Quá trình chuẩn bị lực lƣợng cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang (1939-1945)

Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám còn là kết quả của quá trình vận động cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở các địa phương trong cả nước trong đó có huyện Hiệp Hòa tỉnh

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam

Mã số: 60.22.54

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC LỊCH SỬ

Người hướng dẫn khoa học: TS Hoàng Ngọc La

Thái Nguyên - 2011

Trang 2

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu Vấn đề 3

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài 6

4 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu 6

5 Đóng góp của luận văn 7

6 Kết cấu luận Văn 8

CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT VỀ HUYỆN HIỆP HÒA TRƯỚC NĂM 1939 10 1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 10

1.2 Dân tộc, dân cư và đặc điểm kinh tế - xã hội 14

1.3 Truyền thống yêu nước và phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp trước năm 1939 21

Chương 2: QUÁ TRÌNH VẬN ĐỘNG CÁCH MẠNG TIẾN TỚI KHỞI NGHĨA VŨ TRANG GIÀNH CHÍNH QUYỀN (TỪ 1939 - 3/ 1945) 35

2.1 Hoàn cảnh lịch sử và chủ trương mới của Đảng 35

2.2 Quá trình vận động cách mạng từ 1939 đến 1942 42

2.3 Xây dựng Hiệp Hoà thành một trong những căn cứ trong An toàn khu 2 (ATKII) của Trung ương (từ 1943 – 3/1945) 55

Chương III: KHỞI NGHĨA VŨ TRANG GIÀNH CHÍNH QUYỀN (TỪ THÁNG 3- 8/1945) 68

3.1 Đánh đổ chính quyền địch, thành lập Uỷ ban giải phóng các cấp (tháng 3- 5/1945) 68

3.2 Phát triển thế và lực của cách mạng tiến lên giải phóng toàn huyện (tháng 5- 8/1945) 78

KẾT LUẬN 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO 91

PHỤ LỤC 96

Trang 3

mở ra kỷ nguyên mới – kỷ nguyên độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội

Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám là kết quả của sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin về khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền vào thực tiễn cách mạng Việt Nam Thành tựu đó không những là bài học kinh nghiệm lịch

sử quý báu của chúng ta mà còn đóng góp vào kho tàng lí luận cách mạng giải phóng dân tộc trên thế giới Thắng lợi của Cách mạng tháng Tám còn là kết quả của quá trình vận động cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở các địa phương trong cả nước trong đó có huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang

Quá trình vận động cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

ở huyện Hiệp Hòa là một bộ phận khăng khít không thể tách rời quá trình vận động Cách mạng tháng Tám trong cả nước Với thắng lợi của Cách mạng tháng Tám ở huyện Hiệp Hòa đã góp phần vào thắng lợi trong Tổng khởi nghĩa tháng Tám ở tỉnh Bắc Giang – một trong bốn tỉnh đầu tiên tiến hành khởi nghĩa vũ trang giành thắng lợi của cả nước Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3-2-1930), ánh sáng cách mạng của Đảng đã sớm chiếu rọi đến huyện Hiệp Hòa, Hiệp Hòa là một trong những huyện có cơ sở Đảng và phong trào cách mạng tương đối sớm Những cơ sở cách mạng đầu tiên như Hoàng Vân,

Trang 4

Vân Xuyên, Vạn Thạch (tổng Hoàng Vân, Hiệp Hòa) được thành lập và ngày càng ảnh hưởng sâu rộng trong nhân dân, nhất là trong thời kỳ 1936-1939 Khi chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ (9-1939), trước tình hình thế giới và trong nước có nhiểu chuyển biến mau lẹ, Đảng ta đưa ra chủ trương giải phóng dân tộc Trong công cuộc chuẩn bị mọi mặt cho khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền thì huyện Hiệp Hòa đã từng bước xây dựng lực lượng trong nhân dân Đặc biệt khi Mặt trận Việt Minh ra đời (1941) công cuộc chuẩn bị lực lượng gồm các đoàn thể cứu quốc của Mặt trận Việt Minh và lực lượng vũ trang ở huyện Hiệp Hòa ngày càng được xúc tiến mạnh mẽ và chuyển biến mạnh nhất từ năm 1943 đến đầu năm 1945

Trong thời kỳ vận động cách mạng tiến tới Tổng khởi nghĩa, huyện Hiệp Hòa có vị trí chiến lược rất quan trọng nối liền sự liên lạc giữa Xứ ủy và khu căn cứ Võ Nhai, Bắc Sơn với tình thế liên hoàn vững chắc Trong quá trình xây dựng lực lượng, huyện Hiệp Hòa đã được Trung ương chọn làm một trong ba huyện (Hiệp Hòa, Phổ Yên, Phú Bình) có địa bàn giáp ranh để xây dựng An toàn khu dự bị (ATKII) Trong cao trào chống Nhật cứu nước tiến lên Tổng khởi nghĩa tháng Tám, nhân dân huyện Hiệp Hòa đã đẩy mạnh đấu tranh, xoá

bỏ chính quyền tay sai của đế quốc, thành lập chính quyền cách mạng góp phần đưa thắng lợi của Cách mạng tháng Tám ở trong tỉnh và cả nước

