Thực trạng vận dụng phương pháp trị liệu dosaho trong phục hồi chức năng cho trẻ khuyết tật tại trường PTCB nguyễn đình chiểu

Trong số những chương trình đó, có chương trình tập huấn “Phương pháp vận động lâm sàng dành cho trẻ khuyết tật” gọi là Phương pháp trị liệu Dosaho do Nhóm chuyên gia Nhật Bản phối

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNGTRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

Hội nghị sinh viên nghiên cứu khoa họcTrường Đại học Sư phạm năm 2011

Tên công trình:

THỰC TRẠNG VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TRỊ LIỆU DOSAHO TRONG PHỤC HỒI CHỨC NĂNG CHO TRẺ KHUYẾT TẬT TẠI TRƯỜNG PTCB

NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU – TP.ĐÀ NẴNG

SVTH: Phan Xuân Thông, Lê Thị Diệu Hạnh

Lớp 07SDB, Khoa Tâm lý – Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng

GVHD: ThS Bùi Văn Vân

Khoa Tâm lý – Giáo dục, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Đà Nẵng

Sự tồn tại của trẻ khuyết tật là một thực tế khách quan Theo Báo cáo của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội năm 2008, ước tính có khoảng 1,2 triệu trẻ em khuyết tật Do đó, Việt Nam được xếp vào một trong những nước có số lượng trẻ khuyết tật hàng cao trên thế giới

Việc khiếm khuyết một số chức năng hay bộ phận đã khiến người khuyết tật nói chung và trẻ khuyết tật nói riêng thường phải gánh chịu những cảm giác đau đớn, khó chịu do sự ức chế hoạt động hay do di chứng của khuyết tật gây nên Việc vận dụng những phương pháp trị liệu nhằm làm trẻ giảm bớt những cảm giác đau đớn, khó chịu giúp trẻ thoải mái và dễ chịu hơn là hết sức cần thiết Từ đó, dần phục hồi một số chức năng cho trẻ khuyết tật trong việc vận động, di chuyển và tự phục vụ

Đặt vấn đề

Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu là một trong những cơ sở có

số lượng trẻ khuyết tật lớn tại thành phố Đà Nẵng Trong nhiều năm qua, trường đã nhận được sự quan tâm và hỗ trợ của nhiều tổ chức trong và ngoài nước thông qua các chương trình, dự án về chăm sóc, giáo dục và phục hồi chức năng cho trẻ khuyết tật Trong số những chương trình đó, có chương trình tập huấn “Phương pháp vận động lâm sàng dành cho trẻ khuyết tật” (gọi là Phương pháp trị liệu Dosaho) do Nhóm chuyên gia Nhật Bản phối hợp với Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu và Trường ĐH Sư phạm – Đại học Đà Nẵng thực hiện Phương pháp này đang mở ra một hướng mới đầy triển vọng trong phục hồi chức năng cho trẻ khuyết tật tại Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu nói riêng và tại các cơ sở có trẻ khuyết tật ở Việt Nam nói chung

Đặt vấn đề

Hiện tại, phương pháp Dosaho mới được vận dụng duy nhất tại Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu – Tp.Đà Nẵng.

Việc khảo sát thực trạng vận dụng phương pháp trị liệu Dosaho trong phụ hồi chức năng cho trẻ khuyết tật tại Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu sẽ là cơ sở thực nghiệm quan trọng giúp định hướng việc phát triển phương pháp này theo hướng lâu dài tại Việt Nam.

Chính vì vậy, chúng tôi mạnh dạn chọn đề tài “Thực trạng vận dụng phương pháp trị liệu Dosaho trong phục hồi chức năng cho trẻ khuyết tật tại Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu – Tp.Đà Nẵng”

Đặt vấn đề

Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài, bao gồm các khái niệm công cụ, lý luận về trẻ khuyết tật, về lý thuyết Dosaho và cơ sở vận dụng của phương pháp này, các bài tập Dosaho.

Khảo sát việc vận dụng phương pháp trị liệu Dosaho trong phục hồi chức năng cho trẻ khuyết tật tại Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu - Tp.Đà Nẵng.

Nhiệm vụ nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu

1 Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

Nghiên cứu các tài liệu liên quan, trên cơ sở đó phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá, khái quát hoá thông tin thu được để làm sáng tỏ cơ sở lý luận, các khái niệm công cụ của đề tài Đồng thời, tiến hành dịch một số tài liệu về phương pháp Dosaho.

Phương pháp nghiên cứu

2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn

* Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành phỏng vấn cán bộ quản lý, giáo viên theo 2 hình thức (cá nhân và nhóm) để khảo sát thực trạng vận dụng phương pháp trị liệu Dosaho.

