BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT DƯƠNG QUỐC HƯNG NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐỊA CHẤN NÔNG PHÂN GIẢI CAO ĐỂ KHẢO SÁT ĐỊA CHẤT CÁC TẦNG NÔNG VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG KIẾ
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỎ - ĐỊA CHẤT
DƯƠNG QUỐC HƯNG
NGHIÊN CỨU ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP ĐỊA CHẤN NÔNG
PHÂN GIẢI CAO ĐỂ KHẢO SÁT ĐỊA CHẤT CÁC TẦNG
NÔNG VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG KIẾN TẠO, MAGMA TRẺ
Ở VÙNG BIỂN MIỀN TRUNG VIỆT NAM
Chuyên ngành: Địa vật lý
Mã số: 62.44.61.01
TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ ĐỊA CHẤT
HÀ NỘI - 2012
Công trình được hoàn thành tại Bộ môn Địa vật lý Khoa Dầu khí - Trường Đại học Mỏ - Địa chất
Người hướng dẫn khoa học:
GS TSKH Mai Thanh Tân
Trường Đại học Mỏ - Địa chất
Phản biện 1: PGS TS Đỗ Đức Thanh
Trường Đại học Khoa học tự nhiên Đại học Quốc gia Hà nội
Phản biện 2: TS Đỗ Tử Chung
Trung tâm Địa chất - Khoáng sản biển
Bộ Tài nguyên - Môi trường
Phản biện 3: TS Nguyễn Thế Hùng
Viện Dầu khí Việt nam
Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng đánh giá luận án cấp Trường, họp tại Trường ĐH Mỏ - Địa chất, Đông Ngạc, Từ Liêm, Hà Nội
Vào hồi………ngày……tháng…… năm 2012
Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia Hà Nội hoặc Thư viện trường Đại học Mỏ - Địa chất
Trang 21
MỞ ĐẦU Tính cấp thiết của đề tài
Ngoài các đặc điểm chung của đới thềm lục địa Việt Nam khu vực
biển miền Trung có những đặc trưng riêng biệt Trong những năm
gần đây, các nghiên cứu địa chất Pliocen - Đệ tứ khu vực này đã
được quan tâm và đã có nhiều kết quả đáng kể Tuy nhiên, còn nhiều
vấn đề cần nghiên cứu một cách đầy đủ hơn như xác định chính xác
bề dày và phân chia chi tiết các phân vị địa tầng trầm tích Đệ tứ, phân
vùng môi trường trầm tích, xác định đặc điểm hoạt động magma,
kiến tạo trẻ Để giải quyết các nhiệm vụ này, việc nghiên cứu áp
dụng phương pháp địa chấn nông phân giải cao (ĐCNPGC) là rất cần
thiết Các kết quả nghiên cứu đạt được cho phép đáp ứng các yêu cầu
về khoa học và thực tiễn trong nghiên cứu địa chất biển, thăm dò
khoáng sản và khảo sát địa chất công trình
Trong luận án này, đối tượng nghiên cứu các tầng nông bao gồm
các thành tạo trầm tích Đệ tứ vùng biển Miền Trung Phạm vi nghiên
cứu được giới hạn từ bờ tới độ sâu 200m nước và từ cửa Thuận An
đến vùng biển Bình Thuận
Mục tiêu nghiên cứu:
Nghiên cứu áp dụng có hiệu quả phương pháp ĐCNPGC và minh
giải địa chấn địa tầng trên cơ sở địa tầng phân tập nhằm xác định đặc
điểm địa tầng và các đặc điểm hoạt động kiến tạo, magma trẻ của
trầm tích Đệ tứ
Đối tượng nghiên cứu:
Môi trường trầm tích và các hoạt động kiến tạo trẻ trong trầm tích
Đệ tứ thềm lục địa miền Trung
Nội dung và phạm vi nghiên cứu:
- Nghiên cứu áp dụng có hiệu quả phương pháp ĐCNPGC đến độ
2
sâu 200m nước
