nhân hạn chế 23

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU GIAI ĐOẠN 2016-2020 24

3.1 QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN LIÊN CHIỂU ĐẾN NĂM 2020 24

3.1.1.Quan điểm phát triển thương mại 24

3.1.2.Mục tiêu phát triển thương mại quận Liên Chiểu 24

3.1.2.1 Mục tiêu chung 24

3.1.2.2 Mục tiêu cụ thể 25

3.1.3.Định hướng phát triển 25

3.2 Giải pháp phát triển thương mại trên địa bàn quận Liên Chiểu giai đoạn 2016-2020 26

3.2.1.Giải pháp về cơ chế chính sách 26

3.2.2Giải pháp phát triển thị trường 28

3.2.3Giải pháp về không gian và cơ sở vật chất của thương mại 28

3.2.4.Giải pháp về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực 29

3.2.5.Giải pháp về huy động và sử dụng vốn đầu tư 30

KẾT LUẬN 31

Bảng 4: Trình độ lao động của quận Liên Chiểu giai đoạn 2011-2014

Bảng 5: Vốn đầu tư trong ngành thương mại

Bảng 6: Thị trường thiêu thụ sản phẩm trên địa bàn quận Liên Chiểu giai đoạn

2011-2015

Trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, thương mại đã trở thành lĩnh vực tiên phong, quan hệ thương mại đi trước mở đường cho quan hệ ngoại giao chính thức giữa các quốc gia Thương mại còn là con đường để các nước đang phát triển tiến kịp với các nước phát triển, giảm dần khoảng cách với các nước tiên tiến

Việt Nam do ảnh hưởng của cơ chế cũ và nền sản xuất nhỏ nên ngành thương mại chậm phát triển, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới và hội nhập kinh tế Phát triển ngành thương mại chính là con đường để khai thác những tiềm năng và thế mạnh của quốc gia, thu hút đầu tư nước ngoài, đẩy mạnh thực hiện CNH - HĐH đất nước Việc phát triển ngành thương mại quận Liên Chiểu là một bước cụ thể hóa tổng thể phát triển kinh tế- xã hội của thành phố nhằm đẩy mạnh phát triển kinh tế theo hướng CNH - HĐH đồng thời là căn cứ để xây dựng kế hoạch đầu tư và phát triển thương mại của quận

Hoạt động của ngành thương mại trên địa bàn quận Liên Chiểu thời gian qua đã từng bước được củng cố và phát triển, góp phần thúc đẩy kinh tế và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân địa phương Tuy nhiên, sự phát triển của ngành thương mại quận Liên Chiểu chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế so sánh cũng như yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn hiện nay

Xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn phát triển ngành thương mại Việt Nam nói chung và quận Liên Chiểu nói riêng ngang tầm với các nước trong khu vực và trên thế giới, đồng thời thực hiện những mục tiêu về phát triển thương mại trong thời kỳ CNH – HĐH đất nước Tôi quyết định chọn đề tài: “Giải pháp phát triển thương mại trên địa bàn quận Liên Chiểu giai đoạn 2016-2020”

Để hoàn thành tốt bài báo cáo thực tập tốt nghiệp này, ngoài sự nỗ lực của bản thân em, em xin chân thành cảm ơn sự hướng dẫn tận tình của GVHD; các thầy cô trong khoa Kế hoạch quản trị; và các cô chú, các anh chị tại phòng Kinh tế quận Liên Chiểu Trong quá trình thực tập, do thời gian và năng lực nghiên cứu có hạn, nên đề tài khó tránh khỏi những thiếu xót Em rất mong nhận được nhiều hơn nữa những ý kiến đóng góp từ phía các cô, chú; các anh, chị để bài báo cáo của em được hoàn thiện hơn

Em xin chân thành cảm ơn

Kết cấu đề tài:

Chương I: Thương mại là yếu tố quan trọng của tăng trưởng và phát triển kinh tế Chương II: Thực trạng phát triển thương mại trên địa bàn quận Liên Chiểu giai đoạn 2011-2015

Chương III: Giải pháp phát triển thương mại trên địa bàn quận Liên Chiểu giai đoạn 2016-2020

CHƯƠNG I THƯƠNG MẠI LÀ YẾU TỐ QUAN TRỌNG CỦA TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ

1.1.KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM, VỊ TRÍ VÀ VAI TRÒ CỦA THƯƠNG MẠI

1.1.1.Khái niệm thương mại

Thương mại vừa có ý nghĩa là kinh doanh, vừa có ý nghĩa là trao đổi hàng hoá dịch vụ Khái niệm thương mại cần hiểu cả nghĩa rộng và nghĩa hẹp

Theo nghĩa rộng: Thương mại là toàn bộ các hoạt động kinh doanh trên thị trường Thương mại đồng nghĩa với kinh doanh được hiểu như là các hoạt động kinh

tế nhằm mục tiêu sinh lợi của các chủ thể kinh doanh trên thị trường.Theo Điều 2, Pháp lệnh Trọng tài Thương mại thì hoạt động thương mại là việc thực hiện một hay nhiều hành vi thương mại của cá nhân, tổ chức kinh doanh bao gồm mua bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ; phân phối; đại diện, đại lý thương mại; ký gửi; thuê, cho thuê; thuê mua; xây dựng; tư vấn kỹ thuật; đầu tư; tài chính, ngân hàng; bảo hiểm; thăm dò, khai thác; vận chuyển hàng hoá, hành khách bằng đường không, đường biển, đường sắt, đường bộ và các hành vi thương mại khác theo quy định của pháp luật

