i THUYẾT MINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT ĐỀ TÀI: “ỨNG DỤNG BỘ ĐIỀU KHIỂN PID - MỜ ĐIỀU KHIỂN THIẾT BỊ NÂNG - HẠ” Ngành: TỰ ĐỘNG HOÁ Học viên: BÙI TUẤN NGỌC Người hướng dẫn Khoa học:
Trang 1ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHIỆP
-
LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT
ỨNG DỤNG BỘ ĐIỀU KHIỂN PID - MỜ ĐIỀU KHIỂN THIẾT BỊ NÂNG - HẠ
Ngành: TỰ ĐỘNG HÓA
Mã số: 60.52.60 23.04.3898
Học Viên: BÙI TUẤN NGỌC
Người HD Khoa học: TS NGUYỄN VĂN VỲ
THÁI NGUYÊN - 2011
Trang 2i
THUYẾT MINH
LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT
ĐỀ TÀI:
“ỨNG DỤNG BỘ ĐIỀU KHIỂN PID - MỜ ĐIỀU
KHIỂN THIẾT BỊ NÂNG - HẠ”
Ngành: TỰ ĐỘNG HOÁ Học viên: BÙI TUẤN NGỌC Người hướng dẫn Khoa học: TS NGUYỄN VĂN VỲ
TS Nguyễn Văn Vỳ Bùi Tuấn Ngọc
BAN GIÁM HIỆU KHOA ĐT SAU ĐẠI HỌC
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐHKT CÔNG NGHIỆP CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Trang 3Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn
ii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là công trình do tôi nghiên
cứu và thực hiện Trong lụân văn có sử dụng một số tài liệu
tham khảo như đã nêu trong phần “Tài liệu tham khảo”
Tác giả luận văn
Bùi Tuấn Ngọc
Trang 4iii
LỜI NÓI ĐẦU
Việc ứng dụng những thành tựu của khoa học kỹ thuật trong lĩnh vực tự động hoá đã góp phần làm tăng năng suất lao động, cải thiện điều kiện lao động đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm, đem lại hiệu quả kinh tế cao Nghiên cứu ứng dụng lý thuyết điều khiển hiện đại vào thực tế đang ngày càng phát triển mạnh mẽ trong đó có lý thuyết điều khiển mờ Bên cạnh đó, luật điều khiển trong các bộ điều khiển hầu hết là luật PID Để bộ điều khiển PID phát huy tốt hiệu quả của nó thì việc xác định và hiệu chỉnh các tham số
là rất quan trọng tuy nhiên việc hiệu chỉnh các tham số của bộ điều khiển PID còn thụ động Vì vậy việc nghiên cứu ứng dụng lý thuyết mờ để xác định và hiệu chỉnh tham số cho bộ điều khiển PID cho phù hợp với các trạng thái làm việc là cần thiết và hiện nay đang được nghiên cứu và phát triển mạnh mẽ
Trong luận văn này tác giả sẽ nghiên cứu vấn đề “Ứng dụng bộ điều khiển PID - Mờ điều khiển thiết bị nâng - hạ” Nội dung gồm 3 chương như
sau:
Chương I: Tổng quan về bộ điều khiển PID
Chương II: Bộ điều khiển mờ
Chương III: Thiết kế PID - Mờ điều khiển máy nâng - hạ
Nội dung nghiên cứu là ứng dụng lý thuyết mờ để xác định và hiệu chỉnh tham số cho bộ điều khiển PID Đây là một lĩnh vực phức tạp, mặt khác do trình độ có hạn nên trong luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Em rất mong được sự đóng góp ý kiến của các thày, cô giáo để bản luận văn của em được hoàn thiện hơn
Trong quá trình làm luận văn, em luôn nhận được sự tạo điều kiện giúp
đỡ của Khoa Sau Đại học và đặc biệt là sự giúp đỡ tận tình của thầy giáo Ts Nguyễn Văn Vỳ - người trực tiếp hướng dẫn Em xin chân trọng cảm ơn!