- Nghiên cứu phương pháp minh giải địa chấn địa tầng trên cơ sở địa tầng phân tập phân giải cao tương ứng với các trầm tích Đệ tứ
- Xác định các phân vị địa tầng và đặc điểm của chúng trong trầm tích Đệ tứ
- Xác định đặc điểm các hoạt động kiến tạo, magma trẻ
Cơ sở tài liệu:
Các tài liệu ĐCNPGC trong các chuyến khảo sát thềm lục địa miền Trung Việt nam từ 1999 đến nay, bao gồm gần 10.000 km tuyến khảo sát, kết hợp với kết quả phân tích tuổi tuyệt đối mẫu địa chất tầng mặt trong khu vực nghiên cứu Tham khảo các tài liệu địa chấn dầu khí, địa chất giếng khoan và các kết quả nghiên cứu địa chất khác có liên quan
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn:
- Ý nghĩa khoa học: Góp phần áp dụng có hiệu quả phương pháp
ĐCNPGC ở vùng thềm lục địa có địa hình phức tạp tới độ sâu 200m nước Minh giải địa chấn địa tầng trên cơ sở địa tầng phân tập phân giải cao để nghiên cứu chi tiết môi trường trầm tích và hoạt động kiến tạo, magma trẻ trong điều kiện địa chất phức tạp thềm lục địa miền Trung
- Ý nghĩa thực tiễn: Làm sáng tỏ môi trường trầm tích Đệ tứ và
đặc điểm hoạt động kiến tạo, magma trẻ phục vụ nhiệm vụ điều tra, nghiên cứu biển, đo vẽ địa chất và phát triển kinh tế, xã hội trên khu vực thềm lục địa miền Trung
Những điểm mới của Luận án:
- Xác định định lượng ranh giới các thành tạo trầm tích Pleistocen
và Holocen trên thềm lục địa miền Trung theo tài liệu ĐCNPGC kết hợp với các tài liệu địa chất, tài liệu giếng khoan và địa chấn dầu khí
Trang 33
- Phân chia chi tiết các phân vị địa tầng trong trầm tích Đệ tứ theo
mô hình tập tích tụ có đối sánh với các kết quả nghiên cứu khác
- Phân vùng trầm tích Đệ tứ trên cơ sở đặc điểm nguồn vật liệu
trầm tích, sự nâng hạ của mực nước biển và hoạt động kiến tạo
- Xác định sự tồn tại và mức độ hoạt động của hệ thống đứt gẫy
trẻ và phân vùng các khối cấu trúc kiến tạo trong trầm tích Đệ tứ
Luận điểm bảo vệ:
1 Kết quả áp dụng phương pháp địa chấn nông phân giải cao khu
vực thềm lục địa miền Trung cho phép xác định các tập địa chấn
tương ứng các tập trầm tích Đệ tứ có tuổi tương ứng là Q1, Q12a,
Q12b, Q13a, Q13b, Q21-2 và Q2 Theo các đặc điểm về nguồn cung cấp
vật liệu, không gian tích tụ và mức độ nâng hạ kiến tạo đã phân chia
được các vùng trầm tích bao gồm vùng biển Cù lao Chàm, đảo Lý
Sơn, Quảng Ngãi, Bình Định - Phú Yên, Khánh Hòa và Phan Rang
2 Các hoạt động kiến tạo, magma trong kỷ Đệ tứ trên thềm lục
địa miền Trung có các biểu hiện đa dạng, phong phú Các hệ thống
đứt gãy trẻ có phương á kinh tuyến, ĐB-TN và TB-ĐN Các khối cấu
trúc kiến tạo nâng-sụt tương đối xen kẽ gồm khối sụt rìa Tây Nam bể
Sông Hồng, đới nâng Lý Sơn, địa hào Lý Sơn, đới nâng Quy Nhơn,
đới sụt rìa Tây bể Phú Khánh và đới nâng Phan Rang Hoạt động núi
lửa tập trung ở ba khu vực là Ba Làng An-Cù Lao Ré, Quy
Nhơn-Sông Cầu-Tuy Hòa và Ninh Thuận-Bình Thuận
Bố cục luận án
Ngoài phần Mở đầu và Kết luận, nội dung luận án được trình bày