Theo nghĩa hẹp: Thương mại là quá trình mua, bán hàng hoá dịch vụ trên thị trường, là lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hoá Nếu hoạt động trao đổi hàng hoá vượt ra khỏi biên giới quốc gia thì người ta gọi đó là ngoại thương

1.1.2.Đặc điểm của thương mại

Thương mại là hình thức phát triển cao của trao đổi và lưu thông hàng hoá Một ngành độc lập tách khỏi sản xuất Công thức tổng quát của thương mại là T-H-T’ Trong đó tiền tệ đóng vai trò phương tiện để đóng vai trò phương tiện để tổ chức quá trình lưu thông hàng hoá của xã hội

Điểm khác biệt cơ bản với lưu thông hàng hoá (H-T-H) ở đây xuất hiện một tầng lớp trung gian tham gia, đó là những thương nhân Thương nhân chính là cầu nối giữa người có hàng bán và người cần mua hàng Mặc dù thương mại xuất hiện trong giai đoạn cao của lưu thông hàng hoá nhưng nó không hề phủ định hình thái lưu thông hàng hoá

Song song với thương mại, vẫn tồn tại giao dịch mua bán sản xuất giữa những người sản xuất với nhau và giữa người sản xuất với những người tiêu dùng cuối cùng Vậy thương mại đã trở thành một ngành kinh tế tương đối độc lập, nó chuyên môn hoá chức năng lưu thông hàng hoá, thương mại thay thế người tiêu dùng ứng tiền trước để mua hàng của sản xuất, sau đó mang bán cho người tiêu dùng và thu tiền, hàng hoá đi

ra khỏi lĩnh vực lưu thông và đi vào lĩnh vực tiêu dùng Mặc dù có tính độc lập tương đối song nó vẫn có tính phụ thuộc, thương mại chính là bộ phận cấu thành của quá trình tái sản xuất xã hội, phụ thuộc vào sản xuất, sản xuất quyết định lưu thông,không

có sản xuất hàng hoá thì không có lưu thông hàng hoá và thương mại Song thương mại cũng tác động trở lại sản xuất, thúc đẩy sản xuất phát triển

Bản chất kinh tế của ngành thương mại dù trong chế độ xã hội nào đi nữa thì bản chất kinh tế của thương mại vẫn là: “Tìm kiếm lợi nhuận bằng đáp ứng nhu cầu của sản xuất và đời sống thông qua mua – bán hàng hoá, dịch vụ trên thị trường theo nguyên tắc ngang giá,tự do và bình đẳng”

1.1.3.Vai trò của thương mại

1.1.3.1 Thương mại tạo các điều kiện chuyển nền kinh tế tự cung tự cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước

Trong lịch sử phát triển xã hội loài người, thương mại đã từng đóng vai trò khá quan trọng đó là xoá bỏ nền sản xuất nhỏ tạo điều kiện thuận lợi thúc đẩy ra đời nền sản xuất hàng hoá (hàng hoá sản xuất ra để trao đổi) Trong thời kỳ chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế này vai trò của thương mại lại được khẳng định như một mắt xích không thể thiếu được trong quá trình vận hành nền kinh tế theo cơ chế thị trường Thương mại tác động tích cực thúc đẩy quá trình phân công lại lao động xã hội ở nước ta, chuyên môn hoá và hợp tác sản xuất, hướng sản xuất theo nền sản xuất hàng hoá lớn, tạo ra nguồn hàng lớn cung cấp cho chu cầu đa dạng trong nước và xuất khẩu Thương mại là yếu tố trực tiếp thúc đẩy lưu thông hàng hoá phát triển, cung ứng hàng hoá và dịch vụ thông suốt trong vùng các trọng điểm kinh tế của đất nước Sự hoạt động của thương mại bên cạnh chịu sự chi phối của các quy luật nền kinh tế hàng hoá, còn thực hiện cácchính sách kinh tế xã hội, cung ứng tư liệu sản xuất, vật phẩm tiêu dùng và mua các sản phẩm ở vùng kém phát triển, kinh tế khó khăn để thúc đẩy kinh tế hàng hoá ở các vùng này phát triển, đẩy lùi kinh tế tự nhiên rút ngắn khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng, cân bằng lại các hoạt động kinh tế

1.1.3.2 Thương mại góp phần xoá bỏ cơ chế kế hoạch hoá tập trung quan liêu bao cấp từng bước xây dụng nền kinh tế thị trường

Mặc dù, có nhiều hạn chế nhất định nhưng trong những năm thực hiện đường nối đổi mới vừa qua, ngành thương mại nước ta đã đạt được những thành tựu đáng khích lệ Nghị quyết hội nghị lần thứ 12 Ban chấp hành trung ương khoá VII đã khẳng định “Ngành thương mại cùng các ngành và địa phương đã đạt được những thành tựu bước đầu quan trọng ở lĩnh vực lưu thông hàng hoá và dịch vụ, góp phần tạo nên những biến đổi sâu sắc trên thị trường trong nước và thị trường ngoài nước” Trong việc thực hiện đường lối đổi mới kinh tế cho thấy thương mại là ngành đi đầu trong việc xoá bỏ nền kinh tế tự cung tự cấp chuyển sang nền kinh tế thị trường Nhờ sự đổi mới trong hoạt động thương mại mà việc mua – bán trên thị trường được thực hiện tự

do theo quan hệ cung cầu, giá cả được hình thành trên thị trường dựa trên cơ sở quy

luật giá trị, cung – cầu, sức cạnh tranh…tất cả những điều đó đã góp phần xoá bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp và chuyển sang nền kinh tế thị trường hiện đại theo định hướng xã hội chủ nghĩa

