Nghiên cứu tổ chức lãnh thổ Kinh tế tỉnh Bắc Giang

Để thực hiện luận văn, tác giả còn nhận được sự giúp đỡ của các cơ quan: Cục thống kê tỉnh Bắc Giang, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang, Sở Kế hoạch - Đầu tư tỉnh Bắc

Trang 1

Số hóa bởi Trung tâm Học Liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC ĐỊA LÝ

Người hướng dẫn khoa học: TS VŨ NHƢ VÂN

THÁI NGUYÊN - 2011

Trang 2

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào khác Tôi cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Tác giả luận văn

Nguyễn Thị Loan

Trang 3

ii

LỜI CẢM ƠN

Với tất cả tình cảm của mình, tác giả xin chân thành cảm ơn các thầy giáo, cô giáo trong khoa Địa Lý - Trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên đã dạy bảo tận tình trong quá trình tác giả học tập, nghiên cứu khoa học

Đặc biệt, tác giả xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đối với thầy giáo hướng dẫn khoa học - TS Vũ Như Vân, người đã tận tình chỉ bảo, động viên để tác giả hoàn thành bản luận văn này

Để thực hiện luận văn, tác giả còn nhận được sự giúp đỡ của các cơ quan: Cục thống kê tỉnh Bắc Giang, Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Bắc Giang, Sở Kế hoạch - Đầu tư tỉnh Bắc Giang, Sở Tài nguyên và Môi trường UBND tỉnh Bắc Giang, Ban quản lí các KCN tỉnh Bắc Giang Tác giả xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu đó

Tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành tới bạn bè và những người thân đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tác giả hoàn thành bản luận văn này

Thái Nguyên, tháng 08 năm 2011

Tác giả

Nguyễn Thị Loan

Trang 4

MỤC LỤC

Trang phụ bìa

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các từ viết tắt vi

Danh mục các bảng vii

Danh mục các hình viii

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài 1

3 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 3

3.1 Mục tiêu 3

3.2 Nhiệm vụ 3

4 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 4

5 Quan điểm và phương pháp nghiên cứu của đề tài 4

5.1 Các quan điểm nghiên cứu 4

5.2 Các phương pháp nghiên cứu 5

6 Những đóng góp chính của đề tài 5

7 Cấu trúc của luận văn 6

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ TỔ CHỨC LÃNH THỔ KINH TẾ 7

1.1 Cơ sở lí luận về tổ chức lãnh thổ kinh tế 7

1.1.1 Khái niệm, bản chất của tổ chức lãnh thổ kinh tế 7

1.1.2 Nguyên tắc và nội dung chủ yếu của tổ chức lãnh thổ kinh tế 8

1.1.3 Các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến tổ chức lãnh thổ kinh tế 9

1.1.4 Khái quát về các lí thuyết tổ chức lãnh thổ kinh tế 12

1.1.4.1 Lí thuyết tăng trưởng nội sinh và ngoại sinh 12

Trang 5

iv

1.1.4.2 Lí thuyết định vị công nghiệp của A.Weber 13

1.1.4.3 Lí thuyết phát triển các vành đai nông nghiệp trong phạm vi ảnh hưởng của thành phố 14

1.1.4.4 Lí thuyết về các điểm trung tâm của W.Christaller 14

1.1.4.5 Lí thuyết cực phát triển 15

1.1.4.6 Lí thuyết về đia - kinh tế mới của Paul Krugman 16

1.2 Cơ sở thực tiễn về tổ chức lãnh thổ kinh tế……… 16

1.2.1 Các hình thức chủ yếu tổ chức lãnh thổ kinh tế và vận dụng vào thực tiễn ở Việt Nam 16

1.2.1.1 Hành lang kinh tế 16

1.2.1.2 Khu kinh tế 18

1.2.1.3 Vùng kinh tế trọng điểm 20

1.2.2 Tổ chức lãnh thổ công nghiệp 20

1.2.3 Tổ chức lãnh thổ nông nghiệp 22

1.2.4 Tổ chức lãnh thổ dịch vụ 23

1.2.5 Tổ chức lãnh thổ kinh tế cấp tỉnh/thành phố 23

Tiểu kết chương 1 26

Chương 2 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ HIỆN TRẠNG TỔ CHỨC LÃNH THỔ KINH TẾ BẮC GIANG 27