trong 4 chương, bao gồm 77 hình vẽ như sau:
Chương I khái quát về hiện trạng khảo sát, nghiên cứu địa chất
biển khu vực thềm lục địa miền Trung, nội dung các kết quả nghiên
cứu, các vấn đề còn tồn tại cần giải quyết
4
Chương II giới thiệu phương pháp địa chấn nông phân giải cao và thực tế áp dụng tại Việt nam, phân tích khả năng áp dụng nghiên cứu địa chất tầng nông theo quan điểm địa tầng phân tập
Chương III trình bày các kết quả nghiên cứu đặc điểm địa chất Pliocen - Đệ tứ trên thềm lục địa miền Trung
Chương IV trình bày các kết quả nghiên cứu đặc điểm hoạt động kiến tạo, magma trẻ trên thềm lục địa miền Trung
Lời cảm ơn
Luận án được hoàn thành dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ tận tình, chu đáo của GS.TSKH Mai Thanh Tân, Bộ môn Địa vật lý - Khoa Dầu khí - Trường Đại học Mỏ - Địa chất, sự quan tâm động viên, tạo điều kiện thuận lợi từ các cấp Lãnh đạo cũng như từ bạn bè, đồng nghiệp tại Viện Địa chất và Địa vật lý biển, Trung tâm Địa chất và Khoáng sản biển, Liên đoàn Vật lý địa chất và các cơ quan khác Tác giả xin chân thành bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với các giúp đỡ quí báu và thiết thực này
CHƯƠNG I: LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÀ ĐẶC ĐIỂM ĐỊA CHẤT THỀM LỤC ĐỊA MIỀN TRUNG VIỆT NAM
Khu vực nghiên cứu thềm lục địa Miền Trung được giới hạn từ bờ tới độ sâu 200m nước và từ cửa Thuận An đến vùng biển Bình Thuận (Hình 1.1)
1.1 Lịch sử nghiên cứu địa chất Đệ tứ thềm lục địa miền Trung
1.1.1 Công tác điều tra, khảo sát địa chất - địa vật lý
- Các khảo sát địa chấn dầu khí ở khu vực thềm lục địa Miền Trung được Tập đoàn Dầu khí Việt Nam và các công ty TOTAL, BP, SHELL-FINA, NOPEC tiến hành trong nhiều năm, tài liệu thu được được sử dụng trong việc liên kết phần trên lát cắt liên quan đến trầm tích Pliocen - Đệ tứ với các tuyến địa chấn phân giải cao
Trang 45
- Các khảo sát địa chất - địa vật lý
biển liên quan đến trầm tích Đệ tứ thực
hiện bởi Trung tâm Địa chất - Khoáng
sản Biển, Viện Địa chất và Địa vật lý
biển và các chuyến khảo sát đa ngành
có sự hợp tác quốc tế Các tài liệu thu
thập được khá phong phú và được sử
dụng có hiệu quả trong công trình này
1.1.2 Các chương trình nghiên cứu
tổng hợp và kết quả đạt được
- Trong các chương trình nghiên
cứu biển 48.06 (1981-1985), 48-B (1986-1990) và KT-03
(1991-1995), ngoài nội dung nghiên cứu cấu trúc sâu và trầm tích Kainozoi,
các vấn đề về trầm tích Đệ tứ đã được đề cập, chủ yếu là liên kết tài
liệu trên đất liền và vùng gần bờ
- Chương trình nghiên cứu biển KHCN.06 (1995-2000), KC-09
(2001-2005) và KC-09/06-10 (2006-2010) đã có một số đề tài liên
quan đến trầm tích Đệ tứ Đề tài KC 06-11, KC09.01/06-10 đã áp
dụng phương pháp địa tầng phân tập để phân chia các phân vị địa
tầng, xác định hoạt động đứt gãy, basalt trẻ
1.2 Đặc điểm địa chất thềm lục địa miền Trung