1.1.3.3 Thương mại thúc đẩy sản xuất phát triển cung ứng các nhu cầu cho nhân dân và đẩy mạnh quá trình công nghiệp hoá hiện đại hoá đất nước

Là cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng thương mại cung ứng các tư liệu sản xuất cần thiết, tạo điều kiện cho tái sản xuất tiến hành một cách thuận lợi mặt khác thương mại tiêu thụ sản phẩm làm cho sản phẩm được thực hiện Hàng hoá được tiêu thụ nhanh sẽ rút ngắn được chu kỳ tái sản xuấtvà tốc độ tái sản xuất Thông qua nhiệm vụ hoạt động của mình trên thị trường rộng lớn, thương mại mở con đường tiêu thụ cho sản phẩmcông nông nghiệp, thúc đẩy công nghiệp phát triển Trong thời kỳ thực hiện

cơ chế quản lý hành chính tập trung quan liêu bao cấp mọi sản phẩm hàng hoá đều được nhà nước phân chia theo một cách nhất định, thương mại chỉ thực hiện cung cấp dịch vụ, hàng hoá do nhà nước định trước Nền kinh tế có sức ì lớn các thành phần kinh tế không được khuyến khích phát triển, quan hệ cung cầu vốn đã mất cân đối lại càng mất cân đối hơn Nhưng từ khi chuyển sang nền kinh tế thị trường hoạt động thương mại chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế thị trường đã góp phần kích thích sản xuất phát triển, cung ứng hàng hoá và dịch vụ cho nhân dân Thương mại đã có nhiều những đóng góp tích cực trong việc ổn định và nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, cung ứng hàng hoá và dịch vụ theo yêu cầu của nhân dân về số lượng cũng như mẫu mã và chất lượng hàng hoá với giá hợp lý và phong cách phục vụ quần chúng một cách tốt nhất Hoạt động thương mại thông qua cơ chế thị trường kích thích các nhà sản xuất kinh doanh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, đổi mới trang thiết bị và quy trình công nghệ, ứng dụng khoa học vào quản lý để nền sản xuất ngày một phong phú tiên tiến hơn, có đủ sức cạnh tranh trên thị trường Đây là những tiến trình quan trọng trên con đường công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước Chuyển dịch

cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hoá hiện đại hoá là một quá trình chịu sự tác động của nhiều nhân tố trong đó thị trường và thương mại có ý nghĩa quan trọng Hoạt động thương mại có tác dụng phát triển thị trường trong nước và ngoài nước thông qua xuất nhập khẩu Hàng hoá tiêu thụ nhanh, giá trị hàng hoá được thực hiện, phần tích luỹ trong cơ cấu giá cả hàng hoá được hình thành Mặt khác bản thân thương mại cũng góp phần tích luỹ phần tích luỹ của thương mại chính là lợi nhuận do thực hiện chức năng lưu thông nói đúng hơn là do thực hiện chức năng tiếp tục quá trình sản xuất trong lưu thông tạo ra Như vậy hoạt động thương mại góp phần tích luỹ vốn cho sự nghiệp, công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội phồn vinh và phát triển

1.1.3.4 Thương mại góp phần mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại và hội nhập

Các quy luật phân công và hợp tác lao động, về lợi thế so sánh giữa các quốc gia, vốn là những quy luật có liên quan đến sự hình thành và phát riển thương mại quốc tế Tuy vậy trong thời kỳ nước ta luẩn quẩn trong nền kinh tế bao cấp, nhà nước hầu như “đóng cửa” hợp tác quốc tế bị thu hẹp, có chăng chỉ là một doanh nghiệp của nhà nước được phép xuất nhập khẩu Thực hiện đường lối đổi mới kinh tế chính sách

mở cửa, quan hệ hợp tác quốc tế giữa nước ta với các nước ngày càng phát triển, phù hợp với xu hướng chung là hội nhập khu vực và thế giới Nhà nước cho phép tất cả các loại hình doanh nghiệp của các thành phần kinh tế được kinh doanh xuất nhập khẩu Quan hệ thương mại với các nước sẽ ngày càng được củng cố vì lợi ích từ hai phía, thương mại sẽ đóng vai trò trực tiếp mở rộng các hoạt động xuất nhập khẩu, xuất khẩu tại chỗ thiết lập và mở rộng quan hệ buôn bán với các nước trên thế giới, góp phần mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại, nối liền sản xuất với tiêu dùng trong nước với các nước trên thế giới, góp phần tích luỹ vốn, nhất là vốn ngoại tệ và đổi mới công nghệ Ngoài

ra sẽ mở cửa quan hệ thương mại góp phần phá vỡ thế bị bao vây cấm vận, thay đổi cách nhìn nhận của bạn bè quốc tế và nâng cao vị thế của Việt Nam

1.1.3.5 Chức năng tổ chức lưu thông hàng hoá làm thay đổi các hình thái giá trị của hàng hoá

Chúng ta đã biết hàng hoá sau khi được sản xuất ra phải trải qua khâu lưu thông thì mới thực hiện được giá trị và giá trị sử dụng của nó Ngành thương mại thực hiện chức năng tổ chức lưu thông hàng hoá, chuyển hoá các hình thái giá trị của hàng hoá,tức là thực hiện việc mua – bán hàng hóa Đây có lẽ là chức năng cơ bản nhất của ngành thương mại, thể hiện tính độc lập tương đối và tính phụ thuộc của ngành thương mại trong nền kinh tế quốc dân, giữ vai trò quan trọng trong quá trình tái sản xuất xã hội Trong quá trình thực hiện chức năng lưu thông hàng hoá ngành thương mại luôn tìm cách tổ chức quá trình vận động hàng hoá hợp lý, rút ngắn thời gian lưu thông, nhưng vẫn đảm bảo thoả mãn nhu cầu thị trường và không ngừng nâng cao tìm kiếm lợi nhuận

