Các nhân tố ảnh hưởng đến xây dựng môi trường học tập thân thiện và vai trò của Hiệu trưởng với việc xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường tiểu học .... THỰC TRẠNG XÂY DỰNG MÔI
Trang 1Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS NGUYỄN THỊ TÍNH
THÁI NGUYÊN - 2011
Trang 2LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào khác
Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc
Tác giả luận văn
Phạm Duy Hƣng
Trang 3Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
ii
LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin chân thành cảm ơn lãnh đạo Trường ĐHSP Thái Nguyên, Khoa Tâm lý Giáo dục, các thầy giáo, cô giáo đã giảng dạy và giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu đề tài
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Nguyễn Thị Tính người đã trực tiếp hướng dẫn tác giả thực hiện luận văn này
Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc, Lãnh đạo và chuyên viên Phòng Giáo dục Tiểu học của Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Kạn, lãnh đạo và cán
bộ chuyên môn phòng giáo dục và đào tạo huyện Pác Nặm đã tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình nghiên cứu
Cảm ơn các đồng chí lãnh đạo Đảng ủy, Chính quyền, các Đoàn thể của
06 xã đặc biệt khó khăn trên địa bàn huyện Pác Nặm và cán bộ, giáo viên, học sinh, cha mẹ học sinh của 06 đơn vị trường mà tác giả điều tra khảo sát, cảm
ơn các đồng nghiệp, các bạn bè và gia đình đã tạo điều kiện, động viên và giúp đỡ tác giả hoàn thành bản luận văn này
Thái Nguyên, ngày 15 tháng 8 năm 2011
Tác giả
Phạm Duy Hƣng
Trang 4MỤC LỤC
Trang bìa phụ
Lời cam đoan i
Lời cảm ơn ii
Mục lục iii
Bảng ký hiệu viết tắt vii
Danh mục các bảng viii
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Mục đích nghiên cứu 3
3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3
4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
5 Giả thuyết khoa học 4
6 Phạm vi nghiên cứu 4
7 Phương pháp nghiên cứu 4
7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận 4
7.2 Phương pháp nghiên cứu thực tiễn 5
7.3 Nhóm phương pháp bổ trợ 5
8 Cấu trúc luận văn 5
Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP THÂN THIỆN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC 6
1.1 Vài nét lịch sử nghiên cứu 6
1.2 Khái niệm công cụ 10
1.2.1 Khái niệm thân thiện 10
1.2.2 Khái niệm môi trường học tập 11
1.2.3 Khái niệm môi trường học tập thân thiện 13
1.2.4 Khái niệm xây dựng môi trường học tập thân thiện 14
1.3 Những vấn đề cơ bản về việc xây dựng MTHTTT ở cấp tiểu học 15
1.3.1 Đặc điểm tâm lý của học sinh cấp tiểu học 15
1.3.2 Mục tiêu, ý nghĩa của xây dựng MTHTTT ở trường tiểu học 18
1.3.2.1 Mục tiêu của xây dựng môi trường học tập thân thiện 18
1.3.2.2 Ý nghĩa của xây dựng MTHTTT ở trường tiểu học 20
Trang 5Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
iv
1.3.3 Nội dung xây dựng môi trường học tập thân thiện 21
1.3.4 Các nhân tố ảnh hưởng đến xây dựng môi trường học tập thân thiện và vai trò của Hiệu trưởng với việc xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường tiểu học 28
1.3.4.1 Các nhân tố ảnh hưởng tới xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường tiểu học 28
1.3.4.2 Vai trò của Hiệu trưởng trong xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường tiểu học 31
Kết luận chương 1 33
Chương 2 THỰC TRẠNG XÂY DỰNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP THÂN THIỆN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC VÙNG KHÓ KHĂN TỈNH BẮC KẠN 34
2.1 Vài nét khái quát về đặc điểm kinh tế xã hội, giáo dục tỉnh Bắc Kạn 34
2.1.1 Vài nét khái quát về đặc điểm kinh tế xã hội tỉnh Bắc Kạn 34
2.1.2 Tình hình phát triển giáo dục của tỉnh Bắc Kạn 34
2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục tiểu học của tỉnh Bắc Kạn 35
2.2 Tổ chức khảo sát thực trạng 37