1.2.1 Đặc điểm địa tầng
a Móng trước Kainozoi
Bao gồm đá cổ nhất có tuổi Arkei (NA), tiếp đến là Proterozoi hạ-
trung (PP - MP), Cambri sớm (NP - ε1), Cambri - Ordovic hạ (ε - O1),
Devon hạ - trung (D1-2), Trias trung (T2), Trias thượng Nori-Ret (T
3n-r), trầm tích lục nguyên Jura trung (J2), trầm tích lục địa vụn thô từ
Kreta sớm (K1) đến Kreta muộn (K2)
H.1.1: Khu vực nghiên cứu
6
b Trầm tích Kainozoi
Bao gồm các hệ tầng Kim Long (E3 kl), Sông Hương (N1 sh), Tri Tôn (N12 tt), Quảng Ngãi (N13 qn)
Trầm tích Pliocen - Đệ tứ không phân chia được xếp vào hệ tầng Biển Đông (N2-Q bđ) nằm bất chỉnh hợp trên trầm tích Miocen
1.2.2 Đặc điểm magma
Hoạt động magma trong Đệ tứ chủ yếu là các khối basalt khu vực
Ba Làng An - Cù lao Ré, Phú Quý và một vài nơi khác song chưa được nghiên cứu chi tiết về diện phân bố, thành phần và nguồn gốc
1.2.3 Đặc điểm kiến tạo
Khu vực nghiên cứu có mật độ tập trung đứt gãy cao, đặc biệt là các đứt gãy theo phương kinh tuyến hình thành từ cuối Mezozoi, hoạt động mạnh trong Kainozoi và cả trong Pliocen - Đệ tứ
1.2.4 Đặc điểm trầm tích tầng mặt
Trường trầm tích tầng mặt đáy biển miền Trung bao gồm các loại hạt vụn với tướng trầm tích đa dạng, phát triển nhất là tướng bãi biển, biển nông ven bờ, chủ yếu có nguồn gốc lục nguyên, bao gồm trường trầm tích đầm phá, vũng vịnh hiện đại ven bờ, trường trầm tích cát ven bờ, trường bùn sét ven bờ biển nông và trường cát bùn và bùn sét cát thềm lục địa và sườn lục địa
CHƯƠNG II: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ĐỊA CHẤT CÁC TẦNG NÔNG THỀM LỤC ĐỊA MIỀN TRUNG VIỆT NAM 2.1 Phương pháp địa chấn nông phân giải cao
Phương pháp địa chấn phản xạ nông phân giải cao một mạch, gọi tắt là địa chấn nông phân giải cao (ĐCNPGC) được sử dụng có hiệu quả trong công tác nghiên cứu địa chất các tầng nông ở Việt Nam, với ưu điểm là độ phân giải cao, cho phép xác định chi tiết lát cắt địa chất Tuy nhiên, do thu sóng một mạch (đơn kênh) nên phương pháp
Trang 57
này có hạn chế trong quá trình xử lý về khả năng chống nhiễu, nhất là
tại các khu vực có cấu trúc địa chất phức tạp Vì vậy việc nghiên cứu
nâng cao hiệu quả áp dụng chúng là rất cần thiết
2.1.1 Đặc điểm trường sóng địa chấn
2.1.1.1 Tốc độ truyền sóng và tần số
Tốc độ truyền sóng phụ thuộc bản chất môi trường Trong nước
biển tốc độ khoảng 1.46-1.56km/s Các loại bùn, cát bùn sát đáy biển
có tốc độ 1.46-1.6km/s Các thành tạo trầm tích trẻ trong trầm tích Đệ
tứ có tốc độ khoảng 1.7 - 1.8 km/s
Tần số ưu thế được sử dụng từ vài trăm Hz tới khoảng 3.5 kHz
Việc tăng tần số cho phép nâng cao độ phân giải nhưng lại làm giảm
chiều sâu khảo sát, vì vậy tùy thuộc vào nhiệm vụ cụ thể cần nghiên
cứu lựa chọn giải tần số thích hợp
2.1.1.2 Các loại sóng nhiễu ảnh hưởng đến chất lượng tài liệu
Sóng phản xạ một lần từ các đối tượng cần nghiên cứu là sóng có
ích Tất cả các loại sóng còn lại là nhiễu Nhiễu phổ biến trong