1.1.3.6 Chức năng tiếp tục quá trình sản xuất trong lưu thông

Xuất phát từ đặc điểm của sản xuấtvà tiêu dùng, hàng hoá sau khi sản xuất trong lưu thông mới đáp ứng được đủ nhu cầu tiêu dùng,đòi hỏi ngành thương mại phải có những biện pháp hữu hiệu nhất để chuyển đổi các hình thái của hàng hoá như :đóng gói, chia nhỏ, dán mã, bảo quản hàng hoá, bảo hành hàng hoá sau khi bán…đảm bảo hàng hoá ở dạng tốt nhất, phù hợp với thị hiếu của xã hội, chất lượng cũng như mẫu mã Thương mại góp phần tạo ra giá trị hàng hoá và bảo toàn giá trị sử dụng hàng hoá

1.2.CÁC HÌNH THỨC HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG LĨNH VỰC THƯƠNG MẠI

1.2.1.Hoạt động nội địa

1.2.1.1 Hoạt động thu mua

Đây là một đòi hỏi khách quan đối với nền sản xuất hang hóa nhỏ Việc tồn tại

và phát triển lực lượng tiểu thương làm đại lý, thu gom hàng hóa là cần thiết Đó là công việc tập trung các nguồn hàng từ các kênh sản xuất khác nhau để thực hiện các hoạt động kinh doanh tiếp theo Tuy nhiên, khi đòi hỏi phải thu gom một số lượng hàng hóa lớn thì bản than hoạt động thu mua lại đòi hỏi tiềm lực kinh tế, năng lực kinh doanh của các chủ thể mua phải ở mức đủ lớn mà thương mại cá thể, tiểu chủ khó có thể đáp ứng Vì vậy, để đáp ứng yêu cầu trên các hộ tư thương buộc phải lien kêt, hợp tác với nhau hoặc liên kết hợp tác với các doanh nghiệp thương mại tư nhân có tiềm lực tài chính mạnh hơn Hoạt động thu mua phát triển sẽ có tác dụng khơi thong nguồn

hang, thúc đẩy sản xuất phát triển và phục vụ tốt hơn cho nhu cầu tiêu dùng

1.2.1.2 Hoạt động bán buôn

Là khâu phát luồng hàng hóa tới các kênh bán lẻ và một phần bán trực tiếp cho các chủ thể sản xuất (các yếu tố đầu vào) Mục tiêu của các nhà bán buôn là tiêu thụ được khối lượng hàng hóa lớn trong thười gian ngắn nhất Mô hình này đòi hỏi phải có những nhà buôn bán lớn đáp ứng được đầy đủ các điều kiện kinh doanh trong cơ chế thị trường như: quy mô vốn đầu tư lớn, cơ sở vật chất kỹ thuật hiện đại, tiện lợi cho việc chế biến bảo quản và vận chuyển hàng hóa, kênh phân phối rộng, kinh nghiệm kinh doanh phong phú Do đó, ở khâu này chủ yếu là các doanh nghiệp thương mại tư bản tư nhân tham gia hoạt động

1.2.1.3 Hoạt động bán lẻ

Là khâu cuối cùng của hoạt động kinh doanh thương mại Hàng hóa sau khi đã bán ra khỏi lĩnh vực lưu thong và đi vào lĩnh vực tiêu dùng, giá trị và giá trị sử dụng được thực hiện Đây là hoạt động kinh doanh thương mại đáp ứng nhu cầu phong phú,

đa dạng, tỉ mỉ của nhiều đối tượng khách hàng khác nhau và nó là hình thức phổ biến, len lỏi vào mọi ngõ ngách của cuộc sống Hoạt động ở khâu bán lẻ cần có một mạng lưới rộng khắp với nhiều quy mô khác nhau Trong điều kiện nền kinh tế còn chưa phát triển cao, hoạt động này chủ yếu được thực hiện bởi thương mại cá thể, tiểu chủ

Đó là loại hình phù hợp với các đòi hỏi của nhu cầu thị trường khi thu nhập của người tiêu dùng chưa cao., vì vậy không thể nóng vội xóa bỏ loại hình này mà ngược lại phải khuyến khích, tạo điều kiện cho nó kinh doanh theo pháp luật, góp phần phục vụ sản xuất và đời sống tốt hơn Việc thu hẹp hay khuyến khích mở rộng hoạt động kinh doanh của thương mại phụ thuộc vào trình độ phát triển của nền kinh tế (cụ thể là do

nhu cầu thị trường quyết định), không thể phụ thuộc vào ý chí của chủ quan của con người Tuy nhiên khi nền kinh tế phát triển, hội nhập, hệ thống bán lẻ không chỉ dừng