2.1 Các nhân tố ảnh hưởng đến tổ chức lãnh thổ kinh tế tỉnh Bắc Giang 27

2.1.1 Vị trí địa lí 27

2.1.2 Điều kiện tự nhiên và tài nguyên thiên nhiên 29

2.1.3 Điều kiện kinh tế - xã hội 34

2.1.4 Đánh giá chung 41

2.2 Hiện trạng tổ chức lãnh thổ kinh tế tỉnh Bắc Giang 43

2.2.1 Khái quát chung sự phát triển kinh tế Bắc Giang 43

2.2.2 Tổ chức lãnh thổ kinh tế Bắc Giang 45

Trang 6

Chương 3 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TỔ CHỨC LÃNH

THỔ KINH TẾ TỈNH BẮC GIANG ĐẾN NĂM 2020 80

3.1 Quan điểm và mục tiêu định hướng phát triển 80

3.1.1 Quan điểm phát triển kinh tế 80

3.1.2 Mục tiêu phát triển kinh tế 80

3.2 Một số giải pháp chủ yếu 89

3.2.1 Thu hút vốn đầu tư và huy động vốn 89

3.2.2 Nâng cao trình độ người lao động và nguồn nhân lực 90

3.2.3 Thực hiện đổi mới cơ chế chính sách 91

3.2.4 Tập trung xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật hạ tầng hiện đại 91

3.2.5 Phát triển khoa học công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tích cực bảo vệ môi trường 92

3.2.6 Đẩy mạnh liên kết, hợp tác với các tỉnh, thành phố trong cả nước 94

3.2.7 Đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng CNH - HĐH, đa dạng hóa 96

3.2.8 Nâng cao năng lực cạnh tranh cấp tỉnh 97

3.3.9 Mô hình hành lang phát triển đột phá: Một trục + hai nhánh 98

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 103

Kết luận 103

Kiến nghị 104

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Trang 7

TTCN : Tiểu thủ công nghiệp

PCI : Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh

Trang 8

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 1.1 Các hành lang kinh tế quan trọng của Việt Nam 17

Bảng 1.2 Các Khu kinh tế của Việt Nam 19

Bảng 1.3 Các khu nông nghiệp công nghệ cao ở Việt Nam, năm 2007 22

Bảng 2.1 Dự kiến khai thác khoáng sản 33

Bảng 2.2 Gia tăng dân số và tỷ lệ gia tăng tự nhiên 2005 - 2010 34

Bảng 2 3 Vốn đầu tư thực hiện theo giá thực tế phân theo khu vực kinh tế 40

Bảng 2.4 Giá trị sản xuất của ngành trồng trọt theo giá thực tế phân theo nhóm cây trồng giai đoạn 2000 - 2010 47

Bảng 2.5 Đàn gia súc, gia cầm phân theo thành phố và các huyện năm 2010 48

Bảng 2.6 Tình hình hoạt động kinh tế hộ gia đình Bắc Giang 2003 - 2009 50

Bảng 2.7 Một số chỉ tiêu so sánh giữa hai tiểu vùng năm 2010 56

Bảng 2.8 Giá trị sản xuất và cơ cấu giá trị sản xuất các ngành công nghiệp phân theo giá thực tế giai đoạn 2000 - 2010 58

Bảng 2.9 Giá trị sản xuất và cơ cấu giá trị sản xuất của các ngành công nghiệp chính của Bắc Giang theo giá thực tế giai đoạn 2000 - 2010 60

Bảng 2.10 Giá trị và cơ cấu giá trị sản xuất công nghiệp theo giá cố định 1994 phân theo huyện giai đoạn 2000 - 2010 61

Bảng 2.11 Giá trị và cơ cấu giá trị sản xuất của các ngành dịch vụ theo giá thực tế giai đoạn 2000 - 2010 67

Bảng 2.12 Cơ cấu bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng của Bắc Giang giai đoạn 2000 - 2010 68

Bảng 2.13 Danh thu và cơ cấu doanh thu vận tải, bốc xếp phân theo thành phần kinh tế và theo ngành hoạt động 70