phương pháp ĐCNPGC là sóng lặp và sóng tán xạ:
- Sóng lặp: sóng phản xạ nhiều lần (PXNL) từ các mặt phản xạ
trong trầm tích dưới mặt đáy biển, gồm có sóng lặp chu kỳ ngắn
(sóng kèm, sóng PXNL trong các lớp mỏng ) và sóng lặp chu kỳ dài
(sóng vang từ đáy biển, sóng PXNL từ các ranh giới khác nhau…)
- Sóng tán xạ hình thành từ các vật thể có kích thước nhỏ hơn
bước sóng, như các đới phá hủy, đứt gẫy, lồi lõm trên mặt ranh giới
Để hạn chế nhiễu, trong phương pháp ĐCNPGC một mạch cần sử
dụng có hiệu quả các bộ lọc tần số với các tham số thích hợp
2.1.1.3 Độ phân giải của phương pháp
Độ phân giải thẳng đứng cho phép phân biệt các lớp theo chiều
thẳng đứng, tùy thuộc nguồn phát có thể thay đổi từ 4-5m đến 0.5m
8
Độ phân giải ngang cho phép phân biệt các bất đồng nhất theo
chiều ngang, tùy thuộc vào tốc độ truyền sóng, tần số phát
Bước mẫu hóa tín hiệu phải đủ dày để tránh méo dạng tín hiệu
2.1.2 Hệ thống phát và thu sóng địa chấn
2.1.2.1 Các loại nguồn phát: Trong thăm dò ĐCNPGC có 2 loại
nguồn phát thường được sử dụng là Boomer và Sparker
Boomer là loại nguồn cơ điện hoặc điện động, có độ phân giải
0.5 - 1m và độ sâu khảo sát 30 - 50 m
Sparker là loại nguồn phóng điện áp cao qua các điện cực vào
môi trường nước biển Với công suất nguồn phát 500J, sử dụng 50 -
100 điện cực có thể xuyên sâu vài trăm mét với độ phân giải 2 - 5 m
2.1.2.2 Hệ thống ghi dao động
Máy thu được đặt trong ống chất dẻo chứa dầu kéo theo sau tàu
Số lượng máy thu và khoảng cách giữa các máy thu cần tính toán lựa chọn thích hợp theo các mục tiêu và đối tượng nghiên cứu cụ thể
2.1.3 Nâng cao hiệu quả công tác thực địa, thu thập số liệu
Để nâng cao hiệu quả áp dụng ĐCNPGC trên thềm lục địa miền Trung có chiều sâu tới 200m nước, tác giả đã có các nghiên cứu: + Lựa chọn nguồn phát thích hợp:
- Sử dụng nguồn Boomer cho các đối tượng nước nông gần bờ, cửa sông, vũng vịnh Năng lượng nguồn âm học 250 - 500J, đảm bảo
độ xuyên sâu đến 50m với độ phân giải đứng vài chục cm
- Nguồn Sparker sử dụng trong đới thềm lục địa 30 - 200m nước, được thiết kế thích hợp cho phép tín hiệu có thể xuyên sâu tới vài trăm m với độ phân giải đứng đạt tới 2 - 5m
+ Đầu thu được ghép bởi 4 - 6 máy cách đều 0.5 - 0.6m (Boomer)
và 8 - 10 máy cách đều 1m (Sparker) nhằm tăng hiệu ứng thống kê và hạn chế tối đa nhiễu ngẫu nhiên
Trang 69
+ Tốc độ tầu khống chế trong khoảng 5 - 6km/h (Boomer) tới 8 -
10km/h (Spacker) nhằm đảm bảo chất lượng tài liệu
2.1.4 Nâng cao hiệu quả xử lý số liệu
Quá trình xử lý số liệu được thực hiện với phần mềm REFLEXW
(CHLB Đức) Các nghiên cứu tập trung vào các nội dung sau:
- Lựa chọn tham số
của bộ lọc tần số (dải
tần số, độ dốc đường
đặc trưng) phù hợp với
điều kiện thềm lục địa
miền Trung Hiệu quả
lọc tần số được minh
họa trên hình 2.7
- Điều chỉnh biên độ tín hiệu theo thời gian
- Cộng tín hiệu các mạch liền kề để tăng hệ số liên kết
- Xác định tỷ lệ biểu diễn tối ưu