ở các cơ sở buôn bán của thương mại cá thể, hệ thống những siêu thị lớn, những chuỗi cửa hàng dần dần sẽ thay thế các của hàng nhỏ lẻ Do quy mô, tìm được nguồn hàng từ

gốc, hàng hóa được bảo quản khoa học, hàng hóa vừa rẻ vừa có chất lượng tốt…

1.2.2.Hoạt động xuất nhập khẩu

Cũng là các hành vi mua bán trên thị trường, nhưng hoạt đông kinh doanh xuất nhập khẩu có tính đặc thù là các hành vi mua, bán, đa dạng chủ yếu ở thị trường nước ngoài Với chủ trương đa phương hóa, đa dạng hóa các quan hệ đối ngoại thì các đối tác trong quan hệ kinh tế cũng hế sức đa dạng với tiềm lực kinh tế mạnh, có khả năng cạnh tranh cao, có bề dày kinh nghiệm Trong cơ chế cũ, hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu do các doanh nghiệp thương mại Nhà nước thực hiện Khi chuyển sang cơ chế mới và trong xu hướng hội nhậ kinh tế quốc tế thì các thành phần kinh tế tham gia hoạt động đối ngoại là một xu hướng tất yếu Để thúc đẩy kinh tế trong nước thì việc huy động các thành phần kinh tế tham gia hoạt động xuất nhập khẩu trong sự quản lý Nhà nước là chủ trương hết sức đúng đắn Tuy nhiên, thương mại nước ta khi tham gia hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu cũng gặp rất nhiều khó khan do tiềm lực kinh tế yếu, chưa có kinh nghiệm, khả năng nắm bắt và xử lý thông tin thị trường nước ngoài chưa kịp thời, công tác xúc tiến thương mại không được tổ chức thường xuyên Đặc biệt là trình độ ngoại ngữ, hiểu biết hệ thống pháp luật và thông lệ thương mại quốc tế của đội ngũ doanh nhân chưa đáp ứng được yêu cầu khi tham gia kinh doanh xuất nhập khẩu

1.3.CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA THƯƠNG MẠI

1.3.1.Cơ chế kinh tế và chính sách thương mại

Sự phát triển của ngành thương mại chịu tác động mạnh mẽ bởi chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, trong đó đặc biệt là chính sách thương mại

Chính sách thương mại còn có vai trò to lớn trong việc khai thác triệt để lợi thế

so sánh của nền kinh tế trong nước

Mục tiêu chính sách thương mại xuất phát từ mục tiêu chiến lược phát triển kinh tế - xã hội

1.3.2.Trình độ phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế

Phát triển cơ sở hạ tầng kinh tế nhằm đáp ứng tốt nhu cầu đời sống và kinh tế đồng thời có ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của ngành thương mại, trong đó quan trọng nhất là hệ thống giao thông và các trung tâm mua bán

1.3.3.Trình độ phát triển của thị trường

Thị trường là cơ chế để thương mại hoạt động Thương mại càng phát triển thì làm cho thị trường càng được mở rộng, ngược lại sự phát triển của thị trường vừa hỗ trợ cho hoạt động thương mại vừa là thước đo sự phát triển của thương mại

Về cả lý luận và thực tiễn thì hoạt động thương mại vừa là tiền đề vừa là kết quả của quá trình phát triển của thị trường

1.3.4.Thu nhập và tiêu dùng của dân cư

Thu nhập và tiêu dùng là hai yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sức mua trên thị trường và sự phát triển thương mại Sự phụ thuộc của tiêu dùng vào thu nhập mang tính qui luật và cho phép đánh giá mức sống dân cư Do vậy đòi hỏi ngành thương nghiệp phải có chính sách đảm bảo nguồn hàng cung cấp với cơ cấu hàng hóa thay đổi đáng kể theo xu hướng giảm dần tỷ lệ dành cho mua lương thực thực phẩm, tăng dần

tỷ lệ chi tiêu cho mặt vật chất và tinh thần

1.3.5.Quá trình đô thị hóa

Đô thị hóa sẽ làm cho diện tích đất sản xuất nông nghiệp giảm, do đó sẽ có một

số lượng lớn lao động chuyển sang lĩnh vực dịch vụ thương mại Mặt khác, đô thị hóa cũng đi kèm theo sự hình thành các khu đô thị mới, các khu công nghiệp mới, góp phần tích cực thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của thương mại cả về chất lượng và số lượng

1.3.6.Vốn đầu tư kinh doanh ngành thương mại

Từ thực trạng và yêu cầu phát triển thị trường, thương mại cần có chính sách, giải pháp phát triển vốn đầu tư thích hợp ở cả tầm vĩ mô và vi mô

Cần áp dụng tổng hợp các chính sách và giải pháp tạo vốn, sử dụng vốn, tăng cường khả năng tài chính cho doanh nghiệp thương mại

1.3.7.Thông tin và công nghệ thông tin đối với hoạt động thương mại

Ngày nay, thông tin và công nghệ thông tin được coi là một yếu tố cơ bản ảnh hưởng lớn đến thương mại Cơ sở hạ tầng thông tin ngày nay là phức tạp và khá đầy

đủ đang hỗ trợ cho mạng lưới giao tiếp, cơ sở dữ liệu và các hệ thống tác nghiệp trong hoạt động thương mại Trên thực tế, cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin là cơ sở cho việc xác định những ưu tiên cạnh tranh

1.3.8.Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế với thương mại

Toàn cầu hóa kinh tế là xu hướng khách quan, lôi cuốn các nước, bao trùm hết các lĩnh vực, vừa thúc đẩy hợp tác sản xuất, vừa tăng sức ép cạnh tranh và tính tùy thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế Chính vì vậy, toàn cầu hóa kinh tế là sự gia tăng nhanh chóng các hoạt động kinh tế quốc tế vượt qua mọi biên giới quốc gia, tạo nên sự phụ thuộc lẫn nhau giữa các nền kinh tế trong sự vận động hướng tới một nền kinh tế

thế giới thống nhất Sự gia tăng của xu thế này thể hiện ở sự mở rộng mức độ và quy

mô mậu dịch thế giới, sự lưu chuyển của các dòng vốn và lao động trên phạm vi toàn cầu Hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế là sự tham gia, gắn kết nền kinh tế của một nước vào các tổ chức hợp tác kinh tế khu vực và toàn cầu theo những quy định chung của từng tổ chức đó cho các nước thành viên