Em xin gửi lời cám ơn các thầy cô giáo Khoa Sau đại học, khoa Điện, trường Đại Học Kỹ Thuật Công Nghiệp - Đại học Thái Nguyên đã tạo điều kiện, trang bị cho em những kiến thức cần thiết trong suốt thời gian học tập
Trang 5Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn
iv
MỤC LỤC
Lời cam đoan ii
Lời nói đầu iii
Mục lục iv
Danh mục các chữ viết tắt, các ký hiệu vi
Danh mục các bảng viii
Danh mục các hình vẽ ix
Mở đầu 1
Chương 1.TỔNG QUAN VỀ BỘ ĐIỀU KHIỂN PID 2
1.1 Cấu trúc chung của hệ điều khiển 3
1.2 Các chỉ tiêu đánh giá chất lượng hệ điều khiển 3
1.2.1 Chỉ tiêu chất lượng tĩnh 3
1.2.2 Chỉ tiêu chất lượng động 4
1.3 Các luật điều khiển 6
1.3.1 Quy luật điều chỉnh tỷ lệ (P) 6
1.3.2 Quy luật điều chỉnh tích phân (I) 6
1.3.3 Quy luật điều chỉnh tỷ lệ vi phân (PD) 7
1.3.4 Quy luật điều chỉnh tỷ lệ tích phân (PI) 8
1.3.5 Quy luật điều chỉnh tỷ lệ vi tích phân (PID) 10
1.4 Các phương pháp xác định tham số PID 12
1.4.1 Phương pháp Ziegler - Nichols 14
1.4.2 Phương pháp Chien – Hrones – Reswick 17
1.4.3 Phương pháp tổng T của Kuhn 19
1.4.4 Phương pháp tối ưu 21
1.4.5 Xác định tham số PID dựa trên quá trình tối ưu trên máy tính 33
1.5 Kết luận chương 1 34
Chương 2.BỘ ĐIỀU KHIỂN MỜ 36
2.1 Lịch sử phát triển của logic mờ 37
2.2 Logic mờ 38
2.2.1 Khái niệm chung 38
2.2.2 Các hàm liên thuộc thường được sử dụng 40
2.2.3 Biến ngôn ngữ và giá trị của biến ngôn ngữ 40
2.3 Thiết kế bộ điều khiển mờ 41
2.3.1 Sơ đồ khối của bộ điều khiển mờ 41
2.3.2 Khâu mờ hóa 42
Trang 6v
2.3.3 Khâu thực hiện luật hợp thành 43
2.3.4 Khâu giải mờ 47
2.4 Các bộ điều khiển mờ 51
2.4.1 Bộ điều khiển mờ tĩnh 51
2.4.2 Bộ điều khiển mờ động 54
2.4.3 Bộ điều khiển mờ lai 57
2.4.4 Bộ điều khiển mờ chỉnh định tham số bộ điều khiển PID 60
2.4.5 Bộ điều khiển mờ tự chỉnh cấu trúc 60
2.5 Kết luận chương 2 60
Chương 3.THIẾT KẾ PID - MỜ ĐIỀU KHIỂN MÁY NÂNG – HẠ 62
3.1 Khái niệm chung về thiết bị nâng - hạ 63
3.2 Cấu trúc hệ điều khiển máy nâng - hạ 64
3.2.1 Mô tả toán học của động cơ điện 65
3.2.2 Mô tả toán học bộ biến đổi 71
3.2.3 Mô tả toán học cho máy phát tốc 73
3.2.4 Mô tả toán học cho thiết bị đo điện 73
3.3 Thiết kế điều khiển PID 74
3.3.1 Tổng hợp bộ điều khiển dòng điện 74
3.3.2 Tổng hợp bộ điều khiển tốc độ 76
3.3.3 Tổng hợp mạch vòng vị trí 79
3.3.4 Tính toán thông số bộ điều khiển vị trí 84
3.3.5 Mô phỏng hệ thống 87
3.4 Thiết kế bộ điều khiển PID - Mờ 93
3.4.1 Mờ hóa 93
3.4.2 Luật điều khiển và luật hợp thành 101
3.4.3 Giải mờ 103
3.5 Mô phỏng hệ thống 104
3.5.1 Xây dựng sơ đồ mô phỏng 104
3.5.2 Kết quả mô phỏng 106
3.6 Kết luận chương 3 111
KẾT LUẬN CHUNG 111
KIẾN NGHỊ 113
TÀI LIỆU THAM KHẢO 114
TÓM TẮT 115
Trang 7Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn
vi
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT, CÁC KÍ HIỆU
1 ĐTĐT Đối tượng điều khiển
2 TBĐK Thiết bị điều khiển
3 TBĐL – CĐTH Thiết bị đo lường và chuyển đổi tín hiệu
4 exl Sai số xác lập
5 δmax Lượng quá điều chỉnh