2.3 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về môi trường học tập thân thiện 38
2.3.1 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về môi trường học tập và các thành phần cấu tạo nên môi trường học tập 38
2.3.2 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý và giáo viên về tầm quan trọng của môi trường học tập đối với hoạt động dạy và học 41
2.3.3 Đánh giá của giáo viên về ảnh hưởng của môi trường học tập đến giáo viên và học sinh 43
2.3.4 Nhận thức của cán bộ quản lý về ảnh hưởng của môi trường học tập đối với cán bộ quản lý 47
2.3.5 Nhận thức của giáo viên, cán bộ quản lý về vai trò của Hiệu trưởng trong việc xây dựng môi trường học tập thân thiện 49
2.4 Thực trạng môi trường học tập ở các trường tiểu học vùng khó khăn được khảo sát 50
2.4.1 Thực trạng môi trường vật chất ảnh hưởng đến hoạt động học tập 50
Trang 62.4.2 Thực trạng về môi trường tinh thần 53
2.4.3 Thực trạng các biện pháp xây dựng môi trường học tập thân thiện của hiệu trưởng 63
2.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng của đến môi trường học tập thân thiện của Hiệu trưởng 68
2.4.5 Đánh giá mức độ tổ chức thực hiện việc xây dựng môi trường học tập thân thiện của nhà trường 70
Kết luận chương 2 72
Chương 3 BIỆN PHÁP XÂY DƯNG MÔI TRƯỜNG HỌC TẬP THÂN THIỆN Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC VÙNG KHÓ KHĂN TỈNH BẮC KẠN 74
3.1 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp 74
3.1.1 Định hướng phát triển giáo dục bậc tiểu học vùng khó khăn tỉnh Bắc Kạn 74
3.1.2 Đảm bảo tính khả thi 74
3.1.3 Đảm bảo tính pháp chế 75
3.1.4 Phù hợp với đặc điểm tâm lý học sinh tiểu học vùng khó khăn 75
3.2 Hệ thống các biện pháp xây dựng môi trường học tập thân thiện ở trường tiểu học vùng khó khăn tỉnh Bắc Kạn 76
3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên, phụ huynh học sinh về môi trường học tập thân thiện 76
3.2.1.1 Mục đích của biện pháp 76
3.2.1.2 Nội dung thực hiện biện pháp 76
3.2.1.3 Điều kiện để thực hiện biện pháp 78
3.2.2 Nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm cho giáo viên; đổi mới phương pháp dạy học nhằm phát huy vai trò tích cực của học sinh 78
3.2.2.1 Mục đích của biện pháp 78
3.2.2.2 Nội dung thực hiện của biện pháp 78
3.2.2.3 Điều kiện để thực hiện biện pháp 82
3.2.3 Tăng cường kiểm tra đánh giá hoạt động học tập của học sinh, xây dựng nề nếp học tập 82
Trang 7Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
vi
3.2.3.1 Mục đích của biện pháp 82
3.2.3.2 Nội dung thực hiện biện pháp 82
3.2.3.3 Điều kiện để thực hiện biện pháp 84
3.2.4 Tăng cường cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động học tập của học sinh 84
3.2.4.1 Mục đích của biện pháp 84
3.2.4.2 Nội dung thực hiện của biện pháp 84
3.2.4.3 Điều kiện để thực hiện biện pháp 87
3.2.5 Xây dựng môi trường thân thiện ngoài nhà trường 88
3.2.5.1 Mục đích của biện pháp 88
3.2.5.2 Nội dung thực hiện biện pháp 88
3.2.5.3 Điều kiện để thực hiện biện pháp 91
3.2.6 Xây dựng các mối quan hệ trong nhà trường 92
3.2.6.1 Mục đích của biện pháp 92
3.2.6.2 Nội dung thực hiện của biện pháp 92
3.2.6.3 Điều kiện để thực hiện biện pháp 96
3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 96
3.4 Khảo nghiệm các biện pháp 98
3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 98
3.4.2 Đối tượng khảo nghiệm 98
3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm 98
3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 98
Kết luận chương 3 102
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 103
1 Kết luận 103
2 Kiến nghị 105
TÀI LIỆU THAM KHẢO 107
PHỤ LỤC 110
Trang 8BẢNG KÍ HIỆU VIẾT TẮT
Trang 9Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
viii
DANH MỤC CÁC BẢNG
Biểu 2.1 Nhận thức của CBQL và GV về MTHHTT 39
Biểu 2.2 Nhận thức của CBQL&GV về tầm quan trọng của MTHHTT 41
Biểu 2.3 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên về ý nghĩa của MTHT 42