Xu thế toàn cầu hóa đang tác động sâu sắc tới mối quan hệ quốc tế và quá trình hội nhập về kinh tế của các nước Tất cả các nước trên thế giới đang vận động theo xu hướng này bởi các nước đều nhận thức rằng nếu đơn độc đứng ngoài cuộc sẽ bị cô lập,

sẽ nghèo nàn lạc hậu Xu thế toàn cầu hóa và hội nhập tạo điều kiện mở rộng thị trường hàng hóa và dịch vụ với thuế suất thấp và đỡ bị các hàng rào phi thuế quan ngăn cản nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt và các rào cản thương mại và phi thương mại ngày càng tinh vi

1.4.NỘI DUNG CỦA PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI

Phát triển ngành thương mại là nâng cao năng lực và chất lượng của hoạt động thương mại cụ thể như sau:

1.4.1.Đẩy mạnh tốc độ lưu chuyển hàng hóa

Mức lưu chuyển hàng hóa là chỉ tiêu đánh giá về mặt qui mô hoạt động của thương mại Trong thương mại lưu chuyển hàng hóa chính là khâu quan trong nhất, nó biểu hiện quá trình vận động hàng hóa từ nơi sản xuất (nhập khẩu) đến nơi tiêu dùng

Tổng mức lưu chuyển hàng hóa là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh mức lưu chuyển hàng hóa chung của toàn xã hội

1.4.2.Phát triển mạng lưới phân phối hàng hóa

Mạng lưới phân phối hàng hóa là một tập hợp hệ thống các phần tử trung gian tham gia vào quá trình cung cấp hàng hóa trên thị trường

Phát triển mạng lưới phân phối hàng hóa là phát triển hệ thống các cơ sở kinh doanh thương mại bao gồm các nhà bán buôn và bán lẻ, nghĩa là đẩy mạnh số lượng và chất lượng hoạt động của các phần tử trung gian trong quá trình cung cấp hàng hóa nhằm hạn chế bớt những khâu trung gian không cần thiết, đáp ứng nhu cầu sản xuất và tiêu dùng nhanh nhất, hiệu quả nhất

1.4.3.Đa dạng hóa các loại hình kinh doanh thương mại

Bên cạnh các mô hình thương mại truyền thống mạng lưới bán lẻ hiện đại bao gồm các siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện ích, cửa hàng chuyên doanh được phát triển mạnh mẽ Sự phát triển của thị trường bán lẻ hiện đại là một trong những thước đo sự phát triển của nền kinh tế nói chung và sự phát triển ngành thương mại nói riêng

1.4.4.Phát triển lao động trong ngành thương mại

Hoạt động kinh doanh thương mại ở Việt Nam hiện nay mang tính nhỏ lẻ, manh mún vì vậy lao động thương mại cũng ít được quan tâm

Về mặt số lượng, lao động thương mại tăng lên đáng kể nhưng về mặt chất lượng vẫn chưa được quan tâm, trình độ học vấn thấp và tỷ lệ lao động chưa qua đào tạo lớn Trình độ tổ chức và quản lý trong hoạt động thương mại còn nặng về kinh nghiệm, mang tư duy của người sản xuất nhỏ

Công tác đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực cho thương mại là một yêu cầu rất bức xúc nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh, đẩy lùi và hạn chế tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại trong kinh doanh ở nước ta

1.4.5.Phát triển thương mại theo thành phần kinh tế

Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế nhiều thành phần, các thành phần kinh tế cùng tham gia trong ngành thương mại tạo thành hệ thống kinh doanh thương mại trong nền kinh tế quốc dân, góp phần huy động được các nguồn vốn nhàn rỗi, sử dụng hiệu quả lao động cũng như tạo sự cạnh tranh giữa các thành phần kinh tế, nâng cao hiệu quả hoạt động trong thương mại

Khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh Tuy nhiên, trong đó thương mại Nhà nước phải giữ được vai trò chủ đạo

1.4.6.Phát triển cơ sở hạ tầng thương mại

Cơ sở hạ tầng thương mại là tổng thể các công trình vật thể kiến trúc và các yếu

tố đảm bảo các hoạt động của ngành thương mại theo đúng chức năng của ngành

Cơ sở hạ tầng thương mại chia thành hai nhóm lớn: cơ sở hạ tầng phục vụ quá trình trao đổi hàng hoá (quá trình phân phối hàng hoá) gồm các hệ thống cửa hàng, hệ thống chợ, hệ thống trung tâm thương mại và siêu thị, hệ thống kho tàng, bến, nhà xưởng (của các loại hàng hoá và xăng dầu…), hệ thống hội chợ triển lãm, các trung tâm cung cấp dịch vụ thương mại hàng hoá …Cơ sở hạ tầng phục vụ thực hiện các dịch vụ thương mại khác (sở hữu trí tuệ, đầu tư, ngân hàng, tài chính, bưu chính viễn thông….)