Việc nghiên cứu tìm hiểu Cách mạng tháng Tám ở huyện Hiệp Hòa có ý nghĩa lý luận và thực tiễn to lớn, làm phong phú thêm hình thái vận động Cách mạng tháng Tám ở Việt Nam Vì vậy qua việc nghiên cứu tìm hiểu quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền

ở huyện Hiệp Hòa 1939-1945 góp phần làm sáng tỏ truyền thống yêu nước, đấu tranh chống ngoại xâm của nhân dân trong toàn huyện, đồng thời thấy được sự sáng tạo của Đảng bộ huyện trong quá trình lãnh đạo cách mạng giành chính quyền về tay nhân dân

Trang 5

Trong nhiều thập kỉ qua, đã có khá nhiều công trình nghiên cứu, nhiều cuốn sách, bài viết, hồi kí được công bố liên quan tới cuộc vận động Cách

mạng tháng Tám ở huyện Hiệp Hòa như: Viện Sử học biên soạn “Cách mạng

tháng Tám: Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội và các địa phương-quyển1” (Nxb Sử

học, 1960); Văn Tạo, Thành Thế Vỹ, Nguyễn Công Bình biên soạn “Lịch sử

Cách mạng tháng Tám” (Nxb Sử học, 1960); Ban nghiên cứu Lịch sử Đảng

Trung ương biên soạn “Tìm hiểu tính chất và đặc điểm của Cách mạng tháng

Tám” (Nxb Sự Thật, 1963); Viện Lịch sử Đảng biên soạn cuốn “Tổng khởi nghĩa tháng Tám 1945” (Nxb Sự Thật, 1985) và nhiều công trình nghiên

cứu khác có liên quan

Viện nghiên cứu chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh biên

soạn: “Lịch sử Cách mạng tháng Tám 1945” (Nxb Chính trị Quốc gia, 1995);

Gs Văn Tạo chủ biên “Cách mạng tháng Tám một số vấn đề lịch sử” (Nxb

Khoa học xã hội, 1995); Nhiều báo cáo khoa học có giá trị được tuyển chọn in

thành sách “Việt Nam trong thế kỷ XX”, “Cách mạng tháng Tám những sự

kiện” của tác giả Trần Hữu Đính và Lê Trung Dũng năm 2000; “Cách mạng tháng Tám trong tiến trình lịch sử dân tộc” (Nxb Chính trị Quốc gia, 2005)

Các tác phẩm trên ít nhiều đã đề cập tới cuộc vận động Cách mạng trong tỉnh

Trang 6

nói chung và huyện Hiệp Hòa nói riêng, trong đó liên quan nhiều nhất là công tác xây dựng An toàn khu II (ATKII) trên vùng đất Hiệp Hòa

Ngoài các công trình nghiên cứu nói trên, còn có các công trình nghiên cứu lịch sử của địa phương Ban nghiên cứu lịch sử Đảng Hà Bắc biên soạn:

“Sơ thảo lịch sử Cách mạng tháng Tám Bắc Giang”(xuất bản 1969), tác

phẩm đã trình bày một cách sinh động về quá trình chuẩn bị khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền về tay nhân dân trong Cách mạng tháng Tám ở trong tỉnh, trong đó có huyện Hiệp Hòa; Ban nghiên cứu lịch sử Đảng Hà Bắc biên

soạn các công trình:“Kỷ niệm sâu sắc” (xuất bản 1971); “ Những chặng

đường lịch sử vẻ vang” (xuất bản 1977);“Những sự kiện lịch sử Đảng bộ tỉnh

Hà Bắc, tập 1” (xuất bản 1981) Các công trình nghiên cứu này đã trình bày

một cách khái quát nhất về lịch sử truyền thống của địa phương trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc mà đậm nét nhất là thời kỳ từ khi có Đảng lãnh đạo cho tới ngày nay, đặc biệt là các tác phẩm đó đề cập tới quá trình chuẩn bị lực lượng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở tỉnh Bắc Giang, trong đó có huyện Hiệp Hòa Uỷ ban nhân dân tỉnh Hà bắc xuất bản

cuốn “Hiệp Hòa một vùng quê cách mạng” do Nguyễn Văn Thăng làm chủ

biên (xuất bản 1985), tập sách truyền thống sưu tầm thơ ca và hồi kí cách mạng đã giới thiệu những giá trị lịch sử truyền thống, nhất là truyền thống cách mạng của Đảng bộ và nhân dân huyện Hiệp Hòa Cuốn sách là một công trình văn hoá lớn của Đảng bộ và nhân dân huyện Hiệp Hòa, là nguồn tài liệu

có giá trị về lịch sử văn hoá, truyền thống đấu tranh cách mạng của quê hương

Hiệp Hòa Ban nghiên cứu lịch sử Đảng Hà Bắc biên soạn “Đảng bộ Hà Bắc

một số tư liệu” (xuất bản 1986), cuốn sách giới thiệu sự ra đời, quá trình

trưởng thành và phát triển của Đảng bộ Hà Bắc trong việc tổ chức và xây dựng lực lượng vũ trang của cách mạng tại các cơ sở huyện thị để lãnh đạo quân, dân vùng lên đấu tranh giành chính quyền Tập sách còn giới thiệu