Phương pháp nghiên cứu

* Phương pháp nghiên cứu sản phẩm

Nghiên cứu các kế hoạch giảng dạy, hồ sơ trẻ được lập vào tháng 9/2010.

* Phương pháp nghiên cứu trường hợp điển hình

Chúng tôi tiến hành quan sát và sử dụng phiếu trắc nghiệm vận động để đánh giá tình trạng hiện tại của 6 trẻ điển hình Sau đó, lập hồ sơ và đối chiếu với hồ sơ trước đây

Lịch sử hình thành phương pháp Dosaho

Năm 1965 Giáo sư Naruse

(Nhật Bản)phát hiện một thanh niên

bị bại não có thể chuyển

động cánh tay nhờ luyện

tập kĩ thuật thôi miên

Nhờ nghiên cứu lâu dài

Các kết luận trước đó,

vượt ra ngoài quan điểm

thông thường về y học

Khoa học khẳng định

người ta có thể vận động cơ thể và các chi bằng chính nỗ lực của mình dù các tế bào não đã bị tổn thương hoặc một bộ phận các tế bào não đã chết

GS Naruse và các đồng nghiệp

Trái ngược

Nghiên cứu về thôi miên thời điểm đó

Trẻ （ người ）

bị bại não

ĐỐI TƯỢNG

NGHIÊN

CỨU

Qua nghiên cứu cho thấy việc vận động cơ thể đặc trưng thường thấy ở trẻ (người) bị bại não có thể có mối quan hệ tác động đến tâm lý

Triển khai đề xướng về

“Động tác học”

Nghiên cứu cơ sở

thực nghiệm

Mô tả “Động tác học”

Động tác

Nỗ lực

Động tác Phương pháp huấn luyện

Sức khỏe

 phát minh một số phương pháp cụ thể

Động tác Động tác Phương pháp

GS Naruse và các đồng nghiệp

đã cố gắng mô tả

“hệ thống vận động của con người” – tiếng Nhật gọi là “Dosaho”

dựa trên nguyên lý “Động tác học”

Chương trình này có tên gọi là

“phương pháp luyện tập Dosaho”

phát triển một chương trình phục hồi chức năng không

sử dụng thôi miên

Đối tượng để trị liệu

Hiện tại

PP Dosaho là gì? Phương pháp Dosaho là 1 phương pháp

hỗ trợ về mặt tâm lý (hay còn gọi là trị liệu pháp) được phát triển dựa trên nguyên lý “Động tác học”.

Giáo sư Naruse Gosaku

Giáo sư danh dự ,trường Đại học Kyushu

(1924 〜 )

Cố giáo sư Ohno KiyoshiĐồng nghiên cứu với giáo sư Naruse, đóng góp lớn trong việc xây dựng, hệ thống hóa lý luận về phương pháp Dosaho lâm sàng.

Những bộ phận trong cơ thể cần lưu ý khi thực hiện

Phương pháp Dosaho

13 bộ phận

Quan sát và chẩn đoán bộ phận nào

bị căng thẳng mãn tính

Hệ mặt

Hệ thân

Hệ chi trên

Hệ chi dưới

Các bộ phận có thể tiếp cận bằng phương pháp Dosaho

４ khu vực của “hệ

mặt”

Khu vực trán

Khu vực mắt

Khu vực miệng

Khu vực má

Ở Việt Nam, phương pháp trị liệu

Dosaho lần đầu tiên được giới thiệu tại

Tp.Đà Nẵng vào tháng 9/2009 do Nhóm

chuyên gia Nhật Bản thực hiện Đến nay,

đã có 4 đợt tập huấn diễn ra tại Đà Nẵng

Trong hơn 20 năm qua, phương pháp Dosaho được xem là chương trình phục hồi chức năng dựa vào liệu pháp tâm lý hiệu quả nhất ở Nhật Bản

Thực trạng vận dụng phương pháp trị liệu

Dosaho tại Việt Nam

Tại Việt Nam, phương pháp Dosaho mới duy nhất được vận dụng vào trẻ khuyết tật tại Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu – Tp.Đà Nẵng.

 Do các chuyên gia Nhật Bản thực hiện trong quá

trình tập huấn.

 Do các cán bộ giáo viên Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu thực hiện sau khi được tập huấn.