Cơ sở hạ tầng trong ngành thương mại có vai trò rất quan trọng, đó là điều kiện tiên quyết trong việc đẩy nhanh lưu thông hàng hóa, thúc đẩy sản xuất và phát triển thương mại theo hướng văn minh hiện đại

Việc phát triển cơ sở vật chất của ngành thương mại cần chú ý đến qui hoạch theo hướng phát triển chung và phù hợp với nhu cầu trao đổi hàng hóa trong cả sản xuất và tiêu dùng Tránh tình trạng đầu tư xây dựng không hợp lý gây lãng phí, không đem lại hiệu quả

1.5.KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA 1.5.1.Phát triển thương mại nhờ vào các loại hình khu kinh tế tự do: Kinh nghiệm của Phố Đông (Thượng Hải, Trung Quốc)

Khu kinh tế tự do là tên gọi chung cho tất cả các loại hình khu kinh tế nhằm thu hút đầu tư nước ngoài với các hình thức đa dạng như đặc khu kinh tế, khu chế xuất, khu thương mại tự do, khu kinh tế cửa khẩu, cảng tự do, thành phố mở… Theo Guangwen Meng (2003), tùy vào các giai đoạn và mục tiêu phát triển mà sẽ có loại hình khu kinh tế tự do với những đặc điểm tương ứng Ví dụ, theo giai đoạn và mục tiêu phát triển thương mại thì sẽ có khu thương mại tự do với đặc điểm gồm: cảng tự

do, khu tự do thuế quan, khu tự do thuế; còn nếu theo giai đoạn và mục tiêu phát triển công nghệ thì sẽ có khu kinh tế tự do dựa trên khoa học với những đặc điểm là: khu công nghệ cao, công viên khoa học… Trong gần 30 năm qua, Trung Quốc đã xây dựng 5 đặc khu kinh tế, 14 thành phố mở, 13 khu ưu đãi thuế quan, và đến nay, các khu này vẫn tiếp tục phát triển mạnh mẽ Khu kinh tế tự do Phố Đông nằm ở bờ đông của sông Hoàng Phố, Thượng Hải Trước đây, Phố Đông là một vùng đất rộng bao gồm nhiều nhà lụp xụp, các công xưởng nhếch nhác và ruộng đồng bỏ hoang Đến khi Chính phủ Trung Quốc tuyên bố khởi công xây dựng và mở cửa ra bên ngoài (ngày 18/4/1990), Phố Đông đã dần trở thành đầu tàu phát triển của thung lũng sông Dương

Tử Kể từ thời điểm này, vùng đất có diện tích 522 km2 đã thay đổi ngoài sức tưởng tượng Hàng tỷ USD được rót vào xây dựng cơ sở hạ tầng, đã giúp Phố Đông thu hút được các tên tuổi lớn như GM, Siemens, Intel và Sharp Ngoài ra, gần 6.000 công ty

từ 67 nước và khu vực trên toàn thế giới (trong đó có 98 trong số 500 công ty đa quốc gia hàng đầu) đã đầu tư 29,4 tỷ USD ở Khu kinh tế tự do Phố Đông

Singapore nổi tiếng như là một thiên đường mua sắm quốc tế Hình ảnh về một thiên đường mua sắm đã giúp cho quốc gia này phát triển mạnh thương mại và du lịch

Trước hết, theo luật thuế của quốc gia này, khách du lịch nước ngoài được hưởng ưu đãi mua hàng miễn thuế tại Singapore Theo đó, 7% Thuế Hàng hóa và Dịch vụ (GST) sẽ được khấu trừ tại các văn phòng chuyên trách hoặc tại sân bay Changi trước giờ khách xuất cảnh Điều kiện miễn thuế là mỗi hóa đơn mua hàng phải trên 100 đôla Singapore, áp dụng cho từng hóa đơn riêng lẻ hoặc nhiều nhất ba hóa đơn mua hàng trong một ngày tại cùng một cửa hàng

Thứ hai, hệ thống thanh toán hiện đại tại Singapore tạo thuận lợi tốt nhất cho người mua hàng Là trung tâm tài chính lớn trong khu vực, các ngân hàng tại Singapore cung cấp đầy đủ các dịch vụ đổi tiền, hệ thống ATM và thanh toán tiền nối mạng toàn cầu cho khách du lịch quốc tế Các ngân hàng tại đây cũng làm việc ngoài giờ để phục vụ nhu cầu khách hàng mọi thời điểm

Thứ ba, ở Singapore có rất nhiều khu vực mua sắm tầm cỡ quốc tế Những khu vực bán hàng với những nét đặc trưng riêng, phục vụ cho nhiều mục đích mua sắm khác nhau đã góp phần tạo nên một hình ảnh thiên đường mua sắm ở Singapore Trong

đó, khu vực mua sắm trung tâm tập trung tại Đường Orchard Khu vực này vượt trội tất cả những nơi mua sắm khác về số lượng hàng hóa, chất lượng và khả năng để khách chọn lựa Phương châm bán hàng ở đây là “mọi thứ trên đời có trong một tòa nhà” Đường Orchard bao gồm nhiều điểm mua sắm nổi tiếng và mỗi điểm sẽ đặc biệt nổi tiếng về một vài món hàng nhất định: Khu mua sắm Tanglin (thích hợp cho giới trẻ nhờ vào sự kết hợp giữa ăn uống, mua sắm và giải trí), Trung tâm mua sắm Tanglin (nổi tiếng với các cửa hiệu bán đồ cổ, đồ lưu niệm và vải vóc); Khu Delfi Orchard (để mua những mặt hàng pha lê, đồ sứ…); Tháp Orchard (đồ điện tử, đồ trang sức…); Khu Palais Renaissance (chuyên bán sản phẩm hảo hạng của những nhãn hiệu hàng đầu thế giới); Chợ mua sắm (quần áo và đồ chơi trẻ em…)

Cuối cùng, Singapore có được một sự phát triển đồng bộ của nhiều yếu tố, các yếu tố này hỗ trợ cho nhau và giúp thỏa mãn một cách tốt nhất những nhu cầu của người dân và khách du lịch Trước hết, đó là sự phát triển của hạ tầng giao thông Khách mua hàng có thể sử dụng giao thông công cộng (tàu điện ngầm, xe buýt…) để đến được tất cả các điểm mua sắm chính Hơn nữa, nhu cầu mua sắm được thỏa mãn bên cạnh việc đáp ứng tốt nhất nhu cầu về ăn uống (với nhiều khu ẩm thực nổi tiếng), nghỉ ngơi (các khách sạn sang trọng) và vui chơi, giải trí (các khu vui chơi, đánh bạc ) Ngoài ra, có thể kể thêm đến yếu tố môi trường hoàn hảo và văn hóa đa sắc tộc đặc sắc