2.2 Minh giải địa chấn - địa tầng phân tập phân giải cao
2.2.1 Địa chấn địa tầng và địa tầng phân tập
Phương pháp địa chấn địa tầng cho phép xác định các đặc điểm
địa tầng từ quá trình minh giải các trường sóng địa chấn, được phát
triển dựa trên quan điểm về địa tầng phân tập và đã được áp dụng có
hiệu quả trong tìm kiếm, thăm dò dầu khí Đây là hướng phát triển
hiện đại, nghiên cứu địa tầng trong mối quan hệ giữa các yếu tố cơ
bản là nguồn vật liệu trầm tích, dao động mực nước biển và hoạt
động kiến tạo nhằm tái thiết lập quá trình lắng đọng trầm tích và dự
báo các kiến trúc tướng trầm tích Tuy nhiên khi áp dụng các thành
tựu này với địa chấn phân giải cao có những đặc điểm riêng như cần
phân chia tỷ mỷ các phân vị địa tầng trong trầm tích Đệ tứ có bề dày
Hình 2.7: Trích đoạn mặt cắt MĐC-58 trước (a) và sau khi lọc tần số (b)
10
rất mỏng và chu kỳ ngắn (bậc 4, bậc 5)… Điều này đầy đủ hơn như cần lựa chọn mô hình tập trầm tích thích hợp, xác định đặc điểm hệ thống trầm tích phù hợp với khu vực nghiên cứu…
2.2.2 Một số vấn đề của địa tầng phân tập liên quan đến minh giải địa chấn địa tầng
+ Quá trình biển tiến và biển lùi
Mực nước biển tương đối xác định từ một mặt chuẩn nhất định, có thể thay đổi ở các khu vực khác nhau được xem như bề mặt cơ sở biểu diễn thời điểm cân bằng giữa hai quá trình bào mòn và tích tụ Biển tiến và biển lùi là các quá trình dịch chuyển đường bờ về phía đất liền và ngược lại Biển tiến xảy ra khi mực nước biển nâng lên Biển lùi xẩy ra khi mực nước biển hạ xuống (lùi cưỡng bức) và
kể cả khi mực nước biển nâng lên (lùi bình thường), dẫn đến sự lệch pha giữa dao động mực nước biển và quỹ đạo đường bờ
Sự thay đổi mực cơ sở mang tính chu kỳ và liên quan đến các chu
kỳ trầm tích, được xác định bởi các ranh giới địa tầng khác nhau (mặt ngập lụt cực đại, mặt biển lùi cực đại hoặc bất chỉnh hợp phong hóa) gồm đầy đủ cả quá trình biển tiến và biển lùi Chu kỳ trầm tích có thể phân chia nhiều bậc khác nhau, một chu kỳ lớn (bậc thấp) có thể gồm nhiều chu kỳ nhỏ (bậc cao hơn) Trong kỷ Đệ tứ, các chu kỳ trầm tích được xếp vào bậc 4 đến bậc 5 (từ vài trăm đến vài chục ngàn năm)
+ Các phân vị địa tầng trong địa tầng phân tập
Nhiệm vụ của địa chấn địa tầng là xác định các phân vị địa tầng
và đặc điểm của chúng Tập trầm tích (sequence) là đơn vị cơ bản của địa tầng phân tập, bao gồm các hệ thống trầm tích (system tract), các phân tập (parasequence) hoặc các nhóm phân tập (parasequence set) Trong trầm tích Đệ tứ các tập có bề dày rất mỏng do đó việc xác định chúng thường rất phức tạp
Trang 7- Hệ thống trầm tích (System tract) hình thành trong một khoảng
thời gian nhất định trong chu kỳ trầm tích và được giới hạn bởi các
ranh giới địa tầng Các hệ thống trầm tích đang sử dụng bao gồm:
Hệ thống trầm tích mức cao (Highstand system tract/HST) có đáy
là mặt ngập lụt cực đại và nóc là tổ hợp của bất chỉnh hợp phong hóa,
