Tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh trong dạy học môn toán lớp 10 THPT với sự hỗ trợ của phần mềm GeoGebra

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM --- NGUYỄN HỮU THANH TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CHO HỌC SINH T

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

-

NGUYỄN HỮU THANH

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 10 THPT VỚI SỰ HỖ TRỢ

CỦA PHẦN MỀM GEOGEBRA

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN- 2011

Trang 2

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

-

NGUYỄN HỮU THANH

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 10 THPT VỚI SỰ HỖ TRỢ

CỦA PHẦN MỀM GEOGEBRA

Chuyên ngành: Lý luận và phương pháp giảng dạy bộ môn Toán

Mã số: 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS: Trịnh Thanh Hải

THÁI NGUYÊN- 2011

Trang 3

Em xin trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu, phòng Đào tạo và Nghiên cứu khoa học trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tạo mọi điều kiện thuận lợi để em hoàn thành luận văn

Em xin chân thành cảm ơn Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Thái Nguyên, Ban giám hiệu trường THPT Lương Phú đã quan tâm và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho em thực hiện đúng kế hoạch học tập và nghiên cứu của mình Đặc biệt, các đồng nghiệp ở tổ Toán-Tin trường THPT Lương Phú đã tạo điều kiện thuận lợi nhất để em yên tâm học tập và nghiên cứu

Xin chân thành cảm ơn các thành viên trong lớp cao học Toán khoá 17 và các bạn là đồng nghiệp xa gần về sự động viên, kích lệ cũng như trao đổi về chuyên môn trong suốt quá trình tôi nghiên cứu và hoàn thiện luận văn

Thái Nguyên, tháng 7 năm 2011

Tác giả

Nguyễn Hữu Thanh

Trang 4

Trang 5

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 4

1.1 HĐ nhận thức trong dạy học môn toán 4

1.2 Các dạng hoạt động nhận thức chủ yếu của học sinh 9

1.3 Các hướng tổ chức HĐ nhận thức trong dạy học môn toán 13

1.4 Thực trạng về việc tổ chức HĐ nhận thức trong dạy học môn toán ở một số trường THPT trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 25

1.5 Ứng dụng CNTT nhằm hỗ trợ các HĐ nhận thức trong dạy học môn toán ở trường THPT 27

CHƯƠNG II: TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHẬN THỨC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC MÔN TOÁN LỚP 10 Ở TRƯỜNG THPT VỚI SỰ HỖ TRỢ CỦA PHẦN MỀM GEOGEBRA 41

1 Khai thức phần mềm GeoGebra để hỗ trợ hoạt động nhận thức trong dạy học bộ môn Toán 41

2 Thiết kế một số hoạt động với GeoGebra 42

2.1 Hoạt động dựng hình 42

2.2 Thiết kế hoạt động nhận thức với GeoGebra 45

2.3 Thiết kế bài giảng với sự hỗ trợ của phần mềm GeoGebra 68

CHƯƠNG III THỬ NGHIỆM SƯ PHẠM 93

3.1 Mục đích 93

3.2.Đối tượng và thời gian TNSP 93

3.3 Nhiệm vụ TNSP 94

3.4 Phương pháp TNSP 95

3.5 Kết quả TNSP 97

Kết luận 100

Tài liệu tham khảo 101

Trang 6

Trang 7

- 1 -

Phần mở đầu:

1 Lý do chọn đề tài:

"Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập và ý

chí vươn lên" (Luật giáo dục 2005, chương I, điều 4); và "Phương pháp giáo

dục phổ thông phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc điểm của từng lớp học; bồi dưỡng phương pháp

tự học, rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình

cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập của học sinh" (Luật giáo dục 2005,

chương I, điều 24)

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quyết định chủ đề năm học 2008 – 2009 là

“Năm học ứng dụng công nghệ thông tin ”, và tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong các năm học tiếp theo

Những quy định trên phản ánh nhu cầu đổi mới phương pháp giáo dục

để giải quyết mâu thuẫn giữa yêu cầu đào tạo con người mới với thực trạng lạc hậu nói chung của phương pháp dạy học ở nước ta hiện nay Mâu thuẫn này đã làm nảy sinh và thúc đẩy một cuộc vận động đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp trong ngành giáo dục với định hướng đổi mới phương pháp dạy học là: phương pháp dạy học cần hướng vào việc tổ chức cho người học học tập trong hoạt đông và bằng hoạt động (HĐ) tự giác, tích cực, chủ động và sáng tạo

Cụ thể trong môn toán: Đổi mới phương pháp dạy học toán theo hướng tích cực hoá HĐ học tập của HS, khơi dậy và phát triển khả năng tự học, nhằm hình thành cho HS tư duy tích cực độc lập, sáng tạo, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn; tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS Đặc biệt, trong HĐ nhận thức các em đã có những

Trang 8

- 2 -

cố gắng trí tuệ và đã hao tốn năng lượng tâm lý thần kinh Quá trình nắm vững kiến thức là một chu trình đầy đủ những hành động trí tuệ, bao gồm những hành động tri giác tái hiện đang nghiên cứu, thông hiểu, ghi nhớ, luyện

kỹ năng và cuối cùng là những hành động khái quát hóa và hệ thống hóa kiến thức, nhằm xác lập mối liên hệ trong từng chủ đề, giữa các đề tài v.v…

Thực tế có nhiều biện pháp nhằm tổ chức các HĐ nhận thức trong dạy học Toán, nhưng việc nghiên cứu vận dụng phần mềm GeoGebra vào việc tổ chức HĐ nhận thức cho HS trong dạy học môn toán lớp 10 ở trường THPT chưa có tác giả nào đề cập một cách có hệ thống