6 tqd Thời gian quá độ
7 n Số lần dao động
8 K Hệ số khuếch đại
9 TI Hằng số thời gian tích phân
10 Td Hằng số thời gian vi phân
11 L Hằng số thời gian trễ
12 T Hằng số thời gian quán tính
13 Δh Độ quá điều chỉnh
14 e(t) Tín hiệu đầu vào
15 u(t) Tín hiệu đầu ra
16 Đ Động cơ một chiều
17 BBĐ Bộ biến đổi xoay chiều - một chiều
18 RI Bộ điều chỉnh dòng điện
19 Rω Bộ điều chỉnh tốc độ
20 Tf Hằng số thời gian của mạch lọc
21 Tvo Hằng số thời gian sự chuyển mạch chỉnh lưu
22 Tđk Hằng số thời gian mạch điều khiển chỉnh lưu
Trang 9Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.lrc-tnu.edu.vn
viii
DANH MỤC CÁC BẢNG
1 Bảng 3.1 Hàm liên thuộc của biến đầu vào
2 Bảng 3.2 Hàm liên thuộc của biến đầu ra
3 Bảng 3.3 Luật điều khiển cho HCKP
4 Bảng 3.4 Luật điều khiển cho HCKI
5 Bảng 3.5 Luật điều khiển cho HCKD
Trang 10ix
DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
1 Hình 1.1 Cấu trúc chung của hệ thống điều khiển
2 Hình 1.2 Đặc tính của sai số xác lập
3 Hình 1.3 Đặc tính của lượng quá điều chỉnh
4 Hình 1.4 Đặc tính của thời gian quá độ
5 Hình 1.5 Đặc tính của số lần dao động
6 Hình 1.6 Các đặc tính của quy luật điều chỉnh PD
7 Hình 1.7 Các đặc tính của quy luật điều chỉnh PI
8 Hình 1.8 Các đặc tính của quy luật điều chỉnh PID
9 Hình 1.9 Bộ điều khiển PID
10 Hình 1.10 Nhiệm vụ của bộ điều khiển PID
11 Hình 1.11 Xác định tham số cho mô hình xấp xỉ
12 Hình 1.12 Xác định hằng số khuếch đại tới hạn
13 Hình 1.13 Hàm quá độ cho phương pháp Chien – Hrones – Reswick
14 Hình 1.14 Quan hệ giữa diện tích và tổng các hằng số thời
15 Hình 1.15 Dải tần số mà ở đó có biên độ hàm đặt tính bằng 1
16 Hình 1.16 Điều khiển khâu quán tính bậc nhất
17 Hình 1.17 Bộ điều khiển PID tối ưư đối xứng
18 Hình 2.1 Mờ hóa biến tốc độ
19 Hình 2.2 Sơ đồ khối của bộ điều khiển mờ
20 Hình 2.3 Hàm liên thuộc của luật hợp thành
21 Hình 2.4 Giải mờ bằng phương pháp cực đại
22 Hình 2.5 Giải mờ theo phương pháp cận trái
23 Hình 2.6 Giải mờ theo phương pháp cận phải
24 Hình 2.7 Giải mờ theo phương pháp trung bình
25 Hình 2.8 Giải mờ theo phương pháp điểm trọng tâm
26 Hình 2.9 Đặc tính vào-ra cho trước
27 Hình 2.10 Hàm liên thuộc các biến ngôn ngữ vào ra
28 Hình 2.11 Hệ điều khiển mờ theo luật PI
29 Hình 2.12 Hệ điều khiển mờ theo luật PD
Trang 11data error !!! can't not
read
Trang 12data error !!! can't not
read
Trang 13data error !!! can't not
read
Trang 14data error !!! can't not
read
Trang 15data error !!! can't not
read
Trang 17data error !!! can't not
read
Trang 18data error !!! can't not
read
Trang 19data error !!! can't not
read
Trang 20data error !!! can't not
read
Trang 21data error !!! can't not
read
Trang 22data error !!! can't not
read
data error !!! can't not
read
Trang 23data error !!! can't not
read
data error !!! can't not
read
Trang 24data error !!! can't not
read
data error !!! can't not
read
Trang 26data error !!! can't not
read
Trang 27data error !!! can't not
read