mặt biển lùi bào mòn biển và mặt cơ sở biển lùi cưỡng bức, tương
ứng giai đoạn tốc độ nâng mực cơ sở trở nên nhỏ hơn tốc độ lắng
đọng trầm tích, bắt đầu biển lùi bình thường
Hệ thống trầm tích biển lùi cưỡng bức (Forced regressive system
tract/FRST) hay còn gọi là Hệ thống trầm tích giai đoạn hạ mực cơ
sở (Falling stage system tract/FSST) gồm các địa tầng tích tụ trong
giai đoạn mực cơ sở hạ xuống (biển lùi cưỡng bức) đồng thời với sự
thành tạo bất chỉnh hợp phong hóa trên đất liền
Hệ thống trầm tích mức thấp (Lowstand system tract/LST) có nóc
là mặt biển lùi cực đại, liên quan đến cả quá trình biển lùi bình
thường khi mực nước biển ở mức thấp
Tập hợp các hệ thống trầm tích trên gộp thành hệ thống trầm tích
biển lùi (Regressive system tract/RST)
Hệ thống trầm tích biển tiến (Transgressive system tract/TST)
hình thành khi tốc độ nâng mực cơ sở lớn hơn tốc độ lắng đọng trầm
tích, có đáy là mặt biển lùi cực đại và nóc là mặt ngập lụt cực đại
- Tập trầm tích (sequence) là đơn vị cơ bản của địa tầng phân tập,
bao gồm các hệ thống trầm tích của quá trình biển tiến và biển lùi
Tùy thuộc vào việc chọn mặt ranh giới là mặt bất chỉnh hợp bào mòn
(SU), mặt ngập lụt cực đại (MFS) hoặc mặt biển lùi cực đại (MRS)
làm ranh giới tập mà có thể phân chia các loại tập tích tụ (DS), tập
địa tầng cùng nguồn gốc (GS) hoặc tập biển tiến - biển lùi (T-RS)
Trong điều kiện trầm tích Đệ tứ thềm lục địa miền Trung, tác giả đã
12
nghiên cứu lựa chọn mô hình tập tích tụ với ranh giới tập là các bề mặt bất chỉnh hợp bào mòn và chỉnh hợp liên kết vì các ranh giới này được xác định rõ trên tài liệu ĐCNPGC
2.2.3 Cơ sở xác định tập và ranh giới tập trên lát cắt địa chấn
Trong trầm tích Đệ tứ thềm lục địa miền Trung, các tập trầm tích bậc 4, bậc 5 có bề dày ứng với thời gian thành tạo chỉ vài trăm đến vài chục ngàn năm, do đó việc phát hiện các ranh giới tập trầm tích
và hệ thống trầm tích trên mặt cắt địa chấn có ý nghĩa rất quan trọng Ranh giới các đơn vị trầm tích được đặc trưng bởi các mặt phản
xạ có hệ số phản xạ lớn, có các biểu hiện về cấu trúc (mặt phản xạ nghiêng, đứt gãy, uốn nếp), có sóng tán xạ hoặc mất sóng, được xác định theo quan hệ chồng lớp và đặc điểm giới hạn như bào mòn cắt cụt, chống nóc, gá đáy, phủ đáy, trượt nóc (Hình 2.20)
Trường sóng phản
xạ bên trong các tập
trầm tích cho phép suy luận mức độ đồng nhất
về vật liệu trầm tích, môi trường trầm tích và tốc độ trầm tích, gồm các đới không phản xạ, phản xạ yếu, dạng sóng rối hoặc phản xạ phân lớp khác nhau
2.2.4 Cơ sở xác định các đứt gãy, các dấu hiệu hoạt động kiến tạo trẻ và địa động lực hiện đại
Dọc theo đới phá hủy, các trục đồng pha bị đứt đoạn và dịch chuyển có hệ thống theo một hướng xác định Các phá huỷ kiến tạo
có hình dạng, thế nằm, giới hạn trên và dưới trong tập tương tự nhau
Hình 2.20: Mô hình lát cắt có các kiểu ranh giới địa chấn địa tầng