Bảng 2.14 Tổng hợp và so sánh một số chỉ tiêu tự nhiên, kinh tế, xã hội của các tiểu vùng 75

Bảng 3.1 Tổng hợp dự kiến nhu cầu vốn đầu tư cho phát triển công nghiệp thời kỳ 2011-2020 95

Bảng 3.2 Tổng hợp kết quả chỉ số PCI của Bắc Giang, 2007-2010 97

Trang 9

viii

DANH MỤC CÁC HÌNH

Hình 2.1 Bản đồ hành chính tỉnh Bắc Giang năm 2010 28

Hình 2.2 Tăng trưởng kinh tế Bắc Giang qua các năm 43

Hình 2.3 GDP/người của Bắc Giang giai đoạn 2000 - 2010 44

Hinh 2.4 Cơ cấu GDP phân theo các ngành kinh tế 2000 - 2010 45

Hình 2.5 Quy mô và tốc độ tăng trưởng ngành nông-lâm-ngư nghiệp của Bắc Giang (theo giá cố định 1994) 2000 - 2010 46

Hình 2.6 Quy mô và tốc độ tăng trưởng ngành công nghiệp - xây dựng của Bắc Giang (theo giá thực tế) giai đoạn 2000 - 2010 57

Hình 2.7 Bản đồ kinh tế chung tỉnh Bắc Giang năm 2010 65

Hình 3.1 Lược đồ lưu vực hệ thống sông Thái Bình 92

Hình 3.2 Kết quả 9 chỉ số thành phần PCI của Bắc Giang, 2009-2010 93

Hình 3.3 Mô hình hành lang phát triển đột phá: 1 trục + 2 nhánh của tỉnh Bắc Giang đến năm 2020 100

Trang 10

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Tổ chức lãnh thổ kinh tế là một trong những khái niệm cơ bản của Địa

lí học, là gạch nối giữa nhận thức lý luận và hành động thực tiễn của khoa học này Tổ chức lãnh thổ kinh tế là một trong những kế hoạch và hành động nhằm phát huy tốt nhất các nguồn lực để phát triển kinh tế của mỗi quốc gia hay mỗi vùng lãnh thổ Đây là vấn đề không mới đối với thế giới, nhưng đối với Việt Nam cũng còn nhiều vấn đề từ lí luận đến thực tiễn chưa được làm rõ

và còn phải tiếp tục nghiên cứu Trong những năm gần đây, tổ chức lãnh thổ kinh tế đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt và được coi như một trong những công cụ quan trọng để phát triển vùng Hay nói cách khác, muốn phát triển một cách có hiệu quả thì không thể không tiến hành tổ chức lãnh thổ kinh tế một cách hợp lí Bắc Giang là một trong những tỉnh có nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế, tuy nhiên hiện nay kinh tế phát triển chậm chưa tương xứng với tiềm năng, còn nghèo so với cả nước Do vậy, việc tổ chức lãnh thổ kinh tế nhằm sử dụng một cách hợp lí các tiềm năng về tự nhiên, kinh tế và xã hội để đem lại hiệu quả kinh tế cao và nâng cao đời sống nhân dân, đảm bảo sự phát triển nhanh và bền vững là vấn đề hết sức quan trọng và

cấp thiết Với những lí do đó, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu tổ chức

lãnh thổ kinh tế tỉnh Bắc Giang”

2 Lịch sử nghiên cứu của đề tài

Tổ chức lãnh thổ kinh tế - xã hội (KT-XH) là vấn đề không mới trên thế giới, nhiều nhà khoa học thuộc các ngành khoa học khác nhau đã dành nhiều công sức nghiên cứu vấn đề này, trong đó tiên phong là các nhà khoa học Địa

lí Từ việc nghiên cứu thực tiễn đã hình thành những lí thuyết khái quát có thể được coi là những lí luận cổ điển về tổ chức lãnh thổ kinh tế quý báu để học

Trang 11

data error !!! can't not

read

Trang 12

read

Trang 13

read

Trang 14

read

Trang 15

read

Trang 17

read

Trang 18

read

Trang 19

read

Trang 20

read

Trang 21

read

Trang 22

read

Trang 23

read

Trang 24

read

Trang 26

read

Trang 27

read

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	499,4 KB