Biểu 2.4 Ảnh hưởng của môi trường học tập đến giáo viên 44
Biểu 2.5 Ảnh hưởng của môi trường học tập đến học sinh 46
Biểu 2.6 Ảnh hưởng của môi trường học tập đối với cán bộ quản lý 48
Biểu 2.7 Nhận thức của CBQL về vai trò của Hiệu trưởng 49
Biểu 2.8 Nhận thức của GV về vai trò của Hiệu trưởng 50
Biểu 2.9 Cơ sở vật chất hiện có 50
Biểu 2.10 Cảnh quan không gian trường lớp 52
Biểu 2.11 Cơ sở vật chất phục vụ cho hoạt động học tập 53
Biểu 2.12 Mức độ thực hiện các nề nếp học tập 54
Biểu 2.13 Thực trạng quan hệ giữa giáo viên và học sinh 55
Biểu 2.14 Thực trạng quan hệ giữa học sinh và học sinh 56
Biểu 2.15 Thực trạng việc sử dụng các phương pháp giảng dạy 57
Biểu 2.16 Thời gian tự học của học sinh 59
Biểu 2.17 Thống kê kết quả học tập của học sinh từ năm học 2008 - 2009 đến nay 60
Biểu 2.18 Mức độ quan tâm của chính quyền và các đoàn thể địa phương 61
Biểu 2.19 Mức độ quan tâm của phụ huynh học sinh và cộng đồng 62
Biểu 2.20 Các biện pháp xây dựng môi trường học tập thân thiện của hiệu trưởng 64
Biểu 2.21 Các yếu tố ảnh hưởng tới môi trường học tập thân thiện của Hiệu trưởng 69
Biểu 2.22 Mức độ tổ chức thực hiện việc xây dựng môi trường học tập thân thiện của nhà trường 70
Biểu 3.1 Kết quả khảo nghiệm của nhóm đối tượng trong nhà trường 99
Biểu 3.2 Kết quả khảo nghiệm của nhóm đối tượng ngoài nhà trường 100
Trang 10MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Trong nền kinh tế tri thức và toàn cầu hoá hiện nay, giáo dục được coi là nguồn gốc của sự phát triển, không có giáo dục sẽ không có bất cứ sự phát triển nào Sự mạnh hay suy của giáo dục quyết định sự thành công hay thất bại của mỗi quốc gia
Với quan niệm đó, hiện nay các nước trên thế giới đã và đang tập trung chạy đua trong đầu tư cho phát triển giáo dục, coi giáo dục là đòn bẩy về kinh
tế, coi tri thức của con người là nguồn tài nguyên vô tận của mỗi quốc gia Ngoài mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực giáo dục các nước còn hướng tới việc chiếm lĩnh và làm chủ các lĩnh vực khoa học mới, công nghệ mới để cạnh tranh và phát triển
Trong xu thế đó, Đảng ta đã và đang có nhiều chủ trương, chính sách để phát triển giáo dục, chấn hưng đất nước mà mục tiêu chính là phát triển con người Trong sự nghiệp xây dựng đất nước hiện nay, Đảng ta đặc biệt coi trọng
vị trí con người, coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII, Đảng ta đã khảng định: “Muốn tiến hành công nghiệp hoá, hiện đại hoá thắng lợi phải phát triển giáo dục - đào tạo, phát huy nguồn lực con người, yếu tố cơ bản của sự phát triển nhanh và bền vững”
Để đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng đáp ứng yêu cầu phát triển của
xã hội cần tiến hành đồng bộ nhiều giải pháp như nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên; cải tiến nội dung, chương trình và sách giáo khoa; đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học; huy động mọi nguồn lực từ nhà trường, gia đình,
xã hội quan tâm và đầu tư cho giáo dục, xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện phát huy tính tích cực học tập của học sinh,… Xây dựng môi trường học tập tốt cho học sinh có ý nghĩa quan trọng và quyết định việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong giai đoạn hiện nay Bởi vì:
Trang 11data error !!! can't not
read
Trang 12data error !!! can't not
read
Trang 13data error !!! can't not
read
Trang 14data error !!! can't not
read
Trang 15data error !!! can't not
read
Trang 17data error !!! can't not
read
Trang 18data error !!! can't not
read
Trang 19data error !!! can't not
read
Trang 20data error !!! can't not
read
Trang 21data error !!! can't not
read
Trang 22data error !!! can't not
read
data error !!! can't not
read
Trang 23data error !!! can't not
read
data error !!! can't not
read
Trang 24data error !!! can't not
read
data error !!! can't not
read
Trang 26read
Trang 27data error !!! can't not
read