Do các chuyên gia Nhật Bản thực hiện trong

quá trình tập huấn

Thực hiện

Hướng dẫn

Hiểu và

biết thực hiện

Do các cán bộ giáo viên Trường PTCB Nguyễn Đình

Chiểu thực hiện sau khi được tập huấn

Thực hiện

Thực hiện

Thực hiện

Giáo dục cá nhân

SỰ TIẾN BỘ CỦA TRẺ

HÌNH ẢNH TẠI LỚP HỌC

HÌNH ẢNH TẠI PHÒNG Y TẾ

HÌNH ẢNH TẠI PHÒNG PHÒNG GIÁO DỤC CÁ NHÂN

Kết quả nghiên cứu phương pháp trị liệu Dosaho

trong phục hồi chức năng cho trẻ

Tiến hành nghiên cứu 6 trẻ, kết quả cho thấy 6/6 trẻ đều có sự tiến bộ Trong đó, có 5 trong 6 trẻ tiến bộ rõ rệt và 1 trong 6 trẻ có tiến

bộ không rõ rệt.

Trường hợp minh họa

+) Thông tin về trẻ

- Họ và tên trẻ: Dư Nguyên Bảo

- Tuổi: 15 Giới tính: nam

- Dạng tật: Chậm phát triển trí tuệ

- Khả năng giao tiếp, truyền đạt ý nghĩ: khó khăn, ra dấu

- Di chuyển: tự đi (đôi khi cần giúp đỡ)

- Tự phục vụ: cần người giúp đỡ khi ăn uống, thay quần áo, đi vệ sinh

-Giáo viên thực hiện: Trần Thị Thanh Xuân

+) Tình trạng ban đầu

- Tình trạng sức khỏe: không bị động kinh

- Tư thế, hình dáng: có thể ngồi, đứng, lưng gù, tay thường quặp

- Vận động: có thể di chuyển, thực hiện được vận động thô,

không thực hiện được vận động tinh

TRẺ THỨ NHẤT

Biểu hiện: dễ xúc động, hay cho tay vào miệng, chảy

nước dãi, chân tay run

+) Quá trình thực hành

-Xác định các vị trí: TÌNH TRẠNG BAN ĐẦU

 Trẻ bị cứng ở vị trí số 5, 6 và 10

TÌNH TRẠNG BAN ĐẦU

 Trẻ bị cứng ở vị trí số 4 Trẻ bị cứng ở vị trí số 4

TÌNH TRẠNG BAN ĐẦU

 Trẻ bị cứng ở vị trí số 11

TÌNH TRẠNG BAN ĐẦU

 Trẻ bị cứng ở vị trí số 12, 13

* Quy trình:

• Bước 1: Đánh giá ban đầu, xác định vị trí

• Buớc 2: Cô giáo ra hiệu với trẻ là sẽ thực hiện

phương pháp Dosaho.

• Buớc 3: Cô giáo dựa vào các vị trí để thực hiện các bài tập

• Bước 4: Cô giáo hỏi trẻ có đau không, đau ở đâu

• Bước 5: Thực hiện bài tập Dosaho, khuyến khích và phản hồi về những nỗ lực của trẻ bằng cách khen.

• Bước 6: Kiểm tra sau khi thực hiện.

* Diễn biến:

+ Thực hiện bài tập tại vị trí số 10: đây là một bài tập tương đối đơn giản, cô giáo dễ dang thực hiện Lúc đầu, trẻ không hợp tác, nhưng sau đó trẻ đã thích thú với bài tập này

tác, nhưng sau đó trẻ đã thích thú với bài tập này

+ Thực hiện bài tập tại vị trí số 5, 6: đây là một bài tập tương đối khó, cần có sức khỏe mới thực hiện tốt được Trong bài tập này, cần có sự hỗ trợ của một cô giáo khác.

+ Thực hiện bài tập tại vị trí số 4: đây là một bài tập tương đối khó, nhưng cần có sự hợp tác trẻ.

+ Thực hiện bài tập tại vị trí số 11, 12, 13: đây là một bài tập tương đối đơn giản, cô giáo dễ dàng thực hiện.

* Kết quả

Sau khi thực hiện các bài tập, trẻ cảm thấy rất thoải mái và thích thú:

- Tư thế, hình dáng: thẳng người hơn

- Vận động: trẻ giơ tay dễ dàng hơn

- Biểu hiện khác: trẻ bớt cho tay vào miệng hơn

* Trao đổi với người thực hiện về kết quả và so sánh đối chiếu

So với trước đây, Nguyên Bảo đã có nhiều tiến bộ rõ rệt về

tư thế, hình dáng và di chuyển Trẻ cũng đã linh hoạt hơn trong các hoạt động tay chân, ít cho tay vào miệng hơn

HÌNH ẢNH LƯU HỒ SƠ

* Đánh giá triển vọng

Mặc dù là một trẻ CPTTT, nhưng Nguyên Bảo đã có nhiều tiến bộ so với trước đây Vì vậy, nếu giáo viên thường xuyên tập cho Bảo thì trẻ sẽ có nhiều tiến bộ hơn nữa về di chuyển và tư thế