1.5.2.Khôi phục và hiện đại hóa các loại hình phân phối truyền thống và áp dụng các loại hình phân phối hiện đại: Kinh nghiệm của Nhật Bản, Thái Lan và Trung quốc

Một thực tế là, cho dù hệ thống phân phối có hiện đại đến bao nhiêu, các loại hình phân phối truyền thống vẫn tồn tại cho dù chiếm tỷ trọng ngày càng khiêm tốn Điều này được lý giải nhờ vào một số yếu tố như: vẫn tồn tại những nhu cầu cá biệt, thói quen tiêu dùng của một số tầng lớp dân cư không thay đổi và tính hiệu quả của kinh doanh quy mô nhỏ

Nhận thức được vai trò quan trọng và không thể thay đổi trong một tương lai gần của các loại ng tin, viễn thông cho các chợ và các dạng cửa hàng truyền thống điển hình để khuyến khích lưu thông hàng hóa Thứ hai, xây dựng mạng lưới dịch vụ

hỗ trợ cho các chợ truyền thống để đẩy mạnh trao đổi hàng hóa thông qua các chợ; khuyến khích chuyển giao quyền quản lý chợ từ vai trò nhà nước sang tư nhân như hình thức phát triển các mô hình công ty quản lý chợ hoặc thông qua đấu thầu để

đảm bảo tính chuyên nghiệp và hiệu quả hoạt động chợ Thứ ba, tổ chức tuyên truyền, đào tạo cho các chủ sạp kinh doanh tại chợ và các chủ cửa hàng bán buôn, bán

lẻ truyền thống về quản lý và kiến thức kinh doanh Cuối cùng, hướng dẫn và hỗ trợ các loại hình cửa hàng truyền thống thay đổi hình thức kinh doanh phù hợp như chuyển sang các dạng cửa hàng tiện lợi

1.5.3.Bài học kinh nghiệm có thể áp dụng nhằm phát triển thương mại Việt Nam

Từ kinh nghiệm phát triển của một số quốc gia, bài viết rút ra một số bài học kinh nghiệm sau đối với Việt Nam:

Thứ nhất, sự phát triển của thương mại không thể chỉ dựa vào nguồn lực

trong nước mà cần chú trọng vào nguồn lực nước ngoài và xem đây như là cơ sở

để tạo sự tăng trưởng đột biến trong lĩnh vực thương mại Để thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài vào thương mại cũng như các ngành kinh tế khác Quận Liên Chiểu cần tạo ra một môi trường kinh doanh thông thoáng và đủ sức hấp dẫn, trên cơ sở khai thác các lợi thế về vị trí địa lí, hệ thống cảng biển…

Thứ hai, các khu phố mua sắm liên hoàn, phức hợp, đáp ứng đầy đủ nhu cầu

của khách du lịch và người dân, được biết đến như là một thiên đường mua sắm là yếu tố thu hút và tạo ra nhu cầu mua sắm lớn Quận Liên Chiểu cần xây dựng ít nhất là một tuyến phố mua sắm quy mô quốc tế để khách du lịch và người dân có thể mua sắm tập trung (chẳng hạn như tuyến đường Tôn Đức Thắng) Bên cạnh đó,

sự phát triển đồng bộ của giao thông công cộng, hệ thống thanh toán, chính sách trả thuế cũng cần thiết để phát triển thương mại nội địa

Thứ ba, kinh nghiệm cho thấy, đối với một số quốc gia, mặc dù các loại hình

phân phối hiện đại đã phát triển mạnh nhưng phân phối truyền thống vẫn có được chỗ đứng nhất định và không biến mất trong vòng 50 năm tới Do vậy, đối với công tác khôi phục và hiện đại hóa các loại hình phân phối truyền thống, cần phải:

Hiện đại hóa các chợ truyền thống thông qua đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng

kỹ thuật hiện đại (hệ thống xử lý và thoát nước, công nghệ thông tin…);

Chuyển giao quyền quản lý từ nhà nước sang tư nhân thông qua mô hình công ty quản lý chợ hoặc đấu thầu;

Nâng cấp và điều chỉnh các loại hình phân phối truyền thống thông qua việc hợp nhất và thu gom các cửa hàng bách hóa bán lẻ;

Tổ chức tuyên truyền, đào tạo cho các chủ sạp kinh doanh tại chợ và các chủ cửa hàng bán buôn, bán lẻ truyền thống về quản lý và kiến thức kinh doanh

Thứ tư, phân phối hiện đại là một xu hướng tất yếu Trong tương lai, để áp

dụng các loại hình phân phối hiện đại mang lại hiệu quả cao nhất quận Liên Chiểu nên:

Khuyến khích và hỗ trợ các doanh nghiệp phân phối trong nước tập trung hóa thông qua sáp nhập và hợp tác bằng cách chọn ra một nhóm doanh nghiệp thương mại trong nước mạnh nhất trên địa bàn (không căn cứ vào loại hình sở hữu) và có chính sách hỗ trợ cụ thể nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh;

Khuyến khích và có chính sách ưu đãi đối với các loại hình phân phối như chuỗi cửa hàng, mô hình tổng kho và trung tâm phân phối, nhượng quyền thương mại…

Chuẩn bị về khung pháp lý cần thiết để phát triển các loại hình phân phối hiện đại