Trang 7

Hiệp Hòa Tại hội thảo Khoa học – thực tiễn: “ATKII và Hội nghị quân sự Bắc

kỳ trong tiến trình Cách mạng tháng Tám” vào tháng 8-1995, Gs Trịnh Nhu

có báo cáo về ATKII trong Cách mạng tháng Tám Tác giả đã phác thảo những nét cơ bản về xây dựng và sự hoạt động của ATKII trong Cách mạng tháng Tám

Mới đây nhất Ban tuyên giáo Tỉnh uỷ Bắc Giang biên soạn “Lịch sử

ATK2 của Trung ương Đảng ở huyện Hiệp Hoà, tỉnh Bắc Giang” (xuất bản

2009) Tác phẩm đã trình bày sự thành lập không ngừng lớn mạnh của ATK2 với sự đóng góp to lớn của Đảng bộ và nhân dân Hiệp Hòa trong quá trình vận động và phát triển góp phần đưa tới thắng lợi của Cách mạng tháng Tám Những công trình nghiên cứu đã được công bố, dưới nhiều góc độ khác nhau đã nêu lên những nét khái quát nhất về mối quan hệ giữa Đảng bộ và nhân dân huyện Hiệp Hòa với cách mạng trong nước, truyền thống đấu tranh bất khuất của nhân dân huyện Hiệp Hòa trong tiến trình lịch sử cách mạng, góp phần tìm hiểu thêm tính phong phú của Cách mạng tháng Tám năm 1945;

sự sáng tạo trong đường lối, trong lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, qua đó bổ sung thêm những thông tin, tư liệu, sự hiểu biết về truyền thống quý báu của Đảng

và nhân dân huyện Hiệp Hòa

Những công trình đó là cơ sở quan trọng, tài liệu hết sức quý giá giúp

chúng tôi tìm hiểu vấn đề “Quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang (1939-1945)” Tuy nhiên cho tới nay chưa có công trình nào đi sâu nghiên

Trang 8

cứu, trình bày một cách đầy đủ và có hệ thống về quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở huyện Hiệp Hoà

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đi sâu tìm hiểu quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang (1939-1945)

3.3 Nhiệm vụ của đề tài

- Khái quát về điều kiện tự nhiên, tình hình kinh tế, văn hóa-xã hội và truyền thống đấu tranh chống ngoại xâm bảo vệ quê hương đất nước của nhân dân huyện Hiệp Hoà trước 1939

- Làm rõ quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở Hiệp Hòa (1939-1945)

- Làm nổi bật những đóng góp của nhân dân Hiệp Hòa trong công cuộc đấu tranh giành chính quyền

4 Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu

Trang 9

- Ngoài những tài liệu thành văn nêu trên, trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi còn thu thập thêm nguồn tư liệu qua lời kể của những cán bộ lão thành cách mạng

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện yêu cầu của đề tài này chúng tôi sử dụng phương pháp lịch

sử kết hợp với phương pháp lôgíc là chủ yếu Ngoài ra chúng tôi còn kết hợp

sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp, thống kê, so sánh, đối chiếu, khảo sát điền dã để thu thập xử lý thông tin và đảm bảo tính chính xác

5 Đóng góp của luận văn

Luận văn nghiên cứu về “Quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở huyện Hiệp Hoà tỉnh Bắc Giang (1939-1945)

- Đây là công trình khoa học đầu tiên trình bày một cách có hệ thống và toàn diện về quá trình chuẩn bị lực lượng cách mạng và khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền ở huyện Hiệp Hoà (1939-1945)

- Luận văn làm rõ vai trò, vị trí của huyện Hiệp Hoà trong công cuộc xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng trong cuộc vận động giải phóng dân tộc 1939 – 1945; đồng thời khẳng định những đóng góp to lớn của nhân dân huyện Hiệp Hoà đối với thắng lợi của Cách mạng tháng Tám 1945

- Luận văn góp phần vào việc giáo dục truyền thống cách mạng cho thế

hệ trẻ hôm nay và mai sau

Trang 10

- Luận văn là tài liệu tham khảo nghiên cứu giảng dạy và học tập lịch sử địa phương ở trường PTTH, bổ sung và làm phong phú nguồn tư liệu cho lịch

sử địa phương

6 Kết cấu luận Văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục, Tài liệu tham khảo, Luận văn

còn được xây dựng thành ba chương

Chương 1: Khái quát về huyện Hiệp Hòa trước năm 1939

Chương 2: Quá trình vận động cách mạng tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền từ năm 1939 đến tháng 3-1945

Chương 3: Khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền từ tháng 3-1945 đến tháng 8-1945

Trang 11

data error !!! can't not

read

Trang 12

read

Trang 13

read

Trang 14

read

Trang 15

read

Trang 17

read

Trang 18

read

Trang 19

read

Trang 20

read

Trang 21

read

Trang 22

read

Trang 23

read

Trang 24

read

Trang 26

read

Trang 27

read

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	314,41 KB