TRẺ THỨ HAI[PHỤ LỤC 15] TÌNH TRẠNG BAN ĐẦU

TRẺ THỨ HAI[PHỤ LỤC 16] BÀI TẬP DOSAHO

TRẺ THỨ HAI[PHỤ LỤC 17] ĐỐI CHIẾU HỒ SƠ

TRẺ THỨ BA[PHỤ LỤC 18] TÌNH TRẠNG BAN ĐẦU

TRẺ THỨ BA[PHỤ LỤC 19 - 20] CÁC BÀI TẬP DOSAHO

TRẺ THỨ BA[PHỤ LỤC 21 - 22] CÁC BÀI TẬP DOSAHO

TRẺ THỨ BA[PHỤ LỤC 23 - 24] HÌNH ẢNH ĐỐI CHIẾU

TRẺ THỨ TƯ[PHỤ LỤC 25] TÌNH TRẠNG BAN ĐẦU

TRẺ THỨ TƯ[PHỤ LỤC 26] BÀI TẬP DOSAHO

TRẺ THỨ NĂM[PHỤ LỤC 27] HÌNH ẢNH ĐỐI CHIẾU

TRẺ THỨ NĂM[PHỤ LỤC 28] TÌNH TRẠNG BAN ĐẦU

TRẺ THỨ NĂM[PHỤ LỤC 29] HÌNH ẢNH ĐỐI CHIẾU

TRẺ THỨ SÁU[PHỤ LỤC 30] TÌNH TRẠNG BAN ĐẦU

TRẺ THỨ SÁU[PHỤ LỤC 31] BÀI TẬP DOSAHO

TRẺ THỨ SÁU[PHỤ LỤC 32-33] CÁC BÀI TẬP DOSAHO

TRẺ THỨ SÁU[PHỤ LỤC 34] HÌNH ẢNH ĐỐI CHIẾU

VỀ TRANG CŨ

Trẻ đã có sự tiến bộ rõ rệt sau khi được tập luyện Dosaho Trẻ hứng thú khi được tập luyện Dosaho Cán bộ giáo viên đã vận dụng phương pháp Dosaho sau khi được tập huấn tại nhiều phòng chức năng khác nhau trong trường.

Tuy nhiên, số lượng cán bộ giáo viên được tham gia các đợt tập huấn phương pháp trị liệu Dosaho còn ít, thời gian tập huấn ngắn nên một số cán bộ giáo viên còn gặp khó khăn trong quá trình thực hiện do số lượng bài tập ít, kĩ năng chưa cao.

Nhận định

Việc vận dụng phương pháp trị liệu Dosaho trong phục hồi chức cho trẻ khuyết tật là một hướng mới của Trường

PTCB Nguyễn Đình Chiểu – Tp.Đà Nẵng Mặc dù còn nhiều khó khăn, nhưng những kết quả ban đầu đã cho chúng ta một cái nhìn lạc quan về sự phát triển của phương pháp này trong tương lai.

Khuyến nghị

Cần tổng hợp những tài liệu có được, kết hợp với kiến thức có được từ các đợt tập huấn phương pháp trị liệu Dosaho và kinh nghiệm trong quá trình thực hành để xây dựng một cuốn tài liệu đơn giản nhằm

hỗ trợ và nâng cao hiểu biết của cán bộ giáo viên

Tiếp tục hợp tác đào tạo, tìm nguồn hỗ trợ để tạo điều kiện cho các cán bộ giáo viên được tham gia các đợt tập huấn Dosaho tiếp theo ở trong nước và các khóa huấn luyện tại Nhật Bản nhằm xây dựng một đội ngũ cán bộ giáo viên có kiến thức và kĩ năng về Dosaho

Xây dựng trung tâm trị liệu Dosaho ngay trong Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu để đáp ứng nhu cầu trị liệu nhằm phục hồi chức

năng cho trẻ khuyết tật

LỜI CẢM ƠN

Chúng tôi xin chân thành cảm ơn sự động viên, giúp đỡ của các thầy cô, thầy giáo hướng dẫn và sự hợp tác nhiệt tình của các cán bộ giáo viên Trường PTCB Nguyễn Đình Chiểu, Phòng Khoa học, Sau đại học &̀ Hợp tác Quốc tế Đặc biệt,̀ xin chân thành cảm ơn các chuyên gia Nhật Bản giúp đỡ, hướng dẫn và cung cấp tài liệu để chúng tôi hoàn thành đề tài này trong thời gian cho phép.

Kính chúc quý thầy cô giáo, các bạn sinh viên sức khoẻ, hạnh phúc và thành công!

Chúc hội nghị sv nghiên cứu khoa học của chúng ta thành công tốt đẹp!

Xin chân thành cảm ơn!