Xuất phát từ những lý do trên mà chúng tôi lựa chọn đề tài nghiên cứu

cho luận văn thạc sĩ là: “Tổ chức hoạt động nhận thức cho học sinh trong

dạy học môn toán lớp 10 THPT với sự hỗ trợ của phần mềm GeoGebra”

2 Mục đích nghiên cứu: Thiết kế HĐ nhận thức cho HS với sự hỗ trợ của

phần mềm GeoGebra trong dạy học môn toán lớp 10 trường THPT nhằm phát huy được năng lực nhận thức cho HS, góp phần đổi mới phương pháp dạy học

môn toán

3 Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Tìm hiểu về HĐ nhận thức của HS trong dạy học môn toán lớp 10 ở trường THPT;

- Điều tra thực trạng việc tổ chức HĐ nhận thức của HS trong dạy học môn toán ở trường THPT với sự hỗ trợ của phần mềm GeoGebra

- Trên cơ sở tìm hiểu các chức năng của phần mềm GeoGebra, thiết kế HĐ nhận thức cho HS trong dạy học môn toán ở trường THPT;

- Thử nghiệm sư phạm

4 Đối tƣợng nghiên cứu: Quá trình tổ chức các HĐ nhận thức cho HS

trong dạy học môn toán với sự hỗ trợ của phần mềm GeoGebra

5 Phạm vi nghiên cứu: Sử dụng phần mềm GeoGebra hỗ trợ việc tổ chức

Trang 9

- 3 -

các HĐ nhận thức trong dạy học một số nội dung trong chương trình môn toán lớp 10 THPT

6 Phương pháp nghiên cứu :

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Nghiên cứu lí luận về đổi mới PPDH,

về tổ chức HĐ nhận thức, nghiên cứu quan điểm sư phạm về ứng dụng CNTT vào dạy học toán;

- Phương pháp điều tra: Tiến hành tìm hiểu, điều tra thực trạng về HĐ nhận thức của HS lớp 10 trường THPT;

- Thử nghiệm sư phạm: Thử nghiệm giảng dạy một số giáo án với sự hỗ trợ của phần mềm GeoGebra nhằm đánh giá tính khả thi và hiệu quả của đề tài

7 Giả thuyết khoa học: Nếu thiết kế được các HĐ nhận thức của HS với

sự hỗ trợ của phần mềm GeoGebra trong dạy học môn toán lớp 10 thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn toán ở trường THPT

8 Những luận điểm đưa ra bảo vệ luận văn: Phương pháp khai thác phần

mềm GeoGebra nhằm hỗ trợ các HĐ nhận thức trong dạy học môn toán lớp

10 ở trường THPT

9 Cấu trúc luận văn

Ngoài các phần mở đầu, kết luận, mục lục, tài liệu tham khảo, nội dung đề tài gồm: Chương I Cơ sở lý luận và thực tiễn, chương II Ứng dụng phần mềm GeoGebra hỗ trợ HĐ nhận thức trong dạy học môn toán lớp 10, chương III Thử nghiệm sư phạm

CHƯƠNG 1

Trang 10

- 4 -

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Hoạt động nhận thức trong dạy học môn toán

1.1.1 Khái niệm về hoạt động nhận thức

Trên cơ sở phân tích các quan điểm của triết học duy vật biện chứng, tâm lý học và phương pháp luận nhận thức toán học có thể hiểu khái niệm HĐ

nhận thức của HS như sau: HĐ nhận thức là quá trình tư duy dẫn tới lĩnh hội

các tri thức toán học, nắm được các ý nghĩa của các tri thức đó: Xác định được các mối quan hệ nhân quả và các mối quan hệ khác của các đối tượng toán học được nghiên cứu (khái niệm; quan hệ; quy luật toán học,…); từ đó vận dụng được tri thức toán học giải quyết các vấn đề thực tiễn

1.1.2 Một số nét đặc trƣng của hoạt động nhận thức trong việc dạy học toán

Để hiểu rõ HĐ nhận thức của HS trong dạy học toán ở trường THPT, giáo viên toán cần xác định được những nét đặc trưng của nó với tư cách là những nhân tố cấu thành và các nhân tố thúc đẩy HĐ nhận thức

a Tƣ duy trong hoạt động nhận thức

Tư duy điều kiển nhận thức toán học của HS không chỉ có tư duy toán học Tham gia vào quá trình nhận thức toán học của HS còn sử dụng các thành tố của tư duy biện chứng; tư duy phê phán; tư duy đối thoại…

Có thể minh định điều nói trên thông qua dạy học tìm tòi phát hiện kiến thức mới; dạy học hợp tác; dạy học theo lý thuyết tình huống; dạy học giải quyết vấn đề

b Lôgic tham gia vào trong quá trình nhận thức

Các loại hình lôgic điều chỉnh HĐ nhận thức không chỉ có lôgic toán

mà là sự phối hợp điều chỉnh của lôgic hình thức, lôgic biện chứng và lôgic toán Chẳng hạn, để phát triển kiến thức mới, người HS cần lĩnh hội các khái niệm; cách phân loại khái niệm theo nội hàm, ngoại diên; một số cách thức phán đoán tri thức mới; các quy tắc suy luận; cách lập luận đúng, sai trong

Trang 11

data error !!! can't not

read

Trang 12

read

Trang 13

read

Trang 14

read

Trang 15

read

Trang 17

read

Trang 18

read

Trang 19

read

Trang 20

read

Trang 21

read

Trang 22

read

Trang 23

read

Trang 24

read

Trang 26

read

Trang 27

read

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